Нарықтық экономика жағдайындағы жалақыны реттеу ерекшеліктері

Жоспар:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 Жалақы және оның теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Жалақы: оның мәні және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Жалақының жіктелу нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2 Нарықтық экономика жағдайындағы жалақыны реттеу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.1 ҚР.ның жалақы жағдайына сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2 Жалақыны көтерудің экономикалық аспектілері ... ... ... ... ... 20
2.3 Жалақыны мемлекеттік реттеудегі мәселелер және оны шешу жолдары мен бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Қосымша 1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Қосымша 2 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Қосымша 3 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
        
        Жоспар:
Кіріспе..................................................................................................3
1 Жалақы және оның теориялық негіздері ......................................5
+ Жалақы: оның мәні және түрлері..........................................5
+ Жалақының жіктелу нысандары.........................................13
2 Нарықтық экономика жағдайындағы жалақыны ... ... ... ... ... ... ... көтерудің экономикалық аспектілері....................20
2.3 Жалақыны мемлекеттік реттеудегі мәселелер және оны шешу ... мен ... ... 2.........................................................................................30
Қосымша 3.........................................................................................31
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі....................................................32
Кіріспе
Нарықтық катынастарға көшкен елдерде табыстардың барлығы екі үлкен топқа бөлшектенеді:
а) кәсіпкерлік кызметтен ... мен ... және ... ... табыс;
ә) заңды негізде алынған еңбексіз табыстар, оған жататындар: дивиденттер, банктегі салым пайызы, меншіктен табыс, оның ішінде арендаға өткізілген жылжымайтын ... және ... ... ... ... ... жәрдем ақы мен төлемдер (зейнет ақы, стипендия, жұмыссызға және көп балалы отбасына ... ақы). Осы ... ... ... елдерде әрқалай және шаруашылық конюктурасына, кәсіпкерлік кызметтің жетістігіне, ... ... ... [1; ... ... ... негізгі зерттелетін мәселесі - жалақы, яғни бұл жұмыскерлерге оның еңбегі үшін сапасына, санына және шығарған қажетті өнім ... ... ... ... ... мына ... ... алынады:
* Қандай да болмасын кәсіпорындарға өнім шығарудың артуы, соның есебінен олардың экономикасының дамуы ... ... ... қойылуына тікелей байланысты.
* Нарықтық жағдайда жалақыға деген ... ... .
* ... ... ... қаржылар тауар өндірушілердің еңбектерінің сандық және сапалық бағалылығының және жеке табыстарының негізгі көздері жоғары өлшеміне айналады.
* Жалақының нысаны мен жүйесі ... ... ... саны мен сапасы арасындағы байланысты белгілейді және өз еңбегінің қорытындысына байланысты жалақының белгілі тәртібін есептейді.
Кәсіпорындарда жұмыс істейтін ... ... ... өсуі - ол ... ... ... береді. Алайда кейбір кәсіпорындарда жалақының өсуі еңбек өнімділігінің өсуіне ... әлде - ... ... Бұл ... ... ... өнімділігі әр уақытта одан жоғары болуы тиіс.
Кәсіпорындарда жалақыны есептегенде мыналар еске алынуы керек:
o әділдік принципі, яғни тең ... тең ... ... ... ... және еңбек біліктілігі;
o заңды жұмыс жағдайы және ауыр қол еңбегі;
o ... ... ... және ... адалдықпен қарау;
o ақаулыққа жол берген және өз ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жалақыны индекстеу;
o кәсіпорынның қажеттілігін қанағаттандыратын жалақының үдемелі нысаны мен ... ... , т.б ... ... сырт ... ... ... еңбек бағасы болып, белгілі бір мөлшерлі еңбек үшін төленетін ... ... ақша ... ... Бұл ... еңбектің құны туралы сөз қылады және оның ақшалай ... ... ... ... ... бағасы деп атайды. екінші жағынан, еңбектің рыноктық бағалары туралы, яғни оның қажетті бағасынан жоғары не төмен ауытқып отыратын бағалар ... сөз ... [4; 546]. ... ... ... ... ... қазіргі таңда, әсіресе, дамушы елдерде өзекті мәселелердің бірі. Жоғарыда байқағанымыздай жалақы табыстардың негізгі түрлеріне жатады, ал ол өз кезегінде Ұлттық ... әсер ... Яғни ... ... ... ... ... дамуының көрсеткішіне, әл-ауқатының көрсеткішіне әсер етеді. Жалақы қоғамның тек қана әлеуметтік жағдайына ғана емес, сонымен қатар экономиканың кейбір салаларына да ... ... ... ... ... ... жалақы көрсеткішіне қысқаша тоқтала кетсек. Қазақстанда жалақы жылдан жылға артып келеді. Бұған әртүрлі қабылданған заңдар әсер ... ... жыл ... ... ... жалақының өсетіндігін сөз етеді. ... ... ... 2007 ... 53 ... 2010 жылы 80 мың ... дейін артты. Ұлттық әл-ауқат деңгейі жөнінен әлем мемлекеттерінің рейтингінде Қазақстан өткен жылы 26 сатыға ... 110 ел ... 50-ші ... ... ... ... айлық жалақы 5 жарым есеге, зейнетақының орташа көлемі 4 есеге ... ... ... ... ... ... негізгі түрлерімен таныстыру, реттелуін, негізгі мәселелерін көрсету.
Курстық жұмыстың міндеттері. Жоғарыда көрсетілген курстық жұмыс мақсатына байланысты мынадай міндеттер туындайды:
* ... ... ... ... беру
* ҚР жалақы жағдайын анықтау
* Жалақы мәселелерін қарастыру
Курстық жұмыстың әдістемелік негізі. ... ... ... ... ... Республикасының заңдық актілері, Президент Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдаулары, жалақыға байланысты отандық және шетелдік авторлардың оқулықтары, ... ... пәні ... оқулықтар пайдаланылды.
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен құралған. Кіріспеде курстық ... ... ... ... ... ... жалақы туралы жалпы түсінік, оның түрлері мен жіктелу нысандары анықталды. Екінші тарауда жалақыны реттеудегі мәселелер ... ... және оның ... ... ... оның мәні және ... -- еңбек құнының (бағасының) ақшалай ... ... ... аралас әлеуметтік бағытталған нарықтық экономикаға көшу кезінде минимальды деңгейдегі жалақыны мемлекет кепілдендіреді және жоғарғы деңгейдегі ... шек ... Бұл ... ... ынталандырудың және еңбек өнімділігін арттырудың басты құралы болып, қоғамдық өндірісті тиімді дамытуға ықпал етеді [1; 395].
Жалақы- тұтынушылар табысының басым көпшілігін ... ... ол ... ... көлеміне және олардың бағасына елеулі ықпал етеді.
Жалақы - бұл еңбек шарты бойынша нақты еңбек функциясын атқару үшін жұмыс үшін ... ... ... ... ... ... ... шектен кем болмауы тиіс ай сайынғы ақы , төлем.
Экономикалық теорияда 2 тұжырымдама ... ... ... ... оның ... мен динамикасы рыноктық факторлар- сұраныспен және ұсыныспен анықталады.
* Жалақы жұмыс күші- тауардың бағасы, еңбектің бағасы емес, өйткені еңбек тауар бола ... ... ... ... де, ... ... сұраныс, ұсыныспен де анықталады, олардың ауытқуы жалақының жұмыс күші құнынан бірде жоғары, бірде төмен болатындығын көрсетеді.
Жалақының екі ... да ... ... ... ... А.Смит пен Д.Рикардоның теориясына негізделген.
А.Смит еңбек пен жұмыс күші арасындағы айырмашылықты ашып көрсеткен ... Оның ... ... ... ... бар деп ... Ал, табиғи баға өндіріс шығындарымен анықталады, яғни жұмысшының және оның отбасының тіршілігіне қажетті құнмен есептеледі. А.Смит деп ... ... ... ... Жалақы мөлшері жұмысшының тіршілігіне қажетті құн минимумымен анықталады. ... ... ... ... және ... элементтерді қамтиді, осымен байланысты Смит жалақы мөлшерінің ұлттық айырмашылығы ... ... ... ... теориясын Мальтустың халық өсімі теориясымен байланыстырды. Жалақы, осы теория ... ... ... ... ... күнкөріс заттарының минимумына ұмтылады. Маркстік тұжырымдамаға сәйкес жалақы еңбек бағасы емес, өйткені еңбек тауар емес, олай болса оның құны да жоқ. ... күші ... бола ... ал ... осы тауардың бағасы, оның құнының ақшалай көрінісі. Жұмысшы жалақы ... ... ... үшін ... тек ... ... ... құнын алады. Жалақының экономикалық маңызы мынада, осы табыс арқылы өндірістің жеке факторының орны толтырылады, адамның материалдық және рухани ... ... ... ... еңбекке дайындығы жүзеге асырылады. К.Маркс жұмыс күшінің құны мен жалақы күнкөріс заттарының физикалық минимумымен емес, ... ... ... ... құнымен анықталады деді. Жалақының мөлшері жұмыс күшінің құнына, әсер ... ... ... ... ... ... күрделілігіне тәуелді. Еңбек рыногында сұраныс пен ұсыныс тепе-тең болғанда жұмыс күшінің құнына тең жалақы бөлінеді.
Нарықтық экономика жағдайында ... мәні ... ... ... - ... нарығындағы жұмыс күшінің бағасы;
:: жұмыс күші бағасының ... ... ... болып тұтыну заттарының бағалары (азық-түліктік және азық-түліктік емес тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің, салықтардың және басқа төлемдердің бағалары); олар ... ... ... ... ... ... және ... қажеттіліктерін қамтамасыз етеді (жұмыс күшінің өзінің және оның ... ... ... ... ... ... ... саны, сапасы және нәтижесіне байланысты;
:: жалақы ұжымдық еңбектің нәтижесіне де байланысты.
Қазіргі кезде шаруашылықты жүргізуде жалақыны ... ... ... ... ... ... қарай бөлу қағидасы (жалақыны, сыйлықтарды және т.б. уақтылы ... ... ... ... жалақының деңгейін,жағдайын көтеру;
:: жалақыны еңбек нәтижесіне және шығындарына қарай ... ... ... ... ... ... ынталандыру;
:: еңбек өнімділігінің өсу қарқыны жалақының өсуіне қарағанда артық ... ... ... Олай болатыны жұмысшы жалақыны өз еңбегін шығындағаннан кейін алады, жалақы мөлшері еңбектің ... ету ... ... ... ... атқаратын жұмысшылардың жалақысында жекелей айырмашылық орын алады. Еңбек ... ... ... көрінеді. Сондықтан да пролетарлық саяси экономикада жалақыны жұмыс күші құнының өзгерген нысаны, шындығында жұмыс ... ... деп ... ... батыстың экономика ғылымында жалақыны еңбек бағасы деген көзқарас орын алуда. Самуэлсон мен ... - деп ... Жаңа ... ... дәрежесі мен динамикасын рыноктық факторлар (сұраныс пен ... деп ... ... - ... ... шарты негізінде, әрбір қызметкер жұмсаған еңбектің саны мен сапасына ... ... ... жеке ... ... ... ақша түріндегі бөлігі. Жалақы экономикалық категория ретінде екі жақты сипатта болады, бір ... ол ... адам үшін - ... ал ... үшін - өндіріс шығыны болып табылады.
Жұмыс күшіне деген шығындар жалақымен ғана шектелмейді. Кәсіпорынның жұмыс күшіне жұмсайтын шығындар ... ... ... ... әлеуміттік қорғау шығыстары, тұрғын үймен қамтамасыз ету және әлеуметтік-тұрмыстық қызмет көрсету шығындары. Жалақы, ... ... ... ... еңбек уәждемесі мен ынталандыруды қамтамасыз ететін маңызды құрал.
Жалақы қоры - қызметкерлердің жұмсаған еңбектерінің саны мен сапасына қарай бөлініп, олардың жеке ... ... ... ақша түріндегі бөлігінің сомасы болып табылады және құрылымы бойынша әр түрлі ... ... ... негізгі екі типі бар: номиналды және нақты. Номиналды жалақы ақшаға шағып берілетін жалақы, оны жалдамалы қызметкер ... ... ... еңбегі үшін алады. Номиналды жалақының мөлшеріне қарай жалақы дәрежесі туралы түсінік алуға болады, алайда ол тұтыну мен халық тұрмысының ... ... ... ... Ол үшін ... жалақыны білу қажет. Нақты жалақы жұмысшының күнелтуге қажетті заттарға шаққандағы жалақысы, яғни ... ... ... өзі үшін және ... үшін ... және қандай күнкөріс заттарын сатып алуға болатынын көрсетеді. Нақты жалақының дәрежесі тікелей номиналды жалақыға және тұтыну ... мен ... ... бағасына тәуелді. Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі агенттігінің 2006 жылдың сәуіріндегі ... ... ... бір ... ... айлық номиналды жалақысы 38197 теңгені құраған, осы номиналды жалақының пайыздық ... 124,4 % ... Ал ... ... 2006 ... қаңтар-мамыр айларындағы мерзімде 114,7 % болды, ал мамыр ... ол 113,7 %-ды ... ... -- ... ... ... ... ақшалай сомасы.Жұмыскер өзінің номиналды жалақысына бүгін және ертең қаңдай тауарды, қызмет көрсетуді қандай ... ... ... нақты жалақыға жатқызамыз. Осы құбылыс нарыққа өту кезінде және қарқынды инфляцияда қатты сезіледі. Егер ақшалай ... ... баға ... онда ол жалақыны төмендетумен пара-пар. Осындай құбылыс транспорт қызметіне, байланысқа, тұрғын үй-тұрмыс қызметіне баға өскенде және ... ... ... ... және ... ... ажырата білу керек. Номиналды жалақы ақшаға шығарып ... ... оны ... ... күндік, апталық, айлық еңбегі үшін алады. Нақты жалақы жұмысшының күнелтуіне қажетті заттарға шағылған жалақысы, яғни ... ... ... өзі үшін және ... үшін ... және ... күнкөріс заттарын сатып алуға болатынын көрсетеді.
Жалақының өзі де өте әртүрлі формаларда болады, ... ... ... ... бұл ... ... мәлімет жоқ, бұлар мәселенің заттық жағына орынсыз көп көңіл бөледі де, ... ... ... жағын елемейді. Алайда бұл формалардың бәрін баяндап жазу жалдама ... ... ... ... ісі, ... ол бұл шығарманың міндетіне жатпайды. Бұл арада үстем болып отырған негізгі екі форманы ғана ... ... өту ... ... [4; ... ... екі ... мерзімді және келісімді түрде орын алады. Мерзімді жалақы өндірістегі еңбек шығынының ұзақтығымен анықталады. Сондықтан ол күндік, апталық және айлық ақы ... ... ... ... ұзақтығы мен еңбек қарқындылығы әр қилы болғанда, нақты жалақы төлеу де әр қилы болады. Бірдей мерзім үшін жалақы алатын ... ... ... ... үшін , яғни бір ... ... ... қажет. Жалақының мерзімдік нысаны кәсіпкерге жұмыс күнінің ұзақтығы мен еңбек қарқыңдылығын белгілеуге мүмкіндік береді. Келісімді жалақыда жұмысшының жалақысы ... өнім ... ... Жалақының бұл нысаны мерзімді жалақымен байланысты, өйткені бір өнімнің бағасы мерзімді жалақыны (күндік) өндірілген өнім ... бөлу ... ... Келісімді жалақының мөлшері бір өнім бағасын өндірілген өнім көлеміне көбейту ... ... ... ... ... ... саны мен ... өндірілген өнім арқылы бақыланып, өлшенуі. Ол еңбек өнімділігі мен қарқындылығын арттыруды мүдделендіреді, ... ... ... ... ... ... ... күшейтіп, жұмысшылар арасындағы бәсекені ұлғайтады [5,6;84,182].
Кесте 1. Жалақы түрлері ... түрі мен ... ... сипаттамасы
1. Мерзімді түрі:
а) жай мерзімді
ИТЖ-ның (ИТР) жұмыс істеген уақыты үшін, жұмысшыларға тарифтік ставка бойынша төленетін жалақысы
ә) ... ... ... ... ал ... ... ... басқа сыйлықтар беріледі.
2. Кесімді (жеке және ұжымдық) түрі:
а) тікелей кесімді
Әрбір өнім мөлшері бірдей бағамен төленеді.
ә) кесімді- сыйлық
Сапа, ... үшін және ... ... артық орындағаны үшін сыйлық қосылады.
б) кесімді прогрессивті
Әрбір шығарған затқа норманы артық орындағаны үшін ақы ... өсім ... ... ... ... өндірісінде, легтік автомобиль жасауда кұрастыру желілерінде қолданады. Әрбір бөлімше, желі мүшесінің ... ... ұжым ... өнім ... ... ... жүйе ... -- кесімді жалақының өзгерген түрі болып табылады.
Бұл жүйе бойынша ақы төлеу жұмысшылардың бір немесе топтарына ... ... ... ... ... ... жұмыс көлеміне байланысты керсетіледі.
Кесімді-прогрессивті жүйеде - тура кесімді ... ... ... ... ал ... тыс өндірілген өнім жоғары расценкамен есептелінеді. Расценканың көтерілу деңгейі арнайы шкаламен шектеледі, онда ... ... ... өнім үшін ... көтерілетіндігі пайыз түрінде көрсетіледі. Мұнда базалық көрсеткіш ретінде соңғы 3 айда орындалған норма ... ... ол ... ... ... ... тиіс.
Кесімді-сыйақы жүйесінде - жалақы тура кесімді расценкамен және сандық, сапалық көрсеткіштерді артығымен орындағаны үшін берілетін сыйақыны қосу ... ... ... ... ... ... негізгі жалақы көлеміне байланысты болады немесе үнемдеудің көлеміне байланысты ... - ... ... ... - өнім ... ... қатыспайтын жұмысшылардың еңбек өнімділігін арттыруды ынталандыру үшін қолданылады. Бірақ, бұл жұмысшылардың еңбектері негізгі жұмысшылардың жұмыстарына тікелей қатысы бар. Бұл ... ... ... ... ... ... ... завод ішіндегі транспорт жұмысшыларының еңбектері төленеді. Жанама - кесімді жалақы - ... ... ... ... өнімділігі мен сапасы негізгі жұмысшылардың еңбек өнімділігін арттыруға жағдай жасаған уақытта тиімді болады. ... ... алу ... ... - ... ... ... жұмысшының күндік тарифтік ставкасы оған белгіленген қызмет көрсету нормасына ... ... ... өнімділік нормасына бөлу арқылы есептелінеді.
Ұжымдық (бригадалық) кесімді жалақы - жұмысты ... ... ... яғни ... процесін бірнеше жұмысшы немесе бригада жүргізгенде қолданылады, бұл жұмысшылардың арасында толық еңбек бөлінісі болмауы тиіс, ... ... олар ... ... ... ... тиіс. Бұл жүйе бригаданы өнім өндіруді арттыруға ынталандырады, ... ... ... ... ... біліктілігін көтеруге ықпалын тигізеді. Ұжымдық жалақы әрбір жұмысшының жеке қосқан үлесіне қарай бөлінеді. ... ... ... ... ... бар. ... линияларда бригаданың өндірген өнімі көлеміне қарай есептелінеді. Жеке расценка болса, жеке ... ... ... мен бригадалық өнімділік нормасымен есептелінеді. Жалақыны ... ... ... де бар, онда ... ... оның ... ... және біліктілік деңгейімен анықталады, ол жалпы бригадалық жалақыдан ... ... ... қай ... ... үлес ... дәл ... үшін, бригада мүшелерінің келісімімен еңбекке қатысу коэффициенттері (коэффициент трудового участия) қолданылады. Еңбекке қатысу ... (ЕҚК) ... ... ... саны мен ... жұмысының күрделілігін, бригада мүшелеріне қаншалықты көмек көрсеткенін, еңбек және өндіріс тәртібін ... ... ... ... өзінің күндік, апталық, т. с. еңбегіне алатын ақшасының сомасы оның номиналды жалақысының сомасы, яғни құндық көрінісіндегі ... ... ... ... ... жұмыс күнінің ұзақтығына қарай, яғни жұмысшының күн сайын істеп беретін еңбек мөлшеріне қарай белгілібір күндік, апталық, т. с. жалақының өзі ... өте ... ... яғни ... ... ... үшін берілетін өте әрқилы акша сомасын көрсетуі мүмкін. Сонымен онан соң, ... акы ... ... -- ... ... т. с. ... -- жалпы сомасы мен еңбектің ... ... ... ... ... бұл ... ... еңбектің осы мөлшерінің ақшалык құнын қалай табу керек? Егер жұмыс күшінің орташа күнделік құнын орташа жұмыс күнінің сағаты санына бөлетін ... біз ... ... ... ... ... ... күшінің күнделік құны 3 шиллинг немесе 6 ... ... ... ... ... ... тең екен делік, ал жұмыс күні 12 сағатқа созылады екен делік; сонда ... бір ... ... = 3 ... ... ... ... табылған жұмыс сағатының бағасы еңбектің бағасын өлшеудің единицасы болып табылады.
Осыдан келіп, еңбек бағасының үнемі төмендеуіне қарамастан, күндік, апталық, т. с. ... ... қала ... ... ... шығады. Мысалы, дағдылы жұмыс күні 10 сағатқа созылатын болса, ал жұмыс күшінің күндік бағасы 3 шиллингке тең болса, онда жұмыс ... ... 33/5 ... ... Егер ... күні 12 ... ... өсетін болса, бұл баға 3 пенниге дейін төмендейді, ал егер жұмыс күні 15 сағатқа ... ... ... -- 22/5 ... ... төмендейді. Солай бола тұрсада күндік және апталық ақы өзгермей қала береді. Мұның керісінше, еңбек бағасының ... ... және ... ... ... ... немесе апталық ақының артуы мүмкін. Мысалы, жұмыс күні он сағат болып, ... ... ... құны 3 ... ... ... ... сағатының бағасы 33/5 пенни болады. Егер жұмысшы еңбектің бағасы нақ сол ... ... ... ... көлемінің көбеюі нәтижесінде күніне 12 сағат жұмыс істейтін болса, онда, еңбек бағасы ешқандай өзгерместен оның ... 3 ... 71/5 ... дейін өседі. Егер еңбектің экстенсивті мөлшері емес, интенсивті мөлшері ... ... да, нақ ... ... ... ... еді. Сондықтан күндік немесе апталық номиналды ақының артуы еңбек ... ... және ... ... ... ... де бола береді.
Мерзімді жалақы жұмыс күші құнының немесе бағасынын өзгерген формасы ... ... ... жалақы дегеніміз мерзімді жалақының өзгерген түрінің дәл өзі. Әрзаттық жалақы кезінде мәселе ә дегенде ... ... ... жұмысшының сататын тұтыну құны оның жұмыс күшінің қызметі емес, тірі еңбек емес, өнімде затқа айналған ... ... ... көрінеді, және де бұл еңбектің бағасы мерзімді жалақы кезіндегідей жұмыс ... ... ... ... ... жұмыс күші деген бөлшек арқылы анықталмай, өндірушінің жұмыс қабілеті арқылы анықталатын сияқты болып керінеді . Жалақының екі формасының да бір ... және ... нақ сол бір ... ... өмір сүру фактісінің өзі ақ мұндай көзқарастың ... ... ... ... тиіс еді. ... .
Лондонның нақ сол тері илейтін шеберханаларында француздардың еңбегі көбінше әрзаттық ... ... ... ... -- ... ... ... Әрзаттық жалақы жалпы алғанда басым келетін кәдімгі фабрикаларда жеке жұмыс функциялары техникалық пікірлер себепті әрзаттық жалақыға жатқызылмай оларға мерзімді ақы ... ... ... ... формаларының әртүрлі болуы, бұл формалардың біреуі капиталистік өндірістің дамуына екінші бір ... гөрі ... ... бола ... да, ... ... оның ... өзгертпейтіні анық. Дағдылы жұмыс күні 12 сағат екен делік, оның 6 сағатына ақы төленген және 6 сағатына ақы төленбеген екен ... Бұл ... ... ... құн 6 ... тең екен ... демек, бір жұмыс сағатында өндірілген құн -- 6 ... ... Онан соң, ... ... ... ... және орташа шеберлікпен жұмыс істейтін, демек, өнім өндіруге қоғамдық қажетті жұмыс ... ғана ... ... 12 ... ... 24 ... өнім береді екен делік, ал бұлар бұл жағдайда бөлінбейтін өнімнің жеке даналары болама немесе ... ... бола ма -- оның бәрі бір. Міне ... ... бұл 24 ... ... құны капиталдың олардың бойында болатын тұрақты бөлегін алып ... -- 6 ... ... әрбір жеке бөлегінің бағасы - 3 пенни болады. Жұмысшы әрбір данасына І,5 пенни алады, демек, 12 сағатта 3 шиллинг табыс ... ... ақы ... біз ... 6 ... өзі үшін және 6 сағат капиталист үшін істейді дейміз бе, немесе, ол әрбір сағаттың жартысын өзі ... ал ... ... ... үшін істейді дейміз бе -- оның бәрі бір болатыны сияқты, -- нақ сол ... бұл ... да: ... ... жартысы төленіп, жартысы төленбеген дейміз бе, немесе 12 бөлегінің бағасы жұмыс күшінің құнын ғана өтейді, ал басқа 12 ... ... құн ... ... бе, -- оның бәрі бір.
Мерзімді ақының формасы сияқты, әрзаттық ақының формысы да нақ сондай дәрежеде иррационалды болады. Мысалы, товардың екі ... бір ... ... ... ... табылады, демек, тұтынылған өндіріс құрал-жабдықтарының құнын шығарып тастағанда, 6 пении тұрады, ал жұмысшы олар үшін 3 пенни ғана алады. Шындығына ... ... ақы ... ... да катынасын тікелей көрсетпейді. Бұл арада товар бөлегінің құны оған сініп отырған жұмыс уақыты арқылы өлшенбейді, қайта, мұның керісінше, ... ... ... оның ... ... товарының саны арқылы өлшенеді. Мерзімді жалақы кезінде еңбек ... ... ... ... ... ... кезінде белгілібір уақытқа созылған еңбек жиындалған өнімнің саны өлшенеді. Жұмыс ... ... ... сайып келгенде, күндізгі еңбектің құны жұмыс күшінің күндізгі құнына деген теңеу арқылы ... ... ... ... ... жалакының тек түрі өзгерген формасы болып табылады [4;562].
Кәсіпорында техникалық, жабдықтау өскенде және дамыған технологияны қолданғанда ... ... ... түрін пайдалану азая түсіп, жұмысшының еңбегі кесімді немесе мерзімді ставка бойынша төленеді. Жалақының бұл ... жеке ... ... әр ... ... Жеке ... да әр ... еңбегін бағалау негізінде, оның өзіңдік үлесіне, атқарған жұмысына үлкен жауапкершілікпен қарауы ескеріледі. Мұнда жеке жалақы түрінің кең етек ... Онын ... ... ... ... қанағаттану үшін, әртүрлі жұмыс пен талаптардың күрделілігін сипаттайтын, жасалған көрсеткіш шкаласының негізінде сандық, балл бойынша бағаланады. негізінде жалақының көптеген жеке ... ... ... ... ... ... 5 мың ... бар, онда жалақының 1000- нан астам жеке ставкасы ендірілген.
Жапонияда ірі кәсіпорындар жалақының жасқа әрі стажға байланысты қалыптасқан түрін ... 70-ші ... ... ... ... ... ... жыл сайын азайта бастады. Тіпті, жұмыскер 35 жасқа жеткенде, ол қосымша мөлшерді тоқтатып тастады. Жоғарыдағы аталған түрлердің ... ... ... ... түрі ... Өзінің қаржы мүмкіндігіне қарай еңбектің нәтижесі үшін, жұмыс стажы мен жасы үшін жалақы ... ... ... елдерде әртүрлі , жүйелері колданылады.
Пайдаға катысу кезінде жалақы екіге бөлінеді. Бірінші бөлімі ұжымдық келісіммен белгіленеді, екіншісі -- ... ... ... ... мен ... ... ... келісім арқылы анықталып жылдың аяғында кәсіпорынның ретінде төленеді [1;400].
Сонымен, жалақы экономикалық ... ... ... ... ... ... және еңбекті ынталандыру қызметтерін аз орындай бастады. Жалақыдағы мұндай жағдай, қоғамның әлеуметтік жіктелуіне және әлеуметтік теңсіздікке алып ... ... ... 10 % ең жоғары табысты және ең төменгі табысты топтардың арасындағы айырмашылық 13 ... ... Бұл ... шығудың бірден - бір жолы - ... ... ... ... жалақының негізгі, ұдайы - өндірістік, ынталандыру және реттеуші қызметтерін қалпына ... ... ... ... ... шаруашылығы саласына карай өзіндік ерекшелігімен айқындалып, ол бес ... ... ... -- еңбектің күрделігі. Күрделі, біліктілікті (квалификацияланған) еңбек жай еңбекке қарағанда молдау құнды кұрайды және оған жалақы ... ... ... принцип, еңбек жағдайына карай жіктеу. Еңбек жағдайы жеңіл және ... ... және ... ... ... Сондықтан қалыпты жағдайда еңбек еткендерге қарағанда, ауыр әрі зиянды жұмыс істейтіндер жалақыны көп алуы қажет.
Үшінші принцип, еліміздің ... ... ... ең ... ... ... қарағанда өсім мен ақы төлеу жоғары болады.
Төртінші принцип, экономикалык аудан мен аймақтың табиғи - климаттық жағдайының ... ... ... әртүрлі экономикалық аймақтарда аудандық коэффициент белгіленіп, жалақыға қосымша түрінде қосылады. Қазақстан Республикасында бұл коэффициент 1,15-ті ... ... ... барлық салаларда жұмыс істейтіндер жалақысына 15% қосымша қосып алады.
Қазақстан Республикасы 1996 жылғы 9-шы қаңтардағы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дамыған елдердегі баға белгілеу6 бет
Еңбекақы төлеу бойынша құжаттарды толтыру6 бет
Еңбек құқығындағы құқықтық реттеу әдістері50 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Ақтөбе қаласы темір-бетон дайындау зауытындағы шикізатты мөлшерлеу процесінің автоматтандырылуын жобалау14 бет
Марков құбылысы16 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь