Ресей тарихы көне заманнан бүгінге дейін

1 Ресей тарихы көне заманнан бүгінге дейін
2 Ежелгі Русь
3 ХVІ ғасырдағы Ресей
4 Тарихи терминдер мен ұғымдардың сөздігі.
5 Анықтамалық хронологиялық кесте.
        
        Ресей тарихы көне заманнан бүгінге дейін
Сіздердің алдарыңыздағы Ресей тарихынан емтиханға ... ... оқу ... материалдарды Ресей тарихы бойынша жоғарғы оқу орындарында
тапсырылатын емтихандарды ескере отырып жинақтады
Сонымен қатар, соңғы ... ... ... ... оқу ... пән бойынша емтихан қабылдау тәжірибесі де ескерілді:
Оқу құралында тарихи материал қысқаша баяндалады, көбіне отандық тарих
мәселелеріне баса ... ... Оқу ... ең алдымен, Ресей тарихы
бойынша базалық білім береді және фактілер, ... ... ... ... ... жүргенін жете түсінуге мүмкіндік береді.
Студенттерге емтиханға дайындалуда оқу құралына енгізілген ... ... ... мен ... ... сөздігі, маңызды
оқиғалардың хронологиялық кестесі, сондай-ақ, персоналийлер үлкен көмек
көрсетеді. Хронологиялық кесте және сөздік ... мен ... ... ... ... басқа оқулықтар мен оқу құралдарында толық берілмеген
тақырыптар ашып көрсетіледі. Сондай–ақ, дискуссиялық ... ... ... ... ... ... ... байланысты көзқарастарының
қалыптасуына септігін тигізеді.
Оқу ... бір ... ... ... арналған.
Бұл мәдени үрдістердің ғасырлар бойы ... ... ... ... ... ақ, оқу ... ... бөлімдерге байланысты тест
тапсырмалары берілген. Олар студенттердің білімдерерін тексеруде және оны
бекіте ... ... ... студент келесі нәтижелерді көрсетуі қажет :
• Материалды жетік ... ... ... мен ... білуі.
• Тарихи оқиғардың арасына байланыс орната білуі.
• Фактілерге сараптама жасап, өз қорытындысын шығару.
• Тарихи картамен жұмыс ... ... ... ... ... ... білуі.
Авторлар емтиханға жақсылап дайындалуда бұл оқу құралы сіздерге
көмекші болады деп ... ... А.И. ... ... ... мемлекеттік педагогикалық
университетінің әлеуметтік ғылымдар факультетінің оқытушылары :
В.В.Баранов ( I – IІ , XII – XV ... ), ... ( IV – ... ), Б.Г.Рожков ( VII-XII, XV тараулар, тестер ) жазды.
І тарау. Ежелгі Русь
Славян әлемі. ... ... ... славяндардың тарихы тереңде жатыр. Олар үндіеуропалық тіл тобына
жатады, ал олардың әуелгі ... ... ... солтүстік беткейі
болып табылады. ... ... ... ... ... атпен
византиялық деректерде келтіріледі. ... ... ...... және ... жылжып, славян тайпаларының 3 бұтағын
құрды : оңтүстік ( балқан славяндары ), ... ( чех, ... ... ... ... ... ... VI – VII ғасырларда Днепрге келіп , кейін
біртіндеп Ильмень көліне және Оканың жоғарысына ... ... ... ... ең ... ... ... тайпаларына тәуелді болды. Славяндардың ертедегі тарихына ... ... да әсер етті ( ... ғ., ... ... ... ... дала зонасында түркі тілді тайпалардың белсенділігі
арта түсті, олардың қатарына аварлар жатты. VIII ғасырдың ортасында Днепр
маңындағы ... ... маңы мен Қара ... маңына бекіп ... ... ... ... ... ... әр түрлі
тілде сөйлеп, әр түрлі діндер ұстанатын халықтар ... ... ... ... тап иудаизмді ұстанды. Днепр бойы, Дон, Еділде өз
биілігін орнатқан хазарлар және т.б. тайпалар ... ... ... ... ... ... ... мен бағынышты славяндар арасындағы
қатынастар тұрақты болмады.
Шығыс славяндардың көршілері варягтар ... олар да ... ... ... септігін тигізді.
Славяндар және басқа халықтар варягтар деп Скандинавиядан шыққан
нормандарды атады. ІХ ... ... ... ... және ... ... славяндардың жеріне келді. Олардың Византия қызықтырған еді
(гректермен және ... ... ... ... табу жолында әскери
шапқыншылықтар жасау ).
Шығыс славяндардың ... мен ... ... ұзақ ... бойы ... тайпалық тұрмыс сақталды.
Әрбір тайпа рулардан тұрды, яғни бір – біріне туыс ... ... ... орта ... ... және оларды ақсақалдар басқарған. Ру
ақсақалдары өз руларында үлкен беделге ие болды, ал вече ... ... ... ... шаруашылық әрікеттері біртіндеп күрделене бастаған кезде ру
қауымдастығының орнына көршілік қауымдастық (вервь) келді. ... ... ... ... және ... істерді шешу үшін ақсақалдарды сайлады.
Осылайша, көршілік қауымдастыққа туысқан адамдар емес, әртүрлі ... ... ... Сауданың дамуына байланынысты славян қалалары бой
көтере бастады. ... ... ... ... ... Смоленск –кривичтерде, Новгород–ильмен славяндарында т.с.с.
қалаларда саудамен ... ... ... ... ... ... дружиналардың басында, көп жағдайда варягтардан шыққан
конунгтер тұрды ... Олар ... ... ... ... беделді князьдерге айнала бастады.
Көне орыс жылнамасы “Повесть временных ... ... ... ... Киевте Аскольд және Дирдің бастамасымен, Новгородта Рюрик,
Полоцкіде Рогволдтың ықпалымен құрылғаны жайлы айтылады.
Славяндардың ... ... ... өмір ... Олар ... суға
жақын жерлерде – өзен – көлдердің маңында орналысқан.
Славяндардың негізгі шаруашылығы жер өңдеу болды. Сондай–ақ, славяндар
мал шаруашылығымен айналысты, ... ... ... ... ... және ... кең ... табиғи күштері мен қайтыс болған ата–бабаларын, көк аспан мен
жерді құрмет тұтты, яғни пұтқа ... ... ... ал, найзағай мен күннің күркіреуін перун деп атады.
Перун соғыста жеңіс әкеледі деп сенді. От пен күннің жақсылық ... ... ... ал ... ... әкелетін күш иесін Хорс деп атады. Дауыл
мен жел құдайы ... ... ... ... кез ... ... ... әрекеті деп
қабылдап, түрлі құрбандықтар шалып отырды. Славяндарда ... ... Олар көп ... ... құдайлардың бейнелерін салған жоқ.
Кейінірек олардың ағаштан жасалған тұрпайы бейнелері (идолдары) жасалатын
болды.
Құдайлар мен ... ... ... да ... ... адам шала ... ... бола тұрса да, славяндарда қалауын біле
алатын ......... ... ... ... славяндарда мемлекеттің құрылуы
Мемлекеттің пайда болуы – қоғамның дамуынадағы заңды ... Ол ... ... ... ... сол ... өмір сүрудің мемлекеттілік формасына
өткенде болатын кез–келген оқиға маңызды.
Алғашқы қауымдық қоғамдар адамдар 2 ... ... өмір ... Және
кімнің қуаты күшті болса соған.
Ғасырлар бойы қалыптасқан ... ... ... ... алғашқы қауымдық қоғам бірдендеп өзгере бастады. Жеке отбасы ру
қауымдастығының көзқарасымен санаспайтын болды. Жаңа әрі ... ... ... ... ... ... Жеке меншік теңсіздігі пайда болды,
адамдар өмір сүру ... ... ... ... іздестіре бастады.
Мысалы, табыс табудың әскери жорықтар жасау сияқты жолы.
Әрине, мемлекеттің пайда болуында ... ... орын ... шығаруға болмайды, алайда барлығын тек шаруашылықтың дамуымен
байланыстырған да ... ... ... қоғам мүшелерінің көпшілігінде ру
биілігін шектеу қажеттілігі ... ... ... ... мен өз ... ... ... билегін шектегенде). Мемлекетттік
биліктің алғашқы кездердегі қызметі Сот пен ... ... еді ... ... ... ... қауіпсіз сауда қатынастарын
қамтамасыз ету, көршілерге шабуылдар жасау ).
Киев Русінің құрылуы ІХ–Х ... ... ... және ... ... ... асты. ІХғасырдың бірінші жартысында Ұлы
Морав князьдігі, ІХ–Х ғасырда Чех князьдігі құрылды. ІХ ... ... ... ... ... ... ІХ ғасырда Хорватия мен ... ... ... ... ІХ ... біріккен Англосаксон
корольдігі, ІХ ғасыр Дат мемлекеті құрылды.
VII–IX ғасырларда шығыс славяндарда рулық ... ... ... ... ... болған жоқ. Көршілік қауым бұрынғы
тайпалық дәстүрлерге сүйеніп билік жүргізе алмады. ... олар ... ... да әлсіз болған еді. ІХ ғасырда князь билігі
біртіндеп ... ... Бұл ... ... факторлардың әсерінен жылдамдады.
Шығыс ... ... ... ... шабуыл жасап тұрды,
оңтүстігінде славян және түрік тайпалары өзара қарым – ... ... ... ... ... ... болғаны туралы
пікірталас бұрыннан -ақ қалыптасқан.
Көптеген жылдар бойы нормандық теория беделге ие болып кеоген еді. Бұл
теория ... ... ... ... ... ... ... қоғамындағы саяси үрдістерге варягтардың тікелей қатысы болғандығын
да ... ... ... Дұрысы, шығыс славяндарда ... ... ... ... ... ... ... Повести временных лет ” жылнамашысы 862 жылы ... ... ... кейін ұрпағы болмай, Новгородқа норман князі Рюрикті
шақырғаны жайлы айтады. Рюрик ... ... ... ... бастайды. Ол
қайтыс болғаннан кейін ... ... ... бірі Олег ... 882 жылы Олег ... жарық жасайды. Ол кейін Киевті өзінен ертерек
басып алған варягтар Аскольд пен ... ... ... ... алу
“варягтардан бастап гректердің жеріне” дейінгі территорияны біріктіруге
мүмкіндік берді. Киев ... ... ... ... ... ... соққан жоқ. Киев князінің билігі алым жинау мен ... ...... ... ... тірелді.
Олегтің өлімінен соң биілік Рюриктің баласына Игорьге көшті. Бұл ... 945 жылы оның ... ... ... наразы болған халық
бірінші рет көтеріліске шығып, князьді өлтіреді.
Игорьдің әйелі Ольга күйеуінің өлімі үшін кек ... ... ... ... ... оның жиналатын жері–погостаны бекітеді.
Осылайша, біртіндеп Киев билігінің астында Ежелгі Русь мемлекеті– ... ... ... ... Бұл ... ... ... өйткені
мұнда рулық қауымның қалдықтары, әскери демократияның ... ... кек ... әлі де ... сақталып қалған болатын.
Мемлекет басында Ұлы Киев князі тұрді, ол біршама беделді князьдер мен
боярлардан тұрған ... ... ... Князь дружинниктері ... сот ... және т.б. ұсақ ... ... ... ... ірі вотчиналарға иілік еткен боярлар вассалдық тәуелдікте ... ... ... ... белсенді жұмыс істеді.
Русьтің шоқынуы.
Шығыс славяндарда мемлекеттің құрылуы экономикалық және ... ... ... топқан жоқ, сонымен қатар ... ... ... ... ... Владимир Святославич тұсында діни реформалар жүргізілді.
Алғашында ... ... ... ... ... ... Бұл әртүрлі орыс жерлерінде ... ... ... ... ... Алайда, пұтқа табынушылықты ... ... ... ... жылы ... ... ... қабылдап, өзі шақынады,
кейін өз боярларын шоқындыруға, біртіндеп бүкіл халықтың шоқынуына бұйрық
береді. Русьтің шоқынуы ... ... ... ішінде және қоршаған
әлеммен қатынастардың орлауына ықпал етті. Осы ... ... ... ... ... ... ... мемлекетті нығайтудағы тағы бір міндет Киев князьдерінің
сыртқы саясаты еді. ... ... ... Владимир және т.б көрші
жерлерді қосып алу саясатын жүргізді.
Русь әрдайым печенег, хазар, ... ... ... ұшырап отырды. Сондықтан, мемлекет шекарасын ұлғайту және
оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету сыртқы саясатағы негізгі ... ... пен ... ... ... ... 911 және 914 жылдары
онымен келісім жасағандары белгілі. Олар жасаған жасықтың ... ... жету ғана ... ... ... ... орнату болды.
Светославтың жорықтары біршама әсер қалдырды. Оның тұсында ... ... ... Русьтің шекті аймақтарына шабуыл жасап тұратын
Хазар қағанатын ... I ... ... ... көрініп тұруы үшін қамалдар
тұрғызылды. Орыс дружиналар ... ... бен Еділ ... ... сәтті жорықтар жасап, шығыспен сауда байланыстарын кеңейтті.
Киев Русін нығайтуды Ярослав Мудрыйдың ... эор ... ... ... ... ... берік болды. ХІ ғасырда князьдер мен
феодалдардың арасындағы өзара қырқысу Русьтің бірлігін бұзді.
Галич– Волын ... ... ... ... – батысында Галич жері (Карпат маңында)
және орналысты Волын жері (Буга жағалауында ) ... : Бұл ... ... Русі деп ... ... ... бұл жерде феодалдық
жеригерушіліктің ерте ... ... ... ... ... ... қуаттылығы тән, олар жиірек князь билігіне
қарсы шығып тұрды.
Волын жерінде оқшаулану үрдісі ... ... ... 1134 жылы ... ... Изъяслав билік басына келгенге дейін көп князьдер
ауысты. ... ... жері ... 1099 жылы ...... ... Мстиславич галич князі болып тағайындалғанға дейін жеке өмір сүрген
еді. Осылайша, бірыңғай Галич– ... ... ... ... ... ... ... тартысқа шек қойып, кейін тіпті ... ... ... соң ... ... ... поляк жәневенгр әскерлері
жиірек араласыпотырды. ... ұлы ... 1238 жылы ... беріп, Русьтің шапқыншылықтары мен ордалық иеліг ету ... өз ... ... ... ...... князьдігі.
Солтүстік–шығыс Русь көне Русь мемлекетінің шеткері аймағы болды, оны
қалын ормандар қоршап жатты. ... ... бұл ... Русьтен және Новгород жерінен ... ... ... ... ... ... шапқыншылықтарылады және боярлық вотчинаның
күшеюімен ... Осы ... ауыл ... ... ... ... бой көтеруіне әкелді.
Бұл жердің әуелдегі астанасы Ростов болды. Ярослав Мудрый Ярославльдің
негізін қалады, сол кездегі ... ... ... ... 1108 ... Мономах Владимир қаласының негізін қалады.
Князьдікті Всеволод Ярославич басқарды және кейін оның ... ... ... одан соң ... Юрий Долгорукий билік етті.
Юрийдің тұсында Суздаль князьдіктің астанасына ... Оның ... ... ... батыраңқылық кезіндегі қарапайым ... ... ... қол жеткізіп Киевті басып алды, Новгородты ... ... ... Русьті Киев Русінен оқшау ету болды.
1174 жылы Андрей қастандықпен өлтіріліп, ... үшін ... ... бірі ... ... деген атқа ие болған Всеволод жеңіске
жетті.
Новгород жері.
Русьтің солтүстік–батысында ... және ... ... ... ... және ... ... жерлер егіншіліклің дамуына кері әсерін
тигізді. Князьдік династия мұнда орнаған жоқ. ... ... ... ... ... сот істерін атқарушы.Сонымен берге, ... ... де ... мысалы, қалалық басқару ісіне араласпады,
Новгород жерлеріне иелік етуге құқығы болмады.
Новгородта биліктің жоғарғы органы вече ... ... ... Жоғағы
Новгородтық топ боярлық болып табылды.
Новгород әрқашан сауда қаласы болды, сондықтан қаланың саяси өмірінде
көпістер маңызды роль ... ... топ ... “ қара адамдар”
құрады: қалада – ... ... ... ... ... ... болып екіге бөлінді.
Вечеда негізгі қалалық биліктер: посадник, тысяцкий, ... ... ... негізінен Батыс Еуропамен жүргізілді (Ганзей
одағымен сауда келісімдері) Қала қолөнері өте ... ... ... білімді грамоталар дәлел болады.
Моңғол – татарларға қарсы күрес және Алтынорда
билігінің орнауы.
ХІІІ ... ... ... ... ... ... Оған негізінен
Моңғолдардың қуатты империясының негізіне қалаушы Темүжіннің (Шыңғысхан)
дипломатиялық және ... ... ... ... ... соққыны Сібір және Қытай халықтарына беріп, 1219 –
1221 ... ... ... Орта Азия, Иран, Ауғанстан, Кавказ және
половец даласына ... ... ... бір ... ... орыс ... жылжи бастады. Сол кезде половец хандарының бірі Котян
орыс князьдерінен ... ... ... ... 1223 жылы 31 ... өзіні бойында орыс әскерін күйрете отырып, жеңіске қол жеткізеді.
1236 жылы Шыңғыс ханның ... ... орыс ... ... ... ең алдымен, Еділ бұлғариясын және даланың көшпелі
халықтарының ... өз ... ... ... ... орыс ... еді. Владимир және Черников князьдері Рязаньға көмек көрсетуден бас
тартып, қала 6 ... соң ... жылы ... Ока ... ... ... Суздаль жеріне
жылжыды. Басты шайқас Каломнада болып, Батый төртінші күні Владимир қаласын
алды. ... ... ... ... Русьтің қалалары бірінен
соң бірі алына бастады. ... Юрий ... ... ... ... өз ... ... әскер жинау мақсатымен кеткен
болатын.1238 жылы 4 наурызда Сити өзіні ... орыс ... ... ... Юрий қаза ... жылдары Батый Оңтүстік Руське жорыққа атанды. 1240 жылы 9 күн
ішінде Киевті бағындырды.
Орыс халқы барынша күресті, ... ... ... ... ... ... отырды.
1242 жылы Моңғолдар Еділдің төменгі ағысы бойында жаңа ... ... ( Жошы ... ) негізін қалады. Оның құрамында Еділ бұлғарларының
жері; ... ... ... ... ... Орал ... ... Кірді. Орданың
астанасы Сарай болды.
Моңғолдар орыс князьдерінен өздерін құрметтеуді талап етті. 1243 жылы
алғашқы болып ... ... ... мен ... Суздаль князі Ярослав
Всеволодович келді.
Орыс князьдері Орданың жиі қонақтары болды. Олар ... ... ... ... алу үшін келетін еді. Моңғолдар өз ... ... ... ... бір – ... ... ... отырды.
Князь Александр Ярославич алтынордалықтармен жақсы қарым– қатынас
орната білді.
Алтын ордаға ... ең ... алым ... ... ... ... ... тұрғындардың санағы жүргізілетін. Русьте алым –
салықты ... ... үшін Хан ... ... ... ... ... резиденциясы болды. Орыс шіркеуі алым төлеуден
босатылды.
Батыйдан кейін моңғалдардың 1252 жылы ... ... ... ... ... ХІІІ ... ... ширегенде Орда орыс жерін
қаңыратқан 15 жорық жасады.
Алтын ордаға ... ... ... ... де ... Ел астанасы Киевтен Владимирге көшірілді. Князьдіктер өз ішінен
бөлініп жатты: Владимир-Суздаль княздігінен 14 жаңа князьдік бөлініп ... ... ... ... және ... ... ... маңызға ие
болды. Князьдер Владимир «тағы» үшін өзара күрес жүргізді.
Неміс және швед феодалдардының Солтүстік – батыс
Руське ... ... ... ... бытыраңқы Русь даласы екі жақты агрессияға
ұшырады. Елдің солтүстік–батысына моңғол–татарлардың шапқыншылығынан қауіп
төнді. Екіншіден, герман, дат және ... ... ... ... тұрды. Әсіресе, Ливон ордені қауіпті болды. Рыцарьлар эст және ливон
жерлерін бағындыру ... Рига ... ... ... 1219 жылы ... ... ... бір бөлігін жаулап алды. 1226 жылы ... ... ... ... ... ... Моңғол шапқыншылығынан
кейінгі Русьтің жағдайын шведтер пайдаланып қалуды ... 1240 жылы ... ... ... ... ... швед әскеріне күйрете соққы
берді. Александр сол кезден бастап «Невский» аталып кетті.
1240 жылдың ... ... ... ... және Германияның
рыцарьларымен бірігіп, ... ... ... ... ... басып
алды. Одан кейін Псков алынып, Новгородқа қауіп төнді. Қалаға орденнің
негізгі күші жақындап келе ... ... ... ... ... ... Чуд көлінің жағалауына ... 1242 жылы 5 ... ... ... қол ... ... біріккен көп ұлтты мемлекеттің құрылуы
Русьте орталықтанған мемлекеттің құрылуы – ұзаққа ... әрі ... Ол XIII ... ... ... XIV ... бірінші
онжылдығында айқын көрінді, ал XV ғасыр бұл үрдісте өте маңызды болды.
Орыс жеріндегі ... және ... ... бір ... ... ... ... жасады. Жерге феодалдық меншіктің
өсуі және шаруаларға феодалдар тарапынан экономикада шек қойылуы, ... ... ... басу бір ... ... мемлекет
жағдайында ғана жүзеге асатын еді. ... ... ... ... орыс ... біріктіруге алғышарт жасады. Біртіндеп
кеңейіп келе жатқан экономикалық байланыстар бытыраңқылық жағдайында ... ... ... ... ... орда ... тойтарыс беру тек
Русьтің барлық күші біріккенде жүзеге асар еді.
Шығыс славян халықтарының құрылуы
XV – XVI ғасырдың бірінші ... ... ... орыс ... ... Шығыс славян халықтары арасындағы айырмашылық көптеген
ғасырларды артқа ... ... ... ... Украина және Белоруссия
жері Ұлы Литва князьдігінің құрамында болды. ... көне орыс ... көне ... тілі ... ... ... мемлекеттік
тілге айналды. Уақыт өте келе көне белорусс тіліне халықтың күнделікті
қолданыстағы сөздерінің ... ... ... және ... ... Бұл ... ... славян тілінің де маңызы зор болды.
«Украина» термині даламен шекаралас болған орыс ... атау үшін ... ... ... болды («окраина» термині шеткі деген мағынада).
XIV ғасырдағы деректерде «Ұлы ... ... ал XV ... ... ... кездесе бастайды. Сол кезде белорусс халқы ... ... ... ... ... ... бастады.
Мәскеудің күш - қуатының артуы
Моңғол – татарлардың шапқыншылығынан кейін орыс ... ... ... ... ондаған жаңа князьдіктер пайда болды. Солардың бірі
Мәскеу князьдігі еді. ... ... ... ... ел ... ... ... Осы кезде қалаларда татарларға қарсы
көтерілістерге ... орыс ... ... артқаны байқалды. Біртіндеп
халық санасына орталықтанған Мәскеу князьдігін құру туралы ой ... ... ... ... ең ... ... ... атау қажет. Ол өз кезегінде Мәскеудің « ... ... ... ... ... және ... ... орда үстемдігінен құтылу
Мәскеу князьдігінің күшеюі татарларға бағыну ... ... ... ... өтуге әкелді. Сол кезде Алтын ордада ішкі талас-тартыс
күшейіп, хан билігінің беделі төмендеді. ... ... ... ордада
14 хан ауысты.
Мәскеу князьдігі Алтын ордаға қарсы бүкіл орыс жерін біріктіруде маңызды
рөл ойнады. ... өз ... ... ... ... және басқа
князьдіктерді біріне-бірін қарсы қоя отырып жүргізді.
Алтын орда ханы Мамай 1378 жылы ... ... ... ... Вожа ... татар әскері Мәскеу князі Дмитрий Ивановичтен жеңілді. Осыдан соң
тараптар шешуші шайқасқа дайындала ... ... ... князімен және
Рязань князі Олегпен одақтасты. Тверьдің; Новгородтың, Төменгі Новгородтың
Мамайға қарсы күреске қатыспағанына қарамастан ... ... ... ... князінің дружинасы Мамайға қарсы аттанды. Орыс православ шіркеуі
Сергей Радонежскийдің бастауымен ... ... ... ... ... ... көрсетуге шақырды.
Әскерлер Куликова даласында кездесті. 1380 жылы 8 ... орыс ... ... рет соққы берді. Дегенмен, 1382 жылы
Тоқтамыс хан Рязань князі Олегпен одақтасып, Мәскеуді ... ... ... қайтадан ордаға алым төлеуге мәжбүрленеді.
Соған қарамастан Куликова даласындағы шайқастың Русь үшін ... ... ... ... ... ... ордадан жарлық сұрамай-ақ, ұлы
Владимир князьдігін өзінің ұлы І ... ... ... ... ... ... ... шайқасынан кейін жүз жылдан соң ІІІ Иван
тұсында байқалды. Ол ордаға алым ... ... ... қабырғасына жау
30 жыл жоламады. Өз жерінде ордалықтарды көрмеген ұрпақ өсіп-үлгерді. ... өз ... ... келді. Ол 1480 жылы Литвамен ... ... ... Хан ... ... ... дәл ... алды:
орыстар ол кезде солтүстік-батыста орденмен соғысып ... ... ... ұлы Литва князі Казимир де дұшпан болды; ІІІ Иванны ол кезде солтүстік-
батыста орденмен соғысып жатты, поляк королі және ұлы ... ... ... ... болды; ІІІ Иванның ағаларымен жерге байланысты тартыстары
басталды. ... ... орыс ... және Ұлы ... князьдігің
шекарасынан өтетін Угра өзеніне жақындады. Алайда ханның бұл ... ... кері ... ... болады. Осылайша, 240 жылға созылған Алтын
ордаға тәуелділік аяқталады. 1502 жылы қырым ханы Меңлі-керей ... ... ... соққы береді. Оның орнына Қазан, Астрахань, ... ... соң ... ... ... ... сонша, ол орыс жерлерін
біріктіруді аяқтады. 1489 жылы оның ... ... ... ... ... ... 1514 жылы Смоленск, 1521 жылы Рязань ... ... жаңа ірі ел ... ... ... ... ... Оның құрамына орыс халқынан басқа
халықтар мен тайпалар ... Ел ... ... талас-тартыс тоқтап,
біркелкі ақша жүйесі, бірыңғай өлшем бірліктері ... ... ... ... ... ... одан әрі ... Оның құрамына Қазан,
Астрахань, Сібір хандығы мен Башкирия кірді. ... ... ... бастады. Балтық теңізіне шығуға талпыныс жасалды.
Елде 7 ... жуық адам өмір ... ... Еділ ... ... және Сібір
қосылғаннан кейін Ресей халқы бұрынғыдан да көп ұлтты бола ... ... ... ... ... және ... тұрып жатты.
ХVІ ғасырда Ресейдің Архангельсктен басқа теңіз порттары болған жоқ. Ел
алдында күрделі мәселелер ... ... ... ... ... ... Патшаның туыстарында әкімшілігі мен әскері бар өз
иеліктері болды. Дегенмен, олар өз ... ... ... ... ... ... қуатын сақтап қалды. Оның тек рухани күші ғана емес,
сонымен бірге материалдық күші де ... ... өз ... ... ... ... негізгі міндеттер: батыста – Балтық ... ... ... ... мен Қазанға қарсы күрес, ... ... ... қорғану, шығыста – Сібірді жаулап алу болды.
1552 жылы Қазан, 1556 жылы Астрахань ... ... Еділ ... жолы ... ... ... табыстарға қол жеткізген ІV Иван ... ... ... көз ... ... ... (1558-1583) 25 жылға
созылды.
Ресейдің мақсаты Балтық теңізіне ... ... ... ... ... ... болды. Ливон соғысы 2 кезеңнен тұрды. Бірінші кезеңі Ресейдің
жеңісімен сипатталады: 20 қала ... ... ... Нарва, Юрьев. Әскер
Рига мен ... ... 1560 жылы ... орденінің әскеріне соққы
беріліп, оның магистрі тұтқынға алынды. Бұл ... ... ... оның ... Польша, Дания, Швеция иелігіне өтуіне әкелді. Ресей
Еуропа мемлекеттері коалициясының алдында ... ... күрт ... арасында ІV Иванның саясатына қарсылық күшейді,оның ашық көрінісі
болған патшаның жақын адамдарының бірі, князь ... ... ... ... үшін ... ... жүре бастады.
1569 жылы Польша мен Литва бір мемлекетке – Речь Посполитаға бірікті. Оның
патшасы Стефан Баторий әскери ... ... ... ... ... Ресейдің экономикалық артта қалушылығы мен әскердің
әлсіз ұйымдастырылуынан еді. Дегенмен, Ливон орденінің күйреуі Солтүстік-
шығыс Еуропа үшін ... зор ... ... ... ... ... ... соғысындағы алғашқы сәтсіздіктері ішкі саяси күрестің
ушығуына ... 1560 ... ... ... ... ... ... бірнеше боярды дарға асты. Бұл Думаның және митрополиттің
наразылығын тудырды. Иван ... ... ... ... формасын
күшейтуді көздеді. Алайда, патшаның бұл әрекетіне елдегі жоғарғы ... ... ... оның ... сол ... ... нормаларына
сәйкес келмеді. Иван грознйы жоғарғы тап ... ... ... Ол үшін боярдың басын кесе салу ... емес еді. ... ... ... мен ... ... ... «жазылмаған
заң», яғни, бұрыннан келе жатқан дәстүрге сәйкес реттелетін болған. Иван
патша бұл жағдайдан шығудың ... ... ... жылы ... ол ... ... ... Александр слабодасына
тоқтайды да, тұрғындарға екі жолдауын арнайды: дін басы ... ... ... ... ... ... ... «сатқындық жасады» деген
айып тағып, билік басынан кететінін айтып қорқытты; басқа ... ... ... ... ... ... Бұл Иван ... өте
жақсы ойластырылып жасалған қадамы болды. Ол халықтың өзін билік басына
оралуға көндіру үшін жалынатынын ... ... ... ... ... ... жер иелігі-опричнина берілуін шарт етіп қойды. Мемлекеттің
қалған бөлігі земщина деп аталып, ондағы билік ... ... ... ... ... ... ... өз жүйесі қалыптасты. Мұнда патша
сатқындық ... ... ... және ... ... тәркілеуге
құқық алды. Осылайша, опричнинаның негізгі ... ... мен ... ... террор болды. Террорға опричнинаның ... ... ... ... Боярлардың позициясы күшті болған аймақтар
қатты қанауға ұшырады. Патша боярлардың оппозициясын жойды, бірақ, ... ... ... Оба эпидемиясы таралды, астық шықпады,
опричниктердің қанаушылық әрекеттері ... ... мен ... күйреуіне әкелді. 1572 жылы опричнинаның заңсыздығы бекітілді.
Крепостниктік (басыбайлық) құқық және Ресейдің тарихи тағдыры
Әлеуметтік және ... ... Киев русі ... бар ... ... крепостниктік тәуелділік болған жоқ. ... ... ... еді ... ... ... ... батқандар, өз еркіндігін
ақшаға сатқандар). Әдетте, холоптар үй шаруашылығымен ... заң ... ... ХV ... қол ... Оған дейін
шаруалар бір қожайынынан екіншісіне кетіп қала алатын еді. Жерге феодалдық
меншік, ең ... ... және ... өтеу ... ... ... ... болып тұратын ... ... ... әкелді. 1497 жылы ІІІ Иванның Судебнигінде
жериеленушіден 2 жұма ... кету ... ... ... ... дейін
және одан кейін – 26 қараша). Шаруа ... ... үшін ... -
натуралды, кейде ақшалай алым, «барщина» - жер иесіне ... ... ... ... тиіс ... ... ... және І Петрдің реформаларының басталуы
І Петр реформалары алдын-ала ойластырылған емес болатын. Олар ... ... ... отырды. Оның реформалары көбіне Солтүстік
соғысымен байланысты болды. І Петр өмірінің ... ... ғана ... жүйесін жасады. Швециямен соғыс елден үлкен күш-қуатты талап етті.
Жақсы ... ... және ... ... ... әскери реформалар
жүргізілді.
1700 жылы тамызда Ресей Швецияға қарсы соғыс жариялады. Шведтердің ... ... ... ХІІ Карл ... тұтқиылдан шабуыл жасады.
Орыс әскері кейін шегінгенімен, 1702 жылы шведтердің ... ... ... 1709 жылы 21 ... Полтава түбінде болды. Мұнда швед
әскері толығымен жеңіліске ... ... ... ... ... ... Түркияға кетті. Полтава жеңісінің орасан зор ... және ... ... Швецияның әскер қуаты жоғалып, соғыстағы инициатива Ресейге
өтті. 1709 ... ... ... ... екі жақтан да әлсіз жүріп жатты.
1721 жылы 30 тамызда екі ел ... ... ... ... Ресей
Лифляндия, Эстляндия, Ингрия мен Карелияны өз иелігіне алды. Жеңіске ... соң ... ... ... титулын беріп, Ресей сол кезден бастап
империя атала бастады.
1812 жылғы Отан соғысы
1812 жылы 11 ... 12-не ... түні ... әскері Ресей
территориясына басып кірді. Напалеон шекараға жақын ... ... ... ... ... де ... Орыс әскері де күштердің
арасы тең түспегендіктен жауға ... ашық ... ... Бұл кезде
орыс әскері екіге бөлініп, олар тек ... үшін ... ... ... ... ... ... Әскерлердің күші тең
болмағандықтан ол өз ... ... ... ... ... Мұнда болған шайқаста Напалеон әскері жеңіліске ұшырап, оның
бейбіт келісімге келуге жасаған ... ... ... жауапсыз
қалдырылды.
Тарихи терминдер мен ұғымдардың сөздігі.
Абсолюттік монархия, абсолютизм – шексіз жоғарғы билік монархқа тиеселі
болып келетін мемлекеттік билік типі. ... ... ... ... ... ... мен полиция, тармақты бюрократиялық аппарат
құрылады. Сословиелік-өкілдік органдардың қызметі ... ... ... ... ... ... ... –термин КСРО-ның құрылуымен және Сталиннің тәуелсіз кеңес
республикаларының автономия құқығымен РСФСР құрамына ... ... ... ... ... (лат. ... – отандық жекеменшік кәсіпорындарымен шығарылытын
тауар тұтынуына жанама салық түрі. Ресейде 1917 жылға дейін болды.
Анархизм (герк ...... ... ... құлатылуына
шығатын қоғамдық-саяси ағым. ХІХ ғасырда анархизм ... ... ... ... орыс ... 1905-1907 жылдардағы
революция барысында және Азамат соғысы кездінде көрінді.
Аннексия ... ...... ... ... ... ... немесе территория бөлігін бір мемлекетпен күштеп жаулап алынуы.
Антисемитизм – ... ... ... қарсы бағытталған ұлттық және
діни шыдамсыздық формаларының бірі.
«Аракчеевщина» - Александр І билігінің (1815-1825) ... ... ішкі ... ... ... ... адамы –
А.А.Аракчеевтің атымен аталған . Бұл кезеңге ... ... ... бюрократиялық тәртіптер орнату тән: әскери ... ... ... ... ... ... (фр. ... – І Петрмен 1718 жылы енгізілген ресей
ақсүйектерінің үйлеріндегі ... ... әйел ... – жер ... ... ... ... жеке инвентарімен жұмыс істейтін тәуелді шаруаны күштеу
еңбегі. Рсейде барщинаның ... ... ... ... ХҮІ ғ ... – ХІХғ бірінші жартысында Ресмейдің европалық бөлігінде кең тарала
бастады. 1917 ж дейін болды.\
Басқақ – жаулап ... ... ... ... өкілі. Жергілікті
биліктерді бақылады. Орыс княздықтарында ХІІІ ғ ... ... ... ... ... ... ... – большевиктердің билігіне ... ... ... кейінгі әскери құрылым. Ақ түс «заңды құқық тәртібі» ... Ақ ... ... күші – Ақ гвардия – кеңес режимін
қарсыластарының бірігуі. Негізінен Л.Г.Корнилов, ... ... ... ... орыс ... офицерлерінен
тұрды.
Ақ жұмыс – ақ гвардияның идеологиясы мен ... ... жеке ... ... басы – 1917 жылғы көктем мен ... ... елде ... ... ... ... Ресейде монархияның
реставрациясы. Диктатор роліне Л.Г.Корнилов ұсынылды. Қазан төңкерісідегі
жеңістен кейін ақ қозғалыс мемлекеттік құрылымның болашағының ... ... ... ... тұтас және бөлінбейтін ұлттық
идеяны енгізетін өзінің ... ... ... Ақ қозғалыстың бірінші
кезеңінде эсерлер мен меньшевивиктердің «демократиялық ... ... ... ... ... идеясымен монархиялық
үрдіс байқалды. Ақ қозғалыс большевиктер жүйесі наразы барлық күштерді
қанағаттандыратын бағдарлама ... ... Ақ ... ... ... ... ... оның аяғын белгіледі.
«Бироновщина» - патшацым Анна Иоанновна билігі кезеңінде (1730-1740жж)
оның фавориті Э.Биронның ... ... ... ... «Бироновщина»
ерекшелігі: саяси террор, құпия кенсенің бәрінен де құдыреттілігі, ресей
дәстүрлерін ... ... ... ... ... ... муштра.
Жақын Дума – ұлы князьге, содан кейін патшаға жақын адамдардың кеңесі.
ІІІ Василий кезінде Жақын Думаға 8-10 бояр ... ХҮІ ғ ... ... ІҮ ... ... ... ... болды. ХҮІІ ғ ІІ жартысынан
бастап өте сенімді адамдарды ... келе ... ... ... ... ... Бұл ... Жақын Дума патша тірегі болып және Боярлар
Думасына ... ... – 1903 жылы ... болған Ресейдегі социал-демократиясының
идеялық және саяси ағымы. Большевизм ... ... ... ... ... болып келді. Большевиктер қоғамның ... ... ... және ... ... ... ... болды.
РСДРП ІІ съезінде 1903 жылы басшы органдардың сайлауында ... ... ... ... деп ... бастады. Олардың
оппоненттері Л.Мартовтың басшылығымен аз дауыс ... ... деп ... ... ... мен социализмнің құрылуын, пролетариат
диктатурасының орнауын қолдады. ХХ ғ революциялық ... ... ... ... деп бас тартты.
Боярлар – 1) Х-ХҮІІ ғғ ... ... ... ... ... ұлы князьдан кейіңгі жетекші орынды алады. 2) ХҮ ғ бастап-Ресей
мемлекетінде жұмыс істейтіндердің арасындағы жоғарғы шен. ... ... ... бұйрықтарды басқарды, воеводалар болды. ХҮІІІ ғ Бояр
Думасының ликвидациясына байланысты І Петрмен шен ... ... ... – Х-ХҮІІІ ғғ князь кезіндегі Ресейдің жоғарғы кеңесі (1547
ж патша ... Заң ... ... ішкі және ... ... ... талқылады.
«Булыгин Думасы» - 1905 ж шілдеде ішкі істер министрі А.Г.Булыгинмен
құрастырылған жоғарғы заң кеңесші өкілдік органының дума құру ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлер, әйелдер
және тб.) құқығы болған жоқ. ... ... ... 1905 ж ... ... байланысты болды.
Бюрократия (грек кеңсенің үстемдігі) – 1)спецификалық функциялары бар,
билік ... ... ... ... басқару жүйесі. 2) бұл
жүйемен байланысты шенеуніктер мен адамдар қабаты.
Варягтар (норманндар, викингтер) – осылай Русьте ... ... дат, ... шыққандарды, тонаушылық жорықтарға қатысқандарды
атады.
«Великие четьи минеи» (ай сайынғы оқулар) – ХҮІ ғ ... орыс ... ... ... (іңжіл кітаптарының
аудармалары мен түпнұсқаларының, «шіркеу әкелері» шығармаларының, сонымен
бірге ... ... ... ... ... ай бойынша құрастырған
жинағы. Бұл жинақтың мақсаты: орыс қасиеттілерінің ... ... ... және ... ... ... ... – Ежелгі Русьтегі ... ... ... ... ... Кеңесі – 1726-1730 жж Ресейдегі жоғарғы
мемлекеттік мекеме І ... ... ... ... ... ... құрылды. Ішкі және сыртқы ... ... ... жұмыстарын
шешті.
Вече (ескі славян –Вет-кеңес) – шығыс ... ... ... ... және ... басқарудың мемлекеттік органы. Вече туралы
алғашқы жылнамаларда Х ғ ... ... Орыс ... ХІғ ... – ХІІ ғ дамыды. Новгород, Псков, Вят жерлерінде ХҮғ соңы – ХҮІ ... ... ... Вече ... пен ... ... шақыру, заң
шығару, басқа жерлермен келісім жасасу және т.б. сұрақтарды ... - ... ... ... ... билеуші. Орыс
мемлекетінде «воевода» термині князьдер ынтымақтастығының ... ... ... ... білдірді. Орыс жылнамаларында Хғ-дан бастап
айтылады. ХҮ-ХҮІІ ғғ орыс ... ... ... бір немесе бірнеше
әскербасы болды. Полктік воеводалар І Петрмен жойылды. ХҮІ ғ ... ... ... ... және ... ... ... ететін қалалық
воеводалар қызметі пайда болды. ХҮІІ ғ бастап Ресейдің ... ... ... ... ... енгізілді. 1719 ж воеводалар аймақ
басшылығана қойылды. 1775 ж воевода қызметі жойылды.
Әскери-дала ...... жж ... ... ... жылдам сот талқылауын және мемлекетке қарсы
Алым (Дань) - женушіге өтетін натуралдық ... ақша ... ... ... ХІІІ-ХҮ ғғ алымның түрі «шығу» болды – Алтын Орда ... ... ... ... ... құрылған кезінде
алым сарай шаруаларынан және отырықшы адамдардан ... ... ... айналды. ХҮІІ ғ басқа жинаулармен бірігіп, алым
ақшалары деп атала бастады.
Даточные люди – ... ғғ ... ... ... қызметке берілген
қала және ауыл халқы. ХҮІ ғ ортасынан «жаңа сап» полкінің құрамына кірді. І
Петр кезінде рекруттармен ... - ... ВКП (б) ... ... ауылдарда
қолхоздарды құруға шаруашылық-ұйымдастырушылық жұмыстарға бағытталған КСРО
өндірістік орталықтарының жұмысшылары.
Сарай шаруалары – ұлы князьдардың, патшалардың ... ... ... ... ... ... болған Ресейдегі феодалдық-тәуелді
шаруалар.
Сарай төңкерісі дәуірі – І Петрдің ... ... ... ... ... қолдан-қолға гвардей полкінің қолдауымен сарай топтарымен
жасалған ... ... ... ... Бұл дәуір тарихнамада ... ...... ... биік ... феодалдардың бөлігі. Ресейде
ХҮІІІ ғ басына дейін дворяндық ақсүйек ... ... ... ХІІ ғ ... ... ... ... ірі боярдың сарайын құраған
әскери-қызметтік сословиенің төмеңгі ... ... ХІІІ ғ ... үшін жер ... бастады. ХҮІІІ ғ қызметшілерден дәрежесі биік
сословиеге айналды.
Декрет – мемлекеттің жоғарғы ... ... ... ... ... ... декрет деп халық Комиссарларының Кеңесімен, Кеңес
съездімен және оның атқарушы органдарымен қабылданатын заңдар мен үкімдерді
атады. Осылай ... ... және «Жер ... ... Кеңестің ІІ
съездінде 1917 ж 27 қазанда қабылданды.
Депортация – 20-40 жжрепрессия ... ... ... ... Ұлы Отан ... ... бұл ... көптеген халықтар тартылды. 1941-
1945 жж қоныс аударуға балкарлар, ингуштар, ... ... ... ... ... түрік-месхеттіктер, чечендер және
т.б тартылды. Сталиндік режим корей, грек, курдтар және т.б ... 1989 ж ... ... ... және ауыр ... деп
танылды.
Десятина – шіркеуге өтетін салық. өнімнің немесе халықтың басқа
табыстарының он ... ... ... - Дон, ... ... және Днепр мен Деснаның сол
сағаларының арасындағы оңтүстік орыс және ... ... ... ... ғғ ... ... мен холоптармен игерілді, крым хандарының
шапқыншылықтарына қарсы тұру үшін қызмет адамдармен қоныстандырылды.
Пролетариат диктатурасы – ... ... ... ... ... кеңесте басқа жұмысшылардың топтарымен орындалады. Пролеиариат
диктатурасын социализмдік ... ... ... ... керек,оның
өмір сүруі капитализмнің социализмге өту кезеңімен шектеледі. Пролетариат
диктатурасының саясаты ... ... мен ... ... ... жасаумен
байланысты.
Диссидентство – ресми идеологиямен келіспеушілік. 50-70 жж КСРО-дағы
диссиденттіктің қызметі ... ... адам және ... ... түпкі экономикалық қайта жасауға, ашық құқықтық
мемлекетті құруға ... ... – 1917 ж ... ... ... ... т.б. ... ақ әскер. М.В.Алексеев, Л.Г.Корнилов және А.И.Деникинмен
генералдармен басқарылды. 1920 ж ... ... ... М.В.Фрунзе
басшылығымен Қызыл әскер күштерімен талқандады. Ерікті әскердің қалған
күштері П.Н.Врангель ... ... ... ... шендер – Бояр думасының отырысында қатысуға құқы бар ... ... ...... ... ... ... ХҮІІ ғ
приказдарды басқарды. Ірі қалалардың воеводалары болды.
Бірмұралық (единонаследие) – 1714 ж І Петр ... ... ... ... ... және поместье мен вотчина
арасында айырмашылығын ... ... жер ... ... ... – догматика мен культ облысында ресми шіркеу доктринасынан ... діни ... ... – ел ... және ... күзет функцияларын
жүзеге асыратын әскери ұйымы бар ...... ... мен ... ... Өзінің жеке
тәелсіздігінен айырылған олар салық төлеуден боматылды. ХІІІ ғасырдан ХҮІІ
ғ дейін өмір сүрді.
Закуптар – Ежелгі ... ... заем үшін ... ... ... Қарызын өтегеннен кейін, босатылды. Холоптарға қарағанда,
өздерінің шаруашылығы болды.
Батысшылдар – ХІХ ғ ... орыс ... ... бағытының
өкілдері. Ресей мен Батыс ... ... ... ... ... ... «жоғарыда» ресейлік қоғамының ... ... ... дамуының проблемалары бойынша славянфильдермен
айтыстырылды.
«Заповедные лета» - ХҮІ ғ аяғындағы Юрьев күні бір жер ... ... ... салынған жылдар аталды. Шаруалардың құлдыққа
салынуының маңызды этапы болды.
«Жерді қайта бөлу» - ... ... ... ... ... ... 1861 ж жер қолданудың тендігі негізінде ауыл жиынымен ... үй – ІҮ Иван жер ... ... ... өзін-өзі басқарудың сайлау органы. Жер үйі қала немесе волость
халқынан тандалатын жер старостасынан, дьячка және целовальниктерден тұрды.
ХҮІ ғ соңы мен ... ... ... бірге өмір сүрді және оған
бағынышты болды. ХҮІІІғ 20-шы ... ... және ... ... – ХҮІ ғ ортасынан ХҮІІғ 50 жылдарына дейін Ресейде
орталықтанған ... ... ... ... ... ... ... басшылығымен (1589жылдан патриарх) Жарқыраған
собор, Бояр думасы, сонымен бірге бояр сотының құқығы ... бар ... ... жер ... ... мен азаматтардың жоғарғы топтарынан
тандалатын дәрежесі биік саудагерлерден, Патша сарайы ... ... ... ... маңызды сұрақтар қарастырылды. Соңғы Жергілікті
собор 1653 жылы болды.
Жергілікті қозғалыстар – ХІХ ғ 60-шы жылдарының екінші ... ХХ ... ... ... ... Оның ... ... кеңеюін және жергілікті басқарма ... ... ... ... ... – Иван ... ... қосылған,Мәскеу орталығымен Орыс
мемлекетінің территориясының негізгі бөлігі. Земщина Бояр думасымен және
территориялық ... ... ... ... жергілікті полктері
болды. Иван Грозныйдың өліміне дейін өмір сүрді.
Зубатовщина – ... ... ... (1896ж ... және ... ... ... бастығы (1902-1903) С.В.Зубатовпен
енгізілген «полиция социализмінің» саясаты. Зубатов ресми жұмысшы ... ... ... ... ... ... ... рада – ІҮ Иванның жақындары – А.Ф.Адашев, Сильвестр, Макарий,
А.М.Курбский және т.б. 1546-1560 жж ... ... ... рада ... мен феодал қатарларының арасында ... ... ... Поволжьяның бірігуін, Қрым хандарына қарсы күресті жақтады.
Орталық және ... ... ... ... ... және ... жүзеге асырды.
«Тандалған мындық» - өзінің жер иеліктеріне басқа ... ... ... ... ... ... алуға тиісті болатын, 1550 жылы
Мындық кітапқа кіргізілген,боярлардың ... ... және ... ... ... ... князьдар, боярлар, окольничтар және т.б.)
.
Издольщина – ... ... ... ... ... өніммен
төленетін жер арендасының түрі.
Индустриализация – экономиканың және өндіріс күштерінің өсуі ... және ... ... ... ірі ... ... процесі. Ресейде ХІХ ғ соңында жүзеге асырылды. КСРО-да 1920-
шы жылдардың соңында ауыр индустрия приоритеті негізінде ... ... ... социализмнің материалдық-техникалық базасын құру, қорғау
кабылетінің күшейту мақсатында ... ... ... ... ... индустриализация ауыр өнеркәсіптен басталып және ... ... ... ... жеке ... ... және ... тонау нәтижесінде жүзеге асырылды.
Интернационал – пролетариат қозғалысын координациялау үшін құрылған,
ірі халықаралық жұмыс классы ұйымының ... І ... 1864 ... пен ... ... ... 1876 жылы ... тоқтатылды. ІІ Интернационал 1889 жылы құрылды, және 1914 жылға
дейін І ... ... ... өмір ... ... әрекеттерінің
басталуыменбатысевропалық елдердің социал-демократиялық партиялар соғыстағы
өздерінің үкіметтерін қолдады, және бұл ... ... ... ІІІ ... ... ... немесе Коминтерн)
1919 жылы В.И.Ленинмен құрылды және ... ... ... ... ... ... Коминтерн дүниежүзілік революция идеясын
жүзеге асырушы құралы болды. 1943 жылы 15 мамырда И.В.Сталин бұл ... ... оның ... ол «өз ... орындады». 1951 жылы 76
партия мен социал-демократиялық ... ... ... Социалистік
Интернационал ұйымдастырылды (Социнтерн).
Иосифляндықтар – шіркеу-саяси қозғалысының ... мен ... діни ағым (ХҮ ғ ... ғ ... Иосиф Володский
монастырының Иосиф-Волоколамский ... ... ... Олар ... ... орнын, шіркеу иеліктерінің мызғымастығын қорғады. Ұлы
князьдық ... ... ал ... ... ...... ... жасады. ХҮІ ғасырдың екінші жартысында шіркеу және ... ... ... ... – издольщинаның түрі, ол бойынша жерге деген арендалық төлем
алынған өнімнің жартысын құрайды.
Кадеттер (конституциялық демократтар) – ... ... ... ... ғ ... ... ірі саяси партиялардың бірі. 1905 жылдың қазанынан
1917 жылдың қарашасына ... өмір ... ... ... сол ... ... ... демократиялық қайта құрулар, төлем үшін
шаруаларға ... ... ... ... заң ... ... үшін
болды. Кадеттер партиясын П.П.Милюков, А.И.Шингарев, В.Д.Набоков және т.б
басқарды.І және ІІ ... ... ... ... ... соғыс кезінде
царизмді қолдады, 1915 жылдың тамызында соғыста ... жету үшін ... ... ... үшін ... блок құрды. Партияға
1917 жылғы Қазан революциясынан кейін ... ...... оңтүстік аудандарының халқын кіргізген, Ресейдегі
әскери сословие. Казачество міндетті және ... ... ... ерекше құқықтар мен артықшылықтармен пайдаланды. ... және ... ... ... орыс князьдықтарына тәуелсіз
адамдар қоныстанған кезде ХІҮ ... ... ... ... ... ... адамдар құрайтын, тәуелсіз казактар деп аталатын өзін-өзі
басқаратын қауымдастықтар дамиды және ... ... ... ... ... ... қолдануға тырысты, ал ХҮІІІ ғ соңында оны
толық бағындырды. Казачество дәрежесі биік ... ... ... ... казачество сословие ретінде жойылды.
Қазыналық заводтар – Ресейде мемлекеттік, жиірек әскери және таулы-
металлургиялық кәсіпорындар. ХҮІІ ғ ... ... ... ... ... ... кең таралды. Қазыналық заводтардың жұмысшылары
негізінен мемлекеттік шаруалар болды. 1861 жылғы шаруа ... ... ... жұмысшылар болды.
Картель – монополия формасы, онда қатысушылар өндірістік өздігін
сақтап, бірақ онымен бірге ... ... ... сату және т.б. ... ... Картельдегі табыс өндіріске қатысуына байланысты бөлінді.
Ресейде картельдер ХІХ ғасырдың ... ... ...... ... Кириллдің атымен аталған, ежелгі славян
азбукасы. ХІ-ХІІ ғғ дейін ... ... ... ... ... ... ... және славян жазуының қазіргі жүйесінің негізі
болды.
Княздықтар – орыс ... ... ... ... мен
Гедиминовичтер). XVII ғ басынан экономикалық және ... ... ... ... ... ... адамдармен салыстырды. ХҮІІІ ғасырда
ресей дворяндарының титулданған бөлігі болды.
Коллегиялар – орталықтандырылған мемлекеттік мекеме, ... ... ... ... І Петрмен құрылып, ХІХ
ғасырдың басына дейін өмір ... ... ... ... шешу мен ... ... ... жатты.
Коллективизация – мемлекет бақылауындағы ... ... ... ... ... заттарына мемлекетпен формальді
құқықтардың берілуі. КСРО-да коллективизация деп 20-шы жылдардың аяғы ... ... ... ... ... ... ... құрылуын атады. Коллективизация жеке шаруашылықтардың жабылуымен,
күштеу ... ... ... шаруалардың барлық қатарларына –
кулактарға, ортаншыларға, және кедейлерге құлап ... ... ... ... массасының өмірін өзгертті.
Кедейшілік комитеттері (комбеды) – 1918 жылғы ... ... ... ... ... Ресейдің Европалық
бөлігіндегі ауыл кедейлігінің ұйымы. Көптеген аудандарда мемлекеттік билік
функцияларын атқарды. 1918ж соңында – 1919ж ... ... – 1730 жылы ... ... ... ... пайдасына монархияны шектеу мақсатында құрылған, Анна
Иоанновнаның таққа отыруының шарттары.
Контрибуция – ... ... ... ... ... ... ... – 1880 жылдары ІІІ Александр үкіметінің
шараларының атауы, 1860 жылдардағы ... ... ... ... келтірілді, бастапқы және орта мектапте сословиелік
принциптер ... ... ... ... жергілікті
және қала өзін-өзі басқарудың бюрократиялық қамқорлығы орналастырылды.
Концерн – монополия формаларының бірі, өзіндік басқарудың көп ... көп ... ... бірақ та концерн өнеркәсібіне кіретін толық
финанс монополистерге толық тәуелді.
Концессия – өндірістік ... ... ... ... ... немесе кәсіпорынның шетел ... ... беру ...... ... ... топтарына негізделген,
өндіріс және еңбек ұйымының формасы. Кооперацияның ... ... ... ... ... – Русьте жергілікті халық есебімен қызмет адамдарын асырау
жүйесі. Ұлы және ... ... ... ... және ... қызметі үшін марапаттау ретінде қолданылды. «Азық» жылына екі-
үш рет азық-түлік, фураж, саудадан алынған түрлі саслықтар ... ... ... ... ... жоқ. Тек ХҮ ғ ... бастап
олардың мөлшері және мерзімі регламенттеле бастады. ХҮІ ... ... ... – 1917 жылы ... ... ... ... тағайындалған
генерал Л.Г.Корниловтың диктатурасын орнату мақсатындағы, 1917 жылғы 25-31
тамыздағы толқу. Ол Петроградқа әскерін бағыттады, Уақытша үкіметтің кетуін
талап ... ... ... А.Ф.Керенскийдің қол астынан шығып кетті. Толқу
революциялық ... ... ... ... ... ... ... белсенді қатысты.
Космополитизм - өзінің ұлттық мәдениетінің тұйықтылығын, ... ... және ... патриотизмді мойындамау, дүниежүзілік
азаматтықтың идеологиясы. Термин сталиндік режим кезінде Батысқа төмен бас
ию үшін ... ... ... ... қою үшін ... жылы ... ... қаралау «коммунистік идеялар» үшін
күреске төгілді, және қуылу,репрессиялар, ұлтшылдық жүгенсіздігі және т.б.
күшейді.
Қызыл ... – 1917 ... ... құрылған, негізінен Ресей
өнеркәсіптік ... ... ... ... отряд. Қазан
революиясында болшевиктердің әскери күшіне айналды, 200 мың адамға ... 1918 ... ... ... ... енді ... ... – ресмим атауы кеңес Қарулы Күштері 1918ж бастап 1943ж дейін).
Крепостниктік құқық – шаруалардың феодалдық бағыныштылығының формасы:
жерге ... және ... ... және сот ... ... Ресейде
крепостниктік құқық жалпы мемлекеттік масштабта 1497 жылы ... ал 1649 жылы ... ... ... бекітілді. ХҮІІ-ХҮІІІ ғғ
бағынышты халықтың барлық категориялары крепостниктік шаруалармен бірігіп
кетті. 1861 жылы ... ... ... - ауыл ... жер ... негізгі бөлігі.
«хрестианин» сөзі Русьте Х-ХІ ғғ ... ... Ол ... дінін
уағыздайтын адамды білдірді. ХІҮ ғ сөздің мазмұны кеңейіп, және ХҮІ ... деп ... ... ... атай бастады.
Тұлға культі – біреуге бас ию, біреуді көтерінкіреу. ... ... ... культі болды. Диктаторлық режим орнатылды, демократия
шектетілді, тарихтың ... ... ... ... ... ... ... және Л.И.Брежнев кезінде де сақталды.
Мәдени революция – мәдениеттің ... ... ... ... дәстүрлерден үзіліп, революцияядан кейіңгі интеллигенцияның
әлеуметтік құрамын өзгертуге бағытталған, ... 20-30 ... ... ... ... ... ... идеологияға,
«коммунистік тәртіпке» негізделген, ... ... ... ... жаңа ... мектептерін құруға, «халық интеллигенциясы»
кадрларын дайындауға, тұрмысты ... ... ... ... ... ... дамуын ... ... ... диктаторлық режимінің күшеюіне жағдай жасады.
Солшыл коммунистер – 1918 жылғы Брест бейбіт ... ... ... ... ... (б) ... тобы.
Лейб-гвардия – монархтың жеке күзеті және тандалған әскери бөлімдердің
атауы. Ресейде І Петрмен ХҮІІ ... ... ... Кейіннен орыс
әскерінің көптеген гвардилық бөлімдері лейб-гвардия деп аталды.
Лендлиз (ағылшын қарызға беру және арендаға беру) – ... ... ... ... жүзеге асырылған саясат. Қарызды беруді және
қаруларды, әскери ... ... ... ... ... ... юойынша жақтаушы елдердің өндірісін кіргізді.
Лендлиз бойынша коюлар ... 9,8 ... ... Лигасы – ... пен ... үшін ... ... ... ... 1934 жылы Ұлттар Лигасына
КСРО енді, бірақ 1939 жылғы кеңес-фин соғысына байланысты одан шығарылған.
Фашист ... ... ... ... ... жүргізді. Екінші
дүниежүзілік соғыстан бастап өмір сүруін тоқтата бастады.1946жыл таратылуы
туралы ... – қол ... мен ... ... ... ірі
кәсіпорын. Ресейде ХҮІІ ғ пайда болды.
Меньшевиктік – РСДРП (1903) ІІ съезінде басқарушы органдардың сайлауы
кезінде ... ... ... құрылған ресей социал-
демократиялық ағым. ...... ... ... т.б. ... ... орталықтанырылуын және ЦК-ға үлкен
қызметін берілуін мойындамады, буржуазиялық-демократиялық ... ... ... деп ... ... ... мойындаған жоқ, күрестің легальді әдістері үшін,
пролетариат пен ... ... ... ... шықты. 1908-1910 жылдары ликвидаторлар (легальді жұмыс үшін
және легальсіз ... ... мен ... ... үшін) болып бөлінді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ... ... ... ... интернационалистер және аудан аралық.
Ақпан революциясынан кейін ... ... ... Ресей социализм үшін
әлі дайын емес деп санап, Қазан революциясын ... ... ... ... ...... ... мен шығуына байланысты
сарай қызметі мен әкімшілік, әскери тағайындаудың ерекше тәртібі. ХҮ-ХҮІ ғғ
пайда болды және 1682 жылы ... ...... ... ... жартысындағы жер
үлесінен айырылған сарай адамдарына, крепостниктік шаруаларға берілетін
Крепостниктік бағыныштылықтың ең ауыр ... (лат ... еті, ...... өмірі мен бөлек
шаруашылық салаларын жүргізген мемлекеттік басқарудың орталық органы. ... ... 1802 жылы ... және 1917 жылға дейін өмір сүрді.
1946 жылы министерства атауы қалпына келтірілді.
Монополия – бір нәрсені сатуға және ... ... ... ХІХ ... монополистік стадияға кіргеннен кейін, капиталистер ұйымымен
нарықта үстем болу үшін тауарларды өндіру мен жүзеге асыруна ерекше ... ... ... ... ... формалары: картель, синдикат,
трест, концерн. Ресейде монополиялар ХІХ ғ 80-ші жылдары пайда болды. Мұнда
көп таралғаны синдикаттар ... ... ... ... бұйымдарын
сату жөніндегі қоғам» («Продамет») 1908ж қарай Оңтүстіктің металлургиялық
өнімінің 90%-ын және империяның барлық ... 45%-ын ... ... ... өндірісінде (« Продуголь»1904ж), вагон құруда және мұнай
өндіруші салаларда ... – ХІІ ғ Орсы ... ... бөлек территорияларды
билеген қызмет адамдары. «Азықтандыруға» князьдармен тағайындалды. Екі-үш
губерниядан ... ... ... бірліктерін
жүргізді. ХІХ ғ наместниктік Поляк патшалығында және Кавказда болды.
Халықшылдық – ХІХ ғ реформалық ... ... ... ... ... ... даму көзқарасына негізделіп, шаруа қоғамына
сүйеніп, социалистік ... құра ... деп ... Бұл ... ... ... ... ХІХ ғ 60 жылдардың соңында халықшылдықта
үш ағым ... ... ... ... анархистік (М.А.Бакунин),
прорпагандалық (П.Л.Лавров), қастанды (П.Н.Ткачев). Олар ... ... ... 1860-1880 жж халықшылдардың негізгі ұйымдары
«чайковтықтар», 1879 жылы ... ... мен ... передел» болып
бөлінген «Жер мен бостандық» болды. 80 жылдардың екінші ... ... ІІ ... ... ... ... ұшырайды.
Халықшылдық идеологиямының жалғастырушы эсерлер партиясы болды.
Халықтық комиссариаттар (наркоматы) – 1917-1946 жж Кеңес ... ... ... ... ... ... бөлек саласымен
мемлекеттік басқарудың орталық органы. Халық ... ... ... ... құрылған.
Натуралды шаруашылық - өнімдер мен заттар сатуға емес, өзінің
қолданылуына үшін ... ... ... – жеке ... немесе басқа жеке меншіктің
экспроприация жолымен, және ... алу ... ... ... ...... басындағы Ресейдегі діни-саяси ағым.
Аскетизмді, дүниеден кетуді уағыздады. Шіркеуден жер ... бас ... ... ... басты идеологы Нил Сорский монастырының
ақсақалы Кирилл-Белозерский болды. Нестяжательдерге қарсы ... ... 1503 және 1531 ... ... ... ... экономикалық саясат (ЖЭС) – 1921 жылдың наурызында РКП (б) ... ... ... еңгізілді. Өнеркәсіптегі жеке меншікті
мемлекетпен қарау, ... ... ... ... ... ауылдарда батрактар еңбегі мен концессия формасында ... ... ... ... және ... ... ... 1922-1924 жж ақша реформасы жүргізілді, кеңес ... ... ... шаруашылығы қалпына келтірілді. Бірақ та ... ... ... ... қарама-қайшылықтардан нәтижесінде ЖЭС-тан
толық бас тартты.
Номенклатура (лат ...... ... ... оларды тағайындау
және бекіту қандай-да бір органның компетенциясына жатады. КСРО-да бұндай
органдар әр түрлі ... ... ... ... ... ... басқарушы элитаны атады.
«Норманндық теория» - ХҮІІІ ғасырдың екінші ширегінде пайда болды. Оның
жақтастары Ежелгі Русь ... ... ... деп ... ... ... ... негізделген.
«Обмирщение культуры» - мәдениетпен ақсүйектік қоғамға тән келуі:
әдебиет пен ... ... ... мен ... көптеп болуы.
Оброк – феодалдық рентаның формасы. Ресейде – ... ... өнім мен ... жыл сайынғы жинауы. Азық-
түліктік ... ... ... ал ақшалық 1863 жылға дейін сақталды.
Қауымдастық – ежелде пайда болған адамдар бірігуінің ... ... ... ... иелену, толық және бір келкі
емес өзін-өзі ... ... ... салық жинау және ролиция
бақылауы үшін ... ... ... ... ... 1861 жылғы
реформадан кейін қауымдастық жердің меншік иесі ... ... ... ... – Ресей империясындағы азаматтар сослоывиесінің ресми
атауы.
Октябристер – 1905 ... 17 ... ІІ ... ... ... ... ... «17 қазан одағы» оң либералдық партиясының
мүшелері. Октябристердің ойынша, бұл ... ... ... ... ... ... ... мақсаты еген үкімет қоғамдық
реформалар ... ... ... оған ... ... ... монархия, тұтас және бөлінбейтін Ресей
мемлекеті, аграрлық сұрақтарды шешу, ереуілге шеутеу құқығы және 8 ... ... ... ... ... ... ниеттелген
помещиктердің, шенеуніктер мен бай интеллигенциясынан тұрды. Октябристер
лидерлері – ... ... ... және т.б.
Оппозиция (лат қарама-қарсы қою) – ... ... ... ... ... немесе көпшіліктің ойларына қарсы шығатын партия
немесе қоғамдық топ.
Опричнина – 1565-1572 жж Мәскеу және басқа да ... ... ... ... атауы. Опричнинада өзінің басқармасы ... ... ... ... ... деп ... ... ІҮ Иванның барлық
шаралары – репрессиялар, жерді конфискациялау шаралары аталды.
Ордалық шығу – Алтын Орда хандарына орыс ... ... ... алу – ... анық ... үшін жеке ... ... жинау және
тауар сатуға құқық беретінерекше құқық. Ресейде сатып алу 1863 жылға дейін
болды.
Отрезки – помещиктерге ... және 1861 ... ... ... ... бөлінген жер бөлігі. Отрезки шаруалар жерлерімен
ауыстырылып, шаруаларды помешиктерден жерді арендаға алуға мәжбүр етті. Оти
режимнің ... ... ... ... ... ... қолдданылуының
20%-ын құрады.
Отруб - әр түрлі жерлерде орналасқан, қауымдық жерлер үшін шаруаларға
бөлінген ХХ ғ басындағы басындағы ... жер ... ... ... ... ... пайда болуы Столыпин реформасының нәтижесі
болды.
«Оттепель» (жылымық) - И.В.Сталиннің өлімінен кейін болған, КСРО-ның
әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... И.Эдинбург повестінің атауымен шыққан. «Оттепель»
кезеңіне саяси режимнің әлсіреуімен, ... жж ... ... ... ... ... азаматтардың құқықтары мен
бостандығының кеңеюімен, мәдениет мен ... ... ... ... сипатталады.бұл процестерде маңызды ролді Сталин
тұлға культін айыптаған КПСС ХХ ... ... ... ... белсенділіктің өсуіне көмектесті. ... та ... ... ... жылжулар әрі қарай дамыған жоқ.
Отходничество – Ресейде басқа аймақтарға ... ... ... ... үшін ... ... ... арасында таралды.
«Ресми халықтық теория» - І Николай билігі кезінде ... ... ... ... доктринасы. Теорияның негізгі принциптерін
ағартушылық министрі граф С.С.Уваров 1832 жылы ... ... ... бөлімдері, күзеттік – қоғамдық қауіпсіздік пен тәртіпті күзету
үшін құрылған, полиция департаментінің ... ... ... ... ... партиялар мен оппозициялық ... ... ... ... ... рет ... (1866) және Мәскеуде (1880)
пайда болды. 1907 жылы олар ... 27 ... және ... ... 1917 жылы ... ... ... жойылды.
Патриархтық – шіркеу басшылығында патриарх тұратын православиедегі
шіркеу ... ... Ерте ... ... ... ... ... патриархтық 1589 жылы орнады, 1721 жылы жойылды,
1917 ... ... ... ... ...... орталық аудандарындағы халықтың жаңа өмір сүру
жерлеріне аз қоныстанған жерлер – Сібір, Таяу ... және т.б ... ... ішкі ... мен ... аз жер болу ... құралы болып табылады. Столыпиннің аграрлық реформасының құрамды
бөлігі болды.
«Қайта құру» - қоғамдық өмір мен ... ... жеңу ... 1980 ж ортасынан 1991 ж дейін КСРО-да жүзеге асырылған қайтьа
жасаулар. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болды. Басқа жағынан «қайта құру» экономикалық қайта
жасаулар болды. Ішкі саясатта ... ... ... күштеусіз
бейбіт болды. Социалистік жүйені жүзеге асыру шенберінде қоғамды реформалау
табыссыз аяқталды.
«Барбаросса» жоспары- фашистік Германияның ... ... ... ... ... атауы. 1940 жылдың шілдесінде құрастырыла
бастады. Жоспар КСРО-ның тез ... ... ... ... қатар Қызыл Әскерінің негізгі күштерін батысқа қарай Днепр-Батыс
Двинада қирату жорамалданды. Әрі ... ... ... Киевті,
Донбассты жаулап алу және Астрахань-Волга-Архангельск сызығына шығуды
қарастырды. «Барбаросса» жоспары кеңес халқының ... ... ...... ... солтүстік-батысындағы ауыл қауымдастығының
алғашқы орталығы. Х ғ екінші жартысынан бастап алым жинау орны, ал ... ... ... жинау округі.
Сарайлық алым салу – ХҮІІ-ХҮІІІ ғ ... ... ... ... ... салықтарды таратып салу. Мемлекет салықтың мөлшерін анықтады, ал қала
мен ауыл қауымдастығы оны әрбір аулаға ... ... ... ... алым салу – ... ғғ Ресей империясындағы негізгі тура
салық. 1724 жылы сарй алым ... ... Бұл ... жасына
қарамастан барлық ерлер салынды. ХІХ ғ 80-90 жж жойылды.
«Сақа» - ХҮ-ХҮІІғғ Ресей ... ... күні жер ... ... ... ... ақша жинауы. 1497 жылы Судебникпен
кіргізілді. Шаруалардың толық басыбайлылығымен жойылды.
«Полиция социализмі» - ... ... ... ... ішкі ... ... ... әдістерінің бірінің
тарихнамадағы атауы. ХХ ғ басында осындай ұйымдар Ресейде ... ... ... және ... ... рольді жандарм полковнигі, Мәскеу
күзет бөлімінің және полиция департаментінің ... ... ... ... ... ... ресейлік вариантын әдебиетте
«зубатовщина» деп те атайды.
«Өзге сап» полктері, немесе ... сап» ...... ... ... ХҮІІ ғ Ресейде пайда болған ... ... І ... ... ... қолданылды.
Полюдье – алыс алу үшін орыс князінің дружинамен өзінің вассалдық
иеліктеріне жол ... – ХҮғ ...... ғ ... ... мемлекетінде жер
иеленудің шартты формасы. Поместье сатылуға, ауысымға, ... ... ғғ ... ... ... ал 1714 жылы
онымен толық ... ... ... ... – 1861 ... шаруалар реформасына
дейін помещиктерге тиеселі болған шаруалар.
Посадник – ерте орыс қаласындағы ... ... ... ... ... ... ... басқару және сот сұрақтарын жүргізді,
әскермен қол бастады, вече жиналысы мен боярлар кеңесін басқарды.
Посадские люди – ... ... ... ... ... ... салықтарын, мемлекеттік ауыр-өнеркәсіп салықтарын алған
орыс қалаларының сауда-өнеркәсіптік ... ... ... ... ... 1775 жылы ... пен мешандыққа бөлініп
кетті.
Сессиялық шаруалар – жұмыс істеген жеке кәсіпорынға жататын ХҮІІІ-ХІХ
ғғ ... ... ... ... ... категориясы І Петрмен
өсіп жатқан мануфактураны жұмыс қолдарымен қамтамасыздандыру ... жылы ... ... сатып алу туралы үкімімен енгізілді.
Сессиялық шарулардың жағдайы ... ... ... оларды
ауылшаруашылық жұмыстарына ияларды ауыстыруға, рекруттарға беруге рұқсат
етілген жоқ. 1861 жылғы шаруалар реформасымен босатылды.
Посошное – XVI – XVII ... ... ... жер ... ... ауыстырылды.
Приватизация – мемлекеттік немесе муниципальді меншігінің жеке меншікке
өтуі.
Басқарудың бұйрықтық жүйесі – ХҮІ ғ ортасында қалыптасқан мемлекеттік
басқару органы – ... ... ... жүйе. Патшаның бұйрығымен
боярлардың бөлек мемлекеттік функцияларды ... ... ... ... жүйесі ХҮІІ ғ дами бастады. ХҮІІІ ғ І ... ... ...... ғ ... ... ... сарай және экономикалық шаруалар, жандық салықты төлеудің
орнына қазыналы және жеке зауыттарда ... ... ... ... соларға
бекітілген. 1861 жылы щаруалар реформасымен босатылған.
Азық-түлік салығы – 1921 жылы кіргізіліп, ЖЭС-тың ... ... ... ... болды. Азық-түлік салығының мөлшері көктемгі ... ... ... - Қызыл Әскерді, қала халқын, ауыл кедейлерін
нанмен қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... билігінің (1918-1921) төтенше шараларының жүйесі. Дайындамалар мен
өндірісті үлестіруді ... нан ... ... ... кулактықты тежеуді қарастырды. Кеңес үкіметі нан
қалдықтарын ... ... деп ... ... ... өім ... кесілді, ал олардың меншігі конфискацияланды. Азық-
түлік ... ... ... ... Жаңа ... ... жойылды.
Түрлі шенді – ХҮІІІ аяғы-ХІХ ғғ халықтың сословие аралық ... ... ... ... ... ... ортасынан үзілгендер.
Заңды түрде бұл категория ... ... ... ... ... ... - ХХ ғ 60-70 жж ... дүниежүзілік жүйелер капитализм
мен социализмның ара қатынасының ... КСРО мен АҚШ ... ... ... ... 1979 жылы Афганистанға кеңес әскерінің енгізілуімен
аяқталды.
Раскол – 1653-1656 жж ... ... ... ... ... ... ... православие шіркеуінің бөлімі.
Ресми шіркеудің қарсыластары раскольниктер, немесе ескі ... ... ...... экономикада, көзқараста, ғылымда, мәдениетте
және т.б. терең, сапалы өзгерістер.
Рекруттік ...... ... ... әскерінің толымдалу
тәсілі.Салық беруші сословиелер өздерінің қауымдастықтарынан анық рекруттар
санын беруге ... 1874 жылы ... ... ... ... - фашистермен оккупацияланған территорияларда темір
жолдарының жұмыстан шығуы бойынша 1943 жылдың тамыз-қыркүйегіндегі ... ірі ... ... Посполития – 1795 жылғы Польшаның бөлінуіне дейін ... ... ... бастап біріккен поляк-литов мемлекетінің атауы.
Орыс православиелік шіркеуі – православиелік ... ең ... Х ... қаланды. ХІ ғ аяғында оның басшылығында Киев ... ХІІІ ... 1328 жылы ... өмір ... ... ... ... Константинополь патриархына бағынышты болды. 1448 жылы
тәуелсіз болды. ... 1589 жылы ... және 1721 жылы ... ... қайта құрылды.
Рядовичтер – Киев Русіндегі тәуелді адамдар категориясы. Рядович –
келісімге отырған адам және осы келісім ... ... ... ...... Европаның кейбір елдерінде, мысалы Польшада сословиелік
өкілдіктің органы.
Құпия ...... ХІХ ғ ... ... ... ... ... үшін құрылған уақытша мемлекеттік мекеме,
ал 1857-1858 жж – ... ... жою ... ... талқылау
үшін құрылған.
Секуляризация – шіркеу меншігінің мемлекет меншігіне айналуы. Ресейде
секуляризация ІІ Екатерина ... және 1917 ... ... ... - ... ... кезеңінде (1610-1613)Орыс мемлекетінің
үкіметі. Василий Шуйский патшаның ... ... ... ... ... жеті боярдан тұрды. Бұл үкімет орыс тағына
поляк королвичі Владиславты тануға келісті. Ол ... ... ... – 1711 ж ... ХІХ ғ басына дейін Ресей империясындағы
мемлекеттік басқарудың жоғарғы органы. 1810 жылдан кейін жоғарғы сот ... ... 1917 жылы ... ...... келісімінсіз коалицияға кіретін
елдерідің бірімен жасалған, қарсыласпен бейбіт келісім.
Синдикат – монополистік ... ... ... Синдикат
оған кіретін кәсіпорындардың заңды және өнеркәсіптік ... ... ... ... ... жүзеге асырылуын алады.
Синод – орыс православиелік ... ... ... ... ... ... және сот мекемелері. 1721 жылдан 1917 жылға дейін
өмір ... – ХІХ ғ 40-70 жж орыс ... ... бағыт бірінің
өкілдері. Олардың көзқарастарының ерекшелігі Ресей дамуындағы тұрмысы
болды, оның үлгісі петрлікке ... Русь ... ...... ғғ ... ... ... мемлекеттік
қызметтегілер. ХҮІ ғ ... ... ... және ... ... ... ... адамдарына бөлінді. «Отан бойынша» қызмет
мұрагерлік ... ... ... қызмет етушілер отырықшы адамдардан
алынды. Қызмет адамдары салықтан босатылды.
Смердтер – ... ... ауыл ... ... ...... жж революция кезінде пайда болған билік органдары.
В.И.Лениннің ойынша кеңестер билік тармақтарының функцияларын өз қолына
алып, толық ... ... ... ... ... еді. ... олар алғашқы айларда
кеңес билігін жариялады 1917 жылы қазанда болшевиктік партияның қосылды.
Сословиелік-өкілдік монархия – монарх ... ... ... ... феодалдық мемлекет формасы. ресейде сословиелік
үкімет жергілікті соборлар ретінде (ХҮІ-ХҮІІғғ) өмір сүрді.
Жердің ...... ... жеке ... ... ... ... беруді көздейцтін социяал-революционерлердің
аграрлық бағдарламаларының негізгі талаптары.
Социалист-революционерлер (эсерлер) – Ресейдегі ірі ... ... ... ... демократиялық республика орнатуға,
шаруаларға ... ... ... қайта жанартулар және т.б.
бағытталған. Терро тактикасын қолданды. ... ... ... ...... соңында тұрақты емес әскерді құрайтын «құралы
бойынша» қызмет адамдарының категориясы.
Тоталитаризм – саяси оппозиция мен ... ... ... байланысты
репрессиялармен, конституциялық құқықтар мен бостандықтардың жойылуымен,
билік қызығушылығы мен оның бақылауына қоғам ... ... ... ... қоғам – ғасырлар бойғы дәстүрлер мен салттар билік ететін және
адам өзін табиғаттан тыс елестете алмайтын қоғам. Бұндай ... ... ... ... енгізуге бейімсіз.
Тресттер – монополистік бірлестік формаларының ... одан ... ... ... коммерциялық және юристік өзіншілдігін
жоғалтады. Ондағы билік басқарма мен бас ... ... ... ... бір ... өндіретін салаларда пайда болады.
Үшінші маусым мемлекеттік төнкерісі (үшінші маусым монархиясы) – ... 3 ... ІІ ... ... ... және 1905 жылы ... ... бұзып, жаңа сайлау заңының шығуы. ... ... аяғы ... ... кейін Үшінші маучсым – жалтарату саясатын
жүргізген Мемлекеттік Думамен біріккен дворян және ірі ... ... ...... Л.Д.Троцкий атымен атанған, ресейлік ... ... ... бағыт. Троцкий ... ... ... ... жж революцияда буржуазиялық-
демократиялық революция этапынан секіру үшін; ... ... ... ... Кеңес уақытында ... ... ... және ... елдердің көмегінсіз КСРО-да
социализмнің ... ... емес деп ... Троцкий идеяларының ішкі
партиядағы күресі троцкизм деп аталды. Троцкий және оның ... РКП ... ... ... ... деп ... және ХҮ
съезде қиратылды. 1929 жылы ол ... жер ... ал 1938 жылы ... ... ... ... ... жүргізіп, 1940 жылы Мексикада
өлтірілді. КСРО-да Трцкийдің еңьектері Октябрь революциясының ... ... ... ... ... ... ... және т.б. көндірілді.
Еңбекшілдер – солшыл күштермен блоктажерді ұлттандыру және оныы ... ... ... ... ... ... үшін (1906-1917жж
) қатысқан халық интеллигенциясы мен депутат-шаруалардан тұратын І және ІҮ
Мемлекеттік Думадағы «Еңбекші тобы».
Тысацкий – ХҮ ғ ... ... ... қала жасағының әскери
қолбасшысы. Новгородта вечемен тағайындалды және сауда сұрақтарымен, салық
жинаумен, ... ... ...... ғ ... ... ... шаруалар мен отырықшы
адамдардың ақша және ... ... ... үлес ...... ғғ Русьте ұлы князь отбасы
мүшелерімен басқарылатын ірі ұлы князьдықтардың құрамды бөлігі.
Ұлыс – ... ... Кең ...... және ... мен Сібір халықтарында хан билігіндегі территориясы бар тайпалық
бірлестік. Шыңғыс ханның империясының ... ... ұлыс деп ... ... ... ... немесе облыс атала бастады.
«Тағайындалған мерзімі» - ХҮІ ғ ... ... ... ... ... шаруалардың өз иеліктеріне қайту және іздеу мерзімі.
Құрылтай жиналыстары – конституцияны ... және ... ... үшін ... ... құқығы негізінде құрылған Ресейдегй бірінші
өкілдік, ... . ... ... – ХХ ғ ... ... ... либералдық, революциялық
партиялардың, сонымен қатар большевиктердің бағдарлама талаптары. Ақпан
революциясынан кейін құрылған үкімет құрылтай жиналысының ... ... деп ... ... 1917 жылы ... ... Большевиктер
даустың 24%-ын алды. Бұл большевиктердің шешімдерін осы билік органы арқылы
жүзеге асыра алмайды дегенді білдірді. Құрылтай жиналысы 1918 жылы 5 ... ... ... ... ... ... депутаттардың
көпшілігін эсерлер (59%) құрады. Жиналыс кеңес ... ... ... Большевиктер отырыс залынан шығып, ал 1918 жылы 6
қаңтарда сағат 5-те Құрылтай ... ... Оның ... ... денкрет 1918 жылы 6 ... ... ... ВЦИК ... ... – жер ... формасының бірі. Жұмыспен қайтару
(барщина), азық-түліктік (натуралды оброк) және ... ... ... ...... жж ... империясында мемлекеттік мекемелер мен
қызмет адамдарының жұмысын бақылаған мемлекеттік қызметкер. Заң ... ... ... және т.б. ... ... ... Фискалдарды Сенат
құрамына кіретін обер-фискал басқарды.
«Халыққа бару» - 1873-1874 жж революциялық халықшыл ... ... ... қозғалысы – Ресей тарихындағы өте
сирек құбылыс. 2 мыңнаннасихаттаушылар халықты ... ... ... ... ... ... бару» сәтсіздікке ұшырады. Мыңнан
астам адам тұтқындалды, ал қозғалыстың 193 ең белсенді ... ... ... ... қабақ соғысы» - бір жағынан КСРО мен оның одақтастарының
арасында, екінші ... ... оның ... ... ... қарама-
қарсы күрес жағдайы. 1946 жылдан 80-ші жылдардың ... ... ... ... соғысы» деп аталды, өйткені «қиян кескі соғыстарға» қарағанда
экономикалық, идеологиялық және саяси әдістермен ... ... – Х ғ ... ... ... Русьтегі бағынышты халық
категориясы. Холоптар жағдайына байлынысты құлдарға ... ... ХҮІІ ... ... ... ... кетті.
Хутор – бір ауладан тұратын ауыл ... ... ... ... реформа нәтижесінде қауымдастықтан тыс орналасқан
шаруалар ... ... ... – ХХғ ... ... ... бірлестік.
Монархизм, ұлы державалық шовинизм, антисемитизм лозынгымен жүрді («Орсы
халқы одағы», «Михаил Архангель» және ... ...... жж Ресей империясындағы шектелген
территория, одан тыс еврейлерге тұрақты өмір сүруге тыйым салынған.
Шляхта – Польшада, Литвада, Чехияда дворяндыққа ... ... ... ... (лат жеке меншіктен айыру) – ақысыз және ақылы ... ... ... табынушылық – политеистік діндерідің жалпы атауы.
Жарлық – алтын орда хандарының ... және ... ие ... ... ... грамотасы.
Ярмаркалар – бір орында мерзімді ұйымдастырылатын саудасы.
Жасақ – ... ... ... және ... ... ... салық. Негізінен аң терісімен алынды.
Анықтамалық хронологиялық кесте.
ҮІ-ҮІІІ ғғ – ... ... ... ... – Новгордта Рюриктің билік етуі.
879-912 – Олегтің ... ... – Олег ... Киев және Новгордтың бірігуі.
907 – Олегтің Византияға жорығы (911ж-Византиямен келісімге қол қою)
912-945 – Игорьдің ...... ... ...... ...... жорықтары (Ақ Вежа, вотич жерлерін жаулап алу, волга
бұлғарларының қиратылуы, Хазар қағанатының құлауы).
967 – ... ... ...... ... ...... билігі.
980-1015 – Владимир І билігі.
988 – киевтіліктердің шоқынуы (Русьтің шоқынуы).
1019-1054 – Ярослав Мудрый билігі.
1051 – Киев-Печер монастырының негізінің қалануы.
1068 – ... ...... ... – Всеволод билігі.
1097 – Любечте князьдердің съезді.
1093-1113 – Святополк Изяславичтің билігі.
1113 – Киевтегі көтеріліс.
1113-1125 – ... ... ...... ... ... ... жорықтары.
1125-1157 – Ростов-Суздаль князьдығында Юрий Долгорукийдің билігі ... – Киев Ұлы ...... ... ... ... ... қудалануы,
Новгорд республикасының басы).
1147 – Мәскеудің ең алғаш рет Ипатьев жылнамаларында айтылуы.
1157-1174 – ... ... ... (1169 жылы ... Владимирге
көшірілуі).
1176-1212 – Всеволод Үлкен Ұяның билігі.
1185 – новгород-северский князі Игорьдің пловецтерге қарсы жорығы ( ... ... ...... ... ... ... құрылуы.
1206-1227 – Шыңғыс хан билігі.
1223, 31 мамыр – Калка өңіріндегі шайқас.
1237 – ... ... ... – Батыйдың Киевті жаулап алуы.
1240,15 маусым – Нева шайқасы.
1242ж, 5 сәуір – Мұз қырғыны.
1243 – Алтын ... ... жж - ... Александр Невскийдің билігі (1220 жылы туған).
1276-1303жж – Мәскеуде ... ... ... етуі (1261 жылы ... – Юрий ... ... жж – Иван І ... билігі.
1328 ж – Мәскеу Ұлы Княздығының құрылуы.
1340-1405жж – ... ...... ... жж – Иван ІІ ,,,,,билігі.
1359-1389 жж – Дмитрий Донскойдың билігі.
1360-1430жж – Андрей ... ж – Воже ... ... 8 ...... ... ж – Тоқтамыстың Мәскеуге жорығы.
1389-1425 жж – Василий І билігі.
1425-1462 жж – Василий ІІ Темный билігі.
1433-1453 жж – ... ... жж – ... жж – Иван ІІІ ... (1440 ылы ... ж – ... ... шайқас.
1478 ж- Новгород республикасының құлауы.
1480 ж – Угре өзеніндегі ,,,,,,
1497 ж – Василий ІІІ,,,,,
1505-1533жж – ... ІІІ ... – Иван ІҮ ... ... (1530 жылы туған).
1547 ж – Иван ІҮ патша болып жариялануы.
1548-1560жж – ... ...... ең ... ... ... ... – Иван ІҮ ,,,,,,,
1551ж – Жүз басты собор.
1552ж – Қазанның алынуы, ... ... ...... ... Астрахан хандығының қосылуы.
1558-1583жж – Ливон соғысы.
1564ж – Иван Федоровичпен «Апостолдың» шығуы.
1565-1572жж – Опричнина.
1571ж – ... ... ... – Ермак жорығы, Сібірді жаулап алудың басы.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түркі мәдениеті. Қазақ философиясының және дүниетанымының қалыптасуына түріктердің мифологиялық ағымдарының әсері4 бет
Ежелгі қазақ әдебиетінің тарихы және оның зерттелуі14 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы туралы6 бет
Жылқы және ту12 бет
Қазақстан биосферасы8 бет
Сақ тайпалық одағы6 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
А Пушкин классикалық көне әлем жұмыстарының түсінігі28 бет
Бейнелеу өнері сабағында көне мұраларды оқыту арқылы оқушылардың рухани білімін дамыту46 бет
Бүгінгі поэзиядағы көне түркілік таным көріністері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь