Философия, оның пәнi және қоғамдағы ролi


Жоспар:
1.Философия және дүниеге көзқарас

2.Дүниетанымның тарихи типтерi мифология,дiн және философия

3.Философияның пәнi мен тәсiлi,олардың арақатынасы және басты функциялары

4.Философия және ғылым

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Философия, оның пәнi және қоғамдағы ролi

1.Философия және дүниеге көзқарас

2.Дүниетанымның тарихи типтерi мифология,дiн және философия

3.Философияның пәнi мен тәсiлi,олардың арақатынасы және басты функциялары

4.Философия және ғылым

1. Адамның объективтiк дүниенi танудың алғашқы формалары-дүниенi сезiну
және дүниенi қабылдау - эмоционалды-сезiмдiк сфералармен, түйсiктермен
байланысты болады. Әрбiр адам жастайынан дүниенi танып бiле бастайды,
заттар мен құбылыстар жайында бiлiмдер жинақтайды (мыс.оптимистiк және
пессимистiк көзқарастар дүниенi сезiну мен байланысты,ал сол сезiмдер
негiзiнде қалыптасқан образдар мен бейнелер мыс.белгiлi бiр өткен немесе
келешекте болатын өмiр жағдайларын елестету, дүниенi қабылдау болып
табылады). Дүниенi сезiну мен қабылдау адам өмiрiнде маңызды орын
алады,бiрақ құбылыстар мен процестердiн терен мәнiң,олардын себептерi мен
салдарын түсiнуге мүмкiндiк тудырмайды. Ондай мүмкiндiк тек дүниетаным
негiзiнде қалыптасады. Адам заттар мен құбылыстар жайында бiлiмдер жинақтай
отырып, дүние неге былай құрылған,адамның тууы мен өлiмiнiң, бақыты мен
қайғы –қасiретiнiң себебi неде деген мың-сан сұрақтар қойып,оларға жауап
iздейдi.Бұл сұрақтарға адам өзiнiң мәдени денгейiне байланысты, арнаулы
немесе жалпы бiлiм дәрежесiне орай,әр түрлi өзара әнгiмелесудiң әсерiмен
және бұқаралық ақпарат құралдары мен әдеби кiтаптардан алынған
мағлұматтарына қарай жауап бере отырып,өзiнiң жеке өмiрлiк философиясын,өз
дүниетанымын құрастырыды. Дүниениетаным дегенiмiз адамның дүниенi
түсiнү,оны бағалаудың принциптерi мен әрекеттерi, бiлiмi мен сенiмi,ой-
пiкiрлерi мен құндылықтарының синтезi, жинтығы. Кейiн,адамның бiлiмдерi
мен сенiмдерi бiркелкi жинақтала келiп, дүниенiң өзгерiсi мен дамуы туралы
кең көлемдi көзқарас, ой-пiкiрге айналады (дүниетаным дүниеге көзқарсқа
айналады). Дүниедегi өзiнiң орны туралы,жеке және қоғамдық өмiрдiң мақсат-
мүдделерi туралы,өзiнiң өмiрлiк ұстанымы мен iс-әрекетi туралы ойлана
отырып адам белгiлi бiр көзқарастарға келедi. Дүниеге көзқарас дегенiмiз-
айнала қоршаған орта, бүкiл әлем,тұтас дүние туралы,ондағы адамның
орны,тiршiлiктiң мән-мағынасы туралы көзқарастардың пiкiрлер мен
түсiнiктердiң жүйеленген жиынтығы. Дк-сезiмнен,нанымнан,танымнан тұрады.
Оның құрамына

бiлiм;

сенiмдер мен нанымдар,

құндылықтар мен ережелер;

эмоционалды-ерiктiк компонентер кiредi.

Сонымен,дүниегекөзқарас-адамзат санасының,дүниетанымының қажеттi
бөлiгi.Бiлiм мен сенiмнiң,ой мен сезiмнiң, көңiл-күйi мен мақсат-мүдденiң,
үмiт пен ниетiң т.б. түрлi жақтарының бiрiгуi болып табылатын дүниеге
көзқарас адамдардың дүние және өзi туралы бiртұтас ұғымдарының жиытығы
деуге болады.Дүниеге көзқарастың өзегi бiлiм болғандықтан,бiлiмнiң
мазмұнының ақиқатығымен тереңдiгiне,дәлелдiлiгi мен жүйелiлiгiне қарай ол
күнделiктi – практикалық және теориалық болып бөлiнедi. Күнделiктi –
практикалық дүниегекөзқарас бiркелкi емес, өйткенi оның иесi болып
табылатын адамдардын бiлiмi, ақыл ойы мен рухани мәдениетi,ұлттық
дәстүрлерi мен дiни сенiмдерi жағынан алуан түрлi. Күнделiктi –практикалық
дүниеге көзқарас құрамына сананың аса қарапайым формаларынан бастап,
ғылымдардың, өнер иелерi мен саяси қайраткерлердiң т.б. озат ой-пiкiрлерi
болады. Мұндай көзқараста қателесу, адасушылық пiкiрлер де бар.Өйткенi,
тұрмыстық көзқарастың формалары стихиялық сипатта қылыптасқан мазмұны терен
ойластырылмаған ,жан-жақты талданбаған және дәлелделмеген. Ал
дүниегеқөзқарастың теориялық денгей арнайы сынақтан өткен,ғылыми негiзделiп
дәлелденген болып табылады. Философия және ғылым көзқарастың осындай
(теориялық) денгейiн жатады,өйткенi философиялық көзқарас жалпы теориялық
бiлiмдердi ғана бейнелендiредi. Теориялық көзқарастың ерекшiлiктерi өзiне
ғана тән өзгеше тiлi бар(категориялдық аппарат), жоғары және қатан денгейде
абстракциялану. Бұл денгейде, адамды және әлемдi зерттеудiң арнайы әдiстерi
пайда болады,объективтi және субъективтi нақтылықтың қалыпы,моделi құрылады
да,адам өмiрiнде үлгi болатын көзқарастар қалыптасады. Мәселе шешу
тұлғаның көзқарысына қоғамда қалыптасқан ой-пiкiрлер,принциптер,әдептiлiк
нормалары, құндылықтар табиғаты және т.б. әсерiн тигiзетiнi көпшiлiкке
белгiлi. Ал,жеке тұлғаның көзқарастары қоғамдық көзқарастарды озып кету
мүмкiнбе

2.Көлемi кең шенбердiң iшiне (дк) кiшi шенберлi (философия) енiп тұрады-
деп айтуға болады. Демек дк iшiнде философиядан басқа да дк әлеуметтiк
тарихи типтерi бар, олар мифология мен дiн. Мифология –

1)адамзаттын рухани мәдениетiнiң ең көне формасы,

2)дүние,табиғат және адам жайында бiртұтас түсiнiк болып табылады,өйткенi
онда сыртқы дүние мен адам,ой мен сезiм, бiлiм мен көркем бейне, зат пен
идея,объективтiк және субъективтiк дүниелер арасында айқын шекара болмады.

Мифтiң негiзгi қызметi- дүние қайдан пайда болғаның түсiндiру,этикалық
және эстетикалық түсiнiктер арқылы белгiлi бiр мораль нормалары
менқұндылықтар жүйесiн орнықтыру.(мыс.Сфинкс туралы миф табиғаттын
құпиясын бiлдiредi; Кентаврлар-адамның хайуаннаң жаралғаның бiлдiредi,
Прометей-оттың пайда болуы, Икар-аспанға ұшу ұмтылысын бiлдiредi, Сизиф-
өмiрдiн мәнiң түсiну әрекетi.) Мифтердi тек ертегiлер,аңыздар деп түсiнген
дұрыс емес, өйткенi миф бұл индивидтiң қоршаған әлемдi игеруi,адамдардың
табюиғаттаң және әлеуметтiк ортадан болмыстан тәуелдiлiгi және мифтерде
дiннiң, философияның, ғылымның бастамалары бар.Мифтердiң дiннең
айырмашылығы сенiмге ғана емес,ақал –ойғада,парасаттылыққа да сүйену.
Мифтер өздерiнiң мазмұнына қарайкосмогониялық-әлемнiң жаратылысы
туралы,теогониялық-құдайлардын пайда болуы туралы,астрогониялық-планеталар
мен жұлдыздар туралы, антропогендiк - адамның пайда болуы, этногендiк-рулар
мен тайпалар туралы, эхатологиялық - ақрзаман, топан суы туралы,
каһармандық т.б. болып тарайды. Сондықтан, мифология-адамдардың өздерiн
қоршаған орта туралы түсiнiгiн тарихи, өздiгiнен долды деп сенетiн түрлi
бейнелер, кейiпкерлер мен өқиғалар арқылы жеткiзуi деугеде болады. Мәселе
шешу Мифтер мен мифологияны дүние таным ретiнде тек алғашқы қауымның даму
денгейiмен байланыстырады. Ал,мифология рухани-практикалық феномен ретiнде
қоғам дамуының басқа кезендерiнде де,әсересе қазырғы заманда өмiр сүредi
деп айтуға болама (мыс. 20ғ. Д.Джойстың,Ф.Кафканың,ТМанның,Ч.Айт матовтың
т.б.әдеби шығармаларында дәстүрлi мифтер тек пайдалана ғана қоймай ерекше
өзгертiлiп те қойған) Дiн-дк шындық дүниенi бұрмалап бейнелендiрушi
формасы болып табылыды,өйткенi ол дүниенiекiге бөлiп қарастырады және
ғаламат күшкесенiм-дiни сананың негiзi болып табылады. Дiн-рухани
мәдениеттiң бөлiгi,ең тұжырымды түрде Құдай мен адамның арақатынасы,адамның
танымнаң тыс күштердi мойындау және соған илану деп анықтауға болады (дiн-
алғашқы қауымда пайда болды-тотемизм, фетишизм, анимизм; ұлттық,
мемлекеттiкдiндер - индуизм, иудаизм; әлемдiк дiндер-буддизм, христиан,
ислам). Дiн құлшылық жолындағылар мен Құдiрет арасындағы бiр байланыстың
барлығына деген сенiмге негiзделедi және ол сенiм белгiлi бiр дiни iлiм
түрiнде тұжырымдалып, тұрмыста дiни салттар мен ғұрыптар түрiнде көрiнiс
тауып, арнаулы дiни институттармен атқарылады (шiркеу, мешiт, әр түрлi
секталар т.б.). Алғашқы дiни жүйесi политеистiк болды-пантеон құдайларының
болуы, кейiн мемлекеттiк билiктiн бiр ортаға жиналуымен байланысты
монотеизм-бiр құдайға сену келедi. Философияның тарихында құдайдын бар
екендiгiн дәлелдеуге сынақ жасағандар болды (А.Аврелий,Ф.Аквинский, И.Кант
т.б.).Мұндай дәлелдiн төрт түрi белгiлi 1)космологиялық дәлел-осы әлем
пайда болғаннан соң,оны бiреу жарату керек. Өмiр қайдан пайда болды
2)теологиялық-дүниеде барлығы мақсатқа,сәйкестiлiкке негiзделедi. Дүние
қандай мақсатпен жаратылған 3)онтологиялық-адамдар құдайға сенген сон,
құдай болу керек. Ендеше адамдар неге сенедi 4)этикалық-И.Кант құдайдың бар
екенiң, не жоқ екенiң бiлуге болмайды деген. Адамдардың құдайдан қорққаны
тәртiп үшiн керек. Мәселе шешу философия мен дiннiң жақындығы да бар-ол
екуi де дк қоғамдық-тарихи формалары ретiнде дүниенi түсiндiрудiң және
адамдардың санасы мен мiнез-құлқына ықпал жасаудың ұқсас мiндеттерiн
шешедi.Алайда олардың бiр-бiрiнен айырмашылықтары да орасан зор,қандай

3.Философия(б.д.д.6-5ғғ) Үндiстанда,Қытайда,Мысырда,Грек елiнде пайда
болды.Бұл терминды алғашқы қолданған антик философы,математигi Пифагор,ол
оны даналыққа құштарлық деп түсiндi. Бұл сөздiн тiркесiндегi құштарлық
белгiлi бiр нәрсеге тандануды, өзiңнен жоғары тұрған сезiмiңмен мойындауды
және басқа осындай әсерлердi бiiлдiрумен қатар, өзге үшiн өзiңдi ұмыту,
өзiңнен бас тарту сезiмiн де аңғартады.Осылай зерделеудiң нәтижесiнен
мынадай түйiн келiп шыығадыфилософия-адамның өзiнiң шенберiнен шығуға
мүмкiндiк беретiн рухани форма.. Сонымен, философияны даналық
түсiнiгiмен байланыстырар болсақ, онда бұл сонғы ұғым бiлiмнiң жоғары
синтезi, белгiлi бiр нәрсе туралы толық жетiлген бiлiм деген мағынаны
бiлдiредi.Демек, философия осындай бiлiмге деген құштарлық,ал бұл
даналықтың объектi-менiң өзiмнен тыс табиғат және адамзат әлемi, сонымен
қатар, өзiм және феномен ретiндегi бiлiмнiң өзi(антика дәуiрiнде философия
бiлiмге ұмтылуды, таза да тұнық Ақиқатқа жетудi бiлдiрдi).Философияның
бастапқы негiздерi мифология,дiн және алғашқы ғылымдарда
(математика,физика, астрономия,медицина ) жатыр.Оың ерекшiлiктерi

1.Оның негiзгi зерттеу объектi-адам,оның әлемде алатын орыны және оған
деген қатынасы.

2.Ол, дүние құрылымының бастапқы негiздерiн қарастырады. Дүние қандай,
оның мәнi,мазмұны қандай

3.Философия өмiрдiн әсерiмен, жаңа фактiлердiң әсерiмен өзгередi, ал оның
таным әдiстерi ақыл-ой мен интуиция(мифте-сезiм,қиял болса;дiнде-сенiм және
сезiм).

4.Философиялық танымның эмпирикалық(тәжiрибе) негiзi,базасы-жеке
ғылымдармен, қоғамдық-тарихи практика.

Жоғарыда айтқанның ескере отырып философияға келесi анықтамалар беруге
болады Философия-бүкiл адамзаттың даналық ой-пiкiрлерi, талғамы,
дүниетанымы, көзқарасы. Философия- жалпыадамзаттық iлiм, адамзаттын рухани
табысы. Философия-жалпы теориялық iлiм, ол объективтi шындықтың жалпы
зандылықтарын зерттеп, теориялық қорытынды жасайды. Философия-материя мен
сана,таным мен болмыс, адам мен қоғам жайлы адамзат ой санасының дамуы
барысында жинақталған,жүйеленген ғылыми ой-пiкiрiдiң теориялық
жиынтығы.Философия-бүкiл әлемдi, оның басты салалары
(табиғат,қоғам,адамсанасын) тұтас құбылыс ретiнде алып, оның жалпы
зандылықтарын ашып, объективтiк шындық жөнiндегi белгiлi қағидалар жүйесiн
қалыптастыратын ғылым. Бұл философиялық сұрақтардың iшiнде әң маңызды
орынды адам және әлем мәселесi алады.Өйткенi, философия iлiмi бүкiл
дүниенiң құрылымын, даму орынын, оның өзiнде адамдардын алатын орынын, оның
iскерлiгiн қарастырады. Философияның негiзгi мәселесiнiң (ф.н.м.) мәнi
шындықтың екi жағынан туып тұр-объективтiк,материалдық және
субъективтiк,идеялық; ойлаудың болмысқа қатынасы немесе сананың материяға,
рухтын табиғатқа қатынасы деуге болады.Бұл мәселенiң екi қыры барбiрiншi
қыры нақтылықтың бастақы себебi неде,дүниенiң негiзi ретiнде ненi алуға
болады; ал екiншi қыры дүниенi танып бiлуге болама деген сұрақ.
Ф.н.м.бiрiншi жағынаң-дүниенiң мәнi,табиғаты туралы-онтологиялық мәселеден
екi қарама-қарсы көзқарастар туып отыр,олар идеалистер мен материалистер.
Бiрiншiлер дүниенiң бастамасы,негiзi абсолюттi рух, дүниежүзiлiк ақыл-ой,
адам санасынаң тыс және тәуелсiз материалды емес тек рухани, идеалды
субстанция, Құдай (объективтiк идеалистер Платон,Г.Гегель,Фихте,Шеллинг)
немесе адамның ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Адам оның қоғамдағы рөлі
Философия пәні және оның қызметі
Философия пәні және оның қоғамдық міндеттері
Философия, оның пәні, қызметтері және зерттеу объектісі
Педагогикалық мамандық және оның қазіргі қоғамдағы ролі
Саяси элита және оның қоғамдағы рөлі
Философия пәні
Философия пәні мен қызметі
Философия пәні және дүниеге көзқарас
Социология пәні және оның қоғам өміріндегі рөлі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь