Қаржы нарығының экономикағы рөлі және мәні

I ТАРАУ. ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАҒЫ РӨЛІ ЖӘНЕ МӘНІ
1.1 Қаржы нарығының түсінігі, құрылымы
1.2 Қаржы . валюта механизмінің экономикадағы рөлі
1.3 Қазақстан Республикасындағы валюта нарығының құралы мен құрылымы
        
        I ТАРАУ.  ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАҒЫ РӨЛІ ЖӘНЕ МӘНІ
1.1 Қаржы нарығының ... ... ... ... жүйе шеңберiндегi ... ... әр ... ... ... ақша және тек ақша ... ... Сондықтан валюта қатынастарының ақшалай сипаты – валютаның
маңызды белгiсi. Валютаның ақшалай ... оны ... ... ... ... ... ... категорияларға тиiстiлiгiн баса көрсетедi.
Ақша валютаның қызмет етуiнiң мiндеттi шарты болып табылады.
Валюта қатынастары өзiнiң ... ... ... болып
табылады. Валютаның арқасында экономиканың барлық құрылымдық бөлiктерiнде
және шаруашылық жүргiзудiң түрлi деңгейлерiнде қоғамдық өнiм ... ... сан ... ... ... ... Валюта қатынастарының бөлгiштiк
сипаты экономикалық категория ретiнде ... ... ... болып
табылады.
Валютаның түрлi мақсатты ақша қорларының қозғалысында көрiнуi ... ... ... ... ... Ақша ... iстiң шын мәнiнде,
валюта қатынастарының объектiлерi болып табылады. ... ... ... ақша-қаржы қорлары қоғамдық өндiрiс қатысушыларының барлығында,
өндiрiстiк емес сферада валюталық әдiстердiң көмегiмен iске ... ... ... ... ... бұл экономикалық
категорияны ақша қатынастарының бүкiл жиынтығынан мүлтiксiз бөлiп ... ... әрi ... ... ... атап көрсетедi.
Басқа бiрде-бiр құндық экономикалық категория жоғарыда аталған валютаға тән
белгiлердi иемдене алмайды.
Қазақстан ... ... ... ... ... жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын нарықтық экономикаға
көшуі елімізде оған ... ... ... ... ... валюта
нарығының құрылуы талап етіледі. Қазақстанда валюта нарығы ... ... ... ... – бұл, ең ... ... экономикалық категория ретінде
бағалы қағаздарды сату мен қайта сату жөніндегі операцияларды ... ... ... ... банктердің, жинақтаушы зейнетақы
қорларының, сақтандыру ұйымдарының, мемлекеттің және ... ... ... ... оны ... және ... ... қамтамасыз ететін
нарықтық қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды
бөлігі болып табылады және тауар, ақша, ... ... ... және басқа
нарықтармен (капитал, жұмыс ... жер, ... ... ... ... қазіргі жағдайында валюта нарығы ... ... ... отырудың, оларды неғұрлым тиімді
пайдалануды, ұлттық шаруашылықта ақша ... ... ... ... ... табылады және бағалы қағаздар нарығы, сондай-ақ несие
нарығы түрінде де ... ... ... ... экономиканың түрлі
шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында ақшаны қайта ... ... ... ... реттейтін нарықтық қатынастардың бүкіл жиынтығын біріктіретін
неғұрлым жалпы ұғым ... ... ... ... ... – бұл ... жүргізуші
субъектілердің, банктердің, мемлекеттің уақытша бос ақша қаражаттарын
шоғырландыруды және қайта бөлуді ... ... ... қатынастардың
жүйесі. Бұл нарықтың жұмыс істеуі ... ... ... ... ... келтіріп, олардың тиімділігін арттыруға
мүмкіндік береді. Бұған осы нарықтың қор құрылымының, ең алдымен ... сан ... қол ... ... ... өзара байланысы валюта нарығының жұмыс
істеу шарттарын айшықтайды. Оған мыналар жатады:
• Реттелетін тауар нарығының болуы, яғни кез ... ... ... ... мен ... көрсетулер бойынша сұраным мен
ұсынымның теңгерімдігі;
• Ұлтттық банк ... ақша ... ... ... отыру;
• Несие нарығының жандандырылуы, оның толық комерциялануы.
Валюта нарығының жұмыс ... ... ... ... ... ... мен ... шектеу мақсатындағы материалдық
өндіріс сферасының бастапқы шаруашылық буындарының – меншіктің барлық
нысандарының дербестігі;
... ... ... ... ... ... қысқаруы:
өндірістік күрделі жұмсалымдарды ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілер мен халықтың бағалы қағаздарға және
басқа да активтерге инвестицияланатын ақшалай табыстарының өсуі;
... ... ... үшін ... ... ... республикалық, сондай-ақ жергілікті бюджеттердің тапшылықтары
мемлекеттік қарыздарды шығару арқылы жабылуы тиіс.
Валюта нарығының маңызы бос ақша қаражаттарын алу және ... ... ... ... ... ... ықпал етумен ғана айқындалып
қоймайды. Оның ... ... ... экономикаға тән «сатылас»
әдістің орнына «деңгейлес» қозғалыс бойынша ресурстарды қайта тиімді бөлуге
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... қағаздардың бағасын
белгілеу жолымен бизнестің нақтылы құнын бағалауға мүмкіндік береді.
_________________
1 Бертаева К. Ж.. Казахстанский валютный ... А., ... ... болуы инфляцияны тежейді, өйткені бюджет тапшылығын
жабу үшін мемлекет ақша эмиссияламайды, нарықта еркін ... ... ... ... капитал деп ақша капиталдары түсiндiрiледi.
Сондықтан капиталдар ... ... ... құрамды бөлiгi болып
табылады. Осы құрылымды келесi 2-шi суреттен көре аламыз:
Қарыз капиталының нарығы деп ақша ... ... ... және осы ... ... пен ... ... өзара
қатынастардың жиынтығы болып табылады. 2-шi ... ... ... ... нарығы ақша нарығына және капиталдар нарығына бөлiнедi.
Ақша нарығы мерзiмi бiр жылға дейiнгi банк операцияларының қысқа ... ... ... ... банктiң орта мерзiмдi және ұзақ ... ... ... Осы нарық өзара ипотекалық нарыққа ... ... ... ... және ... ... қағаздармен
операциялар жүргiзу) нарыққа бөлiнедi. Валюта нарығының субъектiлерiне
банктер мен ... ... қор ... ... операциялардың
объектiлерiне – жеке кәсiпкерлердiң және мемлекет ... ... ...... ... капиталдың орны
Экономикалық категория ретiнде валютаның мазмұнын ... ... ... көрiнiсiнiң әрқашан ... ... ... ... экономикалық жүйе шеңберiндегi қоғамдық
ұдайы өндiрiстiң әр ... ... ... ақша және тек ... ғана ... Сондықтан қаржы қатынастарының ақшалай сипаты
– валютаның маңызды белгiсi. ... ... ... оны ... ... және ... ... экономикалық категорияларға тиiстiлiгiн баса
көрсетедi. Ақша валютаның қызмететуiнiң мiндеттi шарты болып табылады.
Валютаның түрлi мақсатты ақша ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ақша қорлары, iстiң шын мәнiнде,
қаржы қатынастарының объектiлерi болып ... ... ... ... ... қорлары қоғамдық өндiрiс қатысушыларының барлығында,
өндiрiстiк емес сферада валюталық әдiстердiң көмегiмен iске асады. [1]
Сөйтiп, ... ... ... ... бұл экономикалық
категорияны ақша қатынастарының бүкiл жиынтығынан ... ... ... ... әрi ... ... ерекшелiгiн атап көрсетедi.
Басқа бiрде-бiр құндық ... ... ... ... ... ... иемдене алмайды.
Валюта капиталы объективтi мән-жайдан – тауар-ақша қатынастарының
болуынан және қоғамдық дамудың ... ... ... ...... мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен
шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... бұл ресурстардың жұмсалуына бақылау
жасау болып табылады.
Экономикада валюта ... ... ... ... ... ... ... етудiң кең мүмкiндiктерiн пайдалана алмаса, мемлекет өзiнiң
iшкi және сыртқы саясатын жүзеге ... ... ... ... бағдарламаларын, қорғаныс және елдiң қауiпсiздiгi функцияларын
қамтамасыз ете алмайды.
2. Қаржы – валюта механизмінің ... ... ... ... ... ... қатынастарының
маңызы мен рөлі - Қызметтің сыртқы экономикалық сферасы мемлекеттің, оның
жеке және заңды тұлғаларының ұқсас шетелдік қатысушылармен және ... ... ... ... ... ... есеп-
қисап, трансферт және өзге де операциялар кезінде қатысуымен байланысты
қатынастардың кең шеңберін қамтиды. ... ... бұл – ... ... ... ... резиденттердің бейрезиденттермен, елдің
экономикалық ... ... ... ... ... ... және сыртқы экономикалық байланыстар жүйесінде қаржы үлкен рөл
атқарады. Ол шаруашылық жүргізудің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... үшін пайдаланылады.
Халықаралық экономикалық байланыстар ... ... ... ... ... ... халықаралық ынтымақтастықтағы саласында
мемлекеттік қаржы саясатын іске асырудың ... ... ... ... ... ... ретінде сыртық экономикалық қызметтің
қаржысы өзгеше белгілерге ие. Ол тек ұлттық валютада ғана ... ... ... да ... ... ... түрде көрсетеді.
Бөлгіштік қатынастардың міндетті субъектілері шетел мемлекеті, халықаралық
ұйым, кәсіпоырн және басқалары арқылы шетелдік ... ... ... ... ... экономикалардың шекарасынан шығып кетеді ... ... ... ... мен ... ... ... оны жүзеге асырады.[2]
Елдердiң әлемдiк шаруашылыққа интеграциялауына ақша ... ... ... ақшадан шетел валютасына және керiсiнше
айналуын туындатады. Ол ... ... есеп ... және ... ... ... жүзеге асады.
Халықаралық валюталар қатынастар – ұлттық ... ... ... ... ететiн және әлемдiк
шаруашылықтағы валюталардың қызмет етуi ... ... ... ... ... ... қатынастардың жекеленген элементтерi ерте Грецияда және
ертедегi ... ... ... ... ... ... даму кезеңiне
Лиондағы және батыс европа елдерiнiң басқада ... ... ... ... жәрмеңкерлерi жатады. Мұнда аудармалы вексел
бойынша есеп ... ... ... қарсаңында және
өндiрiстiң капиталистiк тәсiлiнiң құрылуымен ... ... ... ... есеп ... жүйелерi дами түстi.
Халықаралық валюталық қатынастар ... ... ... Валюталық қатынастардың ұлттық және әлемдiк
экономиксының ... ... ... ... ... ... қатынастарына тәуелдi болып ... ... ... оның iшiнде ... ... ... ... ... мен ... өнеркәсiптiк сауда мен өндiрiс
бiр – бiрiмен өзара байланысуы валюталық қарым – ... ... ... шаруашылықтағы орны ерекшелiгiн көрсетедi.
Капиталдың шеңбер айналысы ... ... ... ... қосылуы нәтижесiнде ұлттық ... ... ... бiр ... ... ... ... немесе керiсiнше .
Ол көрiнiстi халықаралық есеп ... ... ... ... ... барысында байқауға болады.
Шаруашылықтың интернационализациялануы жағдайында ұдайы өндiрiстiң
сыртқы факторларға: ... ... ... ... ғылым
деңгейiне, халық аралық сауданың дамуына, шетел ... ... ... Сондықтан да бұл валюталық ... мен ... ... ... және керi ... ... көрсетедi.
Халықаралық сауданың дамуына, валюталық қатынастар тұрақсыздығы ... ... ... ... ... керi ... тигiзедi.[3]
Рыноктық қатынастар құрылымында да мемлекет тарапынан оларды реттеу
механизмiнде қаржы зор рөл ... ...... ... ... және мемлекеттiк саясатты жүзеге асырудың құралы.
Халықаралық экономикалық байланыстар сферасында қалыптасып отырған
қаржы ... ... ... ... ... ... ... саясатын іске асырудың құралы болып табылады.
Іс-әрекет етудің айрықша нысаны ретінде сыртқы экономикалық қызметтің
қаржылары өзгеше ... ие. Ол тек ... ... ғана емес, сондай-ақ
шетелдік валютада да қалыптасатын ... ... ... Мұндағы
бөлгіштік қатынастағы субъектілері шетел мемлекеті, халықаралық ұйым, фирма
және басқалары шетелдік әріптестер болып табылады. Қаржы қатынастары ... ... ... ... және ... ... ... мен тереңдей түсуіне жәрдемдесе отырып, оны жүзеге
асырады.
Әлемдік байланыстарды ... ... рөлі үш ... ... ... ... іздестіру және халықаралық ынтымақтастықтың әр түрлі
бағыттарын қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ықпалдастық процестерді реттеу;
• халықаралық қатынастардың әрбір түрін және бұл қатынастардың тікелей
қатысушыларын ынталандыру.
Дамудың және жаһанданудың ... ... ... ... ... жатады:
1) Сыртқы сауда;
2) Шетелдік инвестициялау: бірлескен кәсіпкерлік, соның ішінде заңды
тұлғалардың мүлкіне акциялар және ... да ... ... ... ... ... инвестициялары қазіргі уақытта жаһанданып жатқан
экономиканың өндірістік негізі – ... ... ... ... инвестициялаудың әлемнің жалпы дамуындағы маңыздылығы ... ... ... осы капиталға мұқтаж болып елдерге
ағылуы ... ... Ал ... ... ... ... тұрақты әрі
біркелкі дамуы қамтамасыз етіледі.
Әлемде салымдарының көлемі бойынша ең ірі 100 ... ... ... елдерде орналасып, олардың ... ... ... 1,4 трлн доллардай бағаланып ... Осы ... ... АҚШ, ... ... және ... Корея елдері
жатады. Осы компаниялардың стратегиясы тікелей шетел инвестицияларының өсе
түсуін мақсат етеді. Әлемдегі осы ... 100 ... ... ... Бұл ... компаниялардың негізгі бөлігі экономикасы дамыған
елдерге тәуелді, ал дамушы елден шыққан ... ... ... «Дэу», Сингапурдың «Крейтив технолджи» (компютерлік мультимедиялық
рыноктың 60%-ын ... ... ... 10-20 жылда шетелдік инвестициялардың басым бөлігі қазіргі жаңа
индустриялы елдер ... ... ... ... Азия ... ... шетелдік инвестицияларды тиімді пайдалану және оларға қолайлы орта
қалыптастыруда шетелдік инвестициялардың алатын орны ерекше болды. ... ... ... ... ... шығарушы елдер қатарына кіріп отырған
Оңтүстік Корея Республикасының өзі кезінде ұлттық экономикасын ... ... ... ... 1992 жылы осы ... ... қатарына
кіретін Қытай ең көп шетел инвестицияларын қабылдаушы ел болды. Осының
негізінде Азиялық инвестициялық бумға ... ... ... әсер ... ... халықаралық қаржы-несие ... ... ... ... бұл ... ... кредиттер мен
қарыздарды беруге ... және ... ... және ... ... төленеді;
4) Ғылым, техника, мәдениет, туризм салаларындағы ынтымақтастық;
5) Шет елдерде елшіліктерді, консулдықтарды және басқа ... ... ... ... ... экономикалық байланыстарды тиімді дамыту Республиканың
шетелдермен валюта-қаржы, есеп-қисап және несие қатынастарының ... ... ... ... пен ... қамтиды. Өндірістің қазіргі
қалыптасып отырған ... ... ... ... ... ... түсті металдарға, отынға, астыққа және ... ... ... ... Бұл өз ... ... ... тиімді және
тұрақты экономикалық дамуына кері әсер етеді. Бұл ... ... ... көре ... ... ... бюджеттік тиімділігі – валюталық түсім-
ақша мен шығындардың ара салмағы ұғымы қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... саналады. Экспорттың тиімділігі оның
құрылымын жетілдіруді арттыру, яғни машина жасау өнімін, қызметтің еңбекті
және ғылымды көп ... ... ... ... жолымен мүмкін болады. [5]
Макроэкономикалық теорияда экспорттың ... асып ... ... ... ... факторы болып табылады.
Сонымен қатар экспорттың жоғары ... ... ... ... оң
айырмасын тудырады. Жалпы валюталық қаражаттардың ... ... ... ... ... 1
Өнеркәсiп өнiмдерiнiн экспорттау және импорттау құрылымы (%)
|Өнiм |1998 |1999 |2002 |2003 |2005 |2006 ... ... ... | | | | | | |
| |43,6 |43,9 |55,2 |58,0 |61,0 |65,0 ... |16,7 |11,3 |13,2 |14,0 |12,0 |12,0 ... емес ... | | | | | | ... |32,5 |32,1 |25,4 |24,0 |23,0 |20,0 ... |11,6 |9,4 |11,2 |14,0 |11,0 |12,0 ... ... ... | | | | | | ... ... және т.б. | | | | | | ... |- |- |8 |8 |7 |7 ... |- |- |58 |55 |60 |58 ... ... ... ... ... (%)
Өнеркәсiп өнiмдерiнiн импорттау құрылымының көрсеткіші (%)
Ендi келесi тiкелей ... ... ... ... көре ... Кестеден көретiнiмiз шетел ... ... ... мақсаты бiздiң елдiң экономикасының тұрақты дамуы
емес, қайта бiздiң елдiң қойнауындағы шикiзат қорының молдығы ... ... өз ... ... ... құю арқылы тез арада пайда тауып,
елiмiздiң шикiзат ... ... ... ел бола ... Өйткенi, олар өңдеушi салаға инвестиция салса, ол ... ... сол ... өздерiне бәсекелес болып табылады. Сондықтан, елiмiз
ұлттық экономиканың тұрақты дамуын ... етуi үшiн ... осы ... ... ... ... ... басты орынға
қойып, оларға қолдау көрсетуi керек. ... ... және ... ... ... экономикалық қызметті
жүргізудің негізі ретінде - Валюта ( италиян сөзi , сөзбе - сөз – құн ) ... ақша ... оның ... түрi, ... төлем есеп айырысу
айналымының каналдары арқылы ұлттық ... ... ... ... ... және әлемдiк еңбек
бөлiнiсiн ... ... ... ... себепшi
болды. Өндiрiс ... ... iшкi ... ... ... сатуда туындайтын қиындықтар, тауарлар тасымалы
жағдайларын жетiлдiру – мiне ... бәрi ... ... саттық
байланыстардың кеңесiне әсер еттi.
Әлемдiк шаруашылықтағы қаржы және ... ... ... ... ... ... қатынастардың тереңдеуi және осы
елдердiң ... ... ... барлық факторлардың өндiрiс
пен әлемдiк айырбастың , ... мен ... өсу ... ... ... Әлемдегi елдердiң қарым – қатынастарына тауарлар, қызмет, ... ... иегi ...... ... ... Ұлттық қоғамдағы ұдайы
өндiрiс ... ... ... ... ... ... ... ұласады және де әрбiр ... ... ... ... ... оның ... ақшасы саналады. Халықаралық тауар айналымында,
әдетте, шетел валютасы қолданылады.
Валюталық жүйелердiң даму ... ... ... ... анықталып отырып, ұлттық және ... ... даму ... ... валюталық жүйелердiң арсындағы дағдарыс тұсында оның
құрылымдық қағидаларының ... ... аяқ асты ... орын алды. Дүниежүзлiк валюталық жүйедегi дағдарыс ... ... және оның ... валюталық тұрақтылықты қамтамасыз ететiн
жаңа жүйемен ауысуына әкеледi.
Жаңа дүниежүзлiк ... ... құру үш ... ... ... жаңа ... ... қалыптасуы, алғы шарттардың
түзiлуiн, анықталуын қамтиды, ... ... ... ... ... ... жаңа жүйенiң қағидаларының құрылымдары толығымен
аяқталып, бiртiндеп iске қосылады.
3-шi ... ... ... ... жаңа ... жүйе ... ... дүниежүзлiк валюталық дағдарыстың ... ... ... сипат: валюталық дағдарыс дүниежүзлiк экономикалық ... ... ... ... ... ... ... валюталық жүйенiң алтын девиздiк
стандарт қағидасы құлдырауға ... ... ... 1929 ... 1936 ... ... дейiн болуы.
БҰҰ–ның Бреттон–Вудстағы 1944 жылы болған ... ... ... ... ... ... және қаржылық қатынастарды ... ... ... ... жұйе ... ... ... аяғынан бастап, Бреттон – Вудс валюталық жүйенiң
дағдарысқа ұшырауы орын алды. 1976 ... ... ХВҚ - ға ... Кингстондағы келiсiмi ХВҚ-дың жарғысына өзгерiстер енгiзе
отырып, төртiншi ... ... ... бағыттарын бекiттi:
• Алтын – девиз стандартты орнына СДР (арнайы қарыз алу ... ... ... ... заңды түрде аяқталды, яғни оның арнайы
бағасы, алтындық құрамы ... ... ... ... аяқталды. Сонымен, Ямайка келісімі бойынша алтын құн
өлшемі қызметін атқармайтын болды.
• Елдерге ... ... ... ... ... ... ХВҚ ... жүйесінің сақталған мемлекетаралық валюталық
реттеуді күшейтуге шақырды.
СДР-дiң қызмет етуiнiң мынандай басты мәселесi ... ... және ... қамтамасыз ету;
3. бағамды анықтау әдiсi;
4. СДР-дiң пайдалану ауқымы;
1 СДР бірлігі 1970 ... 0,888671 г ... тен ... яғни оны ... ... ... деп ... СДР-дің бағамы валюталар қоржынының орташа
бағамы негізінде анықталды. Валюталар қоржынының ... ... ... ... ... ... ... валюталық
реформасы жүргізіліп, доллар тек қана халықаралық төлем және ... ... ... ... ... ... ... процесiн
ынталандыру мақсатында құрылды. Интеграцияналдану ... ... ... ... өндiрiстiң қарсылас
орталықтардың дүниежүзлiк ... ... ... күресi және валюталық
тұрақсыздағы жатады .
Еуропалық экономикалық қоғамдастық (ЕҚ) – бұл ... ... ... ... ... ... ... бiлдiредi ,
ол 1957 жылы ... алты ... ФРГ, ... ... ... ... Рим ... арасыында жасалған ... ... 1958 ... 1 каңтарында басты қызмет етедi.
Батыс ... ... ... iрi ... ЕҚ ... көмiрдiң ортақ нарығынан ... ... ... ... ... 6 ел және 12 ... одақ
болса, бiрiншi уақытта 15-16 ... ... ... институционалдық құрылымы мемлекеттiң құрылымына
жақын және ... ... ... ... ... ... кеңесi – заң шығарушы орган;
• ЕҚ комисиясы – атқарушы орган
• Еуропалық парламент – кеңес берушi ... Бұл ... ЕҚ ... ... ... ... ЕҚ ... бекiтедi.
ЕҚ соты – құқықтық нормаларын сақтамаудың қадағалау ұйымы.
Үшiншiден, интеграцйиялық процестiң ... ... ... ЕҚ ... ... бiр ... құралған көп бiрлескен қорлар қызмет
етедi.
1999 жылдың 1 ... ... Еуро ...... ... ... жаңа қағаздарын орналастыру енгiзiлiп, ... мүше ... ... ақша бiрлiктерi 2002 жылы 1 ... өз ... ... ... ... жүйеде алтынды нақты резервтiк активтер
пайдаланды:
Бiрiншiден, Еуро – алтынмен ... ... ... ЕҚ – қа бiрлестiгi үшiн 207 кг ... ... қоры ... ... ... ... реттеу орталық банктерге
уақытша төлем ... ... ... және валюталық
интеграцияға байланысты есеп ... үшiн ... беру ... ... жүйе ұлттық заңдылықтарымен немесе мемлекет аралық
келiсiм шарттарымен ... ... ... ... реттеу формасын бiлдiредi .
Валюталық жүйелер 3 түрге бөлiнедi:
1. ұлттық ... ... ... валюталық жүйе;
3. аймақтық немесе мемлекет аралық ... жүйе ... ... жүйе ең бiрiншi қалыптасқан.
Ұлттық валюталық жүйе – ... ... ... жүзеге асыратын
, ұдайы өндiрiс процесiне қажеттi валюталық ... ... ... ... ... экономикалық қатынастар жиынтық бiлдiредi
. ... ... ... ... ... тығыз байланысты .
Дүниежүзлiк валюталық жүйе 19-ғасырдың ортасына қарай құрылған ... ... жүйе – бұл ... ... қаржы
институттары мен валюталық құралдардың қызмет ... ... ... ... ... мен ... ... құқұқтардың
нормалар кешенiн құрайды .
Ұлттық және ... ... ... ... ... валюталық жүйе |Дүние жүзлiк ... жүйе ... ... ... ... ... |
| ... валюталық бiрлiктер. |
|2. ... ... ... ... өзара алмастырылуы |
|шарты. | ... ... ... ... ... ... ортақ режимi |
|4. Ұлттық валюта бағамының режимi ... ... ... |
| ... ... ... шектеудiң, валюталық |Валюталық шектеудi мемлекет аралық |
|бақылаудың болуы немесе болмауы. |реттеу ... ... ... ... ... ... өтiмдiлiктi |
|өтiмдiлiгiн реттеу. ... ... ... ... ... ... ... |Халықаралық несилiк айналыс |
|құралдарын пайдалануды регламенттеу.|құрылыстарды ... |
| ... ... ... Елдiң халықаралық есеп |Халықаралық есеп ... ... ... ... ... бiр |
| ... ... ... ... ... пен |Дүниежүзлiк валюталық рыноктар |
|алтын рыногiнiң ... |мен ... ... режимi. |
|10. Елдiң валюталық қатынастарын |Мемлекет аралық валюталық реттеудi|
|басқаратын және ... ... ... ... ... |
|ұйымдар. ... ... ... балансында көрiнетiн өзгерiстер түбiнде келiп
валюта бағамына ықпал жасайды. Валюта нарығы өз ... ... ... ... экономикадағы процестерге әсер етедi. Мемлекетiк
валюта нарығын реттеу саясаты оның экономика процестерiне қатынасуының әр
түрлi дәрежесiмен сипатталады. ... ... ... ... ... ... мен ... Республикасының экономикалық дамуда нарықтық қатынастарға
толық түрде өтуі ... ... ... ... ... туындады.
Себебі валюта нарығының негізінде экономиканың басқа рыноктары тиімді
экономикалық даму жолына түсе ... ... ... ... ... оны ... мен ынталандырудың негізгі құралы болып табылады.
Валюта нарығының маңыздылығын оның басқа нарықтардың арасындағы тығыз
байланысынан көруге болады. Еліміздің ... ... ... қаржы жүйесінің, қаржылық қатынастардың күннен-күнге дамуына
байланысты қаржы ... ... мен ... да ... ол келесідей
нарықтардың жиынтығының негізінде өз қызметерін жүзеге асырады.
Жалпы экономикада қаржы нарығының ... ... ... ... – Қаржы нарығының құрылымы
Мүндағы қаржы нарығы дегеніміз қолма-қол ақша ғана ... ... ... да ... ... ... нарығы.[10]
Басқа нарықтар секiлдi ақша нарығында да ақшаға сұраныс пен ... Ақша ... ... ... ... үшiн ... болып
табылады. Сондықтан осы ақша, ақша нарығының қызмет етуiн жақсарту ... ендi ғана ... ... үшiн ең ... ... ол ... ынталандыру және инфляцияны азайтып, тұрақты экономикалық өсуге
өз септiгiн тигiзедi.
Қағаз ақшалар – бұл ... ... ... ... ... ... ақшалардың айналыста жүруінің объективті мүмкіндігі, олардың айналыс
құралы қызметін атқару ерекшеліктеріне байланысты пайда ... Ал ... ... ... ... ... ... шаруашылықта есеп
айырысудың маңызды формасы болып ... ... ... ақшалар ақша
айналысының дұрыс жолға түсуін, ... ... ... ... ... мен ... арасындағы сенімділіктің негізі екені
белгілі.
Қазақстан Ұлттық ... және ... ... ... ... осы ... ақша ... реттеу мақсатында айналыстағы
ақшалардың қолма-қолсыз түрлерін ... және ... ... сай ... ... ... бірнеше жылда ұлттық
экономиканың көрсеткіштері, ақша ... мен ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесі ең тұрақты және ... ... ... ... ... ... құрылым болып отыр.
Әрине бұл еліміздің әр түрлі ақша айналымын ... ... ... ... ... табылады.
Несие нарығы несие бойынша банктердің ... ... ... ... ... ... ... несиелік
операциялары негізінде алады. Банктік ссудалық операциялары негізінде
ссудалық портфель құрылады. Банктің несиелері біршама ... және ... де ... ... ... ... операция ... ... ... ... (80%) ... ... – бұл банктiк мекемелерден қарыз алушыларға ақшалай
түрде берiлетiн ... ... ... ... – бұл экономикадағы
кеңiнен тараған несиелiк қатынастардың ... ... ... ... ... несиелiк қатынастардың құралына несиелiк шарт немесе ... ... ... ... ... берушi: банк және арнайы қаржы
мекемелерi болса, ал ... ... ... ... немесе
бизнеспен шұғылданатын қаржы ресурстарына деген сұранысы бар кез келген
заңды ұйым ... ... ... ... берушiнiң басты мақсаты – ... ... ... ақша және ... ... ... ... қозғалысына
қызмет етеді.
Қаржы нарығында сатып алу-сатудың объектісі айрықшылықты ақша және
бағалы қағаздар болып табылады. ... онда ... ... ... ... қатынастар болып табылатын
бағалы қағаздар нарығы маңызды орын алады. Ал өз ... ... ... қор ... ... өзіінң қызметін жүзеге асырады.
Қаржы нарығының құрамдас бөлiгi ретiнде бағалы ...... ... ... ... ... ... құжаттарды шығарған ұйымға
олардың иелерi қарызының қатысы. Бағалы ... ...... ... мен мемлекет шығарған бағалы қағаздардың сан ... ... және ... ... қаржы рыногының бөлiгi. Бұл рыноктың
қызмет етуi ... ... ... ... ... олардың тиiмдiлiгiн арттыруға ... ... ... ... қор ...... ... сан алуандығымен қол
жеткiзiледi. Бағалы қағаздар рыногы экономиканың барлық субъектiлерiнiң
өздерiне қажеттi ақша ресурстарын ... кең ... ... және
алудың жолдарын жеңiлдетедi.
Өзiнiң ұйымдық және құрылымдық ерекшелiктерiне орай ... ... ... ... ... және ... ... құқықтық
ережелермен қатар мемлекеттiң қаржы жүйесiнiң ... бiр ... ... ... нарығының қызметтері мен операциялары, оған
қатысушы тұлғалар жиналатын және бағалы ... ... ... алу
шарттарының жүргізілетін орталығы қор биржасы болып табылады.
Сонымен, қор ... ... ... ... ... ... бөлу ... ұйымдастырушы экономиканың басты буыны болып ... ... және ... ... ... ... бола ... экономикалық
дамудың қозғаушы күштерiнiң бiрi болып саналатын инвестициялық ... ... ... – бұл ... қағаздардыңдың бiрқалыпты айналысы үшiн
қажеттi жағдайлармен қамтамасыз ететiн ұйым және бағалы ... ... және ... негiзгi нарық көзi. Қор биржаларында iрi банктер
қожалық ... ... ... ... ... грек сөзi – ... яғни
“әмиян” деген мағынаны аңғартады. Алғашқы қор ... XVIғ. ... ... ... содан кейiн акция) шығару және сату үшiн пайда
болған. Қор биржаларының ең кең түрде дамыған кезi ... ... өту кезi, яғни XXғ. бас кезi. Ол ... қор ... негiзгi
операциялары өндiрiс кәсiпорындарының акцияларын шығару және сату болды.
Биржа өнеркәсiп циклын және ... ... ... ... ... сияқты.
Қор биржасы қаржы ресурстарын жинақтау, шоғырландыру және ... ... ... экономиканың басты буыны болып табылады. Ол қаржы
және өндiрiстiк капитал арасында делдал бола ... ... ... күштерiнiң бiрi болып саналатын инвестициялық процеске ықпал
етедi. Сонымен, биржа – ... ... түрi, онда ... мен ... ... ... ... жасалады және қызметкерлер жалданады. Ол –
сатушылар мен сатып алушылар келiсiмге келу үшiн кездесетiн орын. ... ... ... ... ... ... ... қор биржасы – БҚ
иелерiнiң биржа мүшлерi, яғни ... ... ... сату және ... ... мәмiле жасайтын нарық.
Ол – сатушылар мен сатып алушылар келісімге келу үшін ... ... ... қатынастары, шаруашылық субъектiлерiнiң құрылымы мен оның
қызмет көрсету механизмi, олардың өзара қаржылық байланыстарының формалары,
қоғамның барлық ... ... ... ... ... ... ... басым көпшiлiгi шартқа қол қойып, өздерiне
бағалы қағаз түрiнде мiндеттеме алады.[12]
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... Ол ... тауар – бағалы қағаздар және оның сан алуан
түрлерi. Олар бiрiншiден, меншiк ... ... ... ... олар арқылы табыс алу құқы және табыс төлеу мiндеттемесi пайда болады.
Бұл тауардың өз құны аз болсада, өте ... ... ... ... ... ... нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда оның бағасы
көрсетiлген құнынан (номиналынан) ... ... ... ... ... БҚ-дың «жалған капитал» екенiн ... ... ... ... ... ... дамыту барысы көрсеткендей
бағалы қағаздар нарықтық экономиканың жұмыс iстеуiнiң тиiмдi механизмi,
қаржылық ... мен ... ... ақшаларын топтастырудың,
қаражаттын ел экономикасында лайықты ... ... ... ... иесi ... белсендiлiгiн арттырудың құралы болып табылады.
Сондықтан жұмысымның келесі ... ... ... нарығын реттеу сараптамасында, валюта нарығын, валюталық реттеу
туралы жалпы ... ... ... ... операцияларын жүзеге
асыратын резиденттер және резидент еместің құқықтары мен ... және де ... ... мен ... баланстары туралы толық
тоқталып өтейік.
-----------------------
1. ... К.Ж. ... ... и ... ... А., ... ... К. Ж.. Казахстанский валютный рынок. А., 2005.
[2] Байгiсиев Майдан-Әли. ... ... ... және валюталық
құқық: Оқу құралы.– Алматы: Қазақ университетi, 2004. Б.302.
[3] Байгiсиев Майдан-Әли. Халықаралық ... ... және ... Оқу ... ... Қазақ университетi, 2004. Б.302.
[4] Мақыш С.Б. Ақша ... және ... ... Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. ...... ... ... 2001.С.285.
[6] Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003.Б.448.
[7] Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның ... ... ... ... ... ... // ... Казахстана. №1.- 2005
ж.
[8] Көшенова Б. Оқу құралы / ... ... ... валюта қатынастары. -
Алматы: “Экономика” 2000ж.
[9] Көшенова Б. Оқу құралы / ... ... ... ... қатынастары. -
Алматы: “Экономика” 2000ж.
[10] Көшенова Б. Оқу құралы / Ақша, несие, ... ... ... ... ... ... “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң
Заң күшi бар ... 1995 ... 30 ... ... ... нарығы
Капитал нарығы
Ақша нарығы
Ипотека нарығы
Валюта нарығы
Қаржы нарығы
Несие капиталының нарығы
Қор нарығы
Айналыстағы қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржы нарығы туралы25 бет
Қаржы нарығындағы нақты сектор31 бет
Қаржылар және олардың нарықтық экономикадағы ролі23 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Аударманың грамматикалық және лексикалық мәні және қоғамдық рөлі22 бет
Балалардың мемлекеттік символдарға когнитивтік қатынасын тәрбиелеу48 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь