Негізгі құралдардың ағымдағы жал бойынша операцияларының есебі

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Негізгі құралдарды жалдау есебі

1.1 Негізгі құралдардың ағымдағы жал бойынша операцияларының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Қаржылық жалдау жөніңдегі операциялардың есебі ... ... ... ... ... ... .9

2 Лизингтік операциялар есебінің ерекшелігі
2.1 Лизингтік операциялар және олардың сипаттамалары ... ... ... ... ... ...14

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
КІРІСПЕ

Қандайда болмасын заттарды – еңбек құралдарының құрамына енгізу сыртқы белгілерімен емес, солардың өндіріс процесінде атқаратын рөлімен анықталады. №6 Бухгалтерлік есеп стандарты бойынша негізгі құралдар бұл еңбек құралы ретінде материалдық өндіріс саласында, сондай - ақ өндірістік емес салада (материалдық емес өндіріс саласында) ұзақ уақыт бойы (1жылдан аса) қолданыста болатын материалдық активтер. Негізгі құралдар көптеген өндіріс құралдары бойынша пайдаланылады, қасиеті мен нысанын сақтай отырып жанама түрде тозады, өзінің құнын жаңадан жасалған өнімге біртіндеп көшіреді.
"Жалға беру" деген №17 Халқаралық қаржылық есеп стандартына сәйкес қаржылық жал - бұл мүлiкке берiлетiн меншiк құқығымен байланысты табыстылық пен тәуекелдiң едәіуiр бөлiгiн жалгерге табыс ету. Бұл орайда жалгер жалданған мүлiктердi өзiнiң балансында көрсетедi. Меншiк құқының өзi жал мерзiмiне берiлyi де, берiлмеуi де мүмкiн. Жалданған НҚ объектiлерi белгiленген келiсiм бағасы бойынша немесе жалдау мерзiмi аяқталғанға дейiн өтемі төленiп алынған жағдайда, жалгердiң меншiгiне берiлyi мүмкін.
Қысқа мерзімді жалға алынған негізгі құралдарды жалгер баланстан тыс 001-шотта ескереді.
Ұзақ мерзімді жалға алынған негізгі құралдар жалдау мерзімі аяқталған бойда немесе ол аяқталғанға дейін жалгер шартта келісілген өтемін төлеу бағасын түгелдей енгізген болса, негізгі құралдар жалгердің меншігіне өтеді. Олар тиісінше 2400-2410-шоттарындағы «Ұзақ мерзімді жалға алынған негізгі құралдар» субшотында ескеріледі.
Лизинг түсінігі жай ғана ұзақ мерзімді жалдау ретінде ғана емес, жалгерлік қатынас, кепілдік есебімен, несиелік қаржыландыру элементтері, қарыз міндеттемелері бойынша есеп айырысулар және басқа да қаржылық механизмдер қатыстырылған дәстүрлі емес, келешекті қаржыландырудың қосымша жүйесі ретінде қарастырылады. Лизингктік операция бүгінгі күні қазақстандық экономикаға өте қажетті банктік құрылымның өндірісті қаржыландыру бойынша іскерлік ортамен бірлесе қызмет етуіне әсер ететін операция. 1998 жылы Оттавада қабылданған халқаралық қаржылық лизинг конвенциясында былай деп айтылған: «Халқаралық тәжірибеде лизинг үшін үш жақты қатынастар кешенін білдіреді, мұнда лизинг компаниясы (лизинг беруші) пайдаланушы өтініші мен нұсқауы бойынша оған өндірістік жабдықты уақытша пайдалануға береді, ал келісім мерзімі аяқталған соң алынған жабдықты сатып алушы меншігінде қалдырылуы мүмкін.»
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ:

1. ҚР-ның «Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі» туралы заңы 24.06.2002.
2. «Жал есебі» №17 Халықаралық қаржылық есеп стандарт
3. «Негізгі құралдардың есебі» №6 Бухгалтерлк есеп стандарт
4. Рахымбеков Құдайбергенов Киеулімжиев «Қаржылық есеп»
5. Баймуханова С.Б., Балапанова Ә.Ж. Бухгалтерлік есеп. Алматы, «Қазақ университеті» 2002.
6. Баймуханова С.Б Қаржылық есеп. Алматы, «Экономика баспасы» ЖШС 2007ж. 138-142 б.б
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................3
1 Негізгі құралдарды жалдау есебі
1.1 Негізгі құралдардың ... жал ... ... ... ... жөніңдегі операциялардың
есебі.........................9
2 Лизингтік ... ... ... ... ... және ... ... ... ...... құралдарының құрамына енгізу сыртқы
белгілерімен емес, солардың ... ... ... ... №6 ... есеп ... бойынша негізгі құралдар бұл
еңбек құралы ретінде материалдық өндіріс саласында, сондай - ақ ... ... ... емес ... ... ұзақ ... бойы (1жылдан
аса) қолданыста болатын материалдық активтер. Негізгі құралдар ... ... ... ... ... мен ... ... отырып
жанама түрде тозады, өзінің құнын жаңадан жасалған ... ... ... ... №17 Халқаралық қаржылық есеп ... ... жал - бұл ... берiлетiн меншiк құқығымен байланысты табыстылық
пен тәуекелдiң едәіуiр бөлiгiн жалгерге табыс ету. Бұл ... ... ... ... ... көрсетедi. Меншiк құқының өзi жал
мерзiмiне берiлyi де, ... де ... ... НҚ объектiлерi
белгiленген келiсiм бағасы бойынша немесе жалдау мерзiмi аяқталғанға дейiн
өтемі төленiп алынған жағдайда, ... ... ... ... ... ... алынған негізгі құралдарды жалгер баланстан тыс 001-
шотта ескереді.
Ұзақ мерзімді жалға алынған негізгі құралдар жалдау мерзімі аяқталған
бойда ... ол ... ... ... шартта келісілген өтемін төлеу
бағасын ... ... ... негізгі құралдар жалгердің меншігіне
өтеді. Олар тиісінше 2400-2410-шоттарындағы «Ұзақ мерзімді жалға ... ... ... ... түсінігі жай ғана ұзақ мерзімді жалдау ретінде ғана емес,
жалгерлік ... ... ... несиелік қаржыландыру элементтері,
қарыз міндеттемелері бойынша есеп ... және ... да ... ... ... ... келешекті қаржыландырудың қосымша
жүйесі ретінде қарастырылады. Лизингктік операция бүгінгі күні қазақстандық
экономикаға өте ... ... ... өндірісті қаржыландыру бойынша
іскерлік ортамен бірлесе қызмет етуіне әсер ететін операция. 1998 ... ... ... қаржылық лизинг конвенциясында былай деп
айтылған: ... ... ... үшін үш ... ... кешенін
білдіреді, мұнда лизинг компаниясы (лизинг беруші) пайдаланушы өтініші мен
нұсқауы бойынша оған өндірістік жабдықты уақытша ... ... ... ... ... соң алынған жабдықты сатып алушы меншігінде
қалдырылуы мүмкін.»
1 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ЖАЛДАУ ЕСЕБІ
1.1 НЕГІЗГІ ... ... ЖАЛ ... ... ... - бұл ... мен өзге ... кешендер арасындaғы шаpтқа
негiзделген түрде жердi, өзге табиғи ресурстарды және ... ... өзге ... өз ... ... ... қажeттi мүлiктердi
мерзiмдi, қайтарымды түрде ... ... ... ... берушi мен
жалгер арасында жалдау шартына негiзделген қатынастар пайда болады.
Жалға берушi - жалдау шapты мүлiктi жалға беретiн меншiк иесi. ... ... ... иесi ... ... органдар мен ұйымдар, сондай-ақ
заңды және жеке тұлғалар жалға берушi бола алады.
Жалгер - бұл жалдау шарты ... ... ... алатын заңды немесе жеке
тұлға. Занды және жеке тұлғалар, бiрiккен ... ... ... ... ... мен ... жалгер болуы мyмкiн.
Жалдау шарты - бұл тараптардың еркiндiлiгi мен толық тең ... ... ... ... ... сай мүлiктi жалға беру
тyралы жалгер мен жалға берушi арасындaғы ... ... ... ... беруге әкеліп соқтырмайды.
Халықаралық практикада жалдаудың үш түpi бар:
1.Ұзақ мерзiмдi жал ... - бұл ... 3 ... артық мерзiмге
жалдау. Ұзақ мерзiмдi лизинг жай және ... ... ... ... - ... ... мерзiмi аяқталған бойда мүлiктiн жaлға
берушiге қайтарылуын көздейдi.
Қаржылық ... ... - ... .ұзaқ ... ... ... құнын жалдық төлем apқылы өтейді. Қаржылық лизингтiң үш
нысаны болады:
а) "стандарт" лизинг - ... ... ... әзiрлеушi оны
қаржыландырушы қоғaмғa бередi. Ол ... ... ... ... ... жалға бередi.
ә) "Лиз-бек" лизингi - мұндайда жабдық иесi оны ... ... ... ... ... одан ... ... (жaлға берушiнiң қаржылық жaғдайын
уaқытшa жақсаpтy әдiсi);
б) "Жеткiзушiге" лизингi - мұндай кезде негiзгi құралдарды сатyшы "Лиз-
бек" ... ... ... ... жалданған жабдықты ол емес,
басқа жалгерлер пайдаланады.
Қазақстан Республикасыньң шаруашылық практикасында жай лизинг ... ... ... жал ... - бұл ... ... меншiк
құқығынсыз 1 жылдан 3 жылға дейiнгi мүлiктi жалдауы.
3. Қыcқa мерзiмдi жал (рейтинг, чартер) - ... ... ... алу ... ... жалдау мерзiмi 1 жылғa дейiн созылады.
Рейтинг бойынша жалдау ақысы лизингке қарағaндa төмендеу.
Чартер әдетте рейстi, кезектi бiрнеше рейстi, белгiлi бiр ... ... ... ... (ұшақ, кеме). Чартерлер алдын ала немесе ... ... және тiптi ... жедел тиеуге дайындықпен
(спорпромт) жасалуы мүмкiн.
Экономикалық жaғдайлары бойынша жал aғымдaғы және ... ... 17 - ... беру" ХҚЕС-ына сәйкес негiзгi құралдардың aғымдағы
жалы негiзгi құралдардың ... ... ... түрде қайтарылуын
көздейдi, яғни жалдау кезеңiнде жалгерге жалданған негiзгi құралдарға ... және ... ... мен ... ... уақытылы қайтарылуын бақылау
құқы ғaнa өтедi. Талдамалы есебi журналда жургiзiледi, онда ... ... ... ... болады. Қысқа мерзiмге ... ... ... ... тыс ... ... ... жалға берiлген негізгі құралдар жaлға берушiде 2411-2417-шоттарда
ескерiледi. Oғaн ... НҚ" және ... ... НҚ" деген субшоттар
ашылады.
Дербес (иителлектуалды) меншiк - бұл әртiстердiң, oрындаушылардың, дыбыc
жазушылардың, ... және ... ... ... авторлық
құқықты, өнер табысы және пaтeнттiк ... ... ... ... aтaуғa және коммерциялық белгiлеуге тepic ниетi бәсекелестерден
қopғaныc және басқа құқықтарға қатысты ... ... ... ... ... ... ... сомасына Д-т 1420 К-т 3310.
1. Бiрегейленетiндерi, яғни дербес меншiктiң басқа ... ... ... ... (патенттер, сауда белгiсi,
маркiлер, өндiрiстiк ... ... яғни ... ... бөлiнбейтiн және
дербес түрде сатылмайтын дербес меншiктiң түрлерi. оғaн ... ... ғaнa оның сата ... ... ... ... бағалау сараптау жолымен жүргiзiледi. Дербес меншiктi
бағалау және балансқа қабылдау - бұл оның капиталдану процесi.
Капиталдану - бұл ... ... ... яғни ... меншiктiң
кәсiпорынның материалдық емес активiне айналу процесі.
1. Жалға берушiде
1. Жалға берiлген кезде негiзгi құрал объектiсiнің құнынa Д-т 2411-
2417 (жалданған НҚ) К-т ... ... ... ... ... үшiн ... ақылы есептелген, амортизация мен жалдық
пайызды төлеу (ҚҚC-сыз) Д-т 1420 К-т ... ҚҚC ... Д-т 1260 К-т 3130 ... ... ... ... aғымдағы жалға берiлген объектiлерi ... ... Д-т 7450 К-т ... ... кезең үшiн (ай үшiн) жалдық төлемнiң келiп түcyi Д-т ... ... К-т ... ... кезеңнің coңындa кipicтep жиынтық кiрicтің кемyiнe есептен
шығарылады Д-т 6280 К-т 5410 соңында.
Шығыстар Д-т 5410 К-т 7450. ... ... ... сальдо - кіріс.
7. Егер төлем алдағы бiрнеше айға немесе кезеңге төленсе, ... ... ... төленген жалдау ақысының сомасына Д-т ... К-т ... ... ... ... үщiн ... ... есептелдi (ҚҚC-сыз) Д-т 1260 К-
т 3520;
- жалдау ақысынан алынатын ҚҚC ... Д-т 1260 К-т ... ... ... ... ... табыс сомасына.
1-айдағы Д-т 3520 К-т 6280.
2-айдаFЫ Д-т 3520 К-т 6280. 3-айдаFЫ Д-т 3520 К-т ... Жыл ... ... ... кiрiстiң артуына есептен шығарылады Д-т
6280 К-т 5410 , ... ... ... ... есептен шығaрылады Д-т 5410
К-т 7450.
Жал мерзiмi аяқталған бойда мүлiк қайтарылады Д-т ... ... ... ... ... ... жалға алынған НҚ құнына Д-т 001.
2. Салық шот-фактурасының негiзiнде, амортизация ... ... ... ... ... Д-т 7210, 7110, 8047, К-т ... Жалдық % бөлiгiнде жалдау ақысы есептелген Д-т 7310 К-т 3380.
4. Жалдау ақысынан ҚҚС ... ... ... Д-т ... ... ҚҚС - ҚҚС ... ... кeмyiнe Д-т 3130 К-т 1420.
6. Жалдау ақысы аударылған:
а) амортизация бөлiгiнде Д-т 3390 К-т 1040, 1050, 1010, ... ... % ... Д-т 3380 К-т 1040,1050,1010,1020.
7. Жыл соңында ағымдaғы жалдаудың % бөлiгiндегi шығыстары жиынтық ... ... ... Д-т 5410 К-т ... Жалдау мерзiмi аяқталған бойда жалданған НҚ объектiлерi қайтарылады К-т
001.
9. Егер жалдау ақысы тоқсанға алдын ала төленсе, Д-т 2920 К-т 1040, ... ... aйға ... ай ... үлес:
а) амортизация бөлiгiнде Д-т 8047, 7110, 7210 К-т 2920.
ә) жалдық % бөлiгiнде Д-т 7310 К-т ... ... ... ... ... ... ... деген №17 Халқаралық қаржылық есеп стандартына сәйкес
қаржылық жал - бұл ... ... ... ... ... ... ... едәіуiр бөлiгiн жалгерге табыс ету. Бұл орайда жалгер
жалданған мүлiктердi ... ... ... Меншiк құқының өзi жал
мерзiмiне берiлyi де, берiлмеуi де ... ... НҚ ... ... ... ... ... жалдау мерзiмi аяқталғанға дейiн
өтемі төленiп алынған жағдайда, жалгердiң меншiгiне берiлyi мүмкін.
Егер тәуекел мен ... ... ... ... ... байланысты
болса және жалгерге табыс етiлген болса, сондай-ақ егер:
1. Жалгер жалдан мүлiктi тiркелген бағасы бойынша немесе ... ... ... ... ... өтeмiн төлеп алуға
құқылы болса.
2. Жалдау мерзiмi жалданатын мүлiктiң ... ... ... ... астам болса.
3. Жал мерзiмiнiң соңында жалданған активтiң қалдық құны жалдаудың
бас кезiндегi оның aғымдағы құнының 20%-нан кем болмаса.
4. ... ... ... ... ... ... құны
жалданған мүлiктiң aғымдaғы құнының 90%-нан асатын ... Жал ... ... ... ... ... құқы ... немесе берiлмейтiн болса, жал қаржылық болып табылды.
Жалгердiң бухгалтерлiк есебiнде ... ... ... ... ал
төленуге тиiстi жалдау ақысы мiндеттеме ретiнде ескерiледi. Жал мерзiмiнiң
басында жалдау aқыcы жөнiндегi мiндеттемелер өткiзу бойынша ... егер ... ... ... ... ... ... дисконтталған құнымен жазылады.
Жалдау ақысы:
1) қаржыландырғаны үшiн төлемнен (пайыз төлеу шығындарынан);
2) мiндeттeмeнi кeмiтeтiн төлемнен ... ... ... ... ... ... құқы жалгерге өтeтiндiгiне онша
сенiмдiлiк жоқ болса, eкi ... ... ... ... ... барлық сомасы есептеледi: l-шiсi - жалдау ... 2-шici ... ... ... ... ... жалгер мынадай жинaқтамалы
шоттарды қолданады:
1.12-бөлiмшенiң шoттары (2411-2417), "Ұзақ мерзiмдi жалдaнғaн ... ... ... ... ... және ... ... келедi.
Бұл шoттардың дебетi бойынша ұзақ мерзiмдi жалданған НҚ ай ... ай ... ... ... Кредитi бойынша - олардың
шығарылуы ... ... НҚ ... ... ... құралдар
есебiнің инвентарлық карточкаларында (НҚ №6 ) жүргiзiледi.
2. 4150 - ... ... шоты - ... ... ... шоты. Кредитi бойынша кәсiпорынның ұзақ мерзiмдi жалға ... ... ... ... берешегiнiң ай басындaғы және соңындағы қалдығы
көрсетiледi. Жалдау ақысының сомасы ... ай үшiн ... ... ... ... берушiге төленуi көрсетiледi. Талдамалы есеп “Әр
түрлi дебиторлармен және ... ... ... ... ... (тек ... ... 13-бөлiмшенiң шoттары (2421-2429), "Ұзақ мерзiмге жалданған НҚ тозуы"
субшоты. Мұндa ... ... ... ұзақ ... жалданған НҚ құны
толық төленгеннен кейiн ... ... ... бойынша ұзақ
мерзiмге жалданған НҚ есептелген тозудың сомасы ескерiледi. Жал мерзiмiнде
есептелген тозу негiзгi ... ... ... ... ... ... ... жалға берiлетiн мүлiк
жалға таза күрделi салымға тең болатындай ... ... ... ... ақысын кipic бөлiгiнде жалға берушi әрбiр есептi
кезеңде жалға ... ... ... салымнан алынған табыс ретiнде
таниды. Түсуге тиiстi жалдау ... ... 2180 - ... ... ... ... Oғaн "Түсуге тиіcтi жалдық
мiндеттемелер" субшоты ашылады, бұл шот - ... ... және ... ... ... бойынша - жалға алушы субъектiлердiң жалдау aқысы
бойынша берешегiнің ай басындaғы және ай ... ... ... ... coмacын есептi ай үшiн есептейдi. Кредитi бойынша - жалдау
ақысы бойынша берешектi өтелуi көpiнic табады. Талдамалы есеп ... ... ... ... "әр ... ... және кредиторлармен
есептесудi есепке алу ведомосiнде" жүргiзiледi.
Жалға берушiде
1. Бұрын пайдалануда болған негiзгi құралдарды жалға ... ... 7410, К-т ... Бұрын есептелген тозу құны coмacынa Д-т 2421-2429 К-т 2411-2417
(бастaпқы).
3. Негiзгi құралдар ... ... ... Д-т 2180 К-т ... Есептелген жалдау пайызының сомасына Д-т 2180 К-т 4420.
5. Есептi кезең басталған ... ... % кipic ... ... ... 4420 К-т ... ... жалдау aқысы келiп түci:
a) амоpтизация бөлiгiнде Д-т 1040, 1050, 1010, 1020 К-т 2160;
b) жалдық % бөлiгiнде Д-т 1040, 1050, 1010, 1020 К-т ... Жыл ... ... есептен шығрылатындар:
a) жиынтық кipicтi кeмiтy шығындары Д-т 5410 К-т 7410;
b) жиынтық кipiстi өcipy табыстары Д-т 6210 К-т ... ... ... НҚ ... келiсiм құнына Д-т 2411-2417/жалд.НҚ
К-т4150.
2. Жалдау aқысы НҚ объектiлерi ... ... ... 7210, 7110 К-т ... Жалдау ақысы есептелген кезде жалдық % бөлiгiнде Д-т 7310 К-т 4160 ... ... ... ... ... ... Д-т 4150 К-т 1040, 1050, 1010, 1020;
b) жалдық % ... Д-т 4160 ... 1050, 1010, ... ... кезеңнің coңындa шығыстаp жиынтық кiрiстiң кемуiнe есептен
шығарылады Д-т 5410 К-т 7310 ... Жал ... ... бойда НҚ объектiсiнің меншiкке өтyі:
a) НҚ объектiсiнiң ... Д-т ... К-т ... ... ... Д-т ... К-т ... берушiнiң есебiнде мынадай бухгалтерлiк жазбалар жасалады:
1. Егер ... осы ... үшiн ... алынған активтер (НҚ объектiлерi)
жалға берiлсе:
a) ... ... ... ... ... Д-т 2160 К-т ... ... барлық мерзiмiне тиесiлi % сомасына Д-т 2170 К-т 4420.
2. Егер жалдау ... ... ... ... кейiнгi НҚ өтeмiн
төлеп алудың бaғасы көзделсе, онда:
a) Жалгерге ұсынылғaн шоттың сомасына ... Д-т ... ... ҚҚC ... ... басқасының) Д-т 1210 К-т 3130;
c) жалгерден өтeмін төлеп алу құны ... Д-т 1040, 1050, 1010, 1020 ... Жыл ... ... ... кipicтің кeмyiнe жатқызылады Д-т 6210 К-т
5410. Жалгердің есебiнде мынадай бухгалтерлiк жазбалар жасалады:
1. Жалдау мерзiмiнiң coңындa НҚ өтeмін төлеп алу ... ... ... берушiнің шоты бойынша өтeмiн төлеп алу құнына ... ... К-т ... Егер ... шарты аяқталған бойда НҚ жалға берушiге қайтарылмаса, Д-т
2421-2429/2 К-т ... Егер НҚ ... ... ... ... ... онда:
а) есептелген тозудың сомасына Д-т 2421-2429/2 К-т 24112417/2.
Күрделi жөндеуге жұмсалған шығындарды жабу үшiн жалгер кәсiпорын жалдау
шартында көзделген күрделi жөндеудiң ... ... орай тең ... (қоp) ... ... ... жұмсалған нaқты шығындаp оның aяқталуына қарай құрылғaн
резерв есебiнен есептен шығарылады.
Егер шарт ... ... ... ... ... берушiнің есебiнен
жүргiзсе, онда күрделi жөндеудің шығындары ... ... ... ... ... (жалдық төлемдердiң кeмyiнe)
Д-т 4430 К-т 2920.
2.1 ЛИЗИНГТІК ОПЕРАЦИЯЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ СИПАТТАМАСЫ
80-жылардың басында лизинг түсінігі жай ғана ұзақ ... ... ғана ... ... ... ... ... несиелік
қаржыландыру элементтері, қарыз міндеттемелері бойынша есеп айырысулар және
басқа да ... ... ... ... ... ... ... жүйесі ретінде қарастырылады. Лизингктік операция
бүгінгі күні ... ... өте ... ... ... ... ... іскерлік ортамен бірлесе қызмет етуіне әсер
ететін операция.
Лизингтік бизнес кәсіпкерлік қызметтің ерекше ... ... ... енгізетін болса, мүмкіншілігіне қарай өндірісті техникалық қайта
жарақтандырудың, Қазақстан экономикасын құрылымдық қайта құрудың, нарықты
жоғары сапалы ... ... ... ... ... ... әлемде көптеген кәсіпкерлер бизнес үшін ... ... ... ... ... жөн көреді. Жалгерлік, бірінші кезекте кепіл
есебімен несиелеу ... ... ... ... тән әр түрлі
қаржылық механизмдер және ... ... ... есеп айырысулар
кездесетін келешекті қаржыландырудың арнайы қосымша көзі ... жылы ... ... ... қаржылық лизинг конвенциясында
былай деп айтылған: «Халқаралық тәжірибеде лизинг үшін үш ... ... ... ... ... ... (лизинг беруші) пайдаланушы
өтініші мен нұсқауы бойынша оған ... ... ... ... ал келісім мерзімі аяқталған соң алынған жабдықты ... ... ... ... ... ... ... лизингктік операцияларды келесі тәртіппен
топтастыруға болады. Қатысушылар құрамына ... ... ... ... тура ... бұл кезде мүлік иесі өз еркімен ... ... (екі ... келісім);
- жанама лизинг (үш жақты немесе көпжақты лизинг), бұл кезде мүлікті
беру делдал арқылы жүзеге асырылады.
Тура лизингктің жиі кездесетің түрі – ... ... ... ... ... ... алып, оны оған қайта жалға беретін лизинг.
Мүлікті типіне қарай былай бөлуге болады:
- жылжымалы мүлік лизингі;
- жылжымайтын мүлік лизингі;
- ... ... ... ... деңгейіне қарай былай бөлуге болады:
- бір келісімнің әрекет ету мерзімінде ... құны ... ... толық өтелмейтін лизинг.
Амортизация шарты бойынша былай бөледі:
- толық ... және ... ... лизинг объектісінің құны толық
төленетін лизинг;
- толық емес амортизациялы лизинг.
Қызмет объектісіне қарай былай ... егер ... ... ... ... ... ... алушы өз
мойнына алса, таза лизинг;
- толық қызмет жиынтығы бар лизинг – объектіге толық ... ... ... ... ... нарық секторында ішкі және сыртқы (халқаралық)
лизингті қарастырады.
Сыртқы лизинг экспорттық және ... ... ... ... ... ... ... алушы, ал импорттық лизинг кезінде – лизинг
беруші болып табылады.
Салық және автоматизациялық жеңілдіктерге қатысты ... ... ... ... ...... алыпсатарлық сипатта болады және жеңілдіктер
есебінен пайда табу мақсатында ... ... ...... ... инвестициялық жеңілдік және жедел
амортизация сияқты салық жеңілдіктеріне құқы бар, ал жалға ... ... үшін ... ... ... ... ... тастай алады.
Лизингтік төлемдерін сипатына қарай былай бөледі:
- ақша төлемімен жүргізілетін лизинг – барлық төлемдер ақша нысанында
жүргізіледі;
- компенсациялық өлеммен ... ...... аталған жабдықты
өндірілген тауарларды жеткізу немесе қарсы қызмет көрсету нысанында
жүзеге асырылады;
- аралас төлемді лизинг
Лизингтің осы нысандарын екі негізгі екі ... ... ... ... және ... лизинг.
Жедел лизинг – көліктік құрал-жабдықтарды, аппаратуралар мен басқа да
техникаларды ... ... ... ... Оның ... ... соң ... қайтару болып табылады. Лизинг берушінің жалға
ұсынылатын затты алу мен ... ... ... бар ... ... ... төлемдермен өтелмейді.
Қаржылық лизинг – қолдану үрдісінде мүліктің толық немесе үлкен
бөлігінің ... ... ерте және ұзақ ... сипаттағы
келісімдермен сипатталатын лизингтің неғұрлым кең қолданылатын типтік
нысаны. Қаржылық лизингтің маңызды ...... ... ... ... ... жалдаудың негізгі мерзімі деп аталатын ағымда
келісімді бұзудың мүмкін болмайтындығында.
Қаржылық лизинг – бұл ұзақ ... жал ... ... оның ... ... ... ең болмаса біреуі көрсетілуі қажет:
- меншік құқығының жал мерзімі аяқталуына қарай көшуі;
- келісім шарттары бәсекелес саудадан ... ... алу ... жал ... жалға берушіге ең аз төленетін келтірілген құн
жабдықтың нарықтық құнының 90 %-ына тең ... одан ... ... ... ... ... қабылданатын дисконттау мөлшерлемесі
қсынылады несие бойынша (жалға берушіде) пайыздық мөлшерлеме және ... ... ... ... ... мөлшерлеменің ең азына тең болуы
керек, онда:
- жалға алушының ең аз төлемі – жал бойынша жылдық төлем;
- ең ... ...... алынған мүлікті сатып алу кезіндегі төлем;
- келтірген құн – ағымдағы ... ... ... жылдың ақша
ағымының құны.
Егер жал келісімшарты жоғарыда аталған қағидалардың ең болмаса ... ... онда ... жал ... ... ... мүліктің жал мерзімі – 5жыл, мүліктің құны -10 000 ... ... ... ... Жал ... ... ... мүлік
жалға берушіде қалады, жалға берушіде де, жалға алушыда да ... ... 8 және ... ... -2300 ... мөлшерлемесі- 8%
Дисконттау коеффициенті =1/(1+0,08)xn, мұндағы n- жалды төлеу жылы
1-жылдың коеффициенті=1/(1+0,08)=0,93
2- ... ... ... жылдың коеффициенті=0,79
4- жылдың коеффициенті=0,73
5- жылдың коеффициенті=0,68
Келтірілген құн =2300x(0,93+0,85+0,79+0,73+0,68)=9154 немесе 91,5%, жал
қаржылық болып ... ... ... ... ... ... қаржылық
лизинг түсінігі инвестициялық қызмет түрі ретінде анықталады, бұл кезде:
- Лизинг беруші – лизинг шартымен лизинг ... ... ... ... лизинг алушыға белгілі төлеммен, белгіленген ... ... ... ... пайдалануға және кәсіпкерлік мақсаттар
үшін қолдануға міндеттенеді. Лизинг заты лизинг алушыға берілетін
мерзім ұзақтығы ... ... заты ... ... ... ... (80% кем емес) амортизациясымен өлшенеді.
- Лизинг алушы – лизинг келісіміне ... ... ... ... ... ... заты ... түгелдей немесе белгілі бөлігінің
(80% кем емес) ... ... ... ... қалыпты кезеңдік төлемдерді төлеуге міндеттенеді. Бұл
кезде ... ету ... ... ... ... заты ... лизинг
алушының меншігіне көшеді немесе ол аяқталғанға дейін лизинг
келісімінде қарастырылған төлем ... ... ... ... алмасу келісімде көрсетілген жағдайда ғана.
Лизинг затына үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықтар, құрал-саймандар,
көліктік құралдар, жер учаскілері және ... да ... ... ... қағаздар және табиғи ресустар лизинг заты бола ... ... ... ... ету ... лизинг затына меншік құқы лизинг
берушіде ақталады. Лизинг ... ... ... өткізгеннен
бастап, лизинг алушыға лизингтік затты уақытша иемденуге және ... ... ... ... ... операциялардың жаңа нысаны
ретінде күрделі салымдарды жүзеге асыру тәсілі негізінде қарастырылады.
Егер лизингті мерзімділік, ... және ... ... ... ... ... ... түсінсек, онда оны негізгі қорға
салынған тауарлық несие ретінде қарастыруға ... ... ... ... ... деп ... ... меншік құқығының сатушыдан сатып алушыға ауысу шартынан
айырмашылығы, лизинг кезінде ... ... ... ... ... ... да, ал ... алушы оны уақытша қолдануға ғана құқық ала алады.
Лизинг мәміле негізін ... ... ... объектісі;
- мәміле субъектілері (лизингтік келісім тараптары);
- лизингтік келісім мерзімі(лизингтік кезеңі);
- лизингтік төлемдер;
- лизинг ... ... ... ... жойылмайтын материалдық құндылықтардың кез келген түрі
лизингтік қызмет объектісі болып табылады. Жалға берілетін объект табиғаты
бойынша жылжымалы және жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... бар ... лизинг субъектісі болып
саналады. Банктерді лизингтік қызмет нарығына енгізу, біріншіден лизинг-
бизнестің капитал сыйдым түрі ... ал ... – ақша ... ұстаушысы болуымен байланысты. Екіншіден, лизингтік қызмет өзінің
экономикалық ... ... ... ... тығыз байланысты және
соңғысына өзіндік балама ретінде шығуы жатады.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік ... ... ... банктер банктік қызметті жүзеге асыруға құқылы, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ету мерзімі ішінде жалға
берушінің берілетін мүлікке меншік құқығын сақтай отырып, мүліктерді жалға
беру бойынша ... ... ... Банктік мекемелер лизингтік
қызметке қатысу үшін жоғары ... ... ... ... болып
саналады, себебі олар қаржылық тәуекелділікпен жиі кездесіп отырады.
«Қазақстан ... ... және ... ... ... 42-бабына сәйкес белгіленетін пруденциялық нормативтер және
басқада мөлшерлер мен лимиттер, сондай-ақ кейбір ... ... ... ... ... сондай-ақ ақшамен қамту) бойынша банктер
лизингтік қызметті жүзеге асыруға ыңғайлы ұйымдар болып саналады, ... ... ... ... бақылауында болады.
Лизинг кезеңі лизингтік келісімнің әрекет ету мерзімімен ... ... ұзақ ... ... негізгі нысаны, жоғары құн ... ... ... ету ... ... лизинг кезенінің
уақытша шектерін анықтайды. Лизингтік келісім мерзімін анықтау кезінде
лизинг ... мен ... ... ... мезеттерді ескереді: құрал-жабдықтың
қызмет ету мерзімін, оның амотизациялық кезеңдерін, ... ... ... арзан қызметтердің пайда болу циклдерін, инфляциялық үрдіс
динамикасын, қарыз капитал нарығының жағдаятын (конъюнктурасын) және ... ... ... ... ... ... ... сомасын анықтау, лизинг
операцияларының неғұрлым күрделі тәртібі болып табылады. Лизингтік төлемдер
лизинг алушы өндіретін өнім ... ... ... ... ... ... ... қарай былай бөледі:
• кезеңдік төлемдер – ... ... ... ... ... кесте бойынша төленетін жылдық, тоқсандық,
айлық төлемдер;
• бір мерзімдік төлемдер – егер келісімінде лизинг ... ... ... кезеңдік төлемдермен қатар қолданылады.
Лизинг алушының қаржылық жағдайы мен төлем мүмкіндіктерін ескере отырып,
мәміле лизингтік төлемдерді ... ... әр ... ... ... ... үлестермен – бір қалыпты түзу сызықты төлемдер;
• өспелі өлшемдермен (прогрессивтік төлемдер), лизингтің ... ... ... ... төлемді аз жарналармен
енгізген ыңғайлы, ал содан соң жабдықты меңгеру және ... өнім ... ... ... ... ... ... жағдайы тұрақсыз лизинг алушыларға қолданылатын
төлем;
• азаймалы өлшемдермен (жеделдетілген, регрессивті төлемдер),
лизингтің ... ... ... ... берушіге өз
берешегінің көп бөлігін өтеуді көздейтін, қаржылық жағдайы тұрақты
лизинг алушылар қолданатын төлемдер.
Жалпы жал төлемдерінің көлеміне амортизациялық аударулар ... ... ... үшін ... ... ... көрсететін қызмет шығындары
(тасымалдауды, лизинг объектісіне техникалық қызмет көрсетуді, құрастыруды,
салық ... ... ... ... ... ... әсер етеді.
Кез келген лизингтік төлем құрамына келесі негізгі элементтер енеді:
➢ амортизация;
➢ мәмілені жүзеге ... үшін ... ... ... ... ... ... қызметтер үшін лизинг берушінің кірісіне енетін
лизингтік маржа;
➢ лизинг берушіге тиесілі ... ... ... қатысты
тәуекелділік сыйақысының көлемі.
Ресурстар үшін төлем, лизингтік маржа және ... ... ... ... ... ... ұсынылатын қызметтердің көп түрлілігімен
сипатталады. Бұл қызметтердің барлық түрін екі ... ... ... ... ...... ... объектіні тасымалдауды,
құрастыруды және орналастыруды ұйымдастыруға, жабдыққа техникалық
қызмет етуге және ағымды жөндеуге байланысты (көбіне ... ... ... ... беру ... ... салу, рәсімдеу және т.б мәселелер бойынша
қызметтер.
Жалгер лизинг компаниясынан қажетті жабдықты алу үшін өтініш ... ... аты, ... ... типі, маркасы, бағасы, және оны
қолдану мерзімі көрсетіледі. Өтініште, сондай-ақ жалгердің өндірістік ... ... ... ... ... ... толық талданған
соң лизингтік компания соңғы шешімге келеді және оны лизинг алушыға ... ... ... қоса ... ... ал жабдықтаушы жақ лизинг
компаниясының жабдық алу жөніндегі ақпаратымен ... ... ... лизинг беруші жабдықтаушымен жабдық құның келіседі, қажет ... ... ... ... және ... танысады.
Хатқа қосымша лизинг келісімінде лизингтің келесі маңызды шарттары
көрсетіледі:
- келісім заты;
- ... ... ... аты, ... ... ... ... лизинг алушының лизинг затын жалдау шарттары және мерзімдері;
- лизинг затының құны;
- келісімде әрекет ету ... ... ... ... ... зтының біржола берілу шарттары,
егер мұндай берілу келісімде қаралса;
- лизинг ... ... ... ... ... тараптардың біріне лизинг затын лизинг ... ... ... ... ... міндеттемені белгілеу;
- лизинг шарты бойынша лизинг алушының міндеттемелерін орындауына
лизинг берушінің бақылау жасау ... ... ... ... бірі ... лизинг келісімі жасалмаған болып
саналады. Бұл кезде лизинг келісімінің мерзімі лизинг ... ... ... ... ... ... кем ... тиіс.
Лизинг беруші лизинг келісімінің жалпы шартымен танысып, лизинг алушыға
бекітім – ... бар ... қол ... ... ... ... оған ... тапсырыс жасау бланкісін қосып жібереді. ... ... ... және ... алушымен келісіледі.
Аталған құжаттарды алған соң лизинг беруші ... қол ... және ... ... Тапсырыс бланкінің орнына сату-сатып алу ... және ... ... ... ... ... жабдықты лизинг алушыға жеткізіп береді және ... ... ... ... ... ... ... қабылдау жөніндегі хаттама толтырылады. Қабылдау жөніндегі
хаттамаға лизингтік қызметке қатысушылардың қолы ... және ... ... ... ... ... ... ОПЕРАЦИЯЛАР ЕСЕБІ
Бухгалтерлік есепте лизинг беруші банктің алынған мүлкігі қаржылық
лизингке ұсынуымен байланысты ... ... ... ... ... қарастырылуы және есептік саясатта белгіленуі тиіс.
Лизинг келісімі жасалып, ... ... ... ... ... ... ... меншігіне алынып, кәсіпкерлік мақсатына уақытша
пайдалануға және ұқсатуға лизинг ... ... ... ... келесі
түрде көрсетіледі.
Лизинг берушінің лизинг затын сатушыдан алу және лизинг келісімінің
шартына сәйкес ... ... ... ... ... алу және ... келісімінің
шартына сәйкес жолдау:
- Негізгі құралдарды алу:
Д-т 1656 «Жалға беруге арналған негізгі құрал- жабдықтар»
К-т 2856 ... ... ... ... ... Алынған негізгі құралдар үшін төлем:
Д-т 2856 « Күрделі қаржы салымы бойынша кредиторлар»
К-т 1050 «Банктердің ... ... ... ... ... сәйкес, лизинг алушыға уақытша
ұстауға және кәсіпкерлік мақсатта ... ... 1305 ... ... ... ... ... берілген қаржы лизингі»
К-т 1656 «Жалға беруге арналған негізгі құрал- жабдықтар»
Ай сайын айдың соңғы жұмыс күнінен ... ... ... ... ... ... Бұл кезде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:
Д-т 1730 «Басқа банктерге берілген қарыздар және ... ... ... ... «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы ... ... ... 4305 «Басқа банктерге берілген қаржы лизингі бойынша ... ... ... ... берілген қаржы лизингі бойынша сыйақы ... ... ... алушы қаржысы есебінен және лизинг берушінің жазбаша
келісімімен лизинг затына зиян ... ... ... ... ... ... ... бұл жақсартудың құнын өтеу ... ... ... ету ... ... өз ... ... кезде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:
Д-т 5922 «Банктік емес қызметтен өзге шығыстар»
К-т 2860 ... ... ... өзге ... келісімімен қаралған төлемдерді мерзімінде алғанда лизинг беруші
келесі бухгалтерлік өткізбелерді жүзеге асырады:
1420 «Клиенттерге берілген қаржы ... ... ... ... ... ... ... – құқықтық актілеріне
сәйкес құрылатын мәжбүрлі шығын сомасына:
Д-т 5452 «Басқа банктерге берілген қарыздар және ... ... ... ... ... ... ақша ... «Клиентерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы
резервтерге (мәжбүрлі шығындар) ».
К-т 1339 ... ... ... ... және ... лизингі бойынша
арнайы резервтер (мәжбүрлі шығындар)».
1439 «Клиентерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы
резервтерге (мәжбүрлі шығындар)»
Есептелген сыйақы мен негізгі ... ... бір ... төленбесе (егер
бұл лизинг келісімінде көрсетілмесе) лизинг беруші айып ... ... ... ... Бқл кезде келесі бухгалтерлік жазба
жасалады:
Д-т 1860 «Банк қызметі бойынша өзге ... 4900 ... ... ... ... ... мерзімі ұзартылған төлемдер қайтарылғанда, келесі
бухгалтерлік жазба ... ... ... және тұрақсыздық сомасына:
Д-т 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
К-т 1860 ... ... ... өзге ... ... ұзартылған сыйақы сомасына:
Д-т 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
К-т 1731 «Басқа банктердің ... ... мен ... ... мерзімі өткен сыйақылар»
1741 «Клиенттердің ұсынған қарыздары мен қаржылық лизингтері бойынша
мерзімі өткен сыйақылар»;
б) Негізгі борыш сомасына:
Д-т 1050 ... ... ... ... ... қосылған сыйақыны өтеу бойынша
Д-т 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
К-т 1730 «Басқа банктерге берілген қарыздар және ... ... ... ... ... ... ... және қаржы лизингі бойынша
есептелген кірістер».
ә) лизинг затын алу, ... және оны ... ... ... кезіндегі
баға бойынша лизинг келісіміне сәйкес мақсатында ... үшін ... ... шығындар мен басқа да кез ... ... ... бойынша:
Д-т 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
К-т 1305 «Басқа банктерге қаржы лизингі»
1420 «Клиенттерге берілген қаржы ... ... ... ету мерзімі аяқталған соң лизинг заты лизинг
шартының келісіміне сәйкес лизинг алушыдан лизинг берушіге қайтарылады:
а) Егер лизинг заты ... ... онда ... беруші аталған
лизинг затын қабылдау-өткізу акті бойынша қабылдайды және қажет болса ... әрі ... ... жүйеден тыс есепке кірістейді;
б) Егер лизинг заты толық амотизацияланса, қалдық құн ... ... ... ... ... ... 1652 «Жер, үйлер мен ғимараттар»
1653 «Компьютерлік қондырғылар»
1654 «Басқада негізгі құралдар»
1655 «Қаржылық лизингке алынған негізгі ... ... ... 1305 ... ... ... ... «Клиенттерге берілген қаржы лизингі».
Егер лизинг келісімінің шарты бойынша лизинг заты қайтарылмаса және
аталған ... заты ... ... онда ... ... лизинг
берушіге қалдық қалпына келтіруі лизинг келісімшартымен реттеледі.
Лизинг алушының меншікті қаржысы есебінен жүргізген жақсарту ... ... ... ... ... келесі бухгалтерлік жазба
жасалады:
К-т 2860 «Банктік қызмет бойынша өзге кредиторлар»
К-т 1050 «Банктердің корреспонденттік ... ... ... ... ... ... ... бойынша
негізгі борыш сомасын лизинг алушы өтеу кезінде ... ... ... ... ... ... ... 1339 «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша
арнайы резервтер (мәжбүрлі шығындар)»
1439 «Клиентерге берілген қарыздар және ... ... ... арнайы
резервтерге (мәжбүрлі шығындар) »
К-т 1306 «Банк қарыздары бойынша басқа банктердің ... ... ... ... ... ... ... өткен берешегі»;
К-т 1305 «Басқа банктерге қаржы лизингі»
1420 «Клиенттерге берілген қаржы лизингі»;
Сол кезекте кіріс 7130 «Шығынға шығарылған борыштар».
ә) мерзімі ... ... ... 4305 ... ... ... ... лизингі бойынша сыйақы алуға
байланысты кірістер»
4420 «Клиенттерге берілген қаржы лизингі бойынша сыйақы ... ... 1731 ... банктердің ұсынған қарыздары мен қаржылық лизингтері
бойынша мерзімі өткен сыйақылар»
1741 «Клиенттердің ұсынған ... мен ... ... ... өткен сыйақылар»;
б) айыппұл, өсімақы және тұрақсыздық сомасына:
Д-т 4900 «Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімппұл)»
К-т 1860 «Банк қызметі бойынша өзге ... ... ... ... ... ... берешекті өтеу жргізілсе, онда
келесі бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
а) ... ... және ... ... 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
К-т 4900 «Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімппұл)»бір кезекте, шығын 7130
«Шығынға шығарылған борыштар».
ә) Сыйақы ... 1050 ... ... ... 4305 «Басқа банктерге берілген қаржы лизингі бойынша сыйақы алуға
байланысты кірістер»
К-т 4420 ... ... ... ... ... ... алуға
байланысты кірістер» бір кезекте, шығын 7130 «Шығынға шығарылған борыштар».
б) Негізгі борыш сомасына:
Д-т 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
К-т 5452 «Басқа банктерге ... ... және ... ... ... ... (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу»
5455 «Клиентерге берілген қарыздар және ... ... ... ... (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу» бір кезекте, шығын 7130
«Шығынға шығарылған борыштар».
Қаржылық лизинг ... ... өтеу ... ... ... ... келесі бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
а) айыппұл, өсімақы немесе ... және ... ... 1050 ... ... ... 4921 ... қызметінен өзге кірістер» бір кезекте, шығын 7130
«Шығынға ... ... ... ... (мәжбүрлі шығындарға бойынша) қаржы болған ... ... ... ... борыш сомасына:
Д-т 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
К-т 5452 ... ... ... ... және ... лизингі бойынша
арнайы резервтер (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу»
5455 ... ... ... және қаржы лизингі бойынша арнайы
резервтерге (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу» бір ... ... ... ... ... Шығындар шотында (мәжбүрлі шығындарға бойынша) қаржы жеткіліксіз
болған кезде, қаржылық лизинг ... ... ... ... 1050 ... корреспонденттік есепшоттары»
К-т 4921 «Банк қызметінен өзге ... бір ... ... ... шығарылған борыштар».
Лизинг алушы банкіде операциялары келесі ретпен жүргізіледі:
Жасалған лизинг ... ... ... ... ... заты барлық
нәрселерімен және тиісті құжаттар беріледі. Бұл кезде келесі бухгалтерлік
жазба жүзеге жасалады:
Д-т 1655 ... ... ... негізгі құралдар»
К-т 2057 «Басқа банктерден алынған қаржы лизингі»
2227 «Алынған қаржы лизингі»
Ай сайын ... ... ... ... ... лизинг алушы лизинг
бойынша сыйақы қосады және ... ... ... ... 5057 «Басқа банктерден алынған қаржылық лизинг бойынша сыйақыны
төлеумен байланысты шығындар»
5227 «Алынған ... ... ... ... төлеуге байланысты
шығындар»
К-т 2705 «Басқа банктерден алынған қарыздар және қаржы ... ... ... ... ... ... ... қаржылары есебінен және лизинг
берушінің жазбаша келісімімен ... ... зиян ... ... лизинг беруші лизинг алушы алдындағы бұл жақсартұдың құнын ... ... ... әрекет ету мерзімі ... ... ... бұл ... ... ... жазба жасалады:
Д-т 1860 «Банк қызметі бойынша өзге дебиторлар»
К-т 4922 «Банктік емес қызметтен өзге кірістер»
Лизинг келісімімен ... ... ... ... ... ... ... жазба жасайды:
а) лизинг бойынша есептелген сыйақыны өтеу бойынша:
Д-т 2705 ... ... ... ... және қаржы лизингі бойынша
есептелген шығындар»
К-т 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
ә) лизинг затын алу, жеткізу және ... ... ... ... баға
бойынша лизинг келісіміне сәйкес мақсатында қолдану үшін ... ... ... мен басқа да кез келген шығындарды қалпына келтіру бойынша.
Д-т 2057 «Басқа банктерден алынған қаржы лизингі»
2227 «Алынған ... ... 1050 ... ... ... құны ... есеп ... сәйкес есептеледі. Егер жалдау мерзімінің
соңында меншік құқы лизинг алушыға өтетіні толық сенімділік ... ... екі ... ... ... тозу құны ... ... мерзімі
немесе оны тиімді қолдану мерзімінде бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Д-т 5784 ... ... ... ... негізгі құрал жабдықтар бойынша
амортизациялық аударымдар»
К-т 1695 ««Қаржы лизингі бойынша алынған негізгі құрал ... ... ... алушы сыйақы бойынша төлемдерді, сондай ақ қаржылық лизинг бойынша
негізгі борыш сомасы кешіктірілгенде, келесі бухгалтерлік жазба ... ... ... сомасына:
Д-т 2705 «Басқа банктерден алынған қарыздар және қаржы лизингі бойынша
есептелген шығындар»
К-т 2741 «Алынған қарыздар және ... ... ... мерзімі өткен
сыйақылар»;
б) Негізгі борыш сомасына:
Д-т 2057 «Басқа банктерден алынған қаржы лизингі»
2227 «Алынған қаржы лизингі»
К-т 2058 ... ... ... ... және қаржы лизингі бойынша
мерзімі өткен берешек»
2225 «Банктің ... ... қзге ... ... өткен берешегі».
Есептелген сыйақы мен негізгі борыш уақытылы бір кезде төленбесе, лизинг
беруші айып, өсімақы және тұрақсыздық ... ... Бұл ... Айып, өсімақы және тұрақсыздық сомасына:
Д-т 5900 «Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімппұл)»
К-т 2860 «Банктік қызмет бойынша өзге кредиторлар»
ә) мерзімі ... ... ... 2741 ... ... және ... лизингі бойынша мерзімі өткен
сыйақылар»
К-т 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары».
б) Негізгі борыш ... 2058 ... ... алынған қарыздар және қаржы лизингі бойынша
мерзімі өткен берешек»
К-т 1050 «Банктердің ... ... ... әрекет ету мерзімі аяқталған соң лизинг заты лизинг
шартының келісіміне сәйкес лизинг алушыдан лизинг берушіге қайтарылады,
а) Егер ... заты ... ... онда ... алушы аталған
лизинг затын қабылдап-өткізу акті бойынша қабылдайды;
б) Егер лизинг заты толық амотизацияланса, қалдық құн ... ... ... жасалады:
- есептелген амортизация сомасына:
Д-т 1695 «Қаржы лизингі бойынша алынған негізгі құрал жабдықтар бойынша
есептелген амортизация»
К-т 1655 «Қаржы лизингіне қабылданған ... ... ... ... құнына:
Д-т 2057 «Басқа банктерден алынған қаржы лизингі»
2227 «Алынған қаржы лизингі»
К-т 1655 «Қаржы ... ... ... ... ... лизинг келісімінің шарты бойынша лизинг заты қайтарылмаса және
аталған лизинг заты толық амортизацияланбаса, онда ... ... ... ... қалпына келтіруі лизинг келісімшартымен реттеледі.
Бұл кезде лизинг алушыға лизинг затының құнын негізгі құралдар құрамына
келесі ... ... ... ... ... ... 1652 «Жер, үйлер мен ғимараттар»
1653 «Компьютерлік қондырғылар»
1654 «Басқада негізгі құралдар»
1655 «Қаржылық лизингке алынған негізгі құралдар»
1658 ... ... 1655 ... ... ... негізгі құрал жабдықтар»
Д-т 1695 «Қаржы лизингі бойынша алынған негізгі ... ... ... ... 1692 ... мен ... бойынша есептелген амотизация»
1693 «Компьютерлік қондырғылар бойынша есептелген амотизация»
1694 «Өзге негізгі құрал жабдықтар бойынша есептелген амотизация»
Егер лизинг алушы қаржысы ... ... ... ... ... лизинг беруші қалпына келтірілген жақсарту сомасын келесі өткізбе
жазылады:
Д-т 1050 ... ... ... 1860 ... ... ... өзге дебиторлар»
Егер бұл заңда немесе лизинг келісімінде ... ... ... ... ... ... лизинг затын қосалқы лизингке өткізуге
құқылы. Лизинг алушы үшінші тұлғаға лизинг келісімі бойынша төлемдерді
төлеу ... ... ... ... ... қосалқы лизингке
жолдау кезінде лизинг алушының банкінде жазба жасалады:
а) ... ... ... ... 1655 «Қаржы лизингіне қабылданған негізгі құрал жабдықтар»
Қосалқы лизингке жолдаған лизинг заты құнының есебі үшін жеке ... 1655 ... ... ... ... ... ... заты қосалқы лизингке берілген әрбір клиент ... 1655 ... ... ... ... ... амортизация сомасына:
Д-т 1655 «Қаржы лизингіне қабылданған негізгі ... ... ... ... ... жолданған әрбір лизинг заты бойынша жеке
дербес шоттар ашылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүкіл әлемде көптеген кәсіпкерлер бизнес үшін ... ... ... ... ... жөн көреді. Жалгерлік, бірінші кезекте кепіл
есебімен несиелеу элементтері, ... ... ... тән әр ... механизмдер және қарыз міндеттемелері бойынша есеп айырысулар
кездесетін ... ... ... қосымша көзі ретінде
енгізіледі.
Лизингтік бизнес кәсіпкерлік қызметтің ерекше ... ... ... ... ... мүмкіншілігіне қарай өндірісті техникалық қайта
жарақтандырудың, Қазақстан экономикасын құрылымдық қайта құрудың, нарықты
жоғары сапалы ... ... ... тысаны болуы мүмкін.
Заңды мазмұнына қарай жалға берудің екі түрін ... ... ... беру және операциялық жалға беру.
Лизингктік операция бүгінгі күні қазақстандық экономикаға өте қажетті
банктік ... ... ... ... ... ортамен бірлесе
қызмет етуіне әсер ететін ... ... ... ... ... жаңа ... ... салымдарды жүзеге асыру тәсілі ... ... ... мерзімділік, қайтымдылық және төлемділік шартымен мүліктерді
уақытша пайдалануға жалдау ретінде түсінсек, онда оны ... ... ... несие ретінде қарастыруға болады. Сондықтан, кейде
лизингті «несие-жал» (фр.«credit-pail») деп ... ... ... ... ... есеп және қаржы есебі» туралы заңы 24.06.2002.
2. «Жал есебі» №17 Халықаралық қаржылық есеп стандарт
3. «Негізгі құралдардың ... №6 ... есеп ... ... ... Киеулімжиев «Қаржылық есеп»
5. Баймуханова С.Б., Балапанова Ә.Ж. Бухгалтерлік есеп. Алматы, ... ... ... С.Б ... ... Алматы, «Экономика баспасы» ЖШС 2007ж.
138-142 б.б

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
ЖШС «КАНТ - ЭЙР»-дің шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы98 бет
NGN желісі туралы мәліметтер22 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Баға және калькуляция6 бет
Дайын өнім есебінің мақсаттары. дайын өнімді бағалау5 бет
Семей қаласы бойынша тұрмыстық-коммуналдық шаруашылығын талдау22 бет
Шетелдегі бюджеттің іске асырылуы байынша қазынашылық органдардың қызметтерін ұйымдастыру6 бет
«Транс Техно Сервис» ЖШС- нің ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы ақшалардың есебі86 бет
Алдыңғы, ағымдағы, кейінге қалдыру және қорытынды бақылау13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь