Қазақстандағы қолма - қолсыз ақша айналысын ұйымдастыру

ЖОСПАР:
Кіріспе 2

1 бөлім. Қазақстандағы қолма – қолсыз ақша айналысын ұйымдастыру.
1.1 Қолма-қолсыз есеп айырысу қағидалары 3
1.2 Банктік шоттар ашу тәртібі 5
1.3 Қолма-қолсыз есеп айырысу құралдары. 7
1.4 Банкаралық есеп айырысуды ұйымдастыру негізі. 11
2 бөлім. ҚР қолма – қолсыз есеп айрысу жүйесі
2.1 ҚР төлем жүйелерінің құрылымы және экономикалық мәні 12

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
2
1 бөлім. Қазақстандағы қолма – ... ақша ... ... ... есеп ... қағидалары
3
1.2 Банктік ... ашу ... ... есеп айырысу ... ... есеп ... ұйымдастыру негізі.
11
2 бөлім. ҚР ...... есеп ... жүйесі
2.1 ҚР төлем жүйелерінің құрылымы және ... ... ... ... ақша шаруашылық өмірдің ажырамас бөлігі болып
табылады. Сондықтан материалдық бағалылықтар мен ... ... ... ... ... ақшалай есеп айырысудан тұрады. Ақшалай
есеп айырысулардың өзі екі формаға: ... ... есеп ... ... ... есеп айырысуға бөлінеді. Қолма-қолсыз ... ... есеп ... ... ... ақшалармен есеп
айырысуларға қарағанда ... ... ... есеп айырысу негізінде
айналыс шығындарын үнемдеуге болады.
Сондықтан да болар, қолма-қолсыз ақшалар айналысы ... ... ... ... алады. Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулар
барысы мынадай шаруашылық аумағында жүзеге асырылады:
-өнімді, қызметтерді және жұмыстарды сату;
-ұлттық табысты бөлу және ... ... ... алу және қайтаруда;
-бюджетке тиісті төлемдерді аударуда;
-халықтың ақшалай табыстарын төлеу және пайдалануда;
-басқа да банкаралық есеп айырысуларда.
Қолма-қолсыз есеп айырысулар ... банк ... ... да, ... кең ... ... ... ықпалы, сондай-ақ олардың дамуына деген мемлекеттің ... ... ... – бұл ... және ... ... іске ... орны. Банктегі ағымдық шоттарындағы жазбаша
түрдегі ақшалай қаражаттар қалдығы қолма-қолсыз ... ... ... есеп ... – бұл ... ... мен алушылардың шоттарына байланысты жазбаша түрде жасалатын
ақшалай есеп айырысуларды білдіреді.
Сонымен қатар төлем ... ... ... ... мәні мен
құрылымына тоқтай отырып негізгі ерекшеліктерін ашу. Төлем жүйесі өз ... ... ... материалдық және қаржы ресурстарының міндеттемелерін
аяқталуын;
әдістемелік жиынтық жолының ... ... есеп ... аяқталуын;
есеп айырысу процедурасын іске асыратын ... мен ... Және де осы ... ... ... төлем жүйесінің
ерекшеліктері мен маңыздылығын түсіндіру.
Осы ... ... ... ... ...... ақша айналысы
мен есеп айрысу жүйесін зерттеп, маңызды салаларын анықтау.
2
1. Қазақстандағы қолма – қолсыз ақша ... ... ... есеп ... қағидалары
Шаруашылықтағы қолма-қолсыз есеп айырысулар ... бір ... ... ... есеп ... ... – бұл ... есеп айырысуларды ұйымдастыру қағидаларын, оларды ұйымдастыруға
қойылатын талаптарды, сол сияқты құжат айналымына байланысты есеп ... мен ... ... ақшамен есеп айырысуды мынадай талаптарға сәйкес
келуі тиіс:
Біріншіден, өнімді сатудың үздіксіздігін ... ету ... ... ... ... ... белгіленген мерзімде төлемді жүзеге асыруға деген
төлеушілердің жауапкершілігі;
Үшіншіден, қолма-қолсыз ақшалармен есеп ... ... яғни ... есеп ... ... ... қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу жүйесін
ұйымдастыру негізі КСРО ... ... ... несиелік реформа
барысында жасалған болатын. Содан бері, яғни 1993 ... ... ... ... есеп ... ... шығын механизміне
бағытталған түрде және экономиканы ... ... ... ... ... ... Ол кездегі жұмыс жасаған қолма-қолсыз ақшамен
есеп айырысулар жүйесі, бірінші ... ... және ... ... ... ... ... орындалуына сәйкес, яғни
жабдықтаушылардың сақталуы кәсіпорынның өзінің алдындағы ... ... үшін ... ... мен ... ... дәрежеде орнын толтыруына мүмкіндік береді.
Бұл қағидалар әсіресе мыналарға қатаң қарайды:
төлеу орны – ... яғни ол ... ... есеп
айырысуды ұйымдастырушы және бақылаушы болады;
төлеу уақыты - өнімді тиеген соң ... ... ... ... яғни ... ... және ... несиенің қолданылуына
қатаң тиым салынды;
төлеу келісімі (акцепт) – төлеудің негізіне жатады;
төлеу көзі – ... ... ... ... немесе банктік
несие, яғнионы алуға құқығы бар болса ғана;
қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... яғни ... аумағы алдын ала анықталады.
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулардың барлығы ... банк ... ... төлем құжаттары негізінде жүзеге асырылады.
Бірақ аталып өткен қағидалар, сатып алушының төлем қабілетін ... ... ... ... ... ... ... есеп
айырысуға қатысушылардың балансының өтімділігіне төлемдер кезегінің бұзылуы
кері әсер етті.
Кейіннен экономикамыздың ... ... өтуі ... ... ... есеп ... формалары мен әдістері, оларды ұйымдастыру
қағидалары ... ... ... ... ақшамен есеп
айырысуларды ұйымдастыру қағидаларына мыналар жатады:
Бірінші ...... ... ... ... банк мекемелеріндегі шоттарда сақталып, қолма-қолсыз ақшамен
есеп айырысулар сол шоттар ... ... ... көздейді.
Мұнда клиенттерге ақшалай қаражаттарды сақтау және аударымдар жасау
үшін
3
шоттар ашылды. Бұл аталған қағиданың жоспарлы шаруашылық жүйедегі ... ... ... ... және ... ... ... есеп айырысудың банк мекемелері арқылы жүргізілуге
міндеттілігінен байқауға болады. Барлық ... мен ... ... шоттарда сақтауға міндеттілігі – бұл экономиканы ... ... ... ... болып келеді. Нарықтың шауашылық жағдайында
банк арқылы есеп айырысуды жүргізу, шауашылық субъектілердің ... және ... ... іс-әрекеттері үшін материалдық
жауапкершілігін ... ... ... ... қолма-қолсыз ақшамен есеп
айырысудың бірінші қағидасының бұл жерде ... және жеке ... ... ... ... ... ... қағида, ақша айналысындағы нақты
және қолма-қолсыз ақшалардың а расындағы заңды түрдегі ... ... тек ... ... ғана ... болғандығын айта кету керек.
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысудың үшінші қағидасы – нарық
формаларын таңдаудағы ... және ... ... ... ... ... көздейді.
Бұл қағида меншік формаларына байланыссыз кез-келген нарық
субъектілерінің ... және есеп ... ... қатынастардың нәтижелі болуы үшін, олардың материалдық
жағынан жауапкершілігін арттырудағы экономикалық ... ... ... ... рөлі тек қана төлемдерді жүзеге асыруда делдал ретінде
көрінеді.
2000 жылғы 2 ... ... банк ... ... «Қазақстан
Республикасының банктеріндегі клиенттердің банктік шоттарын ашу, жүргізу
және жабу тәртібі туралы» № 266 ... ... ... ... ... ... бас субъектіге айналу тенденциясы
байқалады, себебі барлық ... ... есеп ... ... туралы бастаманы төлеушінің өзі көтереді. Бұл шарт ... ... ... ... ... сәйкес
келеді.Сонымен қатар, қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... екі ... қолданылады:
1) төлемнің мерзімділігі;
2) төлемнің қамтамасыз етілуі.
Төлемнің мерзімділік қағидасы – шаруашылық несиелік сақтандыру
шарттарында, ... ... және ... ... ... ... көрсетілген мерзімдерге сәйкес есеп айырысуды
жүзеге асыру.
Бұл қағиданы бекітудің экономикалық мағынасы қаражат ... ... ... ғана ... яғни ... ала ... ... мүдделі екендігін түсіндіреді.
Төлеу мерзімділігінің қағидасын енгізудің ... ... ... ... ... және ... да ... қатынастар субъектілері
төлемдердің мерзімділігінің дәрежелері туралы ақппараттарға ие бола отырып,
өзінің ақша айналымын ұтымды пайдаланады және ... ... ... тура ... және өз ... ... ... төлем мынадай жағдайларда жүзеге асырылуы мүмкін:
сауда-салттық операцияларының ... ... ... ... ... ... қызметін көрсеткенге дейін, яғни
аванстық төлем түрінде;
сауда-саттық операциясы аяқталғаннан ... яғни ... ... ... ... ... кейін, біршама уақыттан
кейін – қарыздық міндеттемесіз немесе вексельді ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын, мерзімі кешіктірілген мерзімінен бұрын
ақшалай міндеттеменің орындалысын білдіреді
4
Мерзімі кешіктірілген төлемдер – бұл ... ... ... ... алмауына байланысты бастапқы мерзімнің уақытын
ұзарту, яғни жаңа мерзімді белгілеуді білдіреді.
Мерзімнен бұрынғы ... – бұл ... ... ... ... орындалысын білдіреді.
Мерзімі өткен төлемдер – бұл төлеушіде ... ... ... ... сөйтіп төлем мерзімі жеткен кезде төлеушінің банктік
немесе коммерциялдық несие алу мүмкіндігінің жоқтығын сипаттайды.
Төлемнің қамтамасыз ... ... – бұл ... ... тығыз байланысты. Себебі, төлемнің ... ... ... сақталуы үшін ... ... ... ... болуын білдіреді. Өтімділік
қаражаттарының сипатына ... ... ... және алдағы уақыттарды
төлемнің қамтамасыз етілуі бір-бірінен өзара ажыратылады.
Төлемнің жедел ... ... ... төлеушіде бірінші класстық
өтімді қаражаттар сомасының болуын ... ... ... ... ұзақ ... орта мерзімді және қысқа мерзімді сипаттағы
ақшалай қаражаттар, сол сияқты оларды ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... әр түрлі формалары
болады (оның ішінде клиенттің немесе банктің ... ... ... ... ... ... ... төлемді
кепілдендіреді, шаруашылықтағы төлем тәртібін, сонымен қатар есеп айырысуға
қатысушылардың барлығының төлем ... мен ... ... ... ... есеп ... ... барлық аталған
қағидалар бір-бірімен өзара тығыз байланысты. ... да, бұл ... ... ... ... жол береді.
Демек, қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу қағидалары – бұл қолма-қолсыз
ақшамен есеп ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысуда ақшалардың төлем құралы ретінде қызиет етуін
білдіреді.
1.2 ... ... ашу ... ... есеп ... бойынша операциялар клиенттердің
банктерлегі ашқан ағымдық және басқа да шоттарында көрсетілді.
Сонымен, қазіргі кездегі еліміздің екінші ... ... ашу ... 1998 ... 29 ... «Ақшалай төлемдер мен
аударымдар туралы» Қазақстан Республика заңына және 2000 ... 2 ... банк ... ... «Қазақстан Республикасының банктеріндегі
клиенттердің банктік шоттарын ашу, ... және жабу ... ... ... ... ... асады. Осы нұсқаулыққа сай банктерде ашылатын
шоттар мынадай түрге бөлінеді: ағымдығы, жинақ және корреспондентік.[1]
Жоғарыдағы ережеге ... ... ... ... банктерде шот ашу мынадай құжаттарды талап етеді:
1. ...... ... үшін:
Жарғысының көшірмесі (нотариалды куәландырылған);
Статистикалық карточка;
Мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәліктің көшірмесі;
СТТН көшірмесі;
Филиалдар мен ... ... ... ... ... ... көшірмесі;
Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер
үшін ҚР Қаржы министрлігінен рұқсат қағаз;
Қол қою және мөр басу ... бар ... ... 3 ... ... ... арналған бұйрықтың көшірмесі мен лоардың
төл құжаттары мен СТТН;
Банктік шот ашу туралы өтініш;
Банктік шот ... ... ...... ... ... немесе орыс тілінде дайындалған Филиал ... ... ... ... (нотариалды куәландырылған);
Статистикалық карточка;
Мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәліктің көшірмесі;
СТТН көшірмесі;
Филиалдар мен өкілеттік үшін ... ... ... сенімхаттың көшірмесі;
Қол қою және мөр басу ... бар ... ... 3 ... ... (көшірмесі);
Банктік шот ашу туралы өтініш;
Банктік шот туралы ... ... ... ... ... ... ... көшірмесі;
Жерді пайдалануға жер бөлімшесін берутуралы құжаттық көшірме;
Қол қою және мөр басу ... бар ... ... 3 ... ... (көшірмесі)
Банктік шот ашу туралы өтініш;
Банктік шот туралы келісмшарт;
4. Жеке кәсіпкерлер үшін:
Жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркеу ... ... ... қою және мөр басу ... бар ... (нотариалды
куәландырылған) 3 дана;
Жеке куәлігі (көшірмесі);
Банктік шот ашу туралы өтініш;
Банктік шот туралы келісімшарт;
5. ... ... және ... ... ... ... ... министрлігінен берілген, оның
аккредитациясынан растайтын
құжаттың ... қою және мөр басу ... бар ... ... 3 дана:
Жеке куәлігі (көшірмесі);
Банктік шот ашу туралы өтініш;
Банктік шот туралы келісімшарт.
6. Жеке тұлғалар үшін:
Жеке куәлігі (көшірмесі)
Қол қою және мөр басу ... бар ... ... ... ... шот ашу ... өтініш;
Банктік шот туралы келісімшарт.
.[2] «Қазақстан Республикасы аумағында төлем құжаттарын пайдалану ... ... мен ... ... ... асыру ережесі» ҚР
Ұлттық банк Басқармасының №179 қаулысы 2000ж
6
1.3 ... есеп ... ... ... ... төлем құжаттарын пайдалану және
қолма-қолсыз ... мен ... ... ... ... ережесі» туралы
Қазақстан Республика Ұлтық банк ... 2000 ... 25 ... №179 ... сәйкес, заңды тұлғалар арасындағы 4000 айлық есеп
көрсеткішінен асатын, яғни 3488000=(4000*872) ... ... ... есеп ... тек қана ... ... жүзеге асырылуға
тиіс.[3] Осы сәйкес қолма-қолсыз есеп айырысуларда ... ... ... ... ... ... төлем талабы-тапсырмасы;
· инкассалық үкім;
· чекпен есеп айырысу;
· вексельмен есеп айырысу.
Аталған төлем құжаттарының мынадай өзіне тән көрсеткіштері болуға ... ... ... ... ... құжатының номері, толтырылған күні, айы, жылы;
3) ақшаны аударушының толық аты-жөні және жеке идентификациондық
коды;
4) ақшаны аударушы ... ... ... және ... ... ... ... аты-жөні және жеке идентификациондық коды;
6) бенефициар банктің толық аты-жөні және ... ... ... ... коды;
8) санмен және жазбаша түрде берілген төлем сомасы;
9) төлемді немесе ақшалай аударымды жасайтын ... ... ... ... және ... ... салықты төлеуші
ретіндегі тіркеу номері.
Төлем құжаттары өағаз және электрондық ... ... ... ... ... ... ... мән беріледі. Әсіресе, ондағы
төлемнің тағайындалу коды 1999 ... 15 ... ... ... ...... тағайындалуының
бірдей классификаторын пайдалану ережесі туралы» Қазақстан ... ... ... ... № 388 қаулысына сәйкес болуға тиіс.[4]
Төлемдердің тағайындалуының бірдей ... ... ... және ... саясаты, сыртқы қарыз, төлем
балансының параметрлерін, банк жүйесінің жағдайын шұғыл түрде ... және ... ... ақша ағымын талдауға мүмкіндік беретін
көрсеткіштер жүйесін қалыптастыруға ... ... ... ... ... сәйкес анықталады және былай белгіленеді:
«1» - резидент;
«2» - бейрезидент.
Экономиканың секторының коды мынадай:
0 – Халықаралық ...... ... – Аймақтық және жергілікті басқару органдары;
3 – Орталық банктер;
4 – Басқа депозиттік ұйымдар;
5 – ... ... ...... ... емес ...... емес қаржылық емес ұйымдар;
8 – Үй шаруашылығына қызмет көрсететін, коммерциялық ... – Үй ... ... коды ... ... ... 10 ... – Зейнет ақы және жәрдем ақы;
1 – ... ... ... – Шетел валютасы және бағалы металдармен операциялар;
3 – Депозиттер;
4 – Займдар;
5 – ҚР-сының ... ... ... қағаздары,
вексельдер және депозиттік сертификаттары және ... ...... ... ... ... қағаздары және
вексельдері, Қазақстан капиталына инвестициялар;
7 – Тауарлар мен материалдық емес активтер;
8 – Көрсетілетін қызметтер;
9 – Бюджетке төлемдер мен ... ... ... мен есеп айырысу. Бұл қазіргі кезде кеңінен
қолданылатын есеп айырысу формасы.
Төлем тапсырмасы – ... ... ... тапсырмада көрсетілген
ақша сомасын бенефициарға аудару туралы қызмет көрсетуші ... ... ... есеп ... кең ... ... ... асыру
үшін қолданылады: алынған тауарлары мен көрсеткен қызметтері үшін, тауарлы
емес операциялар ... және ... ... ... салықтық
төлемдер, банкке комиссиондық және т. б. төлемдер) бойынша, жабдықтаушылар
мен мердігерлерге тауары мен ... ... үшін ... ала ... ... бойынша.
Төлем тапсырмасы оны толтырған күннен бастап (оны толтырған күн ... он ... ... және ... ... ... ... жағдайда
ғана іске асырылады.
Төлем тапсырмасы бойынша тауарлар үшін төлемді сатып ... ... ... есеп ... сызбасы.
8
1 – тауарды жабдықтау; 2 – төлем ... ... беру және ... ... 3 – ... ... ... аудару және алушының
шотына есептеу; 4 – бенефициардың шотына қаражат түскендігін хабарлау.
Екі жақтың келісуі бойынша төлем ... ... ... және ... болуы мүмкін. Мерзімді төлем – бұл тауарды
жөнелткенге дейін; тауарды жөнелткеннен кейін, яғни ... ... ... ... ірі ... ... бөліп төлеу арқылы жүргізіледі.
Мерзімінен бұрын және кешіктіріп төлеу бұл жақтың ... ... ... үшін жасалған келісім ... ... ... ... ... мақсатында төлеуші мәміленің шартында төлем
тапсырмасына акцепт ... ... Бұл ... банк ... ... үшін тиісті қаражатты жеке бір шотқа аударып ... ... ... есеп ... ... ... айналымының біршама қиыншылығы
мен ұзақтығы және клиенттің ... ... ... бір ... ... ... жатады.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысудың артықшылығы, оның әмбебап есеп
айырысу ... ... ішкі ... есеп ... және
мемлекетаралық жабдықтауларға байланысты, тауарлы және ... ... ... ... алған тауарын төлеу және лдын ала төлеу, аванс
арқылы төлеуде қолданылумен сипатталады.
Төлем тапсырмасы бойынша тауарлар үшін төлемді ... ала ... ... айырысу сызбасы.
1 – алдын ала төлеу барысында тауарды жабдықтау туралы келісімшарт ... ... ... ... ... беру және ... қаражатты шегеру;
3 – бенефициардың банкіне қаражатты аудару және алушының шотына ... ... ... оның ... ... ... ... 5 – тауарды
жабдықтау.
Төлем талап-тапсырмасы. Бұл қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысудың жаңа
формасы, біздің тәжірибеге 1990 жылы ... ... ... ... талабы
және төлем тапсырмасының элементтері қатар қамтылған.
Төлем талап-тапсырмасы – ... ... оған ... ... ... жөнелтілген өнім, атқарылған жұмыстар және
көрсетілген ... ... ... есеп ... ... негізінде төлеу
талабы.
Төлем талап-тапсырмасы бенефициар толтырады да, оны ... ... ... аударушының банкіне жібереді. Аударушының банкі
төлем талап-тапсырмасын төлеушіге ... Ал ... ... ... ... үш күн ішінде төлем туралы банкке келісімін беруге тиіс.
Төлем талап-тапсырмасы банктегі аударушының шотында ақша ... ... ... Төленбеген төлем талап-тапсырмасы 3 ... 30 ... № 1 ... ... ... талап-тапсырмасы бойынша төлеуден бас тартатын болса, оны осы үш
күн ішінде банкке хабарлайды. Сөйтіп төлем ... ... және ... бас тартуын хабарлайтын құжатпен бірге тікелей
бенефициарға қайтарылады.
Төлем ... есеп ... ... ... бар:
келісімшарт тәртібінің нгығаюына мүмкіндік береді және құжат ... өкім – заң ... ... ... ... оның банктік шотынан ақшаны алу үшін ... ... өкім ... және ... ... ... ... төлемдерді, сондай-ақ соттың шешімі бойынша басқа да төлемдерді
талап ету жағдайында қолданылады. Мұндағы салық және ... ... ... ... міндетті түрде соттың шешімдері, бұйрығы,
қарары және ... ... ... ... ... ... ... өкімде төлемнің тағайындалуы ақшаны аударушының банктік шотынан,
оның ... ... ... ... ... ... актіге сілтеме
көрсетіледі.
Салық және кеден органдарынан келіп ... ... өкім ... ... ... ... төленуі мүмкін, яғни қаражат көлемі
толық жетпеген жағдайда, сол құжаттың келесі ... ... ... белгі қойылуы тиіс. Қалған сома қаражаттың ... ... ... Тек қана ... ... ... инкассалық өкімдер шотта
қаражат сомасы жеткілікті болған жағдайда төленеді, керісінше ... ... ... ... ... ... ... төлем құжаттары басқа
құжаттарға қарағанда кезектен тыс төленуге ... есеп ... ... есеп ... ... ... құралы
ретінде заңды және жеке тұлғалар ... ... Чек ... есеп
айырысудың қолайлылығы мынада:
егер де төлеуші тауарды алғанға дейін ... ... ... ... кепіл бергенше тауарын жібергісі келмеген жағдайда;
сатушы белгісіз болған жағдайда.
Еліміздегі ... ... ... 1998 жылы 5 ... ҚР Ұлттық
банкі Басқармасы бекіткен № 266 қаулыға сәйкес жүзеге асады.
Аталған ережеге сәйкес ... ... ... ... чек – чек ... банкіндегі шотындағы қаражаттың
көлеміне байланыссыз ... ... ... ... қызмет көрсетуші
банктің беретін кепілін көрсететін чек.
Кепілдендірілмеген чек – чек беруші банктің кепілдігі ... ... чек – ... алдын ала салған депозитпен
қамтамасыз етілген чек;
Қамтамасыз етілмеген чек – депозитпен қамтамасыз етілмеген чек.
Ережеге ... чек – бұл чек ... ... ... ... өзара
жасалған келісімшарт негізінде чекте көрсетілген соманы чекті ұстаушыға
төлеу туралы ... ... ... ... ... және қолма-қол ақша
алу үшін пайдаланылады. ... ... есеп ... тек қана ... ... асады. Банктен қолма-қол ақшалар алуға арналған чектің түріне
ақшалай чек ... ... ... ... ... ... ... 2003 жылдың 1 қаңтарына дейін ... ... ... клиенттеріне беріп келсе, бүгінгі күні тез келген коммерциялық
банк өзінің формасында чекті ... ... ... пайдалану банктен алатын
чектік кітапша негізінде іске ... Чек алу үшін шот иесі ... ... алуға өтінішін жасайды.
Аккредитивтік есеп айырысу формасы. Аккредитивпен есеп ... ... ... та ол ... ... ... тұрақты есеп
айырысу формасы.
10
Аккредитив – бұл ... ... ... ... ... алушының
банкісінің жабдықтаушының банкісіне аккредитивте көрсетілген құжаттарды
жабдықтаушы ... соң және ... ... да ... орындаған
жағдайда төлемді төлеуге берген ... ... ... Егер ... ашатын банк, клиенттің ... ... ... ... ... ... онда ... көрсетілген барлық
шарттардың орындалуы барысында төлемді жүзеге асыру үшін ... ... жеке ... шоты ... ... ... болады:
өтелген және ... ... – бұл ... банктің міндеттемесінің іс-әрекетінің
барлық мерзімі ішінде төлеушінің меншікті ... ... ... ... ... ... аударылған жабдықтаушының банкісінде ашқан
аккредитиві.
Өтелмеген – бұл банктердің ... ... ... негізінде жабдықтаушының банкіне сатып алушының банкісінің ... ... ... беру ... ашқан аккредитивін сипаттайды.
Әрбір аккредитив қайтарылатын немесе ... ... ... ... белгі болмаған жағдайда, ол аккредитив қайтарылатын болып
табылады.
Қайтарылатын аккредитив жабдықтаушының келісімінсіз эмитент банктің
әмірімен өзгертілуі немесе күшін жойы ... Бұл ... ... ... ... ... ... келісімінсіз өзгере немесе
күшін жоя алмайды. Себебі, мұндай ... ... ... ... ... ... ... арқылы есеп айырысуда қолма-қолсыз
ақшамен есеп айырысудың барлық ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі; төлем төлеушінің келісімімен
жүзеге ... яғни оған ... ... ... ... жағдайлардың бұзылуына байланысты төлеушіге төлемнен бас
тартуға құқық ... ... ... ... есебінен немесе
банктің несиесі есебінен ашылады, егер де ... ... ... ... Аккредитивтің басты артықшылығы, оның төлеуге кепіл болуымен
сипатталады. ... ... бұл есеп ... ... ... де бар: ... ... қаражаты аккредитивтің қызмет ету
мерзімінің ... оның ... ... шығарылып қалады; тауар
айналымы бәсеңдейді, яғни жабдықтаушы аккредитивтің ашылғаны ... ... ... дайын өнімін жөнелте алмайды және оның сақталуы да қосымша
шығындарды қажет ... ... есеп ... ... ... ... жабдықтаушылар мен тұтынушылар арасындағы
қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың жүзеге асырылуы ... ... ... есеп ... ... Банкаралық есеп айырысулар, егер
де төлеуші мен ... ... әр ... банкте қызмет көрсетілген жағдайда
туындайды. Мұндай есеп айырысулар бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... ... байланысты, яғни
көптеген дербес ... ... ... ... ... ... есеп ... жүйесі толық өзгеріске ұшырады. Бұл өзгеріс банктер
арасында өзара корреспонденттік қатынасқа түсуге әкелді.
Қазіргі ... ... ... ... ... есеп
айырысуды ұйымдастырудың мынадай екі варианты бар:
11
1 – орталықтандырылмаған, яғни коммерциялық банктердің бір-бірімен
корреспонденттік қатынас ... ...... яғни ... ... ... есеп
айырысулар Ұлттық банктегі, яғни Қазақстан Банкаралық есеп ... ... ... ... ... ... шот – бұл ... банктердің өзара есеп
айырысуларды жүргізуге арналған елдің орталық банкінде және банктердің бір-
бірінде ... ... ... ... ... ... қаражаттары
және оның ... есеп ... және ... қызмет көрсетуіне байланысты
операциялары ... ... ... ... ... ... ... және есептеу;
банк клиенттерінің бюджетпен, зейнетақы қорларымен және басқа
ұйымдармен есеп айырысулары;
клиентерге қолма-қол ақша беру және ... ... және ... ... қағаздар;
ҰБ-пен кассалық операциялар;
берілген несиелер үшін алынған пайыздар және басқа табыстар;
депозиттік шоттар бойынша пайыздар төлеу;
банктің өзінің ... ... ... ... ... ... шығыстар т. б. жатады.
Корреспонденттік шотты ашу үшін ... ... ... Ұлттық банкке
табыс етеді:
корреспонденттік шот ашуы туралы өтініш;
банк жарғысының көшірмесі;
банктік операцияларды жүргізуге ... ... ... мен ... ... бар карточка ... ... ҚР ...... есеп ... жүйесі
2.1 ҚР төлем жүйелерінің құрылымы және экономикалық мәні
Төлем жүйесі- бұл ... ... ... ... ... нормативтік құжаттардың арасынан реттейтін қызмет төлем ... ... ... ... ... түсінік жоқ, бірақ ... ... ... өз ... мынаны ұсынады:
қызметте иеленген материалдық және қаржы ресурстарының міндеттемелерін
аяқталуын;
әдістемелік жиынтық ... ... ... есеп айырысуының аяқталуын;
есеп айырысу процедурасын іске асыратын мекемелер мен ... ... ... ... ... ... қол және қолмақолсыз
ақша айналымынан тұрады. Тәртіп бойынша, экономикасы дамыған мемлекеттерде
негізгі ақша айналымының саласы ... есеп ... ... ... ақша ... ... ... тауары және қызметінің
есептесуімен байланысты, сонымен қатар ... ... ... ... Кең таралған электрондық картаны қолданғандар өз есеп қисаптарын
алды. Қолмақол есеп жүйесін ... ... ... ... және экономикалық жүйесінің қалпы (құнсызданудың жүйесімен ... ... ... ... ... есеп ... есеп айырысудың ыңғайлылығына және қауыпсіздігіне, ақша
құндылығының қысқаруына қолма қол ... ... ... ... жеңілдетеді.Қолма қолсыз есеп жасау ... ... ... ... бар. ... ... есеп ... жүйесін
мемлекеттің төлем жүйесі деп атайды.
12
Төлем жүйесінің ыңғайлылығын ... ... ... ... ... мен ... ... меңгеру ыңғайлы.
Төлем жүйелеренің барлық қатысушыларын- ... және ... деп ... бөлуге болады. Төлем жүйелерінің қолданушылар төлем жүйесін іске
асырып өзара есеп жүргізетін, шаруашылықпен айналысатын субъект және ... ... ... ... ... ... және мекеме, қаржы
аудармасының ... іске ... ... ... ... ... табылады. Мекемелердің,
кәсіпорындардың заң тұлғалары сонымен қатар жеке тұлға өндірістік істе ... ... ... және ... ... ... ... жүйелерінің
негізгі қолданушылары болып табылады. Біздің көз ... ... ақша ...... ... ... және алымшылар
(корреспонденттер) деп екі топқа бөлуге болады. Бекітілген тәртіп ... ... ... ... ... ... ... ұстап отыр
және өз-ара ақшалай есептерін іске асырады.
Шаруа органдарының,мекемелердің қызмет есептерін іске ... ... ... ... Қазақстан Республикасының шарты ... ... екі ... ... ие. Жек ... ... және ... заңды және жеке тұлғаға қызмет ... іске ... ... ... (екінші) деңгейді құрайтын мекеме болып табылады. Ұлттық
банк, мемлекеттің орталық банкі ... ... ... банк болып
табылады. Екінші деңгейлі ... ... ... іске ... ... ... банктер өз клиенттерінің алдында клиенттерінің қаржысын
уақытылы және толық төлемін ... ... ... екінші деңгейлі банктер желісінің дамыған
құрылымы бар. Төлем жүйелерін қызметтеуін анализдегенде барлық комерциялық
банктерді екі ... ... ... ... ... бас ... және олардың
филиалдары (Казкомерцбанк, БТА,Халық ... ... ... банк ... ... және ... банктің жеке қаржылары
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің төлем ... ... ... ... Комерциялық банктың корреспондент есебі
арқылы барлық банк ... ... ... ... ... деңгейлі банк филиалдарының есептесу деңгейі бас
банктың дара корреспонденттік аударылым есебі арқылы іске ... ... ... ... жапқанда, Ұлттық банк мекемесінде барлық
есеп-қисаптар бас банк арқылы іске асады.
Қазақстанның шартында төлем ... ... ... есеп-
қисап палатасы;
Қазақстан Банк аралық есеп-қисап Орталығы; ... банк ... ... ... ... ақша ... төлемшінің банкінен алымшының
банкіне аударымын іске асырады. Оператордың көз қарасы ... ... ... ... ... ... ... алып,
корреспонденттік есеппен алымшы банкіне қаржыны есеппен аударады және ... ... ... құжат беруі тиіс.
Қазақстанның Ұлттық Банкі банктердің экономикалық жауапкершілігі
туралы және олардың клиенттері есеп-қисап ... ... ... ... ... формаларын, есептерді іске асыру, банктердің ... ... ... ... ұйымдастыруды орнатады. Төлем және
ақша аударымының ... ... ... ... ат ... ... алдын ала нақты ақша төлемін беріп негізгі кезеңге көшеді.
Төлем жүйесін қарастыра отырып, төлем деген не екенін анықтау маңызды.
Төлем дегеніміз- ... ... ... оны аударым жолымен қолдануға
немесе ақша міндеттерінен тұратын ақша төлемі ... ... ... қолданады.
13
Төлем процедурасының іске асу орнымен, уақытын үш кезең бөліп тұрады:
біріншіден- ақы ... банк ... ... ... ... шығару;
екіншіден-төлемшінің корреспонденттік банк есебіндегі ... ... банк ... ... үшіншіден- алымшының төлем есебіне
қаржыны қосу;
Төлем ... ... ... ... көрсететін коммерциялық
банкке, клиент ұсынған төлем құжаттарының негізінде төлеушінің қаржы есебін
есептен ... Бұл ... ... ... ... беретін негізгі құжаттың
бірі, келісілген түрде дайындалған ... ... ... ... ... ... жүйесінің операторы- өңделіп, банк
белгісі соғылғын төлем тапсырмаларын мекемелерге ұсынады.Сонымен ... ... жеке ... қаржы тізімнен шығарылды деген белгісі бар
көшірме ұсынылады.
|Банктың А филиал ... ... ... ... ... Б ... ... |
| ... ... ... ... кезеңдері
Төлем жүйесінің операторы (Ұлттық Банк ... ... ... ... ... бар ... ... банк төлемшісінің
есебінен банк алымшысының есебіне қаржы аударымын жүргізеді. ... ... ... ... ... ... ... қаржыны аудару фактысын растайтын ... ... ... ... ... ... қаржы алынды деп
растайтын құжаттарды алғаннан кейін, есептің ... ... ... ... және ... ... көшірмесін,) құжаттарды реттеп,
алымшының есебіне төлем жүргізуді іске асырады.
Қазақстан Республикасындағы іске асатын барлық ... ... ... ... ... ... және ... банкының орналасуы:
төлем жүргізілген уақытқа дейін:
Төлеуші банкы және алымшы банкының орналасу орны бұл, ішкі банктік, филиал
аралық, банк аралық. ... ... және ... ... ... ... ... шұғыл төлем деп те атайды). Ішкі банктік төлемдерде алымшы
мен ... бір ... ... ... ... ... ... төлем аударым есебінен алушының төлеміне аударылып тұратын жиі
оқиға ... ... ... бұл түрі аз уақытқа созылып, бір күн ішінде
жүргізіледі. Сонымен қатар төлемшінің есебінде жеткілікті қаржының ... іске ... ... ... Бұндай төлем мехенизімін банк өзі
толығымен анықтайды. ... ... ... ... мен алымшыға
комерциялық банктың түрлі филиалдарында қызмет көрсетілсе, корреспонденттік
есеп шартында ... ... ... ... пен ... Халық
банкының түрлі филиалдарында қызмет көрсетілсе) шартпен ... ... ... ... ... филиалдар арқылы жүргізілген төлем ... ... өзге ... есебіне ауысады.Осындай
жағдайда,көптеген байланысқа қарамастан ... ... тыс ... мен оның ... ... банк ... Банк аралық
төлемдер алымшы мен
төлеушіге түрлі банктерде ... ... ... оның механизімі 1
суреттегіге
14
әкеліп соғады. Ұлттық Банк мекемесінің қатысуымен байланыстар ... ... ... ... ... ... банк аралық
төлемдерде банк төлемшісінің корреспонденттік есебінде жеткілікті қаржының
болуы.
Әдеттегі төлемдер- бұл топ ... ... ... ... ... келді, Ұлттық банк мекемелерінде операциялық есептен кейін әдеттегі
төлемдердің ... ... ... ON-Line деп ... ... ... қарапайым
төлем карточкаларымен салыстырғанда оның артықшылығы бар, ... ... ... есеп ... мекемелерде есеп процедурасынан кейін
жүргізіледі. Клиент төлем алғанына қарамастан ... ... ... жасай
алады. Қазіргі ағымдағы төлемдер ақша қаржысының айналымын жеделдетеді. ... ... ... элементі қаржы және әдіс тәсіл ... ... ... салдарынан нақты есепке жетуге болады. Жетістікке жету
тәсілі брутто-есебі және нетто-есебін қолданатын ... ... ... есебімен жинақ негізінде «бір-бірінің артынан»
кезекті желімен әр бөлек операцияда, немесе пакеттік кезеңде іске ... ... ... негізгі есеп) деп аталады. КУБАЖ жедел
электрондық төлем жүйесі ... FedWire атты ... үлгі ... ... ... ... нетто-есеп жүйесі
(немесе «таза негіздегі» есеп) ретінде мәлім. Олардың арасынан екі ... ... ... ... ... және өзге көп ... нетто-
есеп жүйесін бөлуге болады.
Облыстық есеп Палаталары және Қазақстандық банк ... есеп ... көп ... ... жүйе үлгісінің принцпі болып табылады.
Мемлекеттің қаржы жүйесінің деңгейлігі толығымен ішкі ... ... ... ... Қатысушылар есеп жүргізгенде,
төлем жүйесінің міндеті, тиімді дәрежесі анықталып, төлемдердің жылдамдығы
және операциялық сомма дағдарысын алып ... ... ... және ... ... ... ... үшін жүйені тартымды жасайды.
Есепті іске асырған уақытта тәуекелдердің арасында несие ... ... ... ... тууы ... ... нарығындағы басты
операциялар жиі тәуекелге ... ... ... ... төлем
міндеттерін уақытымен төлемей алдлын ала қарастырылмаған кідіріспен төленсе
аталғандай тәуекел туады. Төлем жүйелеріне ... ... ... Бұл ... ... ... жағдайды ұсынады, егерде дебитор
жағынан несие алушы төлем ... ... ... ... ... туады. Осы зардаптардан кейін несие тәуекелі жүйе
тәуекеліне өсу ... ... ... бірі өз ... уақытта, өзіне деген басқалардың төлем жүргізілмеді деген көз
қарасы өзгеруі мүмкін. Қаржы активтерін алуға тәуекел ... ... ... ... ... алу үшін ... ... жасауы мүмкін.
Қорытындысында, қолданыстағы ... мен ... ... ... ... операциялық тәуекел тууы мүмкін. Бұл
тәуеклдің локальдық мінездемесі болғандық бұны іске қосу ... ... ... ... ... төлем жүйесінің рөлі күрт
өзгереді. Валюта ... ... ... бойынша қаржы
нарығындағы құнды қағаз агенттері, көптеген сауда операциялары мемлекетік
төлем жүйесіне, жаңа, қатал талап ... ... ... талаптарды қанағаттандыруы тиіс:
аз уақытта төлем уақытының жүргізілуі; төлеушінің ... ... ... ... ... ... айналымы жоғары болып саналады,
нақты жұмыс кезеңі ... ... ... ... ... ... түйіндейді, төлемді іске асырғанда қосымша
операция жасау міндетті емес;
15
қайырылмайтын төлем түрі бұл, ... ... екі ... ... ... қайтару мүмкін емес;
есеп жүргізген уақытта, несие және жүйе ... ... ... ... есепке тең болуы тиіс, тәуекел опреациясы және
тәуекел ... ... ... ... төмен болуы тиіс. Төлем
жүйесін ... ... ... конституциялық құқықтармен қамсыздандырып, банк құпиясын сақтау.
Қазақстанның түрлі аумақтарында есеп жасасу мүмкін; бұл ... ... ... ... сай болады;
Шағын экономикалық шығын шығару бұл есептер жүргізуді ... ... ... ... ... ... қатысушылардың жалпы
құрылымы көрсетілген.
Төлем жүйесінің негізгі қолданушылары бұрынғысынша екінші деңгейлі
банк және олардың клиенттері болып ... ... ... ... ... банктен тыс қаржы (мысалы, Қазақстан Банк аралық Орталық валюта
биржасы,қаржы Департаменты және оның аумақтық ... ... ... ... ... Ұлттық банк Департаменты болып табылады, ол екінші
деігейлі банктермен негізгі есеп операцияларын жасайды. ПС өзге ... ... Банк ... есептесу орталығы ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| |
| ... ... Басқармасы |
| ... банк ... ... ... |
| ... тыс ... мекемесі |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... |
| ... ... Банк |
| ... деңгейлі Банк |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|2 ... ... ... ... құрылымы ... ... ... Банк ... ... ... ... палатасынан және Қазақстан Банк аралық есептесу орталығына
есептесу мүмкіндігін алды. ... банк ... ... Есептесу
палатасы арқылы сонымен қатар бас банк арқылы іске ... ... ... ... ішкі ... арасындағы есептесулер іске асса, ал
Қазақстан Банк аралық есептесу орталығында облыстар ... ... ... ... қоса нетто-төлемдерін жүргізіледі. Ұлттық
Банк мекемесі арқылы брутто-төлемдері режимінде аумақтар ... ... ... ... коммерциялық банктерге корреспонденттік есеп ... ... жаңа ... ... ... жаңа сәт ... ... Банктың төлем жүйесі Басқармасында корреспонденттік есептер
жүргізілуде:
ерікті коммерциялық банктермен;
басты коммерциялық банктермен;
коммерциялық банктердің филиалдарымен;
банктен тыс ... ... ... ... ... есеп ... жүйесінің
операторларына арналып - Қазақстандық Банк аралық есептесу Орталығы және
облыстық есептесу палатасы ашылды.
Төлем жүйелерінің ... ... ... ... іске ... ... байланысты (шұғыл, негізгі және басқа жүйеге ... қол ... ... ... банктың бір жүйесіне бағытталады: бөлшек
төлем жүйесіне, ірі төлем жүйесіне (Қазақстан Банк ... ... ... Банк мекемесіне.
Бөлшек төлем жүйесі арқылы іске асқан есептесу клиринг ... ... ... ... ... есебіне түседі. ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Есептелген\есптен шығарылған «таза айқындамалар» ҚБЕО тапсырылады.
Есептесу кезіндегі ірі төлем жүйелері арқылы өткізілген төлем ... ҚБЕО ... ... өңдеу жасалады. Есептесу ... ... ҚБЕО ... ... жүргізілген төлемдердің
мәліметтері корреспонденттік қаржы төлемінің аударуын ұсынды. ҚБЕО операция
жабылғаннан кейін, ірі ... ... ... ... есептесу
палатасындағы «таза айқындамалар» хабарламасы ... Банк ... ... қатар Департаментке Ұлттық Банктың төлем жүйесінің
Басқармасына коммерциялық банк төлемдері туралы ... ... ... ... барлық агенттерден хабарлама алғаннан
кейін, опреациялық күннің ... ... ... ... ... ... қаржылар мен жүйелердің қорытындысын
шығарады.
Төлем жүйесінің алғашқы кезеңі-жоюды қамсыздандырудан тұрады ... ... ... ... ... Есептеу мекемесінде,
Ұлттық Банк мекемесінде жаңа ... күн ... ... ... ... ... ... басталады.
Банк немесе басқа қаржы мекемесі бірнеше БЖТ, ІТЖ, және Ұлттық Банктың
төлем жүйелерінің қатысушылары бола ... Күн ... ... ... ... банктер есептесу жүргізуіне байланысты
операциялық күн қаржымен ... ... ... ... осы ... төлемдерді жүргізуді бағыттауда, келесі факторлар есепке алынады:
осы және өзге де жүйелерді жүргізгендегі төлем бағасы;
төлем өзектігінің маңыздылығы және ... ... ... ... ат салысып қатысушы төлемді алушы банк болып
табылады. Осы және өзге де төлем жүйелерін қолданудағы ... ... ... ... ... ... жүйесі құралдарының егжей-
тегжейі төменде
17
айтылатын болады. Жалпы айқанда ... ... банк ... ... ... ... реквезиттерінің құрамынан тұратын хабарламаны
ұсынғанда, қорытындыланады. Хабарламаға ... ... ... ... ... оператор төлемді орындауға қабылдайды. Егерде
төлем түскен уақытта ... ... ... ... ол ... ... ... немесе кезекке қойылып (нетто-төлем жүйесіне)
есепке қаржының түсуін тосу қажет. ... ... түсу ... ... ... ... ... корреспонденттік есепте қалдықтың «мықты»
бөліну жолымен ... ... ... ... заң ... ... және банк ... заңы;
Күшке енген «Ұлттық Банк туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің
жарлығы.
Төлем және ақша аударымы Заңы.
Бұндай құжаттар ... ... ... ... ... және ... анықтайды.
Клиентердің есеп қызметін жүргізудегі есеп- кассасының тәртібі ... ... ... ... ... көрсетуі тәртібі Республикалық және аумақтық
бюджеттердің уақытша тәртібі;
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің және банк есебінің тәртібі.
Нетто-есеп принцпімен жұмыс жасайтын мекемелердің Тәртібі Қазақстан
Банк аралық есептеу Орталығының Тәртібі және ... ... ... Банк ... ... ... жүйесіне енген уақытта, екінші
деңгейлі банк ҚБЕОТ негізгі төлем жүйесінің тәртібін анықтайтын есеп арқылы
шарт құрады. ... шарт ... ... жұмысының тәртібінің негізгі
ережесін анықтайды:
төлем туралы хабарламаның құрылымымен графигін ұсыну;
енудің әдісі мен тәсілін қорғау;
есепті ұсынудың ... ... және ... ... есеп ... ... ... есеп ашу барысында, Банк клиентінің негізгі құжаты
қызмет көрсететін банк арасындағы қарым-қатынасын анықтайтын шарт ... ... ... ... актілер негізіне
енгізіледі. Барлық дау дамайлы сұрақтар осы шарттың негізінде шешіледі.
1995 жылдан бастап Қазақстанда «Қазақстан Республикасында банк ... ... ... атты ... ... басталды. Бұл ереже
Қазақстан Республикасының төлем жүйелерінің ... ... ... сонымен
қатар Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
туралы», «Қазақстан ... ... ... «Қазақстан
Республикасында уақытша қолма-қолсыз есептесу ережесі» туралы Заңдарына
сәйкес болды. ... ... ... ... ... базасында
міндеттендіріліп, Ұлттық Банктың жаңа ... ... ... ... мақсатымен құрылды. СССР кезеңіндегі базалық жүйеде ... және ... ... сай ... ... жүйесінің алғашқы
қадамы болды. Жағымды қорытындылар алғаннан кейін, 1996 жылы клирингтік
палатаны ... және ... ... ... ... Банк ... ... Аумақтарда толық төлем құрылғанша, бұл
төлемдердің күрделі мәселесін шешті. Көп филиалды банктердің ... ... ... ... ... көшкендіктен, 1999
жылдың 1 тамыз айынан бастап Клирингке және жеке ... ... ... көшуіне байланысты облыстық клирингтік палаталар
жабылды. Клирингті қолданушылар Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктер. Банктер Клирингті «Қолданушы» мәртебесін алу
үшін
оларға клиринг қызметін қызметін ... үшін КЦМР ... ... ... ... үшін ... түрде БААЖ қолма-қол ақшасы болуы тиіс.
Клиринг, БААЖ ... тек қана ... ... ғана ... ... жүйесі болып табылады. БААЖ ... ... ... ... ... ... БААЖ ... өткен төлемдер секілді
клирингтік төлемдер де сенімді және ... ... ... ... ... ... ... банк таңдайды. Негізінде таңдау
төлем шұғылдығына байланысты болады: БААЖ ... ... ... немесе, 15-00 ден кейін жүргізілетін нақты ... ... ... ... ... жүйені таңдауда оның басты ... құны ... ... ... есебі көп болғандықтан БААЖ төлем құны
қымбат болады, төлем жүргізудің басты шарты қолма-қол ақша ... ... құны аз және есеп ... ... кеш ... Клирингтегі
төлем құжаттарының принцпі бойынша өңделеді. Клирингте ... ... ... ақша айналымы жоғарылайды. Соңғы есеп қаржысы ... ... ... ... ... етілген сальдо соммасы
қолданушылардың басқа ... ... ... негізгі ерекшеліктері:
Клирингті, Қазақстанның барлық Банктері, сонымен қатар банктан тыс қаржы
мекемелері, банк ... ... ... іске ... ... ... т\б.) қолдана алады.
Қолданушылар толық төлем жасағаннан кейін оларға (МТ100, МТ 102) ... ... ... ... ... беріледі.
Бір төлемнің барынша көп 5,000,000 соммасына сай болады.
Қолданушыларға алдағы Т+3 күн ... ... ... ... қатар валюта жүйеде сақталып бекітілген уақыты жеткенде өңделуге
қабылданады.
Толық төлем есебі жүргізілгенге дейін жіберілген қаржыны қайтаруға ... ... ... бірнеше терминалмен кірсе, оның біреуі маңызды
болып саналады.
БААЖ салыстырғанда Клирингтегі қызмет көрсету бағасы арзан.
БААЖ-дай Клирингте де хат ... SWIFT ... ... жүйе арқылы КЦМР өңдеп, қосымша енгізіп және ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету тарифын
Ұлттық Банк бекітеді. Бір күнтізбелік күн ішінде банк ... ... ... ... ... ... ... уақыты |Теңге құны ... ден 9-00 ге ... |9 ... ден 13-00 ге ... |11 ... ден 16-00 ге ... |22 ... ... ... бір ... ... ... беру құны 15 ... Банк аралық электрондық бір құжатты жою құны 30 ... ... ... бір ... ... 15 ... ... хат түріндегі сұрауы, КЦМР мұрағатынан банк аралық бір
электрондық хабар ... 500 ... ... аралық клирингтың қызметі, қызмет көрсеткен санына қарамастан 8000
теңгеден ... ... ... ... ... қызметі көп салалы негізсіз есеп жасайды. Жаңа операциялық күн
16-00 де
басталады. Клирингке тәулік бойы ... ... ... ... ... жету ... 15-00 ден 16-00 ға дейін жүргізіледі.
Клирингте несие және қарыздар шектеулігі болмайды. Қазіргі уақытқа дейін
тәуекел басқармасының «қорытынды кезегі» ... ... ... ... ... ... мынандай бақылаулар іске ... ... ... ... әдісі жүргізілуде. Клирингте
төлем құжаттарын өңдеген ... ... ... іске ... ... ... сәйкес құрылым
Электрондық сандық жазудың өзгерісі;
Референстің көркемділігі;
Алушы мен жіберушілердің ББК дұрыстығы;
Валюта жіберілген күннің сәйкес болуы;
Төлем жіберуші мен қабылдаушының жіберу туралы ... ... ЕКНП ... санының болуы;
Төленетін соммаға сай төлемнің іске асуы.
Бақылауға алынған шарт орындалмаған ... ... ... ... ... құпия саны мен қатенің атауы жіберіледі. Барлық бақылау
пунктерінің жағдайын орындауда, ... ... ... ... ... сұранысы бойынша, операция жасалатын күні
Клиринг келесі хабарламадан тұратын электрондық тәсілмен көшірме ... ... ... ... құжаттарының соммасын;
Аталған қолданушының пайдасына түскен төлем құжаттарының соммасы мен саны;
Қате құпия санымен бірге ... ... ... ... мен ... пайдасына түскен, жіберушінің ынтасы бойынша қайта қайтарылған
төлем құжаттарының соммасы мен саны;
Клирингте қолданушының таза ағымдағы айқындамасы.
Негізгі қызмет түрі ... ... ... күні ... ... ... ... төлем баланстарын реттеуге және
жоспарлауға, төлем ... іске ... ... ... ... ... Бір күнде түскен төлем ... ... есеп ... ... in-first out) ... ... ... Клирингке жіберген
төлем құжаттарын операциялық күн ... ... ... ... ... ... өздерінің ішкі саясаттарына тәуеленіп өз
еріктерімен өсу деңгейін қоя алады. 15-00 де ... ... ... ... құжаттарын қабылдау доғарылып, әр қолданушының ... ... ... Қолданушылардың төлем құжаттарының есебі құпия
санға сәйкес олардың ... ... Әр ... таза ... ... ... ... МСПД қаржы соммасы сақталады.
ЦКП өңделген төлем құжаттарының негізімен МСПД ақша ... ... ... ... іске ... ... ... есеп жасарда, МСПД ақша
жетіспеген жағдайда кезекте тұрған төмен ... ... ... ... ... тиым ... есеп іске асқаннан кейін клиринг әр қолданушыға операциялық ... ... ... ... ... өтілген төлем құжаттарының көшірмесін;
өткізілмеген құжаттардың ведомосы;
қолданушыға өткізілген хабарлама, олардың өтілуі ... ... ... пайдасына түскен барлық төлем құжаттары.
2. ҚР қазіргі кездегі төлем жүйесіне талдау. (2006 – 2007 ж.ж)
20
Қорытынды
Осы жұмысты қортындылай отырып маңызды ... ... ... есеп айырысу – бұл ақшалай қаражаттарды
төлеушілер мен алушылардың шоттарына байланысты жазбаша ... ... есеп ... ... ... есеп айырысуды мынадай талаптарға сәйкес
келуі тиіс:
Біріншіден, өнімді сатудың үздіксіздігін ... ету ... ... айналымына жағдай жасау;
Екіншіден, белгіленген мерзімде төлемді жүзеге ... ... ... ... ақшалармен есеп айырысулардың өз
уақыттылығы, яғни ... есеп ... ... ...... ... оған қызмет көрсетуші
банкке бағытталған, ... ... ... ... және ... құнын жіберілген есеп айырысу құжаттары негізінде төлеу талабы.
Шаруашылықтағы өнімді жабдықтаушылар мен тұтынушылар арасындағы ... есеп ... ... ... ... ... ... өзара
есеп айырысулар туындайды. Банкаралық есеп айырысулар, егер де ... ... ... әр ... банкте қызмет көрсетілген жағдайда туындайды.
Мұндай есеп айырысулар бүгінгі күні ... ... ... ... Нарық экономикасына өтуге байланысты, яғни ... ... ... ... ... ... ... банкаралық есеп
айырысу жүйесі толық өзгеріске ... Бұл ... ... арасында өзара
корреспонденттік қатынасқа түсуге әкелді.
Төлем жүйесінің ыңғайлылығын ... ... ... ... ... тапсырмасы мен міндетін анықтап меңгеру
ыңғайлы. Төлем жүйелеренің барлық қатысушыларын- қолданушылар және агенттер
деп екі санатқа ... ... ... ... ... төлем жүйесін
іске асырып өзара есеп жүргізетін, шаруашылықпен айналысатын субъект және
жеке тұлға болып табылады.
Қазақстанның Ұлттық ... ... ... ... және ... ... ... операциясының ережесін бұзғаны
үшін төлем жүйелерін, формаларын, ... іске ... ... ... ... қызмет тәртібін ұйымдастыруды орнатады. Төлем және
ақша аударымының Заңына сәйкес төлем жүйелеріне ат ... ... ... ала ... ақша ... ... негізгі кезеңге көшеді.
Осы курсытық жұмысты қорытындылай отырып, қазіргі уақыттағы есеп
айрысу операцияларының, төлем жүйелерінің және ... ... ... ... көрсету басты мақсатарының бірі екендігін
көрсеттім.
21
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) ... ... мен ... ... ҚР заңы 1998 ... ... ... аумағында төлем құжаттарын пайдалану және қолма-
қолсыз төлемдер мен ақшалай аударымдарды жүзеге асыру ережесі» ҚР Ұлттық
банк ... №179 ... ... ... ... ... киенттердің банктік шоттарын
ашу, жүргізу және жабу тәртібі ... ... ҚР ... ... №266 қаулысы 2000ж
4) «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік классификаторы – төлемдердің
тағайындалуының бірдей ... ... ... ҚР ... ... № 388 ... 1999 ... Банковское дело/ Под ред. Сейткасымова Г. С. 1998 г
6) Деньги, кредит, банки / Под ред. Лаврушина О. И. 1999 ... Ақша және банк ... ... ... Банк ... – 2002. – 8 ... ... Сейтқасымов Ғ.С. Ақша , несие, банктер: Оқу құралы /- Алматы:
Экономика , 2001. – 452 бет.
22
-----------------------
[1] «Ақшалай төлемдер мен ... ... ҚР заңы 1998 ... ... ... ... ... – төлемдердің
тағайындалуының бірдей классификаторын пайдалану ережесі» ҚР Ұлттық банктік
Басқармасының № 388 ... 1999 ... ... банкі
1
2
3
4
1
5
3
2
4
Бенефициар
Бенефициар банкі
Аударушы (төлеуші)
Аударушының банкі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы қолма-қолсыз ақша айналысын ұйымдастыру19 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қолма-қолсыз ақша айналымы5 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Ақша айналысы, заңы, ақша массасы және ақша жүйесі31 бет
Ақша айналымы туралы түсінік11 бет
Ақша айналысы және оның заңы3 бет
Ақша айналысының заңы және оны реттейтін институттар3 бет
Ақша айналысының заңы және оны реттейтін институттар жайлы6 бет
Ақша айналысының тұрақтылығын қамтамасыз ету мәселелері17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь