Күн жүйесінің эволюциясы

Біздің Құс Жолы атты, спираль тәріздес галактикамыз шамамен 150 млрд жұлдыздан құралған, оның өзінің ядросы мен бірнеше спираль тәріздес тармақтары бар. Оның мөлшері 100 мың жарық жылына тең. Біздің галактикамыздағы жұлдыздардың басым көпшілігі қалыңдығы 1500 жарық жылындай болатын алып “дискінің” ішінде шоғырланған. Қазіргі кезде біздің галактикамыз космос кеңістігінде секундына 550 км жылдамдықпен қозғалып келе жатыр. Оның екі серігі - Үлкен және Кіші Магеллан бұлттары бар. Галактиканың диаметрі экватор бойынша 3•08•1013 шақырымға тең. Галактика жұлдыздары ядроны айналатын қозғалысы күрделі болады және бұл қозғалыс басқа қатты және сұйық заттардың қозғалысынан мүлдем бөлек. Жұлдыздардың айналу периоды олардың массасына және галактикалық орталықтан орналасу қашықтығына байланысты әртүрлі болады.
Галактикадағы заттар негізінен атомдық күйде болып, оның 99% сутегі құрайды. Галактиканың ядросы көлденеңінен шамамен 30 жарық жылына тең. Осы ядро сутегінің негізгі қайнар көзі болып саналады. Біздің Күн жүйеміз Галактиканың шетінде, яғни оның ядросынан 30 жарық жылы қашықтықтығында орналасқан. Ең жақын жұлдыздармен салыстырғанда Күн Лира шоқжұлдызына қарай 20 км/сек жылдамдықпен қозғалып келеді. Сонымен қатар Күн өзінің көршілерімен бірге галактика кеңістігінде Аққу шоқжұлдызына қарай 250 км/сек жылдамдықпен айналып келеді. Күн галактиканың орталығын 180 млн жылда айналып шығады. Яғни бір галактикалық жыл шамамен 180-190 млн жылға тең. Күнге ең жақын жұлдыздар – Центаврдің альфасы (Проксима) және Сириус.
Күн – қатты қызған (беткі температурасы – 6000С), плазмалық шар (тығыздығы 1,4 г/м3). Оның лаулаған от пен протуберанецтер орналасқан тәжі бар. Күннің сәуле шығаруының – күннің белсенділігінің – 11 жылдық
        
        Күн жүйесінің эволюциясы
Біздің Құс Жолы атты, спираль тәріздес галактикамыз шамамен 150 млрд
жұлдыздан ... оның ... ... мен ... ... ... бар. Оның ... 100 мың ... ... тең. ... ... ... ... ... 1500 жарық жылындай
болатын алып “дискінің” ішінде шоғырланған. Қазіргі ... ... ... ... ... 550 км ... ... жатыр. Оның екі серігі - Үлкен және Кіші Магеллан бұлттары ... ... ... ... ... ... тең. Галактика
жұлдыздары ядроны айналатын қозғалысы күрделі болады және бұл ... ... және ... заттардың қозғалысынан мүлдем бөлек. Жұлдыздардың
айналу периоды олардың массасына және ... ... ... ... ... болады.
Галактикадағы заттар негізінен атомдық күйде болып, оның 99% сутегі
құрайды. Галактиканың ядросы көлденеңінен шамамен 30 жарық жылына тең. ... ... ... қайнар көзі болып саналады. ... Күн ... ... яғни оның ... 30 ... жылы ... Ең ... жұлдыздармен салыстырғанда Күн Лира шоқжұлдызына қарай
20 км/сек ... ... ... Сонымен қатар Күн өзінің
көршілерімен ... ... ... Аққу ... ... ... ... айналып келеді. Күн галактиканың орталығын 180 ... ... ... Яғни бір ... жыл ... 180-190 млн ... Күнге ең жақын жұлдыздар – Центаврдің альфасы (Проксима) және Сириус.
Күн – ... ... ... ... – 6000С), плазмалық шар
(тығыздығы 1,4 г/м3). Оның лаулаған от пен протуберанецтер орналасқан ... ... ... ...... белсенділігінің – 11 ... ... ... ... ең жоғарғы шегінде оның бетінде ерекше көп ... ... ... ... ... ішкі ... ... 2-конвекция зонасы; 3-хромосфера; 4-фотосфера; 5–кун
дақтары; 6-протуберанецтер; 7-тәж термоядролық реакциялар күн ... ... ... ... рет ... ... жүріп өтуіне
қажетті температураны теориялық түрде Артур ... ... ... физигі Ганс Бете (1967 жылы Нобель сыйлығын алған) Күнде жүретін
сутегімен ... ... ... ... ... шығарды.
Күн жүйесі мен жұлдыздардың пайда болуы ... ... ... гипотезаның негізінде, Ғаламның үш фундаменталдық ерекшелігі бар:
біріншіден Ғаламдағы заттардың басым көпшілігі сутегіден (75%), ... және ... да ... ... ... ... ... Ғаламның кезкелген нүктесінде жұлдызаралық газ және шаң бар;
үшіншіден Ғаламда ... ... ... және турбулентты қозғалыста
(галактиканың формасы спираль тәріздес, жұлдыздар айналуда, планеталар
күнді айналады және т.б.). ... ақ ... Күн ... жасы 5 млрд жылға
тең екендігін білеміз. Бұл ... ... ... өзіміз орналасқан
бөлігінің тарихын елестетуге мүмкіндік береді.
Күн жүйесінің пайда ... ... ... ... бар. ... осындай гипотезаны И.Кант ұсынды. Бұл гипотезаны П. ... ... ... ғана ... пен О. ... жаңа ... пайда болды.
Бұл гипотезалардың басқа ... ... ... ... ... ... компоненттерден емес, суық күйдегі заттардан
түзілген. Швед ... ... ... ... ... ... Күн
жүйесінің пайда болуы гипотезасының электромагниттік варианты қазіргі ... ... ... болу үрдісі галактикада үздіксіз жүреді. Кезкелген
уақытта газ бен шаң, турбуленттік күштердің ... ... ... ... ... ... қосылып жатады. Пайда болған
глобула протожұлдыз ... ... ... ... ... қозғалысқа ие болады. Глобула үлкейе бере ақырында ... ... оның ... атомдық синтездің реакциялары өте
бастайды.
Қызудың белгілі бір шегіне ... ... ... өзінің қабығына
айналған, қалған затты жарып, жан – жаққа шашыратып тастайды. ... оның ... ... ... ... ... ол атомдар
өздерінің электрон қабықшаларын жоғалтатын температураға да жетеді. 15 млн
градустық температурада ядролық синтез реакциялары ... ... ... зор ... бөле отырып, гелий ... ... ... А. ... ... біздің Күніміз
осы ядролық реакциялар ... ... ... ... ... ... ... 15 млн градус, ал бетінің температурасы ... ... ... ... ... ... ... теңдігін түсіндірді. Оның
түсіндірмесі бойынша тартылыс күші газдардың сығылуын ... ... ... ... кері әсер етеді. А.Эддингтон, ... ... ... ... ... бар ... ескерді, ал сәуле
шығару жұлдыздың ... ... ... ... ... қысым
да елеулі болуы тиіс.
Бұл жерде гелийді күл ретінде ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Жұлдыздың массасына байланысты бұл үрдіс ұзақ
немесе жылдам болуы мүмкін. Массалары Күннің массасындай жұлдыздарда ... ... бойы ... ... Бірақ сутегінің қоры шексіз емес,
олар қашан да болсын ... ... ... ... қоры ... кейін 100 млн
градус температурада гелий жана бастайды деп жорамалданып отыр. ... ... мен ... ... ... мен көміртегі жану үшін біздің ... ... ... осы ... ... де ... елеулі процестер өтеді.
Гелий сутегіден ауыр, сондықтан ол жанып біткен соң ... ... Енді ... ... ... ... Ал орталықта қалған гелийлік
шар, қызған ... ... ... Оның температурасы да көтеріле бастайды.
Біздің Күнңің көлемі үлкейе бастайды. Бұл құбылыс ... Күн ... ... алып келеді. Мысалға, Жерде поляр мұздықтары
еріп, мұхиттар буланып, планетаны қалың ... ... онда ... ... Гелийлік өрт оны қоршаған сутегілік қабықшаны жарып, нәтижесінде
бүкіл планеталық жүйеге таралып, көптеген планеталардың атмосферасын ... ... ... ... соң ... пеш ... Бірақ Күн гелийлік ... ... ... күн ... ... оның ... қабықшасы
суыи бастайды. Гелий осыдан кейін қайта ... ... ... ... басталады. Ішкі қабаттардағы ... ... ... ... ... ... ... түзілуге қажетті
жағдайлар туып, фотондардың ағыны басталады.
Көп мөлшерде жылу бөлінумен ... ... бұл ... ... ... жеткенде, Күннің қабықшасы кеңістікке шашырап кетеді, яғни ... ... ... ... Күн ақ карликке айналып, тып – тыныш
бірнеше милиондаған жылдарға созылған тіршілігін ... ... ... ... ... ... ... жану процесі басқа
химиялық элементтердің, мысалы, неон, магний, кремний, фосфор, ... т.б. ... ... жүре берер еді. Бұл элементтердің барлығы бір-
біріне кигізілген матрешкалар секілді жанатын еді, мысалы, магний – ... ... - ... ... және т.б. ... ... ... бұл
процес тоқтайды. Себебі, темір жанбайды. ... ... мен ... ... ең соңында электрондар мен протондар бір-бірімен
қысылысып, нәтижесінде тек нейтрондар ғана қалатын жағдайға жетеді.
Олардың алатын орны аз ... ... ... өзегі одан
ары сығылады, сонымен қатар қосымша энергия бөледі, бұл энергияның әсерінен
сығылу ... ... ... ... ... ... пайда
болады, бұл әлсіз бөлшектер жүйеден тез арада сыртқа шығып ... ... ... ... ... сығылу қайтадан
күшейеді. Нейтринолардың ағыны ұлғаяды, бірақ олар енді ... ... кете ... ... ... ... өздерінің тығыздықтарын
ұлғайтады. Бұл кезде гравитациялық күштердің әсерінен аса жаңа ... деп ... ... ... ... ... ... периодты системадағы басқа элементтер де ... Бұл ... ... Ғалам бойынша босып жүреді.
Біздің Күн мен планеталар аса жаңа ... ... ... деп ... Глобула протожұлдызымен бірге протопланеталық
“бұлт” пайда бола бастайды, бұл ... ... ... ... ... болады.
Күн системасы 9 планетадан тұрады: Меркурий, Венера, Жер, ... ... ... Нептун, Плутон.
Аталған планеталардың барлығы бір бағытта, бір жазықтықта ... ... ... ... ... ... қозғалады. Күн
системасының орталық нүктесінен оның шетіне ... ... ... 5,5 жарық сағатына тең. Күннен ... ... ... 149 ... тең, бұл ... оның 107 ... ... планеталарда планеталар серіктерінің басым көпшілігіндегідей
атмосфера жоқ, өйткені оларда ... ... ... ... ... ... ... көмірқышқыл газы басым, ал Юпитердің
атмосферасында аммиак көп. Айда және ... ... ... ... ... ... ... - Юпитер, Сатурн, Уран мен Нептунның құрамы ең
алғашқы тұмандықта ... ... ... ... Олардың құрамы
жалпы Ғаламның құрамына өте жақын. Ішкі ... яғни ... ... мен Марс ... ... ауыр ... көп, ал гелий, неон
сияқты газдар аз мөлшерде, себебі планеталардың гравитациялық күші ... ... ... тұра ... олар ұшып ... ... ... 144 000 км. Бұл Жердің диаметрінен 12 ... ал ... ... ... 300 есе көп. ... ... ... бөлек. Ол жеңіл заттардан – сутегі мен гелийдің ... – ақ ... ... ... газдар мен басқа да химиялық
элементтерден ... ... да ... ... ... ... күші Жермен салыстырғанда екі жарым есе көп, сондықтан жоғарғы
қабаттардағы ... ... ... ... планетаның ішндегі заттардың
тығыздығы жоғарылайды.
Ғылымда бұл планетаның құрылымы газды - сұйықты екендігі белгілі.
Оның ... ғана тас ... ядро ... мүмкін. Ол сутегімен қоршалған,
ол аса зор қысымның әсерінен электр тогы мен ... ... ... ... айналған. Юпитерде Күн сияқты газды-шаңды тұманнан пайда
болған. Бұл ... ... ... құрамы дәлелдейді. Бірақ оның
массасы термоядролық реакциялар жүруі үшін жеткіліксіз, әйтпесе ... ... ... жұлдыз болып, бұл жағдайдың Жерде тіршілік
пайда болуына қалай әсер ететіні белгісіз еді. ... ... да ... ... ... ... ... Планетаның температурасы
орталығына қарай жылжыған сайын жоғарылап, ең ... ... ... ... ... ... температуралар әсерінен планетаның
қабықшасында ... ... ... ... ... сызықтар пайда болады. Юпитердегі магнит өрісі Күннен бөлінген
сәулелерді ұстап, тек қана тіршілікке емес, электронды құралдарға да ... ... ... ... ... ... атты ... полярлық шуғылалар мен Юпитер атмосферасындағы көз ... ... ... ақ 400 ... ... ... ... бақылаған. Бұнымен қатар Юпитердің серіктері де анықталған.
Олардың бірінде – ... ... ... активтілігі жайлы тұжырым
жасауға мүмкіндік беретін сегіз вулкан табылған.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жердің әлем теңсіздігіндегі орны14 бет
Күн жүйесі эволюциясы3 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Күңгірт энергия және ғаламдық антигравитация8 бет
Экономикадағы құн формасы15 бет
Экономикалық теориядағы ақша34 бет
Қазақстан Республикасының құнды қағаздар нарығын талдау82 бет
Аспан әлеміндегі ең көп таралған объектілер - жұлдыздардың эволюциясы10 бет
Жалпы биология9 бет
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь