Халықаралық жаңалықтардың өзектілігі және оның Қазақстанның ішкі саяси жағдайына әсері

КІРІСПЕ
I тарау
1.1. "Хабар" арнасының ұстанымы және ақпараттық сараптау бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7.17
1.2. "Хабар" телеарнасындағы халықаралық репортаждар сипаты. «Әлем тынысы» бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17.23

II тарау
2.1. Халықаралық жаңалықтардың өзектілігі және оның Қазақстанның ішкі саяси жағдайына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24.29
2.2. Бүгінгі БАҚ.тағы қарусыз қақтығыстың негізгі
майдандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29.40

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41.46
СІЛТЕМЕЛЕР КӨРСЕТКІШІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... 48.49
        
        КІРІСПЕ
I тарау
1.1. "Хабар" арнасының ұстанымы және ақпараттық сараптау
бағыты......................................................................
...........................................7-17
1.2. "Хабар" телеарнасындағы халықаралық репортаждар сипаты. ... ... ... ... ... ... және оның ... ішкі
саяси жағдайына
әсері.......................................................................
......24-29
2.2. Бүгінгі БАҚ-тағы қарусыз қақтығыстың негізгі
майдандары
............................................................................
................29-40
ҚОРЫТЫНДЫ..............................................................
.......................41-46
СІЛТЕМЕЛЕР
КӨРСЕТКІШІ................................................................47
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ................................48-49
КІРІСПЕ
Телевидение – миллиондар жүрегіне жылу ... ... ... кезеңдердің сұрыпталған көркем бейнесі. Осы көркем бейнелерді өмірге
әкеліп, оған түр мен ... ...... ... ... ... ... соны соқпақ салып, мәнерлі үн мен сөйлеу ... ... ғана ақыл ... ... ... ... келетіні анық.
Бүгінгі таңда қай салада болмасын бағалауды қажет ететін ... ... ... және ... ... сыры ... өскелең уақытқа орай көрермен де ... Олар ... ... ... мен ... ... биігіне көтеріліп, көп
мәселелерде өздері байлам, ... ... ... ... радио және
газет ақыл-ойға нәр беретіндей дерек, факті және ақпараттарды ... ... ... хабарлар көлемі (бұрынғы кеңестік елдерді қоса
алғанда) 2000 сағаттан асып ... ... ... ... ... астам
тілде 180 сағаттық хабарлар таратады екен. Күн сайын ғана жүз миллиондаған
радио ... ... ... ... ... үзбей жеткізуде. Ғасыр соңына қарай адам білімінің көлемі екі
есеге дейін өссе, ақпараттар ... 30 ... ... ... ... ... құрама көріністерінен көрермен сыр
түйіндеп, көңіл-күйі қосыла өріліп ... Осы ... ... ... ... ... қиналысқа қатар түсесің. Жан сезімің ... ... ... ... бас билігіңнен ажырай бастайсың. Сиқырлы
"қорапшаның" кереметтілігі әлі де болса ... ... ... Көз ... ... ... ... қарайсың да тойынбайсың,
ынтығасың, ықыласың ауып, қосыла ересің. Ол күн сайын ой-санаңа сілкініс
әкеледі. Көңіл-күйіңді ... ... ... ... "тұтқындап"
жібермейді. Сиқырлы әлемнің құдірет-күші жіпсіз матап қойғандай. Күйбең қам-
қаракеттен ... ... ... ... ... ... ... енесің.
Қиял дүниесінде балаша мәз болып, әлемді ойша шоласың! Экраннан өтіп жатқан
өмір ... ... ден ... ... оның ... ... әдемілік әлеміне ене бергің келетініңді қайтерсің?!
Дүбірлі дүниеде сөзден мәңгілік, сөз ... ... еш ... ... де ... ... бәрі де сөзбен аяқталады. Сөз ғана ғасырға жетеді.
Жарым сөзге жарты әлемнің тағдыры ... ... ... от ... сөзге от
та тоқтайды. Адамзаттың тарихы да сөзбен сомдалып, адамзаттың ... ... ... Асыл мен ... ... да, жақсы мен ... да бір ауыз ... ... ... дәмі ... ... нәрі де
жоқ. Сөзі олақтың – ойы шолақ. Сөздің ... білу – ... ... ... ... тереңнің – ойы телегей", - дейді қазақ телевизиясының
майталман тележурналисі Сағат Әшімбев сөз жайлы.
Бүгінгі ... ... ... беру ... ... тым ... жаңаша сипатқа ие болғаны ақиқат. Бұл бүгінгі заманғы ақпараттың
уақыт кеңістігін еркін әрі батыл, әрі көз ... ... ... ... ... отырған жайт. Дәл осы ... ... ... ... ... ... ... бірінші орында тұрғанын
кімде-кім мойындайды. Теледидар – сөз құдіреті мен бейненің басымдылығымен,
қиялдау мүмкіндігінің жоғарылығымен ерекшеленеді. Телехабарлар ... ... бола ... ... ... құралдарына қарағанда,
телевидениенің мүмкіндігі, яғни, адамдармен қатынасқа ... ... ... үшін ... ... жоқ. Оның ... ... де, негізгі
артықшылығы да осында жатса керек-ті.
Мемлекетімізде ақпарат құралдары саласындағы реформалар, ... ... ... ... ақпарат құралдары нарығын
ырықсыздандырудан және ... ... ... ... ... ... ... небәрі 10-ақ республикалық газет пен журнал
шығарылған елде 2005 жылдың басында бұқаралық ақпарат ... саны ... 116-ға ... оның ішінде 1 мың 918 газет пен журналы бар мемлекетке
айналдық /1/. ... 80 ... ... емес ... құралдары
екендігін ескере кеткен жөн. Сонымен қатар, ел аумағында шет 20 мемлекеттің
ақпарат құралдары жұмыс ... 83 ... және ... ... аудиториясы да қарқынды өсу үстінде. Меніңше, ... ... ашық ... кеңістігінің нақты көрінісі. Осының барлығы
мемлекеттің ақпарат нарығын ... мен ... сөз ... өріс ... танытады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі де осыған келіп тіреледі. Менің
бұл тақырыпты таңдаудағы басты мақсатым да осы. ... ... екі ... ... ... "Хабар" арнасының ұстанымы және ақпараттық сараптау
бағытының ауқымы демократиялық қоғамның шеңберімен ғана шектеліп қалмауы
керектігіне баса ... жөн ... ... мен ... ... ... құрылымы қалыпқа түскен мемлекеттің өз насихатшысы
болып табылатын ақпарат құралының қуатты болуы ... сөз ... ... ... екендігін сөз еттім. Ал, екінші тарауда халықаралық
жаңалықтардың өзектілігі және оның Қазақстанның ішкі саяси жағайына ... ... ... ... ... ... ... негізгі майдандарын, атап айтсақ, Еуропа елдеріндегі бүгінгі
қарама-қайшылық жағдайларын, Орта Азия ... ... ... ... ... ... мысалдар арқылы
келтірдім. Демократияның жаңылмас соқпағына түскен ... ... ... ... ... ... берілуіне сене ме, әлде жоқ па? Осы
сұрақтардың басын ашуға тырыстым.
Бұл турасында ... ... ... ... ... ... ... – біздің сыртқы әлемге деген бейімделу процесінің көрінісі".
Демек, бұл ... ... ... ... алатын орыны ретінде
менің зерттеуіме тікелей қатысы бар.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І тарау
1.1. "Хабар" арнасының ... ... ... ... алған еліміздің ақпарат әлемі бүгінгі таңда ... ... ... сан ... ... етуде. Мемлекеттік және коммерциялық телеарналар арасындағы ... ... ... ... арта түсуде.
Бәріне де уақыт – сыншы. Ақпарат әлеміндегі "Хабардың" ... ... орны бар. ... ... ... ... қабылдасақ
та, оның қазіргі тың ізденіс, жаңалықтарын жоққа ... ... Бұл ... ... ... ... ... еңбегінің нәтижесі.
"Хабар" жабық акционерлік қоғамы 1995 жылдың қазанында құрылды. ... ... ал 1997 ... бастап "Хабар" радиосы жұмыс істей
бастады. Бұған дейін 1994 жылы "Қазақстан" телеарнасынан күніне бөлінген 4
сағат ... ... ... ... ... ... ғана бар еді. 1995 ... қазан айының 23-ші жұлдызында
Қазақстан ... ... ... ... туралы төмендегідей
қаулы қабылдады:
"Республикамызда мемлекеттік ақпарат қызметін ... және ... ... ... жұмысын күшейту үшін "Қазақстан
Республикасы үкіметі "Хабар" ... ... ... ... ... ... құру туралы қаулы етемін:
1. 350 млн. теңге жарғылық қоры бар "Қазақстан Ресбликасының
үкіметі Хабар" Ұлттық ... ... ... ... кәсіпорын құру;
2. Мемлекеттік кәсіпорынның жарғысын бекіту;
3. Қазақстан телеарнасынан ... ... ... ... ... уақыт бөлу;
4. ҚР мемлекеттік мүлік жөніндегі комитетінің ... ... қор ... ... ... ... беруі және ғимарат белгілеуі;
5. Әділет министрлігінің белгіленген заңдық тәртіп бойынша
кәсіпорынды тіркеу үшін ... ... ... ... ... ... ... ету;
7. Көлік және комуникация министрлігіне материалдарды тұрақты
тасымалдауға жағдай ... ... және қала ... ... агенттігі және оның
қызметкерлерінің қызметтерінің толық жүзеге асуын қамтамасыз
ету /2/;
"Хабар" телевизиялық арнасының бастапқы атауы – ... ... ... (ҰТАА). Қазір ол қазақ және орыс тілдерінде тарайтын,
шамамен 13 миллион көрермені бар елдегі алдыңғы қатардағы ... ... ... ... адам ... істейді /3/.
Хабар таратуда жаңалықтарға басымдылық берiледi. Ақпаратты берудің
негізгі ұстанымдары – жылдамдық, ... ... пен ... ... ... эфир ... үштен бір бөлігін алады.
Ақпараттық бағдарламалар дирекциясында екі жүзден астам ... ... ... 14 және ТМД ... төрт жеке меншік тілшілер
бөлімінен жиналады. Өз репортаждарымыз ... ... ... ... де ... ... ... Агенттік ауқымы Қазақстанның өзге
ақпараттық компанияларына қол жетуi қиын тілшілер жүйесiне ие. Осыған
қарамастан, ... ... ... ... қосындарын жоспарлы түрде
көбейтiп келедi. Өз ақпараттарымен қатар ... ... ... ... ... ... ақпараттық агенттіктер өнімдерін де
пайдаланады.
Агенттіктің сондай-ақ публицистикалық, музыкалық, спорттық және өзге
де бағдарламалары жақсы танымал. Арна ... ... ... және ... фильмдер рейтинг бойынша ең жоғары орында тұр.
Репертуарында элитарлы кинодан бастап, кең таралымға ие ... ... ... ...... деңгейдегі спорт жарыстарын
тікелей эфирден көрсететін ... ... ... Агенттіктің техникалық
базасы маңызды саяси және мәдени акцияларды оқиға орнынан тікелей таратуды
жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Агенттіктің бөлімшелері
"Caspio NET" спутниктік арнасы – ... ... ... Орта ... пен
Африканың солтүстік бөлігін қамтитын тәуліктік ... ... ... ... саны - 99 ... ... ... жаңалықтарға басымдық берiледi. Хабарлар қазақ, орыс және ағылшын
тілдерінде дайындалады.
"ЕЛ арна" ...... ... ... болжамды
аудиториясы – тоғыз жарым ... ... ... қазақ және орыс
тілдерінде берiледі. ... ... ... фильмдер, телесериалдар,
танымдық және мәдениеттанушылық бағдарламаларға басымдылық берiледi.
"Хит-ФМ" радиосы – Қазақстандағы ең танымал радиолардың бірі. ... ... және ... ... ... ... қазақ және орыс тілдерінде жүреді.
«www.khabar.kz» интернет-порталы – елдегі және әлемдегі маңызды
оқиғаларға ... ... ... Күн ... ... ... парақтарынан Агенттік жөнінде толық ақпарат алуға болады.
"Хабар" агенттігі бағдарламалараның сапалы шығуы, көрерменнің
көңіліне ... ... ... ... хабарды
ұйымдастырушыларға тікелей байланысты. Мемлекеттік кәсіпорын – "Хабар"
агенттігінің дүниеге келуі елдегі теледидардың ... даму ... ... ... тұспа-тұс келді. Аз мерзімде телекомпанияның іс-
тәжірибесі кең таралып ... ... ... ... олардың жолының, мақсат-мүддесінің ізгі, игілікті екенін
көрсетті. "Хабар" агенттігінің бұдан да биік ... ... ... ... ... ... білетін мықты шығармашылық ұжым
мен белгілі мөлшердегі материалдық база көп үміт ... ... ... ... қаржыландыру мәселесі де "Хабар" агенттігін айналып өткен
жоқ.
Республикалық "Жас Алаш" газетінің 1998 ... ... ... ... күнгі санында Ғ.Сәренұлының "Хабар" - өзгерістер айнасы" деген
мақаласы жарияланды. Онда автор ... ... ... ... ... ... жарылқай алмас, бұл ... ... ... ... оны ... ... ... Бұл сөз жоқ, шындық.
Дегенмен, басқа да ақиқат бар. Мемлекет енді ғана ... ... ... ... ... ... бір ... болады, осы орайда
басқа бір ақиқат айқындалады. Егер теледидар жоқ болса, оны құру ... ... ... - деген пікіріне сүйене келіп, - ... ... ... ... - дейді /4/.
Яғни жаңа агенттікті дүниеге келтіріп ... ... ... ... ... ойға ... мақала авторы. Бұл пікірге
біздіңше толық қосылуға болатын сияқты. Сөйтіп, ұлттық арнаның қалыптасуы
бірнеше кезеңдерден ... ... ... ... жасалған
бағдарламалар оның алғышқы адымы ғана еді. ... ... ... әлем және өз елі хабар-ошарларын ... ... ... ... ... ... фактілер дәлдігі мен жеделдікке тез
жетті. Қазір арада көп уақыт ... де ... ... ... ... ... ... Уақыт өте тек жаңалық бағдарламасымен
тұйықталып қалуға болмайтындығы айқындалады. Ел экономикасының, ауылдың,
ғылым мен мәдениеттің ... ... ... жаңа ... үн
қатты.
Телеарналарымздың ішінде ақпарат таратудың қайнар көзіне айналған
"Хабар" агенттігінің бүгінгі күнгі жұмыс барысы кімнің де болсын ... ... ... өзге телеарналардан бір ерекшелігі – жаңа
технологиялардың озық ... ... әрі ... де ... ... ... Соңғы кездері байқағанымыз,
ақпаратты хабарларында жаңаша әдістер баршылық. "Жаңалықтар", "Жеті күн"
апталық, ақпараттық талдау-сараптау ... ... ... ... ... көріп-ақ ізденістің,
ілгерілеушіліктің бар екендігіне көз жеткіземіз.
...Тележурналистерді кейде әртіс пе дерсің. Жаңа ғана ақпарат ... ... олар ... түк ... жарқырап шыға келеді.
Нұртілеу Иманғалиұлының бұл ретте ... ... ... ... ... ешкімге ұқсамайтын стилі бар екенін, өзінің бет-
бейнесі барлығын көрерменге ... ... ... ... ... қысқа мерзімде ел аузына ілігіп, ақпарат кеңістігінде
өзіне лайықты орынды иемденуі де – байсалды жетекші мен ... ... ... ... ... ... мен ойлы ... арасындағы
түсіністік пен сыйластық алда тұрған биіктерге ... ... ... ... лайықты орнын анықтау, ел экономкиасын көтеру,
нарық баспалдақтарынан өтіп ... ... ... ... ... ... мәдениетіміздің мерейін көтеріп, біліміміздің
болашағына барлау жасау, жер қойнауындағы қазбай байлықтардың ел мүддесіне
жарауы ... ... көп ... мәселелер – күн сайын ... ... ... ... айшықты көріністер /5/.
Теледидардағы жаңалық нышандардың бірі – жаңалықтар ... ... ... Жан ... әсем ән мен күмбірлей
төгілген күй адамның ой-дүниесін асқақс ... ... ... ... ... ... көрермендері жұмыс күні басталғанша, өткен
күннің ... ... мен ... ... ... ... қуат ... көңіл-күйлерін сергітеді. Осы үрдіс "Хабар" ақпарат
агенттігінде де өзінің заңды жалғасын табуда. Агенттік ... ... ... ... ... ... ... Жаңалықтар мен
музыка бірін-бірі толықтыра отырып, көрермендерді өткен күннің ең
тартымды, әрі ... ... сол ... ... ... етеді. Осының бәрі де теледидардағы шығармашылық топтың тынымсыз
ізденістері мен ақыл-ой қуаттылығының негізінде жүзеге ... ... ... игіліктердің күні ертең ел, халық қажетіне жарайтындығы
ақиқат. Оған ... ... эфир ... қарымдылығы мен
шалымдылығына сын болса, екіншіден, шығармашылық және техникалық ... ... ... ... жаңа ... мен ізденістеріне
негіз қалауда.
Уақыт бедеріндегі бағдарламалар тасқыны да ... ... ... ұшырап отырады. Теледидарда алпысыншы жылдары әлеуметтік-
саяси хабарлардың соңынан көркемөнерпаздардың концерті беріліп отырды. Осы
үрдіс ... ... ... ... берілетін сазды әуендерге
орын берді. Бастапқыда бұл әдіс ... ... ... ... гөрі сазды әуенді ұнататын көрермен ақпараттық хабарды
көруге еріксіз түрде мәжбүр ... ... ... ... хабарламалар бір мезгілде ... қоса ... ... ... ... де әсер ... Ақпараттардың
эфирден шұғыл түрде берілуі саяси әрі психологиялық маңызды ... ... ... ... ... тікелей бейнекадрлар көрсетіле
отырылып немесе хабар соңында ... Егер ... ... ... ол ... ... ұсынылады. Немесе арнайы тілшінің
телефон арқылы мәліметі беріледі. Тілші бейнесі экранда ... ... ... ... ... оқиға болып жатқан жерден тікелей
алынады. Кейде ақпарат оқиғаның алдында хабарланады. Онда ... ... ... онда ... ... мәселелер
қаралатындығына дейін мәлімет беріледі. Оған бір мысал, 2000 жылдың қараша
айында Дана ... ... ... арқылы тікелей репортаж жүргізді.
Тілші бейнесі экранның сол жақ бетінің жоғарғы жағына орналасқан ... ... ... ... ... ... Тілші телфон арқылы
Лондонда өтіп жатқан ресми ... ... мен оның алға ... ... ... келіп, бұл кездесудің Қазақстан үшін тиімділігін
тілге тиек еткен. "Хабар" агенттігінде мұндай тиімді әдістер кейде ... ... ... Мұның өзі көрерменнің көңіл*күйін өзіне тартудың бір
жолы екендігін ғалымдар соңғы кезде ... ... түн ... ... ел ... ... проблемалар
жүгін арқалаған хабарлар тасқыны күн сайын өзінің ... ... ... ... ... құлағдар етеді. Басты мақсаты –
ресми ... ... һәм ... ... мемлекеттік "Хабар"
агенттігі уақыт тынысын ... ... ... ... ... тақырыптар саласын қамтыған: "Хабар-бизнес", экология, ауыл-
шаруашылық ... ... ... ... "Әлем тынысы",
"Халықаралық обьектив", "Жеті күн" ... ... ... ... отырып, телекөрермендердің сүйікті ... ... таба ... ... ... ... тұрғыдан баға
беру, қатысушылар ойының тереңдігі мен жүргізушілер біліктіліг қосылып,
бағдарламалар рейтингін жоғары ... алып ... ... ... кеңірек айқындалып ашыла түсіп, оның жүрекке жылы тиерліктей
ұнамды болуы, жаңалықты дер кезінде тез сезе алса ... ... ... ... ... байқай алса ғана ой-пкірінің шеңберін анағұрлым
байытып, ... ... ... ... жаны ... ... жылт
еткен деректі өз шығармасында әсерлі баяндап, байыппен талдап бере білсе,
оның мәні мен маңызын одан әрі аша түседі. Егемендік ... ... ... сезіндіру, соны жас ұрпаққа үйрету, өндірілген игіліктердің қожасы
болу сезімін ...... үшін баға ... ... Осы ... ... теледидар бағдарламаларында кең етек алуда. Бүгінгі
қоғам толғатып ... ... ... күн құрғатпай,
көрермендерге талдау, түсіндіру бағытындағы тележурналистер ... де ... ... жоқ. ... ... күн" ... ... кемшіліктердің бетін аша, жетістіктердің пайдалылығын дәлелдей
отырып, нарық заңының қатал ... өтіп ... ... ... ... тәнті етеді. Десек те, тележүргізушілердің
белгілі бір ... ... ... өз ... мен ... қажеттігін баса айтқымыз келеді. Сан-саладағы ақпараттар
тасқынының өлшеусіз молдығы да ... күн ... ... эфирге ынтықтыра
түсуде. "Жаңалыққа жаны құмар" көпшілік те тілші ойынан өзгеше бір толымды
пікір, толғақты ой ... ... ... тың ... ... Тапса,
келесі хабарда одан да өткірлеу, әрі толымдылау тың әрі соны ... Ал оған ... ... ... ...... ... Оған талмай
ізденіс, байыпты байлам, салмақты ойлар ағыны керек.
Егемендігіміз елестен шындыққа айналған кезеңде ... ... бірі – ... ... ... ... күн" сараптау
бағдарламасы. Алғашында газеттің сөзі, теледидардың үні ... ең ... ...... ... зиялыларының пікірлерін
халық назарынан тыс қалдырмау. Ауылдың ауыр халін, жаңа қоғамның жариялана
бермес жарасын "Егемен Қазақстан" бетіне хат ... ... ... мен Камал Смайылов пікіріне алғаш үн қосқан да "Жеті күн" еді. Бұл
ресми ... бет ... ... ... жұрт ұнатар бағдарламаның
қоғам өміріне батыл араласа бастағанын аңғартар мысал еді.
"Хабар" ... ... ... ... ... ... ғалым А.Юровский айқындап, белгілеген сипатқа сәкес келеді. ... ... ... ...... ... ұсынылатын
бейне, оқылатын сөз, жасалатын монтаж, берілетін ... және ... ... ... /6/, - ... ... ... өз жұмыстарының өн
бойында басшылыққа алғандары көрініп тұр. ... ... ... тартудың сан түрлі жолдары бір. Осы ретте мен өзіндік беті, соны
соқпағы, айтар ойы ... ... ... ... ақпараттық
бағдарламаларын одан сайын ықпалдырақ, тартымдылау етудің алғы шарттарын
ұсынамын. Олар мыналар:
1. Ұлттық тілде берілетін хабарлардың үлес салмағы ... ... ... ... ... Материалдар өміршең болуы үшін, әлем елдеріндегі жаңалықтар
шынайы әрі ... ... ... ... ... ... ... ұсталынып, ашық әңгіме,
пікірталасқа ден қойылса;
4. Әсіресе, шетелде болып жатқан ұлттық тәлім-тәрбиеге жат,
анайы көріністерді ... ... ол ... ... ... Сазды көркемделуі әртүрлі талғам иелерін қанағаттандыра
білсе;
6. Бірнеше тұрақты айдарлар енгізіліп, олар ... ... ... аша алатындай болса.
Қазақ тележурналистеріне тән мейлі ақпараттық немесе әдеби-танымдық
хабарлар болсын, ортақ бір кемшілік – шұбалаңқылық пен ... ... ... ... ... ... ортасына кіріп кететін
журналистер аз, дені сұхбаттасының ыңғайына ... ... ... ... береді.
1.2. "Хабар" телеарнасындағы халықаралық
репортаждар сипаты немесе
"Әлем тынысы" бағдарламасы
Бағдарламаның аты: "Әлем тынысы"
Жанры: ақпараттық-сараптамалық
Таралатын ... ... ... 30 ... ... қазақ
Шығармашылық топ: жаңалықтар ұжымы
"Әлем тынысы" бағдарламасы эфирге 2005 жылдан бастап шыға бастады.
Халықаралық жаңалықтарды кеңіен ... ... ... кең ... ... ана тілімізде жеткізу ... ... ... бері ... астам тақырып көтеріп, әр ... ... ... ... ... Сөзіміз дәлелді болу үшін, 2005
жылдың 20 желтоқсанында берілген бағдарламаның кезекті санына ... ... ... басталады:
"Қайырлы кеш, бүгінгі «Әлем тынысы» хабарында – Польша президентінің
"Хабар" агенттігі журналистеріне берген ... ... Ал тағы ...... ... бүгінгі тыныс-тіршілігі туралы баяндайды.
Сондай-ақ, Францияда бірнеше күнге созылған тәртіпсіздік оқиғалары жайында
сараптама жасалады. Желтоқсан ... ... ... президенті Александр
Квасневскийдің президенттік мерзімі аяқталып, елді басқаруды ... ... Лех ... тапсырады. Александр Квасневкий 1995 жылы
билік басына "болашақты таңдаймыз!", "Польша – ... ... ... ... Оның дәуірінде Польша – еуропаның ортақ үйі – еуропалық
одаққа мүше болып өтті. Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... бағалайтындар көп,
місе тұтпайтындар да бар. Қалай болғанда да соның тұсында ... ... ... ... жаңа ... ... рас. Бизнесте
не мәдениет саласында болсын – екі ел жақындай түсті. Біздің ... ... ... ... ... ... Квасневский –
елідіміздің экономикалық дамуына оң ... ... ... пен тұрақтылықты экспорттаушы ел" деп атады. Және Польшаға
жаңа билік келгенімен, Қазақстанмен арадағы әріптестіктің одан әрі ... ... ... ... ... ... ... материалы".
Міне, күнделікті әрбір хабары осылай басталып, әлем жаңалықтарымен
тізбектеліп кете береді. Немесе кезекті тағы бір хабардан (6 ... жыл) ... ... ... болады:
"Қайырлы кеш, өткен жеті күн ... әлем ... ... мен ... ...... бәрі "Әлем тынысы" хабарында. Біз
бүгінгі хабарымызда тілшілеріміздің Әзірбайжанда бүгін өтіп ... ... ... жыл ... ... кейінгі бүгінгі
Украина жайында дайындаған репортаждарын ұсынамыз. Аймақтық ... ... мен ... ... ... ... ара-қатынасы
турасындағы тілші сұрақтарына сыртқы істер министрі жауап ... ... жаңа ... ... ... келеді. Алдағы
жылдың наурыз айында ел парламенті – ... рада ... ... революциядан кейінгі жылға жуық уақыт бойында украинадағы
жағдайды жіті бақылап, байыптағандардың назары енді санаулы ... ... ... ... Оның ... алдағы саяси додаға қатысатын
кейіпкерлер де көпке таныс тұлғалар. Алдағы сайлауда ... ... Юлия ... блогы, оның өз сөзі бойынша – ел ... ... ... ... ... бәсекеге түседі. Тимошенко
Президент Виктор Ющенко алдында ... ... ... биіктеткісі келетін
сияқты. Ал майдан тәжірибесі, шамасы қоғамның басқа да ... ... ... наразылық білдіру үшін енді көлікті тастап, көшеге такси
жүргізушілері шықты. ... ... ... қызықпайтындар да бар.
Украина қоғамында қалыптасқан көзқарас пен пікірлерді біліп қайтқан Асқар
Серғалиевтың репортажы".
"Әлем тынысы" ... алға ... ... ... – әлем
жаңалықтарын көрерменге неғұрлым тезірек жеткізу. Оқиғадан түсіріп әкелген
материалдарды жедел монтаждап, ... ... ... ... Міне,
осы мезеттерде жанрлық элементтердің еленбей, оқиғаның репортер ... ... ... ... ... Осыған қатысты "Хабар" агенттігінің
бірнеше тележурналистерінің қазіргі ... ... ... тыңдап
көрелік:
Жайна Жақсылықова, (Астана қаласындағы бюро жетекшісі):
"Негізінде реортаж жанры ... ... ... ... тығыздығы сонша, бір-екі минуттан ... ... ... толып жатқан белгілерін сыйғызу қиын".
Серік Жанболат, ("Айқын" ... бас ... ... бұрыңғы тележурналисі):
"Біздің берерімізді мен тек жаңалық деп қабылдаймын. Сол жаңалықтың
ішінде репортаждың да, басқа жанрардың да элементтері ... және ... әрі ... ... ... ... ... жаңалықтар қызметінің
журналисі)
"Қазіргі репортерлар жедел әрі ... ... ... ... ... ... ... сағат бұрын", "Біздің хабарымыз жүріп
жатқан сәтте" деген сөздермен басталған репортаждар ... ... да ... ... ... Кешегі оқиғаны бүгін жеткізу
ақпарттық редакцияға абырой әпермейжі. Жалпы жақсы репортаж техникаға ... ... ... ... бақылап, салмақтасаңыз, олардың
шығармашылықтан гөрі кәсіпкерлікке бейімделіп бара жатқандығын байқауға
болады. Тілеуқабыл Мыңжасаров сөзін ... ... ... беруші
журналист өзін тойда жүрген "тамада" секілді сезіну керек", - ... ... ... ... ... ... кәсіп сияқты болып
кеткендігін айтып, репортер "агенттікке пайда әкелу үшін жүгіреді" ... ... ... материалдың неғұрлым әсерлі болуын қалайды.
Қалай десек те, бүгінгі эфирдегі журналист уақыт ... ... ... ... ... ... ... байқау қиын емес.
Енді "Хабар" агенттігі журналистерінің репортаждарын талдау арқылы
бұрынғы ... ... ... ... ... кездегі репортаждағы
бірқатар жаңалықтарды келтіріп көрелік.
"Хабар" агенттігінің журналистері әлем ... ... ... жатқан оқиғаларды қалыс қалдырмайды. Жаңалықтар
қызметіндегі басты мақсат – бір ... ... ... ... ... қалдырмай, көрерменге жеткізу. Бір ... ... ... ... ... сала ... ... еркін таратып жеткізеді. Мәселен, журналист Жайна Сламбек Алматы
облсында жүріп ауыл ... ... ... ... енді ... ... ... бірге Лондонға немесе Нью-Йоркқа ұшып барып, сол
жақтан халықаралық маңызға ие үлкен шараны жаңалыққа арқау етіп ... ... ... ... ... ... ... іссапарға көп
шығып жүрген Бейсен Құранбек болса, бірде ресми іссапарлармен ... енді бір күні аяқ асты орын ... ... ... ... ... туралы ғалымдар не дейді?
Репортаж – радиода да, газетте де, теледидарда да үнемі көрініп
жүрген жедел, ... ... ... ... оның ... әр ... құралының өзіндік қасиетіне негізделген. "Репортаж" ... және ... ... аударғанда "хабарлау" (орысша - сообщать)
дегенді білдіреді. Латын тілінен аударғанда, жалпы ...... ... тікелей аударғанда, кейде мағынасы толық берілмей жатады.
Сондықтан "жеткізу" дегеннен гөрі "айтып та, көрсетіп те жеткізу" ... ... ... ... ... ... М.К.Барманқұловтың
репортаж жанры туралы берген тұжырымы Амандосовтың, ... ... ... ... ... болады. "Теледидарда көп кездесетін
репортаж – ол ... өзі. ... рөлі ... ... ... ... Ол оқиғаны таңдау, көріністің мінез-құлқын ашып берумен
анықталады. Ал ... ... – ол ... ... ... ... оқиғаны репортер ғана емес, көрерменнің өзі де қадағалай
алады. Репортер бұл жерде сөзбен сурет салмайды, тек болып жатқан жағдайды
түсіндіреді. М.Барманқұлов ... ... мен ... ... дәл ... ... отыр. Барлық ақпарат құралдарындағы
репортажға берілген анықтамалардың негізі бір ... ... ... ... Оны бір ғана ... түсіндіруге
болады. Баспасөзді оқисың, журналист оқырманын қанағаттандыру үшін оқиғаны
жазу арқылы суреттейді, елестетеді. Ал ... ... ... ... ... түсінікті болу үшін дауыс ырғағын өзгертеді,
түрлі интердыбыстарды қолданады. Теледидарды ... да, ... ... қатар көресің де. Тележурналистер ... ... ... ... Онда ... жазу да, тыңдайтын дауыс ырғағы
да, ең бастысы көретін ... өмір ... де бар. ... репортаж
беруде әр бұқаралық ақпарат құралдарының мүмкіншілігі әртүрлі.
Телерептортаж түрлері қалай жіктеліп ... ... ... жанрына берген тұжырымдарын,
анықтамаларын ... Енді сол ... ... ... ... түрлері қандай деген сұраққа жауап іздеп көрелік.
Алғашқы ... ... ... түрлерін көрсеткен:
1. Тікелей
2. Трансляциялық
3. Проблемалық
"Хабар" агенттігінде тікелей репортаж беру өте сирек кездеседі. Оның
салдары – техниканың жетіспеушілігі мен ... ... ... ... Алайда осы жаңалықтарда неге тікелей эфирден ... ... ... ... ... былай деп жауап береді:
Тілеуқабыл Мыңжасаров, ("Хабар" телеарнасы жаңалықтар қызметінің
журналисі):
"Ақпараттық редакцияны ... ... ... ... ... Тікелей репортаж тіпті қымбат. Оның үстіне жауапкершілігі
ауыр. ... ... ... ... ... ... тікелей
репортажды әзер беретінінің ... ... ... ... бәрі ... ... екен. БАҚ-та әсіресе, телерадио ... жиі ... ... ... ... ... тарау
2.1. Халықаралық жаңалықтардың өзектілігі және оның Қазақстанның ішкі
саяси жағдайына әсері
Егемендік алып, Біріккен Ұлттар ... жеке ... ... мүше болған Қазақстан өзі үшін жаңа проблемалармен - өзінің
сыртқы саясатының ... мен ... ... экономика мен дүниежүзілік қоғамдастыққа дербес ену
проблемаларымен бетпе-бет келіп ... ... ... ... ... тұрғыдан өзге ортаға
сүңгіп кетті, ал онда оның саяси бағыты, ... ... ... ұлттық мемлекеттік мүдделер талап ететін өз қисыны бойынша дамуда.
Бірақ осының барлығына қарамастан Қазақстанның сыртқы саясаты өзімен жалпы
адамзаттық ... да алып ... ... ... өзі ... ... ... қоғамдастықта лайықты орынды қамтамасыз етеді.
Қазақстанның геосаяси жағдайы мен ... ... ... ... мен ... құрылысының деңгейі оның
қауіпсіздігін қамтамасыз етуде әскери құралдарды емес қайта ең ... ... және ... салмақты дипломатияға сүйене отырып, әсіресе
бұрынғы одақ республикаларының мемлекеттігі қалыптасуының қазіргі, күрделі
кезеңінде, саяси құралдарды басым етеді.
Кеңес ... ... ... ... жаңа ... жағдай
туды, онда Қазақстан ... Азия – ... ... ... ... ... жйне ... тиімді кеңістікті алып
жатыр.
Бірақ ашық теңізге ... шыға ... ... құралдардан
қашықта орналасу біздің ... ... ... ... Сондықтан көршілес мемлекеттермен, ең алдымен біз
үшін дүниежүзі коммуникайиясына енетін қақпа ... ... ... ... ... ... ... өзара тиімді достастық қатынастың ерекше
мәні бар. Сонымен бірге басқа барлық елдермен кең байланысты ... ... бұл екі ұлы ... орны ... ... ... тарихында Ресей мен Қытайдың алар орны бөлек.
Еліміздің Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы ... ... ... үшін ... ... ... шешуге тура келді,
атап айтқанда, оның Қазақстанды халықаралық дәрежеде ... ... ... ... ... ету, ... ... мен экономикалық байланыстарға белсене араласу қажет болды», - деп
атап көрсетті.
Біздің мемлекетіміз ... ... ... мен уран ... ... ... ... алдыңғылардың бірі екендігі
белгілі. Отандық өнеркәсіпті дамыту үшін шетел инвестициялары керек. 1997
жылдың бас кезінде елімізде ... ... ... ... Ол ... экономикалының бірінші кезектегі басым салаларына
өзкапиталдарын салғысы келетін шетелдік инвесториарға едәуір жеңілдіктер
беруді көздейді. Жан басына ... ... ... ... деңгейі жағынан Қазақстан Орталық және Шығыс Еуропа, ТМД елдерінің
алғашқы ... ... ТМД ... ... ... роын да ... 1997 ... ТМД елдері экономикалық интеграциялық ... ... Ал ... ... Бішкекте ТМД елдері үкіметтері
басшыларының кеңесінде 25 құжатқа қол қойылды. ... ... ... ... ТМД ... қорғаныс қабілетін арттырудағы
ынтымақтастықты, олардың ... әуе ... ... ... ... ... мәселелері бар. Қазір дамыған елу
мемлекеттің қатарына қосыламыз деп отырған Қазақастан қазір ... да ... ... ... "Хабар" телеарнасындағы "Әлем тынысы"
бағдарламасының 13 қарашадағы /2005 жыл/ осыған аранылпты. Хабар ... кеш, ... жеті күн ... әлем ... ... мен ... оқиғалар - осының бәрі “Әлем тынысы” хабарында.
Бүгінгі хабарымызда Әзірбайжандағы парламенттік ... ... ... ... ұсынамыз. Еуропадағы қауіпсіздік және
ынтымақтастық ұйымымен ... ... ... парламенттегі
қазақстанға қатысты талқылаудың қалай Өткенін сөз етеміз. Өзге елде жүрген
жерлестіріміз туралы тілшілеріміздің ... ... ... Қазақстанның демократиялық болашағы – бүгінгі басшылықтың ... баса ... ... Сол ... ... ... елдегі қазіргі
кезеңді аса маңызды кезең деп санайды".
Естеріңізде болса, еуропалық парламент депутаттарының бастамасымен
өткен мәжілісте ... ... ... ... ... ... еді. ... қазақстандық ресми делегация да, еліміздегі
оппозиция өкілдері қатысқан боалатын. Әрине, көпшілікті үшінші тараптың ... одақ ... ... ... ... ... ... арасында Қазақстанға арнайы келіп, елдің тыныс-тіршілігімен
танысып кеткендері де бар. Журналист Зейін ... өз ... ... айта келе, еуропалық депутаттар біздің республиканы – еуропа
одағының аймақтағы стратегиялық маңызды әріптесі ... ... ... ... Азиядағы геосаяси ахуалдың күрделілігін ескере отырып, Одақ
пен Қазақстан арасындағы ... ... ... мүдделілік
танытты. Одан әрі хабар былайша жалғасын табады:
"Еліміздің жалпы саяси ахуалы, ... ... ... ... қоғам құрылымдарының дамуы талқыланған пікірталасқа
еуропарламент ... ... ... ... министрінің бірінші
орынбасары Рахат Әлиев бастаған ... ... ... және ... үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысты.
Еуропалық парламент ... ... алда ... ... сайлауы
Қазақстан үшін өзінің демократиялық жағынан қаншалықты ... ... ... ... ... Еуропарламенттің ең ірі
фракциясы - Еуропалық халықтық партия мен ... ... ... өткізілді. Осы бірлестіктің вице-президенті Жоао
де Деус Пинейроның ... бұл ... ...... мен
Еуропалық Одақ арасында демократиялық реформаларды ілгерілету ... ... ... ... ... Бұл мақсат орындалды. Мұны кейін
қазақстандық оппозиция өкілдері де мойындап жатты".
Өз ойын осылай ... ... ... ... сөз ... ... басшысы, сыртқы ... ... ... ... Еуропадағы Қауіпсіздік және Ытымақтастық Ұйымымен байланыс
жөніндегі арнайы өкілі Рахат Әлиевтің ... ... ... ... мен оның ... ... сай келуі үшін жасалып
жатқан шаралар туралы пікірін ... ... ҚР ... істер министрінің бірінші орынбасары, ҚР ЕҚЫҰ-
мен ынтымақтастық жөніндегі арнайы өкілі:
- Қазақстаның сыртқы саясат мекемесі дәл осы ... ... дәл ... ... ... болады. Біз барлық кеңестерге
қатысатын боламыз. Сыртқы ... ... ... ... ... ... ... шаралардан шет қалмақ емес."
Одан кейін журналист бұл екінші сессияның сайлаудың ашық және ... ... ... ... ... ... Олардың арасында
сайлауалды компаниясының бұқаралық ақпарат құралдарының барлығында бірдей
көрсетілуі жайы да сөз болады.
"Мәдениет және ақпарат вице-министрі ... ... мен ... ... Клебанова оппозицияның ақпарат құралдарында тең дәрежеде
көрсету туралы заңның орындалмай жатқаны ... ... ... ... ... еуропалық парламент депутаттары да қызу
атсалысты. Литва өкілі Витаутас Ландсбергис Қазақстан тәуелсіздік ... ... ... ... ... кесе-көлденеңдеген
қиындықтарды еңсере білді, ... ... мен ... ... құру кезеңінен өтті деп есептейді. Ол елдің қазіргі
саяси даму кезеңінің маңызын атап көрсетті. ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілікпен
қарайтынын айтты. Польша депутаты Януш Войцеховскийдің сөзі әсерлі болды.
Оның ... ... ... ... ... ... ... күрделі мәселелер, экономиканың күйреуі мен тұрақсыздық
қауіпіне қарамастан Қазақстан экономикалық және демократиялық реформалар
жолын ұстанатын қарқынды ... келе ... ... ... ... Кей
тұстарда баяндамашы еліміздің халықаралық қатынас тілінде де сөйлеп кетті.
Януш Войцеховский, Еуропалық Парламент депутаты:
- Соғыс кезінде ... ... ... ... ... тіреді. Сонда
қазақтар мен орыстар болмаса өмір сүруіміз ... емес еді. ... ... түйір нанын бөліп берді. Мұны ұмыту мүмкін емес. ... оның ... бар ... ... ... ... қарусыз қақтығыстың негізгі майдандары.
Әлем баспасөзі Қазақстан жайлы не ... ... ... ... беру ... ... тым ... жаңаша сипатқа ие болғаны ақиқат. Бұл бүгінгі ... ... ... еркін әрі батыл, әрі көз ... ... ... ... туындап отырған жайт.
...Несін жасырамыз, қазақ тарихын үш жүз ... ... ... қу ... қоқитып қойған уақыт та болған. Орыс мемлекетінің қол
астына еркімізбен кірдік деп, ... ... осы ... тарихының бір
құрамдас бөлігі ретінде қарастырдық. Орта мектеп пен ... ... ... ... ... түп-тамырынан таратыла айтылып,
Қазақстан мен Азия туралы бес-алты беттік мәлімет берілді. Біз ... ... ерте ... ... ... ... менсінбеген де.
Олар, әсіресе Азияны артта қалған ел деп білген. Мәдениет, өнер ... ... ... ... олар ... ... ... Көне Грекия мен көне Римді бүкіл әлемдік мәдениеттің діңгегі деп
түсіндіруге тырысты. Бұл астамшылық, яғни тарихқа еуроцентристік ... ... ... мен ... ... ... деген өрескелдік кейін
біз патшалық Ресейдің отары, одан соң Кеңес ... ... ... ... центризмге ұласты. Осылай деп олар ашып ... ... орыс ... ... ... тарихы жарымжан күйінде қала
берді. Қазақ қазақ ... одан арғы ... көне ... заманынан бергі
төлнұсқалар, тастағы жазулар, әр алуан таңбалар, құжаттар бізге көпке
дейін білгісіз болды. ... ... көне ... ... ... бір ... тәуелсіздік алғаннан кейін теріс қадам оңға басып,
ұлттық рух оянып, ... ... ... шашып, тамырына нәр бермей
суалтпақ болған құндылықтарымзды жаңарта бастадық. Әрине, бұл бір ... бір ... ... ... ... ... ыдырауы, тұтас бір қоғамдық-
саяси жүйенің жоқ болып кетуі, ғасырымыздың ... ... бірі ... ... ... ... дамудың барысы түбімен өзгерді, мұның
өзі әлі де ұзақ уақыт бойы әлемдегі ... ... мен ... ... ықпал етті. Қазір Қазақстан БҰҰ-ның толық ... ... ... ... пен ынтымақтастық жөніндегі ұйымның
жұмысына қатысуы, ... пен ... ... ... ... жас мемлекетіміздің егемендігін едәуір нығайтуға
мүмкіндік береді. Ал Қазақстанның қазір шетелдермен ... ... ... ... ... қазақ елі туралы қандай хабар таратады. ... ... ... ... мен ... ... ма?
Ресей-Қазақстан қатынастары жан-жақты әрі өзара түсіністік жағдайында
дамып келе жатқаны жасырын емес. Соның ішінде ... 2005 жылы ... ... мен Қазақстан Республикасы арасында Ресей-Қазақстан
мемлекеттік шекарасы туралы шартқа қол қойылып, оның қараша айында екі ... ... ... екі ... ... ... тарихи оқиға болды. Өткен жылы Ресей Президенті Владимир Путиннің
өзі Қазақстанда үш рет болды. Сонымен қатар, ... ... ... ... астам делегация келген екен. Әрине, бұл – екі жақты
байланыстардың, барыс-келістің жүйелі жолға ... екі ... ... ... ... ... ... Алайда бұл қарым-қатынасқа
қарап, Ресей мен Қазақстан бір Одақтың ... ... деу ... ... “Финанс” журналы "Қазақстан мен Ресей ... ... ... ... ... ... ... журналы таратқан бейресми
деректерге сүйенсек, Кремль болашақта Мәскеудің ... ... ... ... жіберген. Журналда Владимир Путиннің ... қалу ... жаңа Одақ ... өзі ... ... ал ... оның болатындығы жайында болжам жасалған. Ресейлік және ... ... ... ... тек оппозициялық топтар таратуы
мүмкін. Еліміздің Сыртқы Істер Министрінің орынбасары ... ... бұл ... ... ... ... ... деп мәлімдеді. Ақпарат
таратылғаннан кейін, Ресей Федерациясы Мемлекеттік Думадағылар ... ... ... ... деп, ... өсек-аяңды жоққа
шығарды. Саясаткерлердің көбі, екі ел арасындағы қарым-қатынас қай салада
болмасын қарқынды бағыт алып, тең дәрежеде жалғанып жатқандығын ... ел ... ... ... ... ... күн" сараптау бағдарламасының әлем ... ... ... ... ... екі елдің бүгінгі тыныс-тіршілігін,
қоян-қолтық ... ... ... мен ... арасындағы экономикалық өзара тәуелділік
алдымен кім-кімге не беретініне және не ... ... ... ... ... ... мемлекет тарихи қалыптасқан тұрғыдан да, қазір
экономикалық жағдайында да Қазақстаннан әлде қайда басым түсіп отыр. Ең
негізгі бір ... ... ... ... ... өз ... ... өтейтін болса, Ресей Қазақстан ... өз ... ... өткереді екен. Демек, екі арадағы айырмашылық 10 есеге жуық.
Ресей беретін ... ең ... да ... бір тобы – ... құрылыс жабдықтары.
Ресей орманға бай ел. Сондықтан ... ... ағаш және ... ... ... отыратын. Біз мысалы, бір жылда
көршілерімізден 1 млн. ... метр ... 3,5 млн. ... метр ... 1,7 млн. ... ... аламыз. Демек, бұл бағалы заттарға
деген қажеттігімізді түгелдей Ресей өтеп ... ... ... ... ... ... ... секілді алыс шет елдерден
алуға болар еді. ... ... ... өте ... әрі ... Біздің
мемлекетімізге тиімсіз, көп шығын кетеді".
Екі елдің экономикасын ... ... келе ... ... тәуелді болуының бір себебіне тоқталады: "Мәселен, біз
Ресейге жылына ... ... 8 млн ... ішкі ... ... де ... Ресейдің Тюмень мұнайынан сонша аламыз. Соның өзінде Ресейдің қас-
қабағына ... Егер ... ... ... ... сату үшін ... ... өтетін мұнай құбырын бір тәулікке жауып тастаса 4 млн доллар
зиян шегеді екенбіз. Біз бір ... ... ... ... ... ... жерде өзіміз оларға энергия жібереміз. Бұрынғы тұтас
шаруашылық кезінде бұның бұл қиындығы жоқ ... Ал енді ... ... ... ... 20-25 пайыз мөлшерінде жетпейтін электр
энергиясын енді елімізге ... ... оны ... ... ... ... ғана ... пайдаланып отырмыз. Осындай экономикалық
тәуелділіктен ... ... ... ... ТМД ... жасалатын
интерграциялық процестегі шешуші мемлекет қана санап келген жоқ, сонымен
қатар, оған ... ... ... ... ... ... ... қарап келді".
Қазіргі кезде Қазақстанның дербес, ... ... ... ... бар. ... ... қоры ... әлемдегі аса бай елдердің
бірінен саналады. Бізде мықты өнеркәсіптік әулет бар. ... ... ... 178 миллиард сомның өндіріс күштерімен құралдары
қалған. Қазақстан аса ... ... ... жан ... ... дүниежүзінде қуатты елдердің қатарында болған. Әр адамға 7 тонна
көмір, 1,6 тонна мқнай, ... ... жуық ... шойын өндіретін. Әр
адамға екі тонна астықтан келетін. ... ... 1996 ... ... ... 3 есе ... Сараптамасының соңын журналист былайша
аяқтайды:
"Ресей бізбен қарым-қатынасқа зәру. Бір-екі мысалы Атақты Магнитогор
комбинаты біздің Соколов-Сарыбайдың ... ... ... ... күн ... Соңғы кезде жаппай бағаның өсуінен біздің руданың
бағасы қымбаттап кетті деолар амал жоқ Оралға ... ... ... ... ... комбинатынан таси бастады. Бұл оларға әлдеқайда
тиімсіз еді. Бізге де зиян келуде. Тамаша руда тау ... ... ... ... ... ... шығаратын зауыттары ... ... ... ... ... ... оған ие болған фирма біз
ішкі руда ... деп ... ... қойды. Олар зиян шекті. Ерегісіп
энергия бермей қойды. Бізде пайда тапқан жоқпыз т.с.с.
Негізгі өнім шығару осы ... ... ... Қазасқатан сияқты 3-4
есе азайды. Ресей Қазақстаннан түрлі-түсті ... ... сары ... ... ... біз ... әлеуметтік жағдайымыздың 60 пайызын
қамтамасыз ететін құрал-жабдықтар алатынбыз".
Расында да, қазір Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ғана емес,
Ресейдің баспасөздері де жарыса жазып жүр. ... ... ... ... "Комсомольская правда" газеті былай деп жазды: "ТМД-
ның барлық мемлекеттермен достық және ... ... ісі ... ... ... басымдықтардың бірі болып
табылады. Біртұтас экономикалық кеңістік (БЭК), Еуразия экономикалық
қауымдастығы (ЕурАзЭҚ), ... ... ... ... ... ... ... жеделдей түсуі соның кепілі. Осы айтылған
мәселелер жөнінде де Ресей мен Қазақстан өзара түсіністікті ту ... ... ... жағы Қазақстанмен стратегиялық әріптестік мәселесіне үлкен
көңіл бөледі. Ресей экономикасының ... ... үшін ... ... ... елдер қатарына қосылуының Ресей үшін де
пайдасы мол. Ресей өзінің алтын-валюта қоры ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан көрсеткіштері де жаман
емес. 2005 жылы ішкі жалпы өнім ... 9 ... ... орта ... ... ... ... Ресейдің саяси және іскерлік ортасы екі ... бұл ... ... жақсы түсінеді. Өйткені,
елдердің қатар дамуы, ең алдымен, олардың араласуына ... әсер ... ... ... ... Ал интеграциялық
байланыстардың тереңдеуі кәсіпкерлік белсенділікке жол ашады".
“Мықты басшылықтың жүргізген реформалары ... ... ... ... ... келеді” дегенді АҚШ Мемлекеттік хатшысы
Кандализа Райс елімізге келгенде айтқан болатын. Содан кейін-ақ шетелдік
басылымдар Қазақстанның сыртқы саясатын, көрші және ... ... ... ... ... ... ... жылы Қазақстан мен Қытай арасындағы қарым-қатынастар жаңа
белеске шыққанын айтуға ... ... 2004 жылы ... айналымы 2 миллиард
726 миллион АҚШ долларына жеткен. Бұрындары Қазақстан мен Қытай арасында
дәл мұндай қарым-қатынас болмаған. Қазір әсіресе 1700 ... ... ... ... шекарасын жариялағаннан кейін аз уақыт ішінде екі
ел арасындағы сауда саттық биыл бес ... ... ... мен ... ... ... журналсит Сәкен Әбдиев "Жеті күннен"
былайша сараптама жасап, ой қорытады:
"Біздің ... ... ... ... Аспан асты Елімен қарым-
қатынас ең басты маңызға ие болып ... ... ... Қытай мен
арақатынасты өз сыртқы саясатының негізгі өзегі деп түсінеді. Ал Қазақстан
үшін осынау болашағы зор, экономикасын ... ... ... ... ойдағыдай қарым-қатынас орнату айрықша маңызға ие.
Президенттің Қазақстан халқына жолдауында ... ... ... бір ... ... ... ... де тату
көршілік қарым- қатынасты дамытуға айрықша орын ... ... ... ұлы ... ... да ... ... ынтымақтастық Қазақстанның
болашағы үшін ерекше маңызды. Серпінді дамып келе жатқан бұл ... ... ... XXI ... ... ... өнім өндіру көлемі бойынша
Американы да басып озбақ, сондай-ақ оның әлемдегі ең үлкен әскері де бар.
Біздің еліміздің аумағы ... ... ұлы ... кең ... және ... ... дамытуға тікелей қызмет ететін
аймақ болып ... ... ... Қытаймен қарым-қатынастың шиеленісіп кеткен тіпті өзара
дүрдараздық соғысқа ұласып кету қатерін туғызған ... ... ... Кеңес Одағымен ҚХР-сы идеологиялық қарым-қайшылықтары
тұсында тап осындай жағдай болды. Қазақстанның аумағы ... ... ... ... плацдармына айналды. Қазақстан жері Қытайға
жасалуы мүмкін шабуылдың ... ... ... ғана ... ... ... Одағына Қытайдың тарапынан берілуі ықтимал алғашқы соққының
объектісі де еді. Екі ... ... жау ... ... ... біріне-бірі мейлінше ықтимал дұшпан саналды. Екі ... ... ... ... сол ... шайқастың тап
ортасында қалуы әбден мүмкін еді.
Ол кезде екі жақта ... ... ... ... ... рас. ... аумағында Орта Азия әскери округы құрылды. Оның
қарамағында адам құрамымен қару-жарақ, шекара шегіндегі ... ... де кем емес еді. Орта Азия ... қай ... алып қарағанда
қорғаныс сипатына емес, қайта ... ... ие ... ... ... жетілдірген әскери техникалар мен берік қорғанысқамалдары ғана
емес, сонымен қатар, ядролық ядролық ... осы ... ... ... аэродромдар да бар еді".
Расында да, Қазақстан тәуелсіз мемлекет болысымен-ақ өзінің ұлі
көршісімен татулық қарым-қатынас орнату ... ... ... ... ең бірінші міндет жан-жақты экономикалық байланыстарды дамытып,
шекарадағы шиеленістерді тоқтату болды. Оның ... ... ... ... арқылы дүниежүзіне шығудың және бір жаңа жолына
шығуды көздеді. Қазақстан мен Қытай 1990 ... ... ... жол
арқылы өзара байланысты Қазақстан ... мен ... ... ... ... ... 1992 жылғы 3 қаңтарда
орныққан. Өзара білісі мен ұғысу, қатынасты өзара тиімді негізде және ... ішкі ... ... ... ... ... ... жүрді.
Екі ел арасында жоғарғы деңгейде де, сондай-ақ мемлекеттік ведомстволардың
әр ... ... ... жүзеге асырылды. ... ... төр ... және жұмыс сапарымен барып қайтты. Онда
Қазақстан үкіметінің, Парламент Сенаты мен мәжілісінің басшылары, сыртьқы
істер, ... ... және ... ... басшылары
болды. Өз кезегінде Қазақстанға ҚХР төрағасы ЦЗян Цземинь, мемлекеттік
кеңестің премьері Ли Пэн (екі рет), ... ... ... ... ... партиялар мен Қытайдың компартиясы
арасында ... ... ... ... әрі ... екі ... ... маңыздылығын былайша сипаттайды:
"Шын мәнінде біздің экономикамызға Қытайды ... ... ... ... жобалардан, Қытай кәсіпкерлері табатын пайда
біздің ... ... ... ... ... үшін Қазақстан регионындағы Қытай мен Батыстың жетекші
елдері. Ресей және исламдық ... ... ... ... ... ... 2030 ... дейінгі даму стратегиясында атап
көрсетілгендей: АҚШ-тың, Ресей-дің, Ұлыбританияның және ... ... мен ... ... ... қатарлы державалардың біздің
еліміздің тәуелсіздігіне деген мүдделігін күшейтеді.
Сонымен қатар Қытай экономикалық ынтымақтастықты дамытқанда Отандық
экономикаға нұқсан келтірмес үшін ... ... ... ... ... ... барынша дәл есептеу керек. Өйткені,
экономикалық тәуелділік ... ... ... етеді, елдің
қауіпсіздігіне ... ... Атап ... ... ... ... абай болған жөн, бірлескен жобалардың ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықты күшейту керек, бұл
әлі алғашқы сатысында тұр. Бай ... ... ... бар, ... ... ... асыруда ерекше тәжірибесі бар ұлы көршімен
кең көлемде ғылыми, мәдени, білім ... ... ... және ... ... өрістету осынау елді дұрыс зерттеп,
дұрыс түсінуге ... "China Daily" ... ... ... ... төрағасы
Ху Цзиньтаоның Қазақстан мен Қытай арасындағы қарым-қатынастуралы мынадай
мәлімдемесі жарық ... ... мен ... ... тату ... ... ... мүлтіксіз орындалып келеді. Бұдан ... ... ... саяси, экономикалық және стратегиялық әріптесіміз болып
қала береді. Екі ел трансшекаралық темір жол ... ... ... туралы, ақпарттандыру және коммуникация саласында
меморандумдар мен энергетика саласында ... қол ... ... ... мәдени орталығы мен Конфуций университетін ашу туралы
келісім жасалып жатса, қазақстандық жастар Қытай жоғарғы оқу ... алу ... ие ... де, жеке бастың мүддесі үшін тұтас елімізді, ... ... бар. ... ... ... ... ... әлі күнге мосыға тамақ пісіріп, киіз үйде малмен бірге тұрып жатқан
жабайы халық". Португалия астанасы Лиссабонда ... ... ... ән
сайысының жүлдесін тапсыру рәсімінде ағылшын ... Сашэ ... дәл ... сипаттаған болатын. Бұл шара қарашаның үшінде өткен
болатын. Ұшағына да ... ... деп ... алған сайқымазақтың Қазақстан
президентің ушыққан диктатор ретінде көрсетуі тіптен ... ... ... ... ... ... ағылшынның бұл қылығы әзілден гөрі
мазаққа көбірек ... деп ... да ... ... ... ... Еуразиялық саяси
зерттеулер орталығының сарапшылары "Россия в глобальной ... енді ... ... ... туып ... ... ... қауіп төнсе, Өзбекстаннан ғана ... ... ... ... орталығының басшысы Рүстем Лебеков қазақ-өзбек
арасындағы жанжал туғызуы мүмкін деген негізгі бес ... ... ... ішкі саяси ахуалы мен ... ... ... ... ... ... күштердің әрекеттері де, екі арада
кикілжің ... Ол үшін ... ... ... да, ... ... даму
бағыты өзгеріске ұшырауы тиіс".
Жалпы, бүгінде Қазақстанның ... ... ... қандай?
Экономикалық жетістіктер мен тұрақтылық өзінің оң бағасын алды. Бірақ,
жемқорлық пен ... ... ... ... ... ... туралы
жағымсыз ойлар қалыптастыруда. Оған кез-келген мүмкіндікті пайдаланып,
сырттан топырақ шашып, тілдеп қалудың сәтін ... ... ... ... Аталған тұлға Қазақстанға қадам басуға зар болып
қалды. Сыртқы істер министрлігі ешкі жетелеген Сашэ ... ... ... ... баспауды ескертті. Егер мұндай сайқал мазақ қайталанатын
болса министрлік комиктің заң ... ... ... ... ... ... бұл ... көңіл қуантады. Өйткені, осыдан ... ... ... ... ... ... да қыңқ етпей отыра беретін жуас
баланың ... ... ... ... ауру қалса да әдет
қалмайды. Шетелден президент келсін, әртіс ... ... ... ... ... алғандықтан Аллахтың елшісі келгендей елпеңдеп
кететін жарбаң ... ... ... ... ... ... сәйкес, негізінен "Хабар" телеарнасының
халықаралық жаңалықтар қызметі жан-жақты ... ... ... әлемдік ақпараттардың агенттік ... ... ... де өзімше сараладым. әлемдегі оқиғалар қалай өрбіп жатыр?
Қаламгерлер болып жатқан оқиғаларды ... ... ... Қалай түсіндіріп,
қалай уағыздайды? Бұл мәселелерде халықаралық заң ережелері, мемлекеттік,
адами заңдылықтар сақтала ма? ... мен өз ... осы ... іздедім. Шама-шарқымша басылымдар материалдарына сүйеніп, заңсыздық-
қайшылықтардың ... ... ... ... Осы ретте бір мысалға
жүгінгенім артықтық болмас.
Қазір біздің елге ... ... ... ... қауіптің бірі –
лаңкестік. Құдай оның бетін ары қылсын, көрші елдерде орын алып ... ... ... ... ... ... ... салатын
оқиғалардың Қазақстанда да қайталануын күтіп отыра бермей, оның алдын
алуға бағытталған ... ... көшу ... Ол үшін ... ... әрекеттің ара жігін ажыратып, біз үшін ... ... ... ... ма, әлде ... ұлттық қауіпсіздігіміз қымбат па?
деген сұрақтың жауабын беру керек секілді. Меніңше, бұл ... ... ... ... адам құқықтарының шектелмеуі, сөз және діни сенім
еркіндігінің сақталуы қажеттігіне назар аудару ... тағы да ... ... дәл осы лаңкестікке қарсы күресте жекелеген адам ... ... ... ... ... тұруы керек сияқты.
Олай дейтінім, лаңкестік – болары болып, бояуы ... ... ... ... бір ... ... Оның ... экстремистік ағымның
тамырымен суарылып, өзегінде пісіп жетіледі. Сондықтан, лаңкестікті
болдырмау үшін, ... ... жолы ... тиіс. Бірақ біздің
қоғам қазір аса бір ... ... тұр. ... пен ... әрекеттің қатерлі екені баршаға аян. Сөйте тұра, оған қарсы
тұру мәселесінде нәтижелі жұмыс жоқ. Өйткені, сол төрткүл дүниенің тынышын
алып, ... ... ... ... ... деген қатердің өзі адам құқығы
мен сөз бостандығы, діни сенім еркіндігі секілді халықаралық қағидаларды
жамылып, ұлттық заңнамаларының ... ... ... елдердің
мемлекеттік билігі мен ... ... ... қайшылықтар туғызуға
ұмтылуда.
Жастар мен ... қай ... ... ... ... ... көңіл-күйі мен көзқарасы түзу болуы тиіс. Ал,
елдегі құқық қорғау органдары лаңкестікке ... ... ... тұжырымдарын кеңінен пайдаланып, ... ... ... ... ... белсенді жүргізуі қажет. ... ... ... ... ... бар екені қарапайым халықтың
қаперіне кіре бермейді. Ауыл тұрмақ, қаладағы көзі ашық жұрттың ... ... ... ... мұсылман болдық деп, Құранның мағына түсінігін
өздері оқып-білместен-ақ, уағыздаушылардың бұра тартқан сөздеріне имандай
сеніп ... ... ... ... Исламның адам үшін жоғары құндылығы –
отбасы, ата-ана екенін де ... дін ... ... деп, ... ... де көз үйреніп қалды. Сондықтан, бұл тұста бұқаралық
ақпарат құралдарымен, баспасөз өкілдерімен бірлесе әрекет етудің де ... ... ... ... қорғау органдары өздері туралы жақсы көзқарас
қалыптастыратын PR – ақпараттық ... да ... ... тиіс. Ал,
теледидар ерекшеліктерінің бірі – сол минуттарда болып жатқан ... ... бес ... ... қаз - қалпында боямасыз
жеткізу. Ал осының бәрі Лос-Анджелес ... ... ... зерттеуі бойынша, телевизиялық ақпараттағы хабарламаның ...... отыз ... ... – екпін мен дауыстың, елу бес пайызы –
бет және түрлі қимыл-әрекеттердің нәтижесінде ... ... ... ... да, ... де ... оқиғаны әсірелеусіз,
көрерменнің жан дүниесіне еркін орнықтыра отырып ... ... ... ... оқ бойы озықтығын аңғартады.
Дерек, оқиға сол сәтінде сан миллиондаған ... ... ... ... ... ... жағынан оның ... бірі әрі ... де осы бір ... ... ... бір ... дүниеге келіп жатады. Халық
психологиясында бұрын белгісіз, ырғағы бөлек, ... ... ... ... ... жаңашылдық, санада сілкініс, ойда өзгеру бар. Тек соны
түсіне біл де, түсіре бер. Байқай отырып, қоспасыз, ... ... ... ... кешірмейтіні – теледидардағы жасанды көріністер ... ... ... жоқ ... ... шынайы, қоспасыз, таза
ойлар айтылуы тиіс.
Сөз жоқ, журналист қауымы бүгінгі ... әр ... ... өмірдің бел
ортасында жүріп, тұщымды ой айту арқылы елді бірлікке ... ... Сол ... ... ... міндеттерін айқындайды. Қазір
баспасөз арқылы халық өз ойын бүкпесіз айта алатын жағдайға ... ... ... Қоғамдық ағымдар мен саяси партиялар өздерінің
бағдарламаларын ашық та айқын айта бастады. ... ... ... ... ... оғаш ... ... жатады. Осыны байқағанда
амалсыз қынжыласыз. Жалпы, мемлекеттік дүниетанымды ... ... ... әсте ... ... ... ... өзінің туған елі мен қоғамы үшін және сол ... ... ... ... жүрген азаматтардың жауапкершілігін арттырып,
ортақ істің игілігіне ... жаңа ... ... ... мен ... ... араласқаны жөн.
Қорыта келгенде, теледидар бағдарламаларындағы әлемдік ақпараттардың
ешқашанда толастамайтындығымен, уақытпен бірге жаңа түр - ... ... ... ... ... ... ... өмірге келген
сөз, бейне, дыбыс, саз дәуірінің дауылпазы ... ... ... жан дүниесін тербеген сипаттамасында ешқашанда таусылып
бітпейді. Қиялы қиянға ... ... ... ... өзінде де ол
өз шеңберіңде тоқтап қалмайды. Ол – шығармашылық үздік идеялар ... ... өз ... ... ... Заман
талабы, уақыт сұранысы осылай.
Жақында ғана Алматыда өткен бесінші ... ... ... ... ... ... пен ... үлкен дариялардың
кішкентай бұлақтардан бастау алатыны сияқты Еуразиялық медиа-форум сияқты
шағын шаралардан арна тартатындығын айтқан-ды. ... да, ... ... адал ... ... мен шынайы сөз бостандығы, өзара сенім әрқашан
таным мен түсіністікке, ... пен ... ... ... ... ... ... қауымын алаңдатып отырған лаңкестік,
экстремизм және ... ... ... ... ... ... ... өзара күш біріктіріп, бірлесе күрескен ... ғана ... ... ... қарсы күрес коалициасы ... ... ... де ... ... Мемлекет басшысының: "Бай
мемлекеттер кедей ... ... ... ... көптеген
проблемалардың түп-тамыры осы кедейшілік пен ... ...... ... ...... біз әлемдік ... ... ... ... қалпына келтіруге арналған шараларын
қолдай отырып, бұл елге көрсетілер көмек бұдан да пәрменді болуы керек деп
есептейміз".
Әлемдік ақыл-ойдың тоғыса келіп, толғаныс ... ... тұсы ... ... Ақын не ... ... не ... оқушы не студент болсын
бәрінің де ой ... ... ... салып ойландыратын, қуат пен серпін
беретін сиқырлы ... ие ... әлем әлі де ... ... Ол күні
бүгінге дейін адамзат баласына өзінің бар мүмкіндіктерін ашқан жоқ. Өнер
әлемінің сан ... ... ... ... ... ... ... теледидар әлемінің құпия қатпарлары пенде біткенді өзінің сиқырлы
экранымен тұтқындап ұстауда. "Хабар" телеарнасының да ... ... ... сай, ... ең озық ... қатарынан ойып
тұрып орын ... ... өзі көз ... ... мен ... ... Агенттік қызметкерлері ұлттық және халықаралық
деңгейде көптеген кәсіби марапаттар алған.
2003 жылы ... арка ... ... ... ... ... ... бойынша жүлде алды. Дирекция журналистерінің
жұмыстары ЕММҮ ... ... ... ал ... бірі
"Золотой глагол" (Ресей) байқауында бас жүлде ... ... мен ... ... ... деңгейдегі халықаралық (ТМД) ... ... ... қаласы" атты жастарға арналған
бағдарлама ... ... ... ... ... ең ... ... енді. Web-сайттардың "Award-2003" ... атты ... ... ... ... ... сайты "Дәстүрлі БАҚ-тың электронды нұсқалары" номинациясында
үздік деп танылды.
Сілтемелер ... ... ... ... ... төртінші Халықаралық
Медиа Форумдағы жолдауынан
2. Молдабеков Ә. ... бес ...... ... 2000, 96-б.
3. "Хабар" агенттігінің ... ... ... Ғ. ... - ... ... – "Жас ... 8 қазан, 1998.
5. Құдайберген Тұрсын, "Ақпарат кеңістігіндегі бәсекелестік".
ҚазҰУ хабаршысы. Журналистика сериясы. №2, (13), 100-б.
6. Юровский А.Я., ... Р.А. ... ... – москва: МГУ, 1966, 104-б.
7. Әмір Молдабеков, "Хабар" телеарнасындағы репортаждар
сипаты". ҚазҰУ ... ... ... №2, ... ... М. ... ... жанров" – Алматы:
КазГУ, 1975.
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі:
1. Амандосов Т. "Публицистика дәуір үні" – ... ... ... М. "ТВ, деньги или власть" – Алматы: ... ... М. ... ... ...... 1975.
4. Борецкий Р.А. "Основы телевизионной журналистики" – Москва:
МГУ, 1966. 224-б.
5. Дипломатия Жаршысы ҚРСІМ басылымы Алматы, 1996, № 1.
6. "Достастық ... ... ... ... ... ... газеті, 1996, 2 сәуір.
7. Карцов Н.П. – "ТВ в нашей жизни" – Знание, 1981. 13-б
8. Кулагин Г. "Қазақстан экономикасы әлем ... ... ... 1995, 2 ... ... Т. "Жас тілшілер серігі" – Алматы: Рауан, 1991.
10. ... Ә. ... бес ... – Алматы: Қазақ
университеті, 2000.
11. Мемлекеттік "Хабар" агенттігінің архиві, ... ... ... ... Рэндалл Д. "Универсальный журналист" – Москва: Наука, 1996.
45-б.
13. Сапарқызы Г. "Көрерменнің көзайымы" – ... ... ... ... Ғ. ... - ... айнасы" – "Жас Алаш"
газеті, 8 қазан, 1998.
15. Сторкач А.А. "Международные радиопрограммы в ... ...... 1990. ... Смайылов К. "Қазақстан мен Ресей: өзара тәуелділік". //
Ақиқат, 1994. № ... ... К. "Бұл ... ... // ... ... ж. 3 ... Юровский А.Я., Борецкий Р.А. ... ...... МГУ, 1966.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түркістан қаласының әлеуметтік-саяси тарихының мәселелері20 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық -гигиеналық жане жыныстық тәрбиелеу11 бет
Инвестициялық жобалар, шешім қабылдау және оны жүзеге асыру құрылымы8 бет
Марков құбылысы16 бет
Түйенің жүн өнімділігі. Жүнді өндіру технологиясы3 бет
Тұрғын үйдің техникалық жағдайын тексеру жұмыстарының жалпы ережелері және оларға қойылатын талаптар7 бет
Қоршаған орта факторлары11 бет
«ҚазМұнаГаз» Акционерлік Қоғамының қаржылық жағдайына талдау17 бет
Акционерлік қоғамның қаржылық жағдайына жүргізілген талдау4 бет
Алматы қаласынан шығарылатын зиянды заттектердің қоршаған ортаның экологиялық жағдайына әсері77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь