Қазақстан Республикасындағы жазаның түсінігі және оның мақсаттары

МАЗМҰНЫ.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.5

І.тарау. Қазақстан Республикасындағы жазаның түсінігі және оның мақсаттары.
1.1. Жазаның түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6.9
1.2.Жазаның мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10.17
ІІ.тарау. Қазақстан Республикасында Жазаның жүйесі және олардың түрлері.
2.1. Жазаның жүйесінің ұғымы және маңызы ... ...18.23
2.2. Жазаның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24.30

ІІІ.тарау. Жаза тағайындалуы.
3.1. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері ... ... ...31.36
3.2. Қылмыстың жауапкершілікпен жазаны жеңіл. дететін және ауырлататын мән жайлары ... ... 37.44
3.3.Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Пленумының 1993 жылы 24 маусымдағы №2 қаулысы пленумның 1994ж. 23 .желтоқсандағы № 4 қаулысымен енгізілген өзгерістері ... ... .. 45.53

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54.55

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56.57
Кіріспе.
Заңдылық пен құқық тәртібіне байланысты практикалық міндеттерді шешуде мемлекетіміздің құқықтық жүйесінің бір тармағы болып табылатын қылмыстық заңның рөлі едәуір, ол заң бұзушылықтың қылмыс сияқты аса қауіпті түрімен күресуге бағытталған. Жаза - мемлекет қолындағы маңызды құрал, ол арқылы мемлекет адамды, оның құқын, бостандығын, заңды мүддесін, меншікті, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіпті және қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, конституциялық құрылысты, еліміздің аумақтық бүтіндігін, қоғам мен мемлекеттің заңмен корғалатын мүдделерін, адамзаттың бейбіт өмірі мен кауіпсіздігін ңылмыстық қастандықтан қорғайды. Ол қылмыстық жауаптылықты жүзеге асырудың басты формасы және қылмыскерліктің алдын алу шараларының бірі болып табылады.
Біздің елімізде жаңа ҚК-тің қабылдануына байланысты осы маңызды заңның баптарына түсініктеме беру кажеттігі туындап отыр. Ол осы заңның кейбір баптарын дұрыс түсініп, оны іс жүзінде қолдану үшін қажет. ҚК-те жазаның жаңа түрлері қарастырылған, олар: қоғамдық жұмысқа тарту, әскери қызмет бойынша шектеу, бас бостандығын шектеу, қамауға алу. Бұл жазаларды қолдану бас бостандығынан айыру сияқты жазалардың азаюына, ал өмір бойы бас бостандығынан айыру - өлім жазасын қолдануды азайтуға сеп болады. Бас бостандығынан айыру жазасының онша тиімді жаза емес екендігін ескерсек, бұл біздің мемлекетіміздің қылмыстық жазаға қатысты саясатындағы дұрыс бағыт. Әртүрлі жазаны дұрыс қолдану үшін ҚК-тің 39-бабында көрсетілген жазалардың әрбір түрінің мазмұнын, негіздемесін және қолдану ретін түсіну кажет.
Жаза тағайындау — мемлекеттік органның маңызды да жауапты міндеті, себебі жаза тағайындау арқылы ғана қылмыс жасаған адамның әрекетіне қорытынды баға беріледі. Жаза тағайындау барысында заң нормалары бұзылса, ол ауыр зардапқа әкеп соғады. Мысалы, шектен тыс катаң жаза берілсе, сотталған адамда ыза-кек туады. Ал өте жеңіл жазаланған адам жазаға онша мән бермейді. Бұл екі жағдайда да қылмыс қайта жасалынуы мүмкін, себебі әділқазылық принципі сақталмағандықтан, жаза өз мақсатына жетпейді.
Жаза тағайындағанда сот ҚК-тің 52-62, 80-баптарында қарастырылған жаза тағайындау тәртібін, сондай-ақ қылмыстық заң принциптерін (заңдылықты, қылмыстық қудалау шараларын үнемдеу, жазаны жеке адамға сәйкес даралау, т.б.) басшылыққа алуға тиіс. Бұл жағдайда сот ҚК-тің 38-бабында белгіленген жазалардың мақсатын негізге алады.
Жазаға байланысты осы және басқа да мәселелер ұсынылып отырған оқу құралында қарастырылған. Мемлекеттің қылмысқа қарсы күрестегі қолданылатын шаралары сан түрлі мемлекет қолданатыны осы шаралар ішіндегі ең негізгісі де, ең ықпалдысы да –жаза, яғни жазалау шарасы болып табылады. Қылмыстық–құқықтық нормалардың бұлылмауы мемлекет мәжбүрлеу арқылы жүзеге асырады. Себебі басқа құқық нормаларға қарағанда қылмыстық құқықтағы тыйым салынған нормалар жиірек бұзылады және оның мемлекет, қоғам мүддесіне немесе жеке азаматтардың мүддесіне тизізетін залалы басқа құқық салаларының нормаларының бұзылуына қарағанда ана ғұрылым мол.
Жаза –мемлекеттің мәжбүрлі шарасы. Ол қылмыс жасаған тұлғаға тек ерекше мемлекеттік орган, сот арқылы осы жөнінде шығарылған үкім негізінде ғана қолданылады. Ал, үкім Қазақстан Республикасы атынан шығарылады. Мемлекеттік мәжбүрлеудің басқа шаралары лауазымды қызмет иесінің атынан немесе басқа да билік басқару органдарының атынан қолданылады.
Жаза – бұл мемлекеттік жазалаудың заңдарда орнаған түрі. Қылмыстық Кодекстің 38 – бабында жазаның түрлері толық қамтылған. Қылмыс жасаған тұлғаға сот жазаның аталған бапта көрсетілген басқа түрлерін қолдана алмайды.
Заң тұрғысынан алып қарағанда, жаза қылмыстың құқықтық салдары болып табылады. Қылмыспен жаза - өзара тығыз байланысқан құқықтық ұғымдар. Мемлекеттік мәжбүрлеудің шарасы ретінде – қылмыс болып табылатын құқық бұзушылыққа ғана қолданылады.
Жазаның өзіне тән міндетті қасиеті – жазалау. Жазаны –жазалаудың күшпен қолданылатын, мәжбүрлейтін жағы, яғни сотталған тұлғаны заңда көзделгендей құқықтарымен бостандықтарынан айыратын немесе оларды шектейтін жағы деп түсіну керек. Жаза қылмыскерге қашанда белгілі бір айырылу, қайғы –қасірет шектіреді. Олар тән азабы, рухани сипатта, қаражаттқа қатысты немесе басқа да сипатта болуы мүмкін. Мысалы, бостандығынан айырылған, қамауға алынған кезде сотталушы тұлға жеке басының бір қатар құқығынан айырылады. Ең алдымен, ол бостандығынан айырылады оның өзінің отбасымен, достарымен, туған –туысқандарымен қарым –қатынасы үзіледі. Мүлкі тәркіленгенде немесе айыппұл салынғанда, сотталушының қаражатының жағдайы нашарлап кетеді. Ал жазаның белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру сияқты шарасы –лауазым, мамандық таңдау пайдалану құқығын шектеуге ұсынылады. Жазаның жазалаушы элементтері оның қорқыныш тудыру (үрейлендіру) сияқты қасиетін алға тартады.
Жаза жүйесі деп қылмыстық заңмен белгіленген, салыстырмалы ауырлығы ескеріле отырып, белгілі тәртіппен орналастырылған жаза түрлерінің соттар үшін міндетті және толық тізімі айтылады. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы Қылмыстық Кодексінде жаза жүйесі 39 –баптың бірінші бөлігінде орнықтырылған.

І-тарау. Қазақстан Республикасындағы жазаның түсінігі және оның мақсаттары.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1. Қазақстан Республикасының Конститутциясы Алматы, 1995ж.
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі Алматы, 1997ж.
3. Оқулық А. Ағыбаев Қылмыстық құқық Алматы Жеті жарғы, 1998ж. Жалпы және Ерекше бөлім.
4. Словарь по уголовному праву А.В. Наумов Москва, 1997г.
5. «Уголовное право» Особ. часть А.Н. Рогора, Москва,1996г.
6. «Уголовное право» Особ. часть Москва, 1998г.
7. «Уголовное право» Общая часть Москва, 1996г.
8. Общая часть уголовного право А.Ф. Истомин Москва, 1997г.
9. «Уголовное право» РК общая часть Алматы 1998г.
10. Поленов Г.Ф. «Схема по уголовному праву РК» Алматы 1998г.
11. Закон РК «О порядке и условиях содержания под стражей и подозреваемых и обвиняемых в совершений преступлений» Алматы 1999г.
12. Поленов Г.Ф. «Назнечение наказания» Алматы 1998г.
13. Кочой С.М. «Ответственность за корыстные преступления против собствености» Масква 1998г.
14. Уголовно –правовые меры борьбы с преступлениями, связанными с наркотиками Алматы 1998г.
15. Сергиевский в «Квалификация преступлений» Алматы 1997г.
16. Чукмаитов Д.С. « Применение уголовного наказания в целях предупреждения рецидивных преступлений» Алматы 1997г.
17. Уголовный Кодекс РК –толкование и коментарий Вып. -2 Алматы 1998г.
18. Абдиров М.М. «Уголовно –правовые меры борьбы с преступлениями, связанными с наркотиками» Алматы 1998г.
19. Борчашвили И.Ш., Рахимжанова Г.К. Коментарии к Уголовному Кодексу РК Караганда 1999г.

20. Қылмыстық құқықтың Жалпы бөлімі бойынша тапсырмалар жинағы. Алматы, 1999ж.
21. Е. Алауханов, С. Рахметов «Жаза Практикалық оқу құралы». Алматы, 1999ж.
22. Рахметов С.М. Қылмыс құрамы. Алматы 1999ж.
23. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты пленумының 1993 жылғы 24-маусымдағы №2 қаулысы Пленумының 1994 жылғы 23 –желтоқсандағы №4 қаулысымен енгізілген өзгерістер мен бірге.
24. Қазақстан Республикасының атынан шығарылған сот үкімі.
        
        МАЗМҰНЫ.
Кіріспе.....................................................................
................3-5
І-тарау. Қазақстан Республикасындағы жазаның түсінігі және оның мақсаттары.
1.1. ... ... ... ... ... ... және олардың түрлері.
2.1. Жазаның жүйесінің ұғымы және маңызы.......18-23
2.2. Жазаның түрлері...............................................24-
30
ІІІ-тарау. Жаза ... Жаза ... ... ... ... ... жазаны жеңіл- дететін және ауырлататын
мән жайлары........37-44
3.3.Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты ... 1993 жылы ... №2 ... ... 1994ж. 23 ... № 4 қаулысымен
енгізілген өзгерістері.......... 45-53
Қорытынды...................................................................
....54-55
Пайдаланылған әдебиеттер............................................56-57
Кіріспе.
Заңдылық пен құқық тәртібіне байланысты практикалық міндеттерді ... ... ... бір ... ... ... қылмыстық
заңның рөлі едәуір, ол заң бұзушылықтың қылмыс сияқты аса ... ... ... Жаза - ... ... ... құрал, ол арқылы
мемлекет адамды, оның құқын, ... ... ... меншікті,
ұйымдардың құқықтары мен заңды ... ... ... және
қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, ... ... ... ... ... мен ... ... корғалатын мүдделерін,
адамзаттың бейбіт өмірі мен кауіпсіздігін ңылмыстық қастандықтан қорғайды.
Ол қылмыстық жауаптылықты ... ... ... ... ... ... алу ... бірі болып табылады.
Біздің елімізде жаңа ҚК-тің қабылдануына байланысты осы ... ... ... беру ... туындап отыр. Ол осы заңның кейбір
баптарын дұрыс түсініп, оны іс ... ... үшін ... ... ... ... ... олар: қоғамдық жұмысқа тарту, ... ... ... бас бостандығын шектеу, қамауға алу. Бұл жазаларды қолдану
бас бостандығынан ... ... ... ... ал өмір бойы ... ... - өлім ... қолдануды азайтуға сеп болады. Бас
бостандығынан айыру жазасының онша тиімді жаза емес екендігін ескерсек, ... ... ... ... ... саясатындағы дұрыс бағыт.
Әртүрлі жазаны дұрыс қолдану үшін ҚК-тің 39-бабында ... ... ... ... ... және қолдану ретін түсіну кажет.
Жаза тағайындау — мемлекеттік органның маңызды да жауапты міндеті, себебі
жаза тағайындау ... ғана ... ... ... ... қорытынды баға
беріледі. Жаза тағайындау барысында заң нормалары бұзылса, ол ауыр зардапқа
әкеп ... ... ... тыс ... жаза ... ... ... ыза-
кек туады. Ал өте жеңіл жазаланған адам жазаға онша мән ... Бұл ... да ... ... ... мүмкін, себебі әділқазылық принципі
сақталмағандықтан, жаза өз мақсатына жетпейді.
Жаза тағайындағанда сот ҚК-тің 52-62, ... ... ... тәртібін, сондай-ақ қылмыстық заң принциптерін ... ... ... үнемдеу, жазаны жеке адамға ... ... ... ... ... Бұл ... сот ... 38-бабында белгіленген
жазалардың мақсатын негізге алады.
Жазаға байланысты осы және ... да ... ... отырған оқу
құралында қарастырылған. Мемлекеттің қылмысқа қарсы күрестегі қолданылатын
шаралары сан түрлі мемлекет қолданатыны осы ... ... ең ... ең ... да ... яғни ... ... болып табылады.
Қылмыстық–құқықтық нормалардың бұлылмауы мемлекет мәжбүрлеу арқылы жүзеге
асырады. Себебі ... ... ... ... қылмыстық құқықтағы тыйым
салынған нормалар жиірек бұзылады және оның ... ... ... жеке азаматтардың мүддесіне тизізетін залалы басқа құқық салаларының
нормаларының бұзылуына қарағанда ана ... ... ... ... шарасы. Ол қылмыс жасаған тұлғаға тек ерекше
мемлекеттік орган, сот ... осы ... ... үкім ... ... Ал, үкім ... Республикасы атынан шығарылады. Мемлекеттік
мәжбүрлеудің басқа шаралары лауазымды қызмет иесінің атынан немесе басқа ... ... ... ... қолданылады.
Жаза – бұл мемлекеттік жазалаудың заңдарда орнаған ... ... 38 – ... ... түрлері толық қамтылған. Қылмыс жасаған
тұлғаға сот жазаның аталған бапта ... ... ... қолдана
алмайды.
Заң тұрғысынан алып қарағанда, жаза қылмыстың құқықтық салдары болып
табылады. Қылмыспен жаза - ... ... ... құқықтық ұғымдар.
Мемлекеттік мәжбүрлеудің шарасы ретінде – қылмыс болып табылатын ... ғана ... ... тән ... қасиеті – жазалау. Жазаны –жазалаудың күшпен
қолданылатын, мәжбүрлейтін жағы, яғни сотталған тұлғаны заңда көзделгендей
құқықтарымен ... ... ... оларды шектейтін жағы деп
түсіну керек. Жаза қылмыскерге қашанда белгілі бір айырылу, қайғы –қасірет
шектіреді. Олар тән ... ... ... қаражаттқа қатысты немесе басқа
да сипатта болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... тұлға жеке басының бір қатар құқығынан айырылады. Ең
алдымен, ол ... ... оның ... ... ... ... ... –қатынасы үзіледі. Мүлкі тәркіленгенде немесе
айыппұл ... ... ... ... ... кетеді. Ал
жазаның белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу
құқығынан айыру ... ... ... ... ... ... құқығын
шектеуге ұсынылады. Жазаның жазалаушы ... оның ... ... сияқты қасиетін алға тартады.
Жаза жүйесі деп қылмыстық заңмен белгіленген, ... ... ... ... тәртіппен орналастырылған жаза түрлерінің соттар
үшін міндетті және толық тізімі айтылады. ... ... ... ... ... жаза ... 39 ... бірінші бөлігінде
орнықтырылған.
І-тарау. Қазақстан Республикасындағы жазаның түсінігі және оның мақсаттары.
1.1. Жазаның түсінігі.
Қылмыскерге тек қылмыстық ... ... оның ... ауыр, қатал жаза
қолдану арқылы ғана ... ... жеңе ... ... Ал, ... алдын алу, одан сақтандыру шараларының бұл
күресте ... көп ... ... ... ... ... да шараларды қолданады. Мұндай
шаралардың бірі — жаза.
Қылмыстық заң нормаларын сақтауды мемлекет ... ... ... ... бұл ... бұзылуы заңның басқа ... ... ... ... мүддесіне, қоғам мүддесіне немесе
жеке азаматтар мүддесіне үлкен зиян келтіреді.
Жаза қолданудағы мақсат – адам мен азаматтың ... ... ... ... өмір мен ... ... меншікті, ұйымдардың
құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, қоршаған
ортаны, конституциялық ... және ... ... ... ... ... мен мемлекеттің заң қорғайтын мүдделерін қара
ниет қастандықтан қорғау.
Қазақстан аумағында ... ... ... қылмыстық заңда (1998 жылдың 1
қаңтарына дейін 1922 және 1926 жылдарғы РСФСР Қылмыстық ... одан ... ... Қаз ССР ҚК-і) ... ... берілмеген. Сондықтан да жаңа ҚК
қабылданғанға дейінгі қылмыстық — заң ... ... ... ... ... болады. Олардың бір – бірінен онша
айырмашылығы жоқ, оларда жаза дегеніміз — ... заң ... ... адамға қатысты сот қолданған мемлекеттік мәжбүрлеудің ерекше ... ... ... ... ... жаза ... ... анықтама береді:
Жаза дегеніміз соттың үкімі бойынша дайындалатын мемлекеттік ... Жаза ... ... ... деп ... ... ... және
адамды құқықтары мен бостандықтарынан осы Кодекспен көзделген ... ... ... ... ... ... ... жаза белгілерінің жиынтығы ... Оны ... ... ... ... орган – сот ғана үкім негізінде қолдана алады.
Үкім тек ... ... ... ... ... ... шаралары лауазымды адамның атынан немесе қандай да бір
мемлекеттік органның атынан қабылданады.
Занды күшіне енген сот үкімі ... ... ... мен ұйымдар
үшін міндетті болып табылады, ол Қазақстанның барлық аумағында ... ... жаза ... дара сипатта болады, ол тек қылмыс жасаған
адамға ғана ... және ... ... ... ... ... ... күшімен жүзеге асырылады. Қоғамдық ықпал ... ... ... сол – ... артында мемлекеттік күш
емес, қоғамдық пікір тұрады.
Қоғамдық ықпал ету шараларын ... ... ... ... ... Жаза – ... мәжбүрлеудің заңмен белгіленген шарасы. ҚК-
тің 38-бабында жаза түрлері түгелдей келтірілген. Қылмыс жасаған адамға ... ... ... ... қолдана алмайды.
Қылмыс пен жаза - өзара тығыз байланысты құқықтық түсінік. ... ... ... жаза тек ... үшін ... тән ...... түрде жазалаудың болуы. Жазалау дегеніміз
жазаның мәжбүрлеу, зорлау ... Олар күш ... ... және ... ықпал ету арқылы жүзеге асырылады.
Мысалы: бас бостандығынан айырғанда, қамауға ... ... ... ... шек ... ол бостандығынан айырылады, оның
отбасымен, дос – ... ... ... ... ... ... ол материалдық шығын көреді. Белгілі бір ... ... ... ... ... айыру сияқты жаза шарасы адамның қызмет,
көсіп тандау құқына шектеу салады. Жазаның жазалау ... ... ... бар. ... жазаның ауыр-жеңілдігі жасалған қылмыстың
сипатына және қаншалықты ауыр ... ... жеке ... және ... байланысты.
Жазалау жазаға тән ерекшелік бола тұрса да ... ... ол ... ... ... ... ... 2 бөлігі). Бұрынғы ҚК-терде
де жазалау жазаның ... ... ... ... ... жазалауды жаза мақсаты ретінде қарастырған.
Атап айтқанда, Н.А.Беляев былай деп жазды: ... ... ... ол
дегеніміз жасаған қылмысы үшін айыпкерді ... ... ... И.И ... (2) пен ... (3) ... де осындай
пікірлер айтылған.
Мемлекеттік мәжбүрлеудің ерекше шарасы ... ... ... ... өзіне тән сипат бар, ол кейін құқықтық және ... ... ... ... тигізеді. Мысалы, егер адам жаңадан қылмыс жасаса,
оның бұрынғы қылмысы үшін соттылығы қылмыстық жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... үшін соттылығы бар адамның жаңадан қасақана
қылмыс ... ... ... деп ... ... 13-бабы).
Қайталанудың болуы тағайындалған жазаның түріне және ... ... ... ... ... ... ... нысанына әсер
етеді (ҚК-тің 48-бабы).
Мемлекеттік мәжбүрлеу ... ... ... жазаның айырмашылығы сол
— қылмыс жасаған адамға және оның ... сот тек ... ... ғана
емес, сонымен қатар моральдық тұрғыдан теріс баға береді.
Сондықтан да жаза ... ... ... ... ... мемлекет
атынан берілген теріс баға.
Сонымен қылмыстық жаза – қылмыстық заңмен белгіленген мемлекеттік мәжбүрлеу
шарасы, оны қылмыс жасап айыпты ... ... ... сот өз ... онда ... ... ... және осы қылмысты жасаған адамның
айыбы мемлекет атынан бетке басылады (теріс баға ... ... ... ... ... ... өз міндеті, өзіне тән мақсаты болады.
Жазаның мақсаты дегеніміз тікелей жаза тағайындау, оны ... және ... ... ... қол жеткізуге ұмтылатын әлеуметтік нәтиже.
Жазаның нақты мақсаты Қазақстан ... ... ... ... ... ... туындайды (ҚК-тің 2-бабы).
Жазаның мақсатын анықтаудың, бәрінен бұрын, соттың заң қолдану қызметінде
маңызы зор. Нақты ... ... ... ... ... ... отырып сот
жазаның заңда белгіленген мақсаттарын басшылыққа алуға тиіс. Бұл талапты
елемеу – заңсыз, дәлелсіз жаза ... ... емес үкім ... ... ... ... заң тұрғысынан анықтама беру — жаза ... ... ... үшін де қажет. Мысалы, бірінші рет ... ... ... ... не ... ... ... алдын алудағы
мақсаттың көрсеткіші бола алады. Ал қайталанған қылмыстың деңгейі — арнайы
алдын алу ... үшін және ... ... үшін ... көрсеткіш
болады.
Жазаның мақсаты ҚК-тің 38-бабында ... ... ... ... ... ... ... сотталған адамды түзеу және
сотталған адамның да, ... ... да жаңа ... ... мақсатында қолданылады».
Яғни, жазаның мақсаты:
а) әлеуметтік әділеттілікгі қалпына келтіру;
б) сотталғанды түзеу;
в) сотталған тарапынан жаңа қылмыстың ... ... ... жеке
сақтаңдырудың мақсаты);
г) басқа адамдар тарапынан қылмысты болдырмау ... ... ... әрбір жағдайда осы мақсаттар бірге карастырылуы тиіс.
Сонымен әлеуметтік әділеттілікті калпына келтіру — жаза ... ... ... ... ... ... ... әділеттілікті бұзады.
Мысалы, күші басым адам әлсіз адамды соққыға жығады. Ер адам күш көрсетіп,
әйел ... ... адам өз ... ... ... ... мен ... мүдделеріне елеулі нұқсан келтірді. Осы көрсетілген
жағдайлардың әрқайсында біреу жасаған қылмыстың ... ... ... ... ... бұзылған.
Айыпкерге жаза тағайындағанда сот тек жәбір шеккен адамға ғана емес, жалпы
қоғамға қатысты ... ... ... ... да ... келтіруге
әрекет жасауға тиіс. Қылмыскерді бас бостандығынан айыру, оны күйзелту
жәбірленгеннің аз да ... ... ... ... ... нәтижесінде
өзінің бұзылған құқықтары мен ... ... ... келеді деп
үміттенеді. Мысалы, мүлкі ... ... ... адам ... ... ... ... өзіне келген залалды ақшалай өндіріп алады.
Ал, жалпы қоғам көлеміңде әлеуметтік әділеттілік қалпына келу үшін сот ... ... ... (сот ... ... ашық мәжілістерде өтеді)
тағайындайды, сол ... ... ... заңды бұзған адамды
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны, жалпы халық денсаулығын, ... ... ... ... ... ... ... көңілі орнына түседі. Жазаның мақсатын заң ... ... ... сот тек ғана әділ жаза ... өте ... ... ... Онсыз жазаның әлеуметтік әділеттілікті
қалпына келтірудегі мақсатына қол жеткізу мүмкін емес.
Жаза қолданғанда ... ... ... ал ... ... жасаған әрекеті олардың наразылық сезімін тудырады. Сондықтан
да қатаң болса да әділ ... ... ... ... ... ... ... сай емес жаза тағайындау жазаның
мұндай маңызды мақсатын жоққа шығарады. Жазаның басқа бір маңызды мақсаты ... ... ... ... ... ... Республикасы қылмыстық
заңындағы адамгершілік сипатты көрсетеді.
Қылмыс жасаған адамға заңды ... ... ... ол ... ... ... қоғамға басқа қылмыс жасамайтындай болып оралуын көздеуге
тиіс.
Түзеу дегеніміз - адам бойындағы қылмыс жасауға итермелейтін ... ... ... ... ... ... ... жаңа
қылмыс жасауға себеп болатын бойындағы теріс қасиеттерден оның арылуына
мүмкіндік туғызу. Түзеу ... ... ... ... онда ... ... ... бұрын болып кейін жоғалып кеткен
жақсы қасиеттердің көзі ашылады. Ол ... ... ... адамды, оның
құқықтары мен ... ... ... ... ... т.б. Жазаны
орындау барысында сотталған адамның көзқарасы, сенімі, әдет-салты жақсы
жаққа қарай өзгерсе - түзеу ... ... ... ... Түзелген
адам қылмысты жазадан қорыққандықтан ғана емес, жазаны ... ... бір ... ... ... ... процесі алдын ала тергеу кезінен басталады, бірақ сот ... ... ... ... кейін, жазаның нақты түрі
тағайындалғаңда, сол жазаның орындалу барысында ол өз ... ... жаза ... ... ... төсілін, әдісін және жолын
қарастырады. Жазалау шарасы да, түзеу тәсілдері мен ... ... де ... ... оны ... ... жеке басына карай
қолданылуға тиіс.
Бас бостандығынан айыру жазасын өтегенде сол жазаны өтеу ... ... ... ... ... ... басты тәсілдері болып табылады.
Қылмыстық-орындаушылық заңдарда түзеудің басқа да тәсіддері қарастырылған.
Бұл мақсатқа ... ... ... қол жете ... ал өлім ... ... тағайындалғанда оған қол жеткізу тіптен мүмкін емес.
Сотталған адамды түзеу мақсаты ... ... ... ... ... байланысты. Егер тағайындалған жаза өте қатаң немесе өте
жұмсақ ... бұл ... ... ... қалпына келтірудің орнына
сотталған адамды түзеу процесіне кесірін тигізеді, себебі жосықсыз катаң
жаза оны ... ... ... ... ал өте жеңіл жаза алған адам
қандай қылмыс жасасам да қатаң жаза ... ... ... ... ... жеке ...... (жеке) сақтандыру мақсаты. Оның мәні
де, мазмұны да — сотталған адам ... жаңа ... ... ... ... сол ... жасаған адамға тікелей бағытталады.
Әдебиеттерде арнайы сақтандыру шараларының мазмұны және оған қол ... ... ... ... жоқ. А.И. ... ... ... шараларының мәні — «қылмыстық жауапкершілікке тартылған адамның
жаңа қылмыс ... жаңа ... ... жол ... және ... ... тәрбиелеу арқылы тікелей қол жеткізуге болады.
Ал, И.И. Карпецтің пікірінше, ... ... жаза ... ... ... мына әдістермен қол жеткізуге болады: қылмыскерді
қылмыс жасау мүмкіндігінен айыру; ... ... ... ... алу.
Арнайы сақтандырудағы мақсатқа мына ... қол ... ... ... ... жаңа ... ... мүмкіндігінен айырады.
Қылмыстық заңда белгіленген жазалар жүйесінде сотталған адамның жаңа қылмыс
жасау мүмкіндігін ... ... ... ... ... бас ... айырғанда, қамауға алғанда ... ... ... ... ... кадағалау жасалынады, туыстарынан, дос-
жарандарынан ... ... ... жасау құралы немесе қаруы боларлықтай
ақшаны ... ... ... ... ... ... Белгілі бір
лауазымды атқару құқығынан айырғанда адам бұрынғы жұмысын атқара алмайды,
жаңа қылмыс жасау үшін ол ... ... ... ... ... мақсатқа жазамен қорқыту арқылы қол
жеткізуге болады. Жазамен қорқыту сол ... ... да ... Егер де ... жасаған қылмыс үшін жазадан құтылмайтынын
мойындаса, ол қылмыстан бас тартуы ... ... ... ... да бір ... келсе, ол жаңа қылмыс
жасаудан бас ... ... ... ... ... қылмыс үшін заңда
катаң жаза қарастырылған ... ... 1 ... «а» ... да ... ... жазалану үрейі адамды жаңа қылмыс жасаудан бас
тартуға мәжбүр етеді.
Үшіншіден, арнайы сақтандырудағы мақсатқа ... өтеу ... ... ... ізгі ... ету арқылы қол жеткізуге болады, ол ... ... жаңа ... ... сеп болады.
Сонымен қылмыстан арнайы сақтандырудағы мақсат сотталған адамды ... ... ... ... жалпы сақтандырудағы мақсат қылмысты сотталған адам ... ... ... ... басқа адамдарға, заң талаптарын
сақтауда сенімсіздік танытатын адамдарға жасатпау.
Қылмыстан арнайы сақтандырудан оның ... - ... ... ... жеке ... ... ... басқа да нормативтік актілерді бұзуға
икемді, ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаған
жағдайда оны қолдану қаупі қылмысқа бейім адамдарға тосқауыл ... ... ... ... ... үшін жаза қолдану үрейі
тұрақсыз адамдарды қылмыс жасаудан сақтандырады.
Жазаның жалпы сақтандыру ... ... ... ... ... онда ... ... қылмыс үшін белгіленген ... ... ... ... ... ... согтың жаза
тағайындауында, үшіншіден – тағайындалған жазаның орындалу процесінде, деп
жазады М.Д.Шаргородский.
С.В. ... ... ... алу ... екі ... ... жалпы
сақтаңдыру шаралары, тар мағынада ... ... ... ... ... тәрбие арқылы қылмыс жасауға бейім адамға ықпал жасау; жалпы
сақтаңдыру шаралары, кең мағынада түсінгенде, ... ... ... ... ... етуі.
Жазаны қолданғанда жазаның барлық мақсаттары бірден қамтылады. Бірақ бұл,
сол мақсаттардың бәріне ... қол ... ... ... ... ... оны оқшаулағанда, ол сол жаза өтеп жатқан ... ... ... ... ... ... ... сақ-тандырудағы мақсатқа қол
жетеді), бірақ бұл ... ... ... ... түзеу мақсатына қол
жеткізе алмаймыз. Жаза мақсаттарына байланысты Сот ... ... ... оқиғаның мән жайы:
05.11.2007. жылы шамамен сағат 2130 –да С.А. ... ... ... ... ... ... үйінің бірінші қабатында орналасқан
«Джой» атты ... ... ... ... ... ... ... аттап
өтуге келді және өзінен бөлек басқа да таныстарының ... ... атап ... Е. ... ... А.Бандаренканы көрді.
Кейін С. Бегалиев жоғарыда ... ... ... ашылуын клуб
алдында күтіп тұрды. Осы уақытта С. ... ... ... ... бар
екенін біліп және клубқа кірер уақытта күзет қызметкерлерінің тексеретінін
біліп кірер ... ... ... ... ... А. ... ... күзет қызметкерлері тек ербалдарды тексереді. ... ... ... ... ... ... кіріп А. Пузыреваның туылған
күнін атап өтуді ... С. ... ... ... сыра ... ... бастады және күзет қызметкерлерінің ... алып ... С. ... клуб ... А. ... өз ... бірнеше рет сұрады. Отырыс уақытында столға А. Пузыреваның ... ... ... ... қызмет атқаратын С.Ю. Чибисов келді, ол туылған
күн ... ... өз ... ... қайтты. Түнгі сағат 300 –ге дейін
клубта болған С. Бегалиев өз ... ... ... ... ... ... Осы уақытта А. Пузырева мен С. Чибисов екеуінің кетіп бара
жатқанын С. Бегалиев көріп оларға жүгіріп жетіп ... және А. ... ... ... ... өз пышағын қайтарып алғаннан соң А.Пузыреваның
шетке қашуын сұрады себебі, С. ... ... ... ... ... С. ... ... ақыры ұрысқа айналып С. Чибисов
С. Бегалиевті итеріп жібергендігі салдарынан С. Бегалиев жерге құлап түсті.
С. ... ... ... алып С. ... ... мақсатында өмірге
қауіпті жерлеріне атап айтқанда: көкірегіне, ішіне бірнеше рет ... ... С. ... алынған дене жарақаттарының салдарынан біраз уақыт
өткеннен кейін Шымкент қаласы БСМП №2 «жан сақтау» бөлімінде ... ... ... сараптамасының қорытындысы бойынша № 12. 97. 29. 11. ... ... ... ... ... пышақ кіруі яғни көкірегінің, ішінің
жарақаттауы және көп қан жоғалтуынан.
Сонымен сотталушы С. Бегалиев алкогольдік зат пайдаланған яғни мас ... ... ... яғни ... бір адамды С. Чибисовты қасақана денесіне
бірнеше рет пышақ ұрып осы ... ... ... ... 96 ... ... ... бойынша қылмыс жасады. Осы ... сот ... ... ... ... ... ... Кодекісінің
96 –бабының бірінші тармағы бойынша ... деп ... осы бап ... ... Түзеу колониясына 8 –жыл бас ... ... Осы үкім ... өз пікірім:
Сот үкімін өте орынды деп есептеймін, себебі жасалған ... ... сай және өте ... С. ... ... өтеп ... соң
тәрбиеленіп жаңа қылмысқа бармайды деп ойлаймын.
ІІ-тарау. Қазақстан Республикасында Жазаның жүйесі және олардың түрлері.
2.1. Жазаның жүйесінің ұғымы және маңызы.
Жазалар ... ...... ... ... бір ретпен
орналасқан, толық берілген және сот үшін ... ... ... заңда бекітілген жазалар ... ... ... жаңа ... ... ... ... 39-баптың 1
бөлігіңде орналасқан.
Әділқазылық мәселелерін шешуде жазалар жүйесін белгілеудің методологиялық
және практикалық ... ... ... ... ... сол - ... жазаның қолдану жағдайын, дәл шегін
және төртібін көрсетіп, ... ... ... беру ... қылмыспен күресте
жазалау саясатының бірлігіне, сот қызметінде заңдылық принципін сақтауға
қол жетізе ... Ал оның ... ... сол - онда ... түрлері
бір жүйемен (ең жеңілінен бастап ең ... ... ... соның
нәтижесінде сот заңға сүйене ... сот ... ... ... және ... ... ... сотталғанға ықпал
жасаудың әртүрлілі шараларын тиімді де үтымды пайдалана алады.
Заңмен белгіленген жазалар жүйесінің ... ... - ол ... ... аса қатаң, ал қай жазаның онша қатаң емес екендігін анықтай аламыз.
Бұл тек жаза ... ғана ... ... ... ... ... ... ауыстырғанда да керек (ҚК-тің 71-бабы).
Жалпы жаза түрлерінің жүйесі және жазаның әрбір жеке түрі ... ... ... ... ... мүмкіндігің береді, сол тәсілдер арасынан
сот ең орынды шараны тандап ала алады. Осы жүйеге сәйкес ... ауыр ... ауыр ... ... ... ... да, онша ... емес қылмыс
жасаған адамдарға қатысты да ауырлығы әртүрлі жаза қолдануға құқылы.
Сонымен, жаза ... ... ... ... да, оны ... де ... қауіптілігін ескеріп әділ жаза тағайындауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... көмектеседі (23-баптың 1
бөлімі).
Жазаның түрлері мен жүйесі, сонымен ... ... ... және ... ... деген қоғамда қалыптасқан пікірдің
көрінісі. Адамның өмірі, денесі, бос-тандығы, ар-ожданы жазаның ... ... ... күш ... ... ... қудалау, мүлкінен айыру,
масқаралау - жаза қолданудын салдары болып табылады. Жаза ... ... ... ... ... жаза қоғамдағы үстем көзқарасқа және оның өмір сүруінің негізгі
шарттарына сәйкес келетін көзқарастарға жауап беріп ... ... ... де.
Заңдарға бұрынғы ескірген жазаларды енгізсек, оны қоғам ... ... ... еді, ол ... ... еді.
Керісінше, егер заңдарға қоғам саяси да, сана жағынан да әлі дайын емес
жазаларды енгізсек, олар да ... ... ... заң мен жаза ... ... ... ... қатынасқа,
сол қоғамның идеологиясы мен таптық құрылымына, мемлекет ... және осы ... ... отырған этикалық және құқықтық
көзқарастарға сәйкес келуі тиіс.
Егер жаза ... ... және ... ... даму деңгейімен
байланысына көз жүгіртсек, мынадай ... ... ... ... даму ... төмен кезде қоғамдық тұрмыс та нашар, мәдениет ... ... ... оған ... ... болды; жазалаудың аса қатаң
түрлері қолданылды - ашықтан ашық үрей тудыру, ... ... ... болды; қоғам ішіндегі қайшылықтың ушығуы жазаны қатайтуды
қажет етті; аса қатаң жазалау кейінгі феодализмге тән әрекет ... жылы ... Карл V-нің ... ... ... ... Carolina) сол кезенді дәлірек сипаттайтын заң ... ... ... да, одан кейінгі кездері де бұл заңнан алыс ... ... ... деп ... «Ағылшындардың қылмыстық заңының Европадағы ең
қатаң заң екендігін білеміз. 1810 жылдың ... ол ... ... Каролинадан кем түспеді: отқа жағу, доңғалаққа байлап, ... тірі ... ... ... т.б. ... көп ... ... (2,638 б).
Қылмыскерлікпен күрестің барлық формалары мен әдістері тек қатаң жазалаумен
ғана шектелді. ... ... ... - ... адамның көзін жою немесе оны
адам сияқты өмір сүру қабілетінен айыру. Ол кездің ұраны - ... ... ... жаза ... өзі ... ... өмір көрсетті.
Нәтижесінде қылмыс азайған жоқ, қайта көбейіп кетті. Сондықтан да, алдыңғы
қатарлы ... бір ... ... ... ... ... ... аддын алуға бағытталған шараларды жүзеге ... ... ... ... кезең жағдайды жазамен түзетуге болмайтындығын көрсетіп
отыр, сондықтан да оқымыстылар бұл тығырықтан шығудың ... ... ... ... жене ... принципіне емес, ... ... ... ... жаза теориясы ерекше маңыз
алады. Бұл теория жаза қылмыскерлікпен күрестегі ... да және ... ... ... ол жалғыз әрі басты құрал емес, тек қосымша ғана
деген түсініктен туындайды.
Қоғамның ... ... ... ... ... ... адамға деген қамқорлықтан барып анықталуға ... ... ... ... бірі ... ... ... ақтық соңында тек мақсатты тәрбие мен сенім арқылы ғана ... ... ... ... арқылы ғана адамның сезімі мен ойын,
көзқарасын, ... ... мен ... ... ... ... (3,79-83 ... Республикасының жаңа Қылмыстық кодексінде бұл ... және жаза ... ... ... заңмен салыстырғанда едәуір
өзгерген. Жазаның кейбір түрлері сақталған, ал кейбіреулерін заң шығарушы
алып тастаған.
Сонымен қатар, қоғамдық ... ... ... тағы басқадай жазаның
жаңа түрлерінің жүйеге енгізілуі өте дәлелді. ... ... ... да, оған ... мазмұны да өзгерген. Әскери және арнайы ... ... - ... әскери және құрметті атақтан, сыныптық шеннен,
дипломатиялық дәрежеден, ... ... және ... айыру; бас бостандығынан айырмай түзеу жұмыстарына жіберудің
орнына - ... ... ... батальонға жіберу түріндегі жаза
төртіптік әскери бөлімде ұстаумен ауыстырылған.
Өлім жазасы жаза түрлерінің тізіміне ... ол ... ... ... ... ... ... қарастырылған қылмыстық жазалар тізімінде мыналар
бар: ... ... ... бір ... ... немесе белгілі бір
қызметпен айналысу ... ... ... ... ... түзеу
жұмыстары; әскери қызмет бойынша шектеу; бас бостандығын шектеу; камау;
төртіптік әскери бөлімде ... бас ... ... өлім ... ... немесе құрметті ... ... ... ... ... ... және ... айыру; мүлкін тәркілеу.
Тиімділігі өте төмен болғандықтан жаңа ... ... ... ... ... ... ... алдында бетіне басу, келтірген
нұқсанды жоюды міндеттеу, жер аудару, ... ... ... ... ... ... ... жіберу, ата-ана құқынан айыру.
Мұның бәрі 1959 жылғы Қылмыстық кодексте бар болатын.
Бұрын кәмелетке толмағандарға тағайындалатын ... ... ... ... болатын. Ал қазір, ҚР ҚК-нің 79-бабына сәйкес, 18 жасқа
дейін қылмыс ... ... тек мына ... ... ... ... бір қызметпен айналысу құқынан айыру; қоғамдық ... ... ... ... бас бостандығынан айыру.
Жаңа ҚК-те жазалар жүйесі басқаша құрылған: олар ... ... ... ... ... ... қарай тізілген. Бұл қылмыстық заң принципімен
сәйкестігін табады – ... ... ... ... ... ... ... жазалар жүйесінде адамды масқара ететін, оның
денесін жарақаттап, мүгедек ететін жаза түрлері жоқ. ҚР ... ... ... ... ... қадір-қасиетіне қол сүғылмайды.
2. Ешкімді азаптауға, оған зорлық-зомбылық жасауға, басқадай қатыгездік
немесе адамдық қадір-қасиетін қорлайтындай жәбір ... не ... ... қатар, кәмелетке толмаған адамға, екі қабат әйелдерге,
емшекте баласы бар және жас сәбиі бар ... жаза ... ... ... шектеулер қарастырылған.
Сондықтан да бұл қылмыстық заңда жаза түрлерінің толық әрі дәл тізімі
берілген, ... сот ... ... ... ... ... Заңда
қарастырылмаған жазаны қолдануға жол берілмейді.
Жаза түрлері өздерінің мазмұны, ... ... ... тәсілі және
ауырлығы (жазалау сипаты) жағынан бір-бірінен өзгеше болады.
Кейбір жазаларды соттардың міндетті түрде қолдану шарты, шегі және ... ... ... оның ... ... ... лайықтылығын
және жеке даралығын, жаза тағайындағанда заңдылықты сақтауға, жинақтай
келгенде ... ... ... ... ... ... ... жасалады.
Осы күшіндегі ҚК бойынша жаза жүйесі туралы айтқанда, біріншіден оның озық,
алдыңғы қатардағы принциптер бойынша құрылғанын, сондықтан оған ... ... ... кіргенін, соңғы бірнеше онжылдықтар бойы қолданылмаған
кейбір жазалардың алынып тасталғандығын атап өту ... ... ... ... ... кемшіліктерді де айтпай кетуге ... ... өмір бойы бас ... ... жазаның бөлек түрі
ретінде жазалар жүйесіне кіргізілмегеңдігі – қателік. Жазаның бұл түрінің
өзінше ... жаза ... ... ... бар, ... бас ... айыру жазаның мерзімді түріне ... ал өмір бойы ... ...... ... ... ... бөлігіндегі баптардың
санкцияларында ол жазаның басқа түрлеріне, оның ... бас ... ... жаза ... көрсетіледі (ҚК-тің 96-бабының 2 бөлігі).
Жүйеге кіретін жазаның барлық түрлері үш топка бөлінеді: ... ... ... яғни олар ... ... та, ... ... та қолданыла алады
(ҚК-тің 39-бабы).
Жазаларды негізгі және қосымша деп ... ... ... зор. ... ... жазаларды қолдану – жазаны жеке даралау принципін ... ... ... ... қай түрі негізгі, ... ... дәл ... ... ... ... сай келеді.
2.2. Жазаның түрлері.
Жазаның негізгі түрлеріне тек өзінше бөлек тағайындалатын жазалар жатады,
олармен басқаларды ... ... ... ... орындау осылармен байланыстырылған (5, 219 б.)- ҚК-тің 39-
бабына сәйкес, жазаның мұндай ... ... ... ... қоғамдық
жұмыстарға тарту; әскери қызмет бойынша шектеу; бас ... ... ... ... ... ұстау; бас бостандығынан айыру; өлім
жазасы. Қылмыс жасаған адамға ... ... ... ... ... ... ... біреуі ғана қолданылады.
Мысалы, түзеу жұмыстары бас бостандығынан айырумен ... бір ... ... ... толықтыру ретінде тағайындауға
болмайды.
Қоғамдық жұмыстарға тарту. ҚР ҚК-нің 42-бабына ... ... ... адамның негізгі жұмыстан немесе оқудан бос уақытта тегін қоғамдық
пайдалы жұмыстарды орындауынан тұрады, олардың түрлерін ... ... ... ... ... ... органдары белгілейді.
Қоғамдық жұмыстар Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі ... жаңа түрі ... ... ол Қазақ ССР-ның бұрынғы қылмыстық
заңында жоқ еді.
Қоғамдық жұмыстар ҚК-тің Ерекше бөлімінің ... 64 ... бар, ... 14% ... ... 16 ... «Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексін
күшіне енгізу туралы» ... ... ... ... ... осы түрін реттейтін міндеттеу Қазақстан Республикасының Қылмыстық-
орындаушылық кодексі күшіне енгеннен кейін, жазаның бұл түрін ... ... ... ... орай, бірақ 2003 жылдан кешіктірілмей, күшіне
енеді.
Жоғарыда аталып ... ... ... ... ... ... немесе жергілікті өзін-өзі басқару органдары белгілейді,
олар жазаны орындаушы органға – қылмыстық-орындаушы инспекцияға ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық жұмыстарды
өздері тұрған жерде жасайды.
КР ҚК-нің Ерекше бөлімінің айыпкер ... ... ... ... ... ... жазаның негізгі түрі ретінде ғана
қолданылады.
Қоғамдық жұмыстар, сонымен қатар, жасалған ... үшін ... ... жаза ... және жазаның өтелмеген бөлігін жұмсақ
жазамен ауыстырған жағдайда қолданылады (71,55 ... жаза ... ... ... ... Ол ... адам қоғамдық
жұмыста болған сағатпен өлшенеді. Заң бұл ... ... ... екі жүз
қырық сағатқа дейін тағайындауға рұқсат ... ... ...... күндері және сотталған адам негізгі
жұмысында немесе оқуында болмаса – күніне ең көп ... 4 ... ...... немесе оқудан кейін 2 сағат, сотталғанның келісімімен ... ... ... ... 32-бабының 2 бөлігі).
Қоғамдық жұмыстарды өтеуден әдейі қашқақтаған жағдайда сотталған адам ... бұл түрі ... ... ... ... ... сәйкес қоғамдық жұмыстарды өтеуден ... ... ... жұмыстардан қашып сотталғанның тығылып қалуы; бір ... ... ... екі ... ... бұзуы; бір ай ішінде ешқаңдай
себепсіз қоғамдық ... екі ... ... ... ... ... Түзеу жұмыстарының мазмұны сонда — сотталған адам жазасын
өзінің бұрынғы ... ... ... ... бірақ оның жалақысынан
мемлекет ... ... бір ... ... ... жазалау шарасы қылмыстық заңдарда орын алып ... ... бір ... ... және ... ... ... жасаған, бірақ қоғамнан
оқшауламаса да түзелу мүмкіндігі бар адамдарға соттардың бас ... ... емес жаза ... ... береді.
Әскери қызмет бойынша шектеу. Қызмет бойынша шектеу — жазаның ерекше түрі,
ол тек ... ... ... ... ... ... ғана
қолданылады. Әскери қызмет бойынша шектеу, негізгі жаза ретінде ҚР ҚК-нің
Ерекше бөлімінің нормаларының 22 ... бар, ол ... ... бойынша шектеудің мәні — көндіру және ... ... ... яғни бұл ... ... өзінің көсіби міндетін атқара
береді, бірақ сонымен катар оның құқықтары біршама шектеледі. Әскери ... ... ... жаза ... тек мына ... тағайындалады:
Келісім-шарт бойынша қызмет атқарып жүрген әскери қызметкерге немесе
шақыру бойынша ... ... ... ... ... ... ... шектеу
жазасы тағайындалуы мүмкін, егер әскери қызметке кзрсы олар жасаған ... ... ... ... ... санкцияларында мұндай жаза
көзделген болса, Мысалы, «қызметке селқос қарау» деп аталатын ... ... ... ... ... екі ... дейінгі мерзімге шектеу, немесе алты
айға дейін қамауда ұстау, не үш ... ... ... бас ... ... ... ... бойынша шектеу келісім-шарт бойынша әскери қызмет атқарып
жүрген, санкцияда ... ... ... жаза көзделген қылмысты
жасағаны үшін сотталған әскери қызметкерге тағайындалады.
Бас бостандығын ... Бас ... ...... адамды қоғамнан
оқшауламай, арнаулы мекемеде, оны қадағалауды жүзеге ... ... ... ... ... 1 ... бұл түрі жазалар жүйесіндегі жаңалық болып табылғанмен, біршама
бұрынғы қылмыстық заңдағы бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... түрде еңбекке тарту жазасына үқсайды (1959 жылғы
Каз. ССР ҚК-нің 23—2 бабы, 1993 ... 15 ... Заң мен ... Бас ... шектеу ҚР ҚК-нің Ерекше бөлімінің нормаларының
130 санкциясында жазаның басқа түрлерімен балама ретінде бар, ол ... ... ... ... ... әскери бөлімде ұстау түріндегі
жаза Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің Ерекше
бөліміндегі өскери қызметке карсы ... үшін ... ... бойынша тек негізгі жаза ретінде тағайындалады.
Сонымен қатар, егер сот ... ... және ... жеке ... ... ... бас ... айыру жазасын тәртіптік ... екі ... ... ... ... ауыстыру мүмкін деп тапса, осы
жаза қолданылуы мүмкін.
Бас бостандығынан айыру. Бас бостандығынан айыру — сотталған ... ... бар, ... ... ... мекемеге орналастыру арқылы оны
қоғамнан мәжбүрлеп оқшаулау.
Негізгі жаза ретінде бас бостандығынан айыру, ҚР ... ... ... 559 ... көзделген (88,5%).
Кез-келген жаза — белгілі бір субъектіні кандай да бір өмір ... оған ... ... ... Өлім ... — ең бір ... толғандыратын қылмыстық-құқықтық
мәселе. Оның төңірегіндегі дауға тек заңгерлер ғана ... ... ... XX ... ... өлім жазасын біртіндеп ... бұл ... бас ... ... дүниежүзілік қауымдастықта анық
байқала бастады. 1989 жылғы 15 желтоқсандағы Азаматтық жене ... ... ... ... ... ... ... өлім
жазасынан бас тарту жөніндегі БҮҮ-ның үндеуін ... ... ... ... жаза — негізгі жазамен салыстырғанда қосалқы сипаттағы жаза, ол ... ... ... ... ... ... ете алмайтын
жағдайда қолданылады (5, 220 ... ... ... ... ... ... тиіс:
— қосымша жазаның өзінше тағайындалуы мүмкін емес, ол тек жазаның негізгі
түрлерімен бірге тағайындал ады;
— қосымша ... ... ауыр ... ... және заңда
көрсетілген жағдайларда негізгі жазаларға біріктіріледі. Заң бойынша
қосымша жаза ... ... емес ... олар тағайындалмайды: мысалы,
бас бостандығынан айыруға шартты түрде сотталған адамның мүлкін ... ... жаза ... ... ... ... тиіс емес, олай болған
жағдайда негізгі және қосымша ... ... ... қосымша жазаның түрі негізгі жаза сияқты болуға тиіс емес, бұл ... бір ... ... заңда рұқсат етілген мерзімі ... ... ... ... ... басты жазалау элементтері негізгі жазаның элементтерімен ... ... жаза ... ... ... ... бір ... құқығынан айыруды белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыруға
қосымша ретінде). Егер ... ... ... заң ... түрде
қосымша жаза тағайындауды көздесе, мундай жазаны қолданбау ... ... ... жағдайларда ғана орын ... (осы ... ... ... ... жаза ... ... немесе құрметті атақтан, сыныптық ... ... ... ... және ... ... айыру.
Жазаның бұл түрі соггалған адамға моральдық-психологиялық жағынан әсер
етеді, оны бұрынғы қызметі үшін ... өзі ... ... ... ... ... белгілі бір
жеңілдіктерден, артық құқықтардан айырады, соттылықтың өзіне қарағанда үзақ
уақыт материалдық залал шегеді. ... ... ... ... бұл түрі
соттылық жойылғаннан кейін де, оның болашақ кәсіби қызметін шектеуі мүмкін.
Қысқасы, бұл жаза негізгідеы де ... ... ... тәркілеу — сотталған адамның меншігі ... ... ... ... оның бір бөлігін мемлекет ... ... алу (ҚР ... ... 1 ... жазалардың ішіндегі ең қатаңы болып табылатын бұл жаза бас пайда
үшін жасалған қылмысқа ... егер ... ... ... ... санкциясында қарастырылған болса (ҚР ҚК-нің 51-
бабының 2 бөлігі). Егер негізгі жаза бас ... ... ... ... ... қосымша жаза ретінде пайдалану мүмкіндігіне еш
шектеу ... ... ... ... ... айыппүл салу және белгілі бір лауазымды атқару
немесе белгілі бір ... ... ... айыру жатады, ягаи бұл
жазаларды тек өзінше ғана ... ҚР ... 40, ... ... ... ... басқа түрлерімен де бірге қолдануға
болады.
Айыппұл салу. Айыппүл — ҚР ҚК-нің 40-бабында көзделген ... ... және жаза ... ... ... ... ... есептік
көрсеткіштің белгілі бір мөлшеріне сәйкес келетін мөлшерде ... ... ... ... ол қылмыс жасаған сәтіне белгілі
бір кезең ішіндегі өзге де ... ... ... ақша ... айтқанда, қылмыстық жаза ретінде айыппүл салу тағайындалған адам
белгілі бір материалдық шығынға үшырайды.
Белгілі бір ... ... ... ... бір ... айналысу
құқығынан айыру. КР ҚК-нің 41-бабына сәйкес белгілі бір ... ... ... бір ... айналысу құқығынан айыру мемлекеттік қызметте,
жергілікті өзін-өзі басқару органдарында белгілі бір лауазымды атқаруға, не
белгілі бір ... ... өзге де ... ... ... ... Жаза тағайындалуы.
3.1. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері.
Жаза тағайындау – жасалған қылмыста айыпты деп ... ... ... ... ... ... ... нақты шарасын соттың тандауы
(1,320 б.)
Жаза тағайындау, яғни ... ... ... жаза ... сот ... ... сәт. Бұл ... ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 24.06.1993
жылғы «Жаза ... ... ... сақтауы туралы» №3
қаулысында ... Жаза ... ... ... ... ... байланысты.
Жазаның тағайындалуы әлеуметтік әділеттіліктің қалпына келуіне, сотталған
адамның түзелуіне, сотталғанның да, ... ... да жаңа ... ... көмегін тигізеді.
Бұл мақсатқа қол жету үшін жаза дәлелді де әділ болуға ... ... ... ... ҚК-тің 52-бабында, оның түзелуі және жаңа қылмыстың алдын
алу үшін қажетті және жеткілікті жаза тағайындалуға тиіс.
Соттың жаза ... осы ... ... ҚР ... ... жаза ... жалпы негіздерін (ережесін) қамтамасыз
етеді. Бұл бап сот үшін жаза тағайындаудың ... ... ... ... ол бір жағынан соттың заңды қатаң бағдарға алуын ... ... жаза ... оның өзінше ынта көрсетуіне мүмкіндік
береді.
Жаза тағайындау белгілі бір принциптерге негізделеді, олар қылмыстық заңның
жалпы құқықтық және ... ... ... ... ... болып
табылады. Жаза тағайындаудың негізінде жатқан принциптер мыналар: заңдылық,
адамгершілік, жазаның әділеттілігі, жазаның дәледділігі және ... ... ... түрде көрсетілуі, жазаны жеке даралау, қылмыстық кудалау
шараларын үнемдеу. Бұл принциптер ҚК нормаларында өз ... ... ... ... негіздері – заңда белгіленген критерийлер,
сүйенетін ережелер, әрбір ... іс ... жаза ... сот оларды
басшылыққа алады.
Басқа сөзбен айтқанда, қандай ... іс ... ... қандай
жаза қолданылмасын, сот осы жалпы ... ... ... ... ... ... алу ... қылмыс заңцарында алғаш рет 1958
жылғы ССР ... және ... ... қылмыстық заңдарының
негіздерінде көрініс тапты. Мұндай норма Қазақстан Республикасының жаңа
қылмыстық заңдарында ... ... ... жаза тағайындаудың жалпы ... ... ... ... Сот ... ҚК-тің Ерекше бөліміндегі сол қылмыс үшін жауаптылық ... ... ... ... ... ... жағдайларды ескеріп;
3) қылмыстың сипаты мен қоғамға ... ... ... ... ... ... және оны ... кейінгі оның мінез-құлқын,
жауаптылық пен жазаны ... және ... ... ... ... ... ... түзелуіне және оның отбасысының
немесе оның асырауындағы адамдардың ... ... ... ескеріп
белгілейді.
Жаза тағайындаудың және қылмыстың қайталануының ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты.
Жасаған қылмысы қоғамға онша қауіп төндірмейтін адамдарға бас бостандығынан
айырумен байланысты емес жаза қодданған дұрыс, және керісінше, ауыр ... ... сот ... жаза ... ... себебі ондай өрекет жасаған
адамның бойын қоғамға жат қылық жайлап ... одан ... үшін оны ... ... таса ... ... қажет.
Қылмыстың қоғамға қауіптілік сипаты, бөрінен бұрын, қастандық ... ... ...... ... ... қоғамдық қатынастар
бұзылады немесе бұзылу қаупі туады, яғни бұл қоғамға қауіптіліктің сапалық
сипаттамасы (6, 407 б.). Осы ... ... ... да ... ... ... мен ... қастандық жасаудан айырмашылығы бар,
денсаулыққа қарсы қылмыстың мүліктік қылмыстан айырмашылығы бар.
Қоғамға қауіптілігі тұрғысынан қылмыс жасаудың себептері де, ... ... ... да маңызды рөл атқарады. Мысалы, аса қатыгездікпен,
бұзақылық ... ... ... ... ... ... ... қасақана адам өлтіру (ҚК-тің ... «д», «и», ... ... қорғаныс шегінен шығу кезінде жасалған кісі ... ... ... ауыр ... ... ... ... сипатына қарай қылмыс түрлерінің ... бар. ... ... ... ... қауіптірек, өзін-өзі
өлтіруге дейін жеткізуден адам өлтіру қауіптірек. Әрине, бұл қылмыстар үшін
жазалар да әртүрлілі болуы керек. Қылмыс ауыр ... ... жаза да ... тиіс, және керісінше, кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмыстарды
жасағаны үшін, басқа мән-жайларды да ... ... ... түрін
қолдану керек.
Сонымен қатар соттар жасалған қылмыстың тек қоғамға қауіптілік сипатын ... оның ... ... дәрежесін де ескеруге тиіс, егер ... ...... ... болса, қоғамға қауіптілік дәрежесі –
сандық көрсеткіш.
Жаза тағайындаған ... сот ... ... ... ... ... ... ауырлығын анықтайды, ол сол ... ... ... ... және қылмыстық заң теориясы ... ... ... тән ... екі ... бөледі: бірінші топты қылмыс субъектісінің белгілері
құрайды, екінші топ ... жеке ... ... ... есі дұрыстығы, ең төменгі ... ... ... ... қылмыс құрамының міндетті түрдегі белгілері болып табылады, олар
әрекеттің қоғамдық қауіптілігін сипаттайтын көрсеткіштер.
ҚР Жоғарғы сотының ... ... бұл ... баса ... ... жеке басы туралы мәліметтерді жан-жақты есепке алу қажеттігіне
соттар әрқашан да мән береді. Мысалы, ҚР Жоғарғы соты ... ... ... ... ... ... сақтауы туралы» ... 3 ... ... жеке ... қатысты мөліметтерді соттар
толық, жан-жақты және дұрыс зерттеуге тиіс, олар жазаның мөлшері мен ... ... ... ... ... Атап ... ... отбасы жағдайын, оның еңбекке қабілеттігін, еңбекке, окуға
көзқарасын, ... ... ... ... керек (9, 3 б).
Жоғарыда аталғандай, айыпкердің жеке басы деген ұғым сипаты жағынан әртүрлі
белгілерді ... ... ... ... ал ... ... ... айыпкердің қоғамға қауіптілік дәрежесінің жоғары немесе төмен екендігін
көрсететін оның әлеуметтік қасиеттерін ашуға тиіс. Жаза ... ... ... мынадай әлеуметтік ерекшеліктерін ескеруге тиіс: ... ... ... ... ... мен этикалық
ережелерді сақтауын, тұрмыстағы мінез-құлқын, т.б.
Айыпкердің жеке басын сипаттайтын мән-жайларды жаза ... ... ... ... ... жол ... ... басты негіздеріне істің жауаптылық пен жазаны
ауырлататын және ... ... ... алу ... заң ... ... 53, 54-баптарында көзделген бұл мән-жайларды айыпкер жасаған
қылмыстың сипаттамасына да, оның өз жеке ... ... да ... олар сот ... ... түрі мен ... ықпал жасай
алады.
Жеңілдететін мән-жайлардың болуы жасалған қылмыстың, не ... ... ... ... басқадай барлық тең жағдайларда жеңіддеу
жаза тағайындауға мүмкіндік береді.
Ауырлататын мән-жайлар, ондайлар болмаған ... ... ... тағайындауға себеп болады.
Заңда көрсетілген ауырлататын және жеңіддететін мен-жайларды есепке алу
соттың құқығы ... ... ... да, жаза ... кезде істегі
ауырлататын және жеңіддететін мән-жайларға назар аудармаған ... ... ... ... Егер сот ауырлататын және
жеңіддететін мән-жайларды жаза тағайындаған ... ... оны ... сотталған адам үшін де, сот мәжілісіне қатысқандар үшін де үкім
дөледді болып көрінеді, үкімнің жаза ... ... ... ... ... ... ... тұрған сот сатысының қызметін
жеңіддетеді. Жаза тағайындағанда сот сотталған адамға, сол жазаның ... ... ... ... ... ... ... сонан соң барлық мән-жайларды ескеріп, жазаның ... және ... ... ... ... қатар адамгершілік принципін бас-шылыққа
алып, айыпкерге тағайындалған ... оның ... ... ... тұрмыс жағдайына қандай өсер ететіндігін де сот ... ... ... ... негіздер қатарына жақында ғана, жаңа ҚК-ті қабылдағаннан
кейін кіргенін атап өткен жөн.
Кәмелетке толмаған адамға жаза ... сот, осы ... ... басқа, оның өмір кешу және тәрбиелену жағдайларын, психикалық
даму деңгейін, жеке ... өзге де ... ... оған жасы
үлкен адамдардан қандай ықпал болғанын ескереді. Бұл өте ... ... ... ... ... ... маңызды рөл атқаратын
бұл мән-жайлар рған жаза тағайыңцағанда ескерілуі тиіс.
Жазаны жеке даралау принципінің бір ... ... ... ... асырылуы,
әрбір нақты жағдайда істің барлық мән-жайларының жиынтығы, қылмыстың сипаты
мен қауіптік ... ... жеке ... ... ... ғана мүмкін болады.
3.2. Қылмыстың жауапкершілікпен жазаны жеңілдететің және ауырлататын мән
жайлары.
Жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар дегеніміз ... ... және ол ... ... қатысты әртүрлілі факторлар, олар
жасалған қылмыс пен оны жасаған қылмыскердің қоғамға қауіптілігін ... ... ... ... ... деңгейі де өзгереді, ол
факторлар жаза белгілеуге де ықпалын тигізеді.
Жеңілдететін мән-жайларды ... алу ... ... ... ... балама санкция болса жазаның жеңілірек түрін қолдануға;
б) ҚК-тің сол қылмыс сараланатын бабындағы санкция белгілеген ең аз ... ... ... тағайындауға;
в) ҚА-тің 55-бабын пайдаланып, сол қылмыс үшін кезделгеннен жеңілдеу жаза
қолдануға;
г) шартты түрде ... ... жаза ... ... ... ... ауырлататын мән-жайлардың болуы, керісінше, сотқа мынадай ... ... ... көрсетілген жазалардың ауырын тағайындауға;
б) ҚК-тің сол қылмыс сараланатын ... ... ... ең көп ... ... ... тағайындауға;
в) ҚК-тің 55-бабын қолдану мүмкіндігін болдырмауға;
г) шартты ... ... ... жаза өтеу ... ... ... болдырмауға. ҚК-тің 54-бабы 1 бөлігінің «а» ... ... ... ... сот ... жазаның ең аз
шегі ҚК-тің 59-бабының 2 бөлігіне сәйкес анықталады.
Жеңілдедетін жене ауырлататын мән-жайлардың ... тек жаза ... ғана ... ... ... ... тарту-тартпау немесе
жауапкершіліктен мүлде босату жөніндегі мәселені қарастырғанда да ескерілуі
тиіс. Мысалы, қылмыстық жауаптылықтан босатудың ҚК-тің 375-379 және ... ... ... ... ... пен жазаны жеңілдететін
мән-жайлардың болуына байланысты.
ҚК-тің 53-бабының 1 бөлігіне сәйкес мыналар қылмыстық жауаптылық пен жазаны
жеңілдететін мән-жайлар деп ... ... ... ... ... ... рет ... қылмыс жасау;
б) айыпкердің кәмелетке толмауы;
в) жүктілік;
г) ... жас ... ... қылмыс жасағаннан кейін зардап шегушіге тікелей медициналық және өзге
де көмек ... ... ... келтірілген мүліктік залал мен
моральдық зиянның орнын өз еркімен толтыру, ... ... ... ... өзге де ... жеке басындық, отбасылық немесе езге де ауыр мән-жайлар тоғысуының
салдарынан не жаны ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу салдарынан не материалдық, қызметтік
немесе өзге де тәуелділігі себепті қылмыс жасау;
з) кажетті қорғанудың ... ... ... ... аса ... жасаған адамды ұстау, негізді тәуекел, ... ... ... жағдайларында қылмыс жасау;
и) қылмыс жасау үшін түрткі болып табылған ... ... ... ... ... қылығы;
к) шын жүректен өкіну, айыбын мойындап келу, қылмысты ашуға, қылмысқа басқа
қатысушыларды өшкерелеуге және ... ... ... ... ... ... жәрдемдесу.
Мән-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан кішігірім ауырлықтағы ... ... ... ... мән-жай деп қарастыру үшін мына үш жағдай
түгелдей ... ... ... ... рет ... жасалған қылмыс ҚК-тің 10-бабының 2 ... ... ... ... ... ... қылмыс мән-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан жасалған.
Қылмыс бірінші рет жасалынды деп есептеледі, егер ол адам ... ... ... ... ... ... ... үшін жауаптылықка тартудың ҚК-
тің 69 және ... ... ... ... өтсе немесе соттылық
жойылса не алынса (егер ол адам ... ... ... сондай-ақ ол адам
бұрын жасаған қылмысы үшін жауаптылықтан босатылған болса. ... ... ... ... ... ... – қылмыс жасауға алдын-
ала дайындықтың болмауы, қылмысты ... асты ой ... ... ... Кездейсоқ мән-жайлар дегеніміз айыпкер үшін күтпеген жерден туындап,
оның іс-әрекетіне өсер ... ... ... ... ... өрт, жер
сілкінісі нәтижесінде дүние-мүлкінен, ... ... ... ... ... ... ... наркомандардың және
қылмысты көсіп еткен адамдардың отбасында тәрбиеленсе, немесе оның қалыпты
өсіп дамуына ешбір ... ... ... онда бұл ... жаза
тағайындаған кезде жеңілдететін мән-жай ретінде ескеру ... ... ... ... ... психикалық деңгейінің төмен екендігін, өз
әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... түйсіне
алмайтындығын да ескерген жөн.
Сонымен қатар кәмелетке толмағандардың тағы бір ... ... ... ... тез, көп ойланбастан беріледі, олардың мінезі де ... ... ... олардың іс-әрекетінде тұрақтылық жоқ.
Қылмыстық заңның адамгершілік принципінің айғағы – ... ... ... ... жатқызылған. Жүкті кезінде қылмыс жасаған
әйелдің жазасын жеңілдетуді қарастыра отырып, заң ... ... ... ... болып дүниеге келуіне қамқорлық жасайды. Жүкті
әйелдің бойындағы физиологиялық ... ... ... оның ... ... ... әйел ашушаң келеді. Болар болмас нөрседен оның көңіл-күйі
бұзылады, соның салдарынан кейде қылмысқа барады.
Айыпкердің жас балалары болуы да ... ... ... бұл ... заңның адамгершілік принциптерінен туындайды.
Егер сотталушының өз балаларына шынымен қамқоршы екендігі ... ... ... жаза ... балалардың тәрбиесіне және олардың өсіп жетілуіне
теріс ықпал жасайды. 14 ... ... жас ... деп ... ... ата-ана құқығынан айырылған болса, балаларын тәрбиелеумен
айналыспайтын және оларға материалдық көмек ... ... ... немесе оларға қарсы бұрын ... ... ... ... ... ... болып есептелмеңці.
ҚК-тің 53-бабы 1 бөлігінің «д» тармағында мазмұны жағынан ұқсас бірқатар
мән-жайлар келтірілген. Олардың ... ... ...... ... жою. ... щегушіге медициналық көмек көрсету дегеніміз
– айыпкердің зардап ... ... ... оны ... ... немесе алып баруы, зардап шеккенге дәрігер шақыруы.
Зардап шеккенге басқадай көмек әртүрлі формада көрсетілуі мүмкін, ... ... ... ... ... алдын алуға бағытталады. Бұл
көмекті айыпкер қылмыс жасала салып көрсетуге тиіс.
Жеке басындық, отбасылық немесе басқа ауыр ... ... ... ... ... ... ... немесе оқуда сәтсіздікке
ұшырауды, айналасындағы ... ... ... ... алмауды жатқызуға
болады. Бұл ... ... ... ... ... ... апатқа, оған немесе оның отбасы мүшелеріне қарсы жасалған ... ... ... ашу себепті қылмыс жасағанда сол қылмыс зардап шеккеннің өзінің
өтініші бойынша жасалуы мүмкін. ... ... ... ... ... бойынша дәрігер оның ағзасына дәріні ... тыс ... ол ... ... ... ... зорлап немесе оның психикасына
өсер ету арқылы, не оның ... ... ... ... ... пайдаланып қылмыс жасауға мәжбүр еткен жағдайлар да жауаптылық
пен ... ... ... ... ... ол мұндай әрекетті
толықтай өз еркімен жасамайды, оның ... ... ... ... ... мәжбүрлегенде әртүрлі зорлық әрекеттер болады: байлап тастау, ұрып
соғу, мүлкін жою, т.б. ... ... ... де ... деп ... ... ... ұрып-соғамын, масқаралайтын
деректерді жария етемін, т.б.)
Материалдық тәуелділік дегеніміз айыпкердің өзін қылмысқа ... ... ... ... арқасында күн кәріп отыруы, т.б.
Қызметтік тәуелділікте айыпкердің қызметте болуы ... ... ... ... адамға байланысты. Мұндай төуедділік, мысалы, қызметтегі
адам мен сол қызметгі тексеруші арасында болуы мүмкін.
Басқадай тәуелділік туысқандар ... діни ... ... ... ... мен оны ... итермелеген адамдар арасында болуы мүмкін.
Күштеп мәжбүрлеудің салдарынан адам өзінің іс-әрекетіне ... бола ... ... ... нәтижесінде заңмен қорғалатын
мүдделерге зиян келсе, ҚК-тің 36-бабына сәйкес ол қылмыс болып ... ... ... немесе оның жақындарына қарсы күш ... ... ... бару ... ... жағдайда айыпкер адам ҚК-тің 34-бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... аса қажеттілік, қылмыс
жасаған адамды ұстау, негізді тәуекел, бұйрықты немесе ... ... ... ... қылмыс жасаған адамның онша қауіпті емес екендігін
көрсетеді, себебі, егер осы көрсетілген ... ... болу ... ... әрекет қылмыстар ... ... ... ... қылмыс емес, қоғамға пайдалы іс болар еді. Аталған
жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... қайта
қоғамға пайдалы екендігін ескерген жөн. Мысалы, жасалған қастандықтан зәбір
шегіп дәрменсіз ... ... ... қорғаймын деп, өзіне қастандық
болмаса да, қажетті ... ... ... ... қастандық
аяқталғаннан кейін қылмыскердің денсаулығына ауыр ... ... ... ... ... ... шегушінің заңға қайшы немесе
адамгершілікке ... ... да ... ... ... себебі
бұл жағдайда зәбір шегуші өз қылығымен қылмыс жасауға итермелейді. Ал, ... не ... ... не ... ... болу ... Заңға қайшы
әрекетке: ұрып-соғу, қинау, кемсіту, өсек ... ... не оған ... ... ... мен ... ... келтіру жатады.
Зәбір шегушінің адамгершілікке жатпайтын қылығына оның заң нормаларын
бұзбайтын, ... ... ... ... ... ... ерлі-зайыптылардың көзге шөп салуы, балалардың өз ... ... ... ... ... ...... жасаған өз айыбын жасырып мойындау, өзін ... Ол ... ... ... ... ... ... анықтама, алдын-ала тергеу және сот процесі кезінде жауап
бергенде, соңғы сөз берілгенде айтылуы ... ... келу – ... және соттан қашып кету мүмкіндігі ... ... ... ... өз ... ... ... белсенді кемектесу – қылмысқа қатысқандар жайында ... ... ... ... ... сол дәлелдемелерді жасырған жерді
айту, сондай-ақ ... ... сот, ісін ... жүргізуге септігін
тигізетін басқа да ... Бұл ... ... ... бір уақытта
болады. Мұндай әрекеттердің болуы қылмыскердің өз қылығының ... ... ... ... ... ... үшін ... жазаны орынды
деп есептеп, айыбын етеуге дайын ... ... ... - ... ... бірақ жеңілдету мүмкіндігі олармен
шектеліп қалмайды. Сондықтан да сот жаза ... ... ... да мән-
жайларды қарастыра алады. Мысалы, сот үкімінде мынадай ... ... жиі ... ... ... бар ... Ұлы ... немесе Ауған соғысына қатысқандығы, егде ... ... ... ата-ана асырап отырғандығы, т.б.
Заңда көрсетілген жеңілдететін мән-жайларды соттың ескермеуіне болмайды.
Мысалы, айыпкердің ... ... ... сот ... алуға міндетті,
себебі ол ҚК-тің 53-бабы 1 бөлігінің «б» тармағында жеңілдететін ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылған
мән-жайларды жеңілдететін деп есепке алуға заң тыйым салған. Мысалы, ... ... ... ... ... шығу ... ... кісі өлтіру)
бойынша жаза тағайындаған кезде сот жеңілдететін ... ... ... ... 1 бөлігінің «3» тармағына сілтеме жасай алмайды, себебі қажетті
қорғаныс ... шығу ... ... көзделген қылмыс құрамының кажетті
белгісі болып табылады. Осы белгіні есепке ... ... ... ... түрде онша қатаң емес жаза қарастырған. Соңдықтан да
жаза тағайындаған кезде бұл мән-жайды қайтадан есепке алуға тыйым ... және «к» ... ... ... ... ... қарағанда, заң ерекше мән берген. ҚК-тің 53-бабының 4 ... деп ... ... ... бірінші бөлігінің осы аталған
тармақтарында көзделген жеңілдетуші мән-жайлар болып, ауырлататын ... ... ... ... мерзімі немесе мөлшері ҚК-тің Ерекше
бөліміндегі, айыпкер сотталатын тиісті ... ... ... ... ... ең жоғарғы мерзімінің немесе мөлшерінің төрттен үшінен
аспауға тиіс. Мысалы, ... ... ... ... жаза бір ... ... бостандығынан айырудан аспауға тиіс.
3.3. Жаза тағайындалғанда соттардың заңдарды дұрыс қолдануы туралы.
Қазақстан Республикасының ... Сот ... ... 24-мауымдағы
№2 қаулысы Пленумының1994-жылғы 23-желтоқсандағы №4 қакулысымен енгізілген
өзгерістермен бірге.
1. Қазақстан Республикасы Конституциясының барлық адам заң мен ... тең, ... ... ... ешкім деқылмыстық жазаға тарта
алмайды деген қағидаларын басшылыққа ала отырып, қылмыстың түрі ... ... ... және ... ... ... әрбір қылмысты істі қарағанда, қылмыстық және іс жүргізу туралы
талаптарының бұлжымай орындалуына жете назар аударуға ... ... ... де ... алмайды.
2. Заң талаптарына сәйкес соттар жауаптылықты жеңілдететін ... ... ... кінәліге жаза тағайындаған кезде
үкімде оларды ... және ... ... ... ... жеке ... мәліметтерін жан-жақты, олық және
объективті түрде тексеру ... ... бұл ... ... ... ... ... үшін елеулі мәні бар. Атап ... ... ... ... еңбекке қабілеттілігі мен
оған деген көз ... ... ... ... ... керек.
4. Бұрын жасаған қылмысы сот үкіменде анықталғаны және сол ... ... ... ... одан арылмаған, болмаса бұрын
жасалған ... ... іс ... оған ... ... айып ... сот анықтаған жағдайда ғана, бұрын қылмыс жасаған
адамның қылмыс жасағандығы заңға сәйкес ... тән ... ... ауырлататын жағдай ретінде қаралуы мүмкін екендігін
сотттарға түсіндіру ... ... ... ... ... ... немесе
ауырлататын жағдайларды атап айтқанда: сотталушыны жазадан құтқарудың
дәлелін, үкімнің кйінге қалдырылуы туралы мәселенің ... ... ... заңда көрсетілгендегіден неғұрлым жеңіл жаза
тағайындау, сондай-ақ жазаның қай түрімен мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... ҚІЖК-інің
300-бабының талаптарын соттар қатаң орындауға міндетті.
6. ... ... ... ... бар, бірақ онысы қоғамға елеулі
қауып тозбайтын адамдарға келсе, онда соттар қылмыстық жаза қолданбай-
ақ олардың түзелі және ... ... ... жөніндгі мәселені
қарап, ондай адамдарды ... ... ... сай қылмыстық
жауаптылықтан босататын негіз бар болса босатуы керек.
7. Соттар бас ... ... ... ... жазасын
тағайындаған кезде, жазаның бұл түрін дұрыс қолдану үшін елеулі ... ... ... ... ... ... қолындағы
балаларын, еңбекке қатыстылығын, айыптының жұмыс істемеу себептерін
т.б.) мұқият анықтап алуы ... ... ... ... ... болатын мәліметтері анықталған жағдайда, сот мұндай адамға
жазаның басқа түрін тағайындауы керек.
8. Түзеу жұмыстарьшан жалтару деп, ... ... ... жұмысты
тастап кетуді, жұмысқа ішіп келуді тануға болатындығын түсіндіру
керек.
9. Шартты ... ... ... ... жасаған, бұрын сотталмаған
адамдарға қолданылатындығын ... ... ... ... жаза ... ... қатыскандардың кейбіріне, егер олар негізгі қылмыскер
болған сонымен қатар қылмыс жасаған кездегі ... мен оның ... ... мәлімет сотталушыны көпшілікке оқшаулауға негіз бола
алмайтын жағдайда ғана қолданылады.
10. Алғаш рет үш ... ... бас ... айыруға кесілген адамдарға
жаза тағайындағанда, міндетті түрде еңбекке қатыстыра отырып, шартты
түрде соттауға немесе үкімді ... ... ... ... ... негіз болған жағдайда, сот қылмыстық жазаның
мұндай түрлерін тағайындай алады, бірақ көрсетілген ... ... ... ... ... Егер ... ісінің мән-жайлары мен жеке басын еекере отырып бас
бостандығынан айыруға қатысы жоқ жаза тағайындауға ... бар ... ... заң ... ... жазаның түрлері бас
бостандьиынан айырудың шартты түрде еңбекке катыстыруды ... ... ... кейінге қалдыруды қолдану түрін заңның
санкциясында көрсетілген жазалау, әйтеуір бір ... ... ... қоддану мүмкін емес болғанда ғана тағайындай ... ... ... ... ... ... сәйкес бас бостандығынан айырылған және бір мезгілде ... ... адам ... ... ... толығымен немесе
негізгі жаза ... ... ... ... ... үкімнің
қорытынды бөлімінде бұл міндетті түрде көрсетіледі. Егер сот ... ... ... ... онда бұл үкім ... күшіне
енісімен орындала бастайды.
13. Шартты жазаны қолданғанда немесе ... ... ... ... ... сотталған адамға, оның заңды ... ... ... ... ... ... яки
кейінге қалдырылған мерзімінде жүргенде заң талаптарын бұзудың соңы
неге ... ... ... ... ... ... біткеннен кейін сотталған адамның еңбекке
немесе оқуға қатысьша, кейінге қалдырылған мерзім ... ... ... ... ... ... қарап, сот
сотталушыны жазадан босату жөнінде немесе оны үкім ... ... ... жазасын өтеуге жіберу жөнінде ұйғарым шығарады.
15. Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес, өлім жазасы ерекше
жағдайда ... ... ... ... мөлшері оны
тағайындаудың қажетгілігіне жауапты ауырлататын төтенше ... ... және аса ауыр ... ... адам ... ... ғана ... Өлім жазасын қолдану ... ... ... анықгалған мән-жайларына және сотталушыны мейлінше
толық сипаттайтын ... ... ... үкімде дәлелденген болуы
керек.
16. Соттардың қосымша жаза тағайындау мәселелеріне баса назар аударғаны
жөн, өйткені негізгі және қосымша ... ... ... ... ... ... ... дәйекті түрде жүзеге асыруға, жазаның
мақсатына ... ... ... ... ... ... қосымша шаралар қолдану
немесе қолданбау мүмкіндігі айтылған болса, онда соттардың ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде көрсетуге тиіс. Ал қосымша жаза қолданылмаған
жағдайда ... ... ... ... ... ... жасалмайды.
18. Сотталушыны айыпты деп таныған қылмыстық заң баптарнның жазалау
шараларында жер аудару, ... куу, ... ... айып ... ... ... көрсетілген жағдайда ғана соттардың ... ... ... ... ... Мүлікті тәркілеген кезде оның мөлшеріің үкімде нақты көрсетілуін
соттар есінен шығармауы тиіс, ... ... ... жеке ... ... немесе үкім шығарылған кездегі жалпы ортақ меңшіктегі
оның үлесіне ғана жүргізілуі ғана мүмкін,
20. ... ... ... жұмысын атқаруы немесе белгілі бір қызметпен
айалысуына (қолы басамауына) байланысты қылмыс жасаған жағдайда ҚК-тің
26-бабына сәйкес сот ... ... ... ... сотталушының
белгілі бір лауазымды орында отыруы немесе нақтылы қызметпен айналысуы
құқығынан айыру жөнінде ... ... ... ... 39-бабында көрсетілген жағдайлардың жоқтығына қарамай қосымша
жазаның тағайындалуы міндетті бола тұра ... ... ... ... куу яки белгілі бір лауазымды ... болу ... ... ... құқығынан айыру сияқты қосымша жазалар
тағайындау мерзімінің көрсетілмеуін ... ... тек ... жифнтығы бойынша тағайындалуынсондай-ақ өтелмеген қосымша
жазаның (немесе оның ... заң ... ... жаңа жазаға
қосылмауын қосымша жазаны дұрыс қолданбай деп ... ... ал ... ... ... бола ... ... әкімшілік жаза шараларын қолданудың тәртібі мен қылмыстың
белгілері бар ... ... ... ... ... және әкімшілік жауапқа тартуға негіз беретін заң талаптарын
сақтауға тиіс.
23. Қылмыс жасалған ... ... 16-ға ... әкімшілік жолмен
жауапқа тартуға болмайтындыіын ескере отырып, қылмыстық белгілері бар
әрекет жасаған, сол үшін заң ... бір ... ... бас ... ... одан да ... жаза ... кәмелетке толмағандар
жөнінде әрбір нақты жағдайға байланысты істі және оның жеке басының
мән-жайларын ескеріп, соттарға, қылмыстық істі ... және ... ... ... ... шара ... туралы
мәселені қарау ұсынылсын.
24. Сотқа келіп түскен заң бойынша бір жылға дейін бас ... ... одан гөрі ... жаза белгіленген қылмыстық іс бойынша ҚК-
тің 45-бабының 3-бөлігі бірінші тармағын қолдануға негіз ... іс ... ... ... ... Адам қылмыстық
жауаптылықған босатылғанда, сот қылмыстық істі қысқарту туралы дәлелді
ұйғарым шығарады, ал ұйғарым заңды күшіне енгенде, ... ... ... жаза ... ... ... есте ... жөн: белгілі бір қылмыс үшін заңда
көрсетілген жазаның төменгі ... де ... жаза ... ... (ҚК-тің 39-бабы) жеңілірекгеу жаза тағайындау
ерекше іс жағдайында және кінәлі ... жеке ... ... ... ғана ... ... Соттардың мынаны есте тұтқаны жөн: адамның бірнеше қылмыс жасауы —
әсіресе қасақана ... ... ... және ... ... да, ... де қоғам үшін аса кауіпті екендігін көрсетеді.
Осыған ... ... 37, ... ... бұлжытпай
орындау ондай адамдарға занды, дәлелді және әділ жаза тағайындаудың
маңызды шарттарының бірі болып ... ... ... ... жаза тағайындағанда, соттар заңда
көрсетілген жеңілірек жазаны ... ... ... ... ... ... ия болмаса ішінара қосу принциптерін
үкімде дәлелдеуі керек.
28. Заңның мәні ... сот ... ... ... әр ... ... тектес және әр тектес жаза түрлерін тағайыңдағанда, жеңілірек
жазаны ауырырақ жазаға сіңіру ... ... ... ... ... ... ескеруге міндетті: ҚК-тің 37-бабының 3-бөлігін қолданған
жағдайда, қылмыс жиынтығы бойынша тағайындалған қорытынды жаза алғашқы
үкім бойынша тағайындалған жазадан төмен болмау керек, ... ... ... ... ... қоскан кезде сот алғашқы үкімнің
өтелінбей калған ... ... сол үкім ... ... ... ... басшылыққа алу керек.
30. Егер іс бойынша үкім шығарып қойғаннан кейін сотталған адамның тағы
басқа да қылмыстар үшін ... ... оның ... ... ... ... үкім шығарғаннан кейін жасалғаны ... ... ... жаза ... ... 38-баптарын қолдана отырып тағайындалады.
31. Бірнеше үкім бойынша жаза тағайыңдалғанда, соттар бұрынғы үкім бойынша
тағайындалған жазаның өтелмеген бөлігінің ... мен ... ... көрсетуге тиіс, жазаның өтелмеген бөлігі ... ... жаңа үкім ... ... жазаға түгелдей немесе
ішінара қосылуы керек.
32. Бұрынғы үкім бойынша тағайындаған жазаның өтелмеген ... ... ... ... қолданғанда, егер жазаның осы түрі үшін
белгіленген қорытынды ... ең ... ... белгіленбесе, сот
үкімде осыңдай шешімнің кабылданғанын дәлелдеу керек.
33. ҚК-нің 38-бабының 1 жөне 2-беліктерінің мәніне сай ... ... ... өтелмеген қосымша жаза түгелдей немесе ішінара
қорытынды негізгі жазаға қосылады, болмаса түгелдей ішінара жаңа үкім
бойынша тағайындалған дәл ... ... ... ... бұл ... ... жазаның дәл осы түрі үшін белгіленген мерзім ... Әр ... ... ... өз алдына бөлек орындалады.
34. Егер сотталған адам үкімді орындауды кейінге ... ... ... ... қойса, сот жаңа қылмыс жасағаны үшін тағайындаған ... ... ... ... ... үкім бойынша өтелмеген бас
бостандығынан айыру жазасын қосып береді.
35. Ауыр қылмыс ... ... деп ... адам ... үкім шығарғанда,
сот әлгі адамды әскери немесе арнаулы лауазымынан айырудың, сонымен
қатар сотталған ... СССР ... ... ... ... ... республикалардың Жоғарғы Кеңесінің Президиумы немесе СССР
Министрлер Кеңесі берген орден, ... ... ... ... ... атағынан айыру туралы ұсыныс жасаудың орындылығы туралы мәселені
талқылап алу керек.
36. Істі кассация және кадағалау ретінде ... ... үкім ... ... тағайындаудың жалпы негіздерін сақтауын, тандап алған
жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталған адамның жеке ... ... іс ... ... үкімдегі жаза туралы шешімді
және істің ескерілген нақты мән-жайларын жазу тәртібін ... ... ... ... ... ... ... оның қорғанушысының арызы бойынша істі қарап
отырғанда және ... ... ала ... ... сот тергеуі толық емес
және біржақты болғаны үшін үкімді бұза отырып, кассация сатысындағы
соттың сотталған ... ... ... ... нұсқауларды
өзінің ұйғарымында көрсетуге қақысы жоқ.
38. Егер бірінші сатыдағы сот қылмыстардың жиынтығы ... ... ... ... сіңірту принципін қолданса, кассация
(қадағалау) сатысындағы соттың - тіпті бұл сатыдағы соттар ... бір ... ... ... үшін жазаны жеңілдеткенде де,
жазаларды қосу ережелерін қолдануға кақысы жоқ.
39. Қылмыскер екі немесе одан көбірек қылмыс жасап, ... ... ... ... жатқызылса, бірақ бірінші сатыдағы сот ... заң ... ... баға ... ал басқа қылмыстарға одан
гөрі ауыр қылмыс туралы заңның бабын дұрыс қолданбай, ... ... ... ... ... жағдайда, кассация сатысындағы сот әлгі
қылмыстық ... бұл ... ... ауыр ... ... туралы
бапқа жатқызу арқылы өзінің ... ... үкім ... ... мөлшерінен аспай, осы бап бойынша бірінші сатыдағы
сот белгілеген ... ... жаза ... қақы ... Егер ... сипатын заңның қосымша жазаны міндетті түрде қолдану
керек дейтін бабына өзгерткенде де, қосымша жаза бойынша ... ... ... ... ... жазаны белгілеуге құқы
жоқ.
41. Кассация немесе қадағалау сатысындағы соттың міндетті түрде еңбекке
қатыстыру ... ... ... бас ... ... жазасының орнына
үкімнің орындалуын кейінге қалдыруға және сондай-ақ үкімнің ... ... ... бас ... ... ... шартты жазаға
ауыстыруға қақысы бар.
42. Соттар мынаны есте тұту керек: үкім шығарғанда сотталған ... ... жаза ... білдіретін, іс бойынша анықталған мән-
жайлар ғана жазаны жеңілдетуге немесе сотталған ... ... ... өтей ... ... негіз бола алады.
43. Кассация сатысындағы соттар бірінші сатыдағы соттардың ... ... ... ... істі ... ретінде
қарағанда жойып жіберу үшін заңда көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстық істер жөніндегі сот
алқасы және әскер алқасы, ... және ... ... ... ... ... орналасқан әскерлер сотты бірінші
сатыдағы соттардың қылмысты жаза мөлшерін тағайындау практикасын үнемі
зерттеп, қорытып, жіберген қателерді ... ... дер ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Соттының 1979 ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі туралы» №2 және 1989 ... ... ... ССР ... бас ... ... ... жаза
тағайындай тәжірибесі туралы» №8 қаулылар күшін жойды деп танылсын.
Қорытынды
Күнделікті өміріміз жұмысқа ... ... ... қылмыстық жаза
шараларын, соның ішінде олардың қатал түрлерін ... ... ... ... жету ... ... келеді. Бұл күресте
қылмысты ескерту шараларының, ... –ақ, ... ... алу шараларынның
да көзделген нәтижеге ... ... ... болып отыр. Мемлекеттің
қылмысқа қарсы күрестегі қолданылатын шаралары сан ... ... осы ... ... ең ... де, ең ықпалдысы да –жаза,
яғни жазалау шарасы болып ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Себебі басқа құқық
нормаларға қарағанда қылмыстық құқықтағы тыйым салынған ... ... және оның ... қоғам мүддесіне немесе жеке азаматтардың
мүддесіне тизізетін залалы басқа құқық салаларының ... ... ана ... ... –мемлекеттің мәжбүрлі шарасы. Ол қылмыс жасаған тұлғаға тек ... ... сот ... осы ... ... үкім негізінде ғана
қолданылады. Ал, үкім Қазақстан Республикасы атынан шығарылады. Мемлекеттік
мәжбүрлеудің ... ... ... ... ... атынан немесе басқа да
билік басқару органдарының ... ... Жаза ... ... бостандықтарын, заңды мүдделерін, адамзаттың қауіпсіздігімен
бейбітшілікті, меншікті, ұйымдардың ... ... ... ... ... қоршаған ортаны, Қазақстан Республикасының
Конситутциялық құрылысымен ... ... ... ... қоғаммен
мемлекеттік заңмен қорғалатын мүдделерін қылмыстық қол суғушылықтан
қорғауға бағытталған. Қазақстан ... күші ... ... ... (1998 жылғы 1 –қаңтарға дейінгі күші болған қылмыстық құқықтық
актілерге; РСФСР - дің 1922 және 1926 ... ... ССР ... ... ... жаза ... берілмеген болатын. Сол ... ... ... ... ... жарық көрген қылмыстық –құқық
әдебиеттерінде жаза ... әр ... ... ... келді.
Республикамыздың қылмыстық кодексі жазаға ... ... ... ... соттың үкімі бойынша тағайындалатын мемлекеттік мәжбүрлек
шарасы жаза қылмыс жасауға кінәлі деп ... ... ... және ... ... құқықтары мен бостандықтарынан айырумен оларды ... ... ( ҚР ... Кодексінің 38 –бабы).
Жаза жүйесі деп ... ... ... ... ... ... белгілі тәртіппен орналастырылған жаза түрлерінің соттар
үшін міндетті және толық тізімі айтылады. ... ... ... Қылмыстық Кодексінде жаза жүйесі 39 –баптың бірінші бөлігінде
орнықтырылған. Заң ... алып ... жаза ... ... ... табылады. Қылмыспен жаза -өзара тығыз байланысқан құқықтық
ұғымдар. Мемлекеттік мәжбүрлеудің шарасы ... ... ... табылатын
құқық бұзушылыққа ғана қолданылады. Жазалау тұрғыдан айтқанда оның ... тән ... ... ... айта ... ... қылмыстық
кодексте жазаның мақсаты ретінде қарастырылмайтын ескеру қажет.
Жазаның мемлекеттік ... ... ... ... ... тән ... бар. Ол ... құқықтық салдарға ұшырататын – «соттылық».
Егерде тұлға қайтадан қылмыс жасаса, оның ... ... ... ... ... ... ... жағдай болып саналады. Жазаның
өзіне тән міндетті ... ... ... –жазалаудың күшпен
қолданылатын, мәжбүрлейтін жағы, яғни ... ... ... көзделгендей
құқықтарымен бостандықтарынан айыратын немесе ... ... жағы ... ... Жаза ... ... ... ал кейбір ... ... ... ... ... ... ... қолданады.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1. Қазақстан Республикасының Конститутциясы Алматы, 1995ж.
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі Алматы, 1997ж.
3. Оқулық А. Ағыбаев Қылмыстық құқық Алматы Жеті ... 1998ж. ... ... ... ... по ... праву А.В. Наумов Москва, 1997г.
5. «Уголовное право» Особ. часть А.Н. Рогора, Москва,1996г.
6. «Уголовное право» Особ. часть ... ... ... право» Общая часть Москва, 1996г.
8. Общая часть уголовного право А.Ф. Истомин Москва, 1997г.
9. «Уголовное ... РК ... ... Алматы 1998г.
10. Поленов Г.Ф. «Схема по уголовному праву РК» ... ... ... РК «О ... и ... содержания под стражей и подозреваемых
и обвиняемых в совершений преступлений» Алматы 1999г.
12. Поленов Г.Ф. «Назнечение наказания» ... ... ... С.М. ... за ... ... против
собствености» Масква 1998г.
14. Уголовно –правовые меры борьбы с преступлениями, ... ... ... ... ... в «Квалификация преступлений» Алматы 1997г.
16. Чукмаитов Д.С. « Применение ... ... в ... ... ... ... 1997г.
17. Уголовный Кодекс РК –толкование и коментарий Вып. -2 Алматы ... ... М.М. ... –правовые меры борьбы с преступлениями,
связанными с наркотиками» Алматы 1998г.
19. Борчашвили И.Ш., Рахимжанова Г.К. ... к ... ... ... 1999г.
20. Қылмыстық құқықтың Жалпы бөлімі бойынша тапсырмалар жинағы. Алматы,
1999ж.
21. Е. Алауханов, С. ... ... ... оқу ... ... ... С.М. Қылмыс құрамы. Алматы 1999ж.
23. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты пленумының 1993 ... ... №2 ... Пленумының 1994 жылғы 23 –желтоқсандағы №4
қаулысымен енгізілген өзгерістер мен бірге.
24. Қазақстан Республикасының атынан ... сот ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәмелет жасқа толмағандардың қылмыстық жауаптылығы және жазалаудың теориялық мәселелері78 бет
Жаза және оның мақсаты29 бет
Жаза және оның мақсаты жайлы27 бет
Жаза және оның мақсаты туралы10 бет
Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау28 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза мақсаттары36 бет
Қылмыстық құқықтағы жазаның түрлері мен мақсаты6 бет
А.Байтұрсынов және халық педагогикасы7 бет
Жаза тағайындаудың жалпы бастамасы66 бет
Жазаның жүйелері және түрлері44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь