Delphi бағдарламалау ортасына сипаттама

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
I . БӨЛIМ. ПӘНДIК АЙМАҚТЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1. Информатика ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Информация және есептеу машиналары ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ...
1.3. Жаңа информациялық технологиялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4. Тарихи деректерден ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.5. Компьютерлік жүйелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
II . БӨЛIМ. DELPHI БАҒДАРЛАМАЛАУ ОРТАСЫНА СИПАТТАМА
2.1. Delphi программалау ортасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Проект. Форма. Қасиет. Объект инспекторы терезесi ... ... ... ... ... .
2.3. Оқиғалар. Программалық код терезесi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.4. Delphi тiлiндегi бағдарламаның элементтерi ... ... ... ... ... ... ... ...
III . БӨЛIМ. БАҒДАРЛАМАЛАУ ОРТАСЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ
3.1. Есептің қойылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2. ER . диаграммалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.4. Негізгі мәзір ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.5. Қолданушы инструкциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
IV . БӨЛIМ. ЕҢБЕКТI ҚОРҒАУ
4.1. Еңбектi қорғаудың жалпы түсiнiгi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.2. Есептеу техникасы бар кабиентте компьютермен жұмыс iстеу
ережесi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.3. Электр тогының адам организмiне әсер етуi ... ... ... ... ... ... ... ...
4.4. Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Бағдарламаны келешекте қолдану түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ……………………………………………………………........... 4
I – БӨЛIМ. ПӘНДIК АЙМАҚТЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1. Информатика ......................……………………………………………… 7
1.2. Информация және есептеу машиналары.........................
........................9
1.3. Жаңа информациялық ... ... ...... DELPHI ... ... СИПАТТАМА
2.1. Delphi программалау ортасы ……………………………………………16
2.2. Проект. Форма. Қасиет. ... ... ... ... Оқиғалар. Программалық код терезесi ……………………………........20
2.4. Delphi тiлiндегi бағдарламаның элементтерi …………………………..25
III – БӨЛIМ. БАҒДАРЛАМАЛАУ ... ... ... ... ... ER – ... ………………………………………………………35
3.4. Негізгі мәзір ……………………………………………………………...36
3.5. Қолданушы инструкциясы ……………………………………………...37
3.6. ... ... ...... ЕҢБЕКТI ҚОРҒАУ
4.1. Еңбектi қорғаудың жалпы түсiнiгi ……………………………………..46
4.2. Есептеу техникасы бар кабиентте компьютермен жұмыс iстеу
ережесi ……………………………………………………………………….47
4.3. Электр ... адам ... әсер етуi ... ... ... ... ……………………………………………….50
ҚОРЫТЫНДЫ ………………………………………………………………51
Бағдарламаны келешекте қолдану түсінігі ………………………………….52
Қолданылған әдебиеттер ……………………………………………………..53
Қосымша....... ………………………………………………………….............55
Кіріспе
Қазiргi XXI ғасырдың ... ... жаңа ... (компьютер)
көмегiмен әртүрлi мәлiметтердi қабылдап алуға, қосуға, сақтауға, оларды
өңдеуге қабiлеттi болу ... ... ... жоба Borland Delphi ... тiлiнiң
6 версиясында әзiрлендi.
Бұл версияның басқасынан айырмашылығы негiзiнен Windows аймағында
функционалдайды және ... ... ... ... қазiргi
негiзгi барлық талаптарға сәйкес келедi. Ең ... Borland ... ... ... дәрежелi деңгейi және мәлiметтердi дұрыс
енгiзудi және өңдеудi бақылау мүмкiндiгi. Сонымен қатар, осы ... ... ... ... ... ... мұндай оңай әртүрлi
объектiлердi басқаруға, кез келген объектiлердi анимациялау мүмкiндiлiгi
зор. Сонымен қатар, ... ... бір ... ... ... ... олардың көшiрмелерiн әзiрлеуге мүмкiндiк
туылады.
Информациялық ... адам ... ... ... күннен –күнге ене
түсуде.
XXI ғасырдындегі адамзаттық даму процесі ... ... ... оның ... ... информация және оны өңдеу
ұғымымен анықталады. Осыған байланысты бірінші кезекке қарапайым еңбек
құндылығы мен табиғи байлықтар ... ... ... ... ... даму деңгейін анықтайтын стратегиялық ресурсқа (қорға) айналып,
ақпараттық мәдениетті қалыптастыру, яғни мәлімет өңдеу мен оны ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бұдан былайғы қоғамның жалпы инфрақұрылымын информация жинау,
сақтау және тарату құралдары мен тәсілдері анықтайтын болады. ... ... де осы ... ... көңіл бөлінуде, оның бір айғағы
ретінде Қазақстан Республикасының «Ақпараттандыру туралы» заңының
(08.05.2003 ж.) шыққанын айту жеткілікті шығар.
Соңғы кездегі жеке пайдаланылатын ... ... ... ... ... жалпы көпшілікке
кәсіби информациялық технологияларды пайдалана білудің аса қажеттігін
көрсетті. Біздің қоғамызда болып жатқан өзгерістер орта білім беру
саласының дамуына да ... ... ... ... ... отырған бұл кітаптің мақсаты - оқушыларға
көмпьютерлік технологиялардың ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін игеруде
көмек көрсету және нақты ... ... ... ... ... ... жаңа ... аты да «Жаңа ақпараттық технологиялар» деп аталған.
Оқулық ... орта ... ... стандартының 10 - 11
сыныптары бағдарламасына сәйкес құрастырылған.
Кітап материалдарын игеру барысында оқытушыға сабақтың теориялық
және практикалық материалдарын таңдауда және ... ... ... ... беріледі. Іс жүзінде әр сабақтың теориялық және практикалық
жақтары қатарластырыла берілгенде, ол бір сағаттан төрт сағатқа дейінгі
уақытты қамтиды.
Біздің ... ... мен ... ... ... яғни ... материалды түсіндіргенде бір мезгілде оны компьютерде көрсетіп,
оқушылар ... іс ... ... өте тиімді. Осыған байланысты
оқулыққы қосымша лабораториялық практикумдар бірге шығарылып отыр.
Практикумдағы тапсырмаларды орындау материалды ... ... ... ... ... пайдалануға мүмкіндік береді.
Әрине біздің оқулық программалауға арналған басшылық немесе
белгілі бір программада жұмыс істеуге арналған нұсқау емес, себебі
оқулықта ... ... мен ... ... мен ... Біхдің мақсатымыз - оқушыларға жұмыс істеу кезінде
туындайтын нақты сұрақтарды шешу үшін информациялық технологиялар
негіздерін үйрету.
Оқулықтың әрбір ... ... ... мен ... ... Мұңда
оқушылар теориялық материалдарымен және компьютерлік сыныпта орындалатын
тапсырмалармен танысып, оқыған материалдарын қалай түсінгендерін тексеруге
мүмкіндік беретін әртүрлі сұрақтар таба алады.
I – ... ... ... СИПАТТАУ
1. Информатика
Біз бәріміз бала кезімізден бастап информация алмасу процесіне
қатысамыз. Кітап, газет және журнал ... ... ... теледидар
көргенде, мұғаліммен, ата - аналармен, достарымызбен әңгімелескенде әртүрлі
информация аламыз. Адамдардың үйде, мектепте, жұмыста және ... бір ... ... де ... ... сөздердің, ойлардың, хабарларың,
мәліметтердің алмасуына мысал бола алады. ... ... мен ... - ... ... оқу және ... - ... алмасуынсыз жүзеге аса
алмайды. Берілген информациялар өзімізге, заттарымызға қатысты айтылып,
айнала ... ... ... оқиғалармен тығыз байланыста болады.
Информацияны жазу мүмкіндігі пайда болғаннан бастап, информация
алмасу тек ауызба - ауыз ... ... ... ... ғана ... оқу
- жазу арқылы да беріле бастады. Оқи білу және ойын жазып жеткізе білу ... ... ... бола ... Ойды ... қалдыру тек
мағлұмат пен хабар алмасу ғана емес, адамзаттың ізгі қазыныларын ұрпақтан
ұрпаққа жеткізу мүмкіндігін берді.
XV ғасырда мәліметті қағазға басып шығару ... ... ... ... ісін жолға қойып, адамзаттың алтын ойларын тікелей көпшілікке
жеткізуге мүмкіндік жасады. Кітаптарды, оқулықтарды көптеп басып шығару,
көпшілік кітапханаларының ашылуы ... ... ... ... жаңа даму ... бастады деуге болады.
XIX - XX ғасырлардағы телеграфтың, телефонның, радионың шығуы
информацияны кез келген қашықтыққа жарық ... ... ... ... ... Ал ... ... үйде отырып - ақ, дүниеде
не болып жатқанын біліп, кино, спектакільдерді көріп, оқып үйрену
бағдарламаларын толық жүзеге асыра алатын күйге жеткізді.
Мәліметтерді іздеу мен ... ... ... ... XX ... ... ... электрондық есептеу
машиналары (ЭЕМ, шет елдерде олар компьютер деп аталады) берді. ЭЕМ - дер
әуелде есеп - қисап жұмыстарын автоматтандыру үшін ... еді. ... ... ... ... жазып, қағазға басып, ЭЕМ
экранына шығару
қасиеттері бар екені анықталды. Оларды ... ... ... жасау шсшнде,
мәтіндерді теріп түзетуде, сызу мен графикалық жұмыстарда, өндірісті
автоматтандыруда және де басқа адамның көптеген қызмет салаларында қолдана
бастады. «Информация» термині ... ... ... білу ... ... ... ... сөзінен шыққан. Информацияны біз
ауызша немесе жазбаша түрде қимыл не қозғалыс түрінде бере ... ... ... ... ... түсініп, оны басқаларға жеткізіп
соның негізінде белгілі бір ой түйеміз.
Сабақ ... ... жаңа ... ... жеткізеді, ал
оқушылар оны қабылдап, мағынасын түсініп, естерінде сақтайды және жауап
береді. Оқып ... ... ... ... де ... ... ол ... оған қажет түсіндіру мәтіндерін, тексеру сұрақтарын
арнайы программа көмегімен ... ... ... ... ... ... ... пен кітаптардан, газет -
журналдардан, теледидар хабарлары мен кинофильмдерден алып, ... ... ... жазып аламыз. Өндірістегі информация жиыны
сызулар мен мәтіндер түрінде, анықтамалар мен есеп ... ... ... ... ... ЭЕМ ... да ... болады.
Информация кез келген түрде бізге белгілі бір мағлұматтар береді.
2. Информация және есептеу машиналары
Информатика - ЭЕМ ... ... ... сақтау, түрлендіру,
жеткізу және оны пайдалану заңдылықтары мен тәсілдерін
зерттейтін жаңа ғылыми пән. Информатика оқытудың маңыздылығы бұл ғылымның
тек ЭЕМ - ... ... ... мен ... ... ... ... қана қоймай, қоғамдық өмірде және адамдар арасында
информацияны кеңінен тарату заңдары мен тәсілдері туралы түсініктер береді.
Қазіргі кезде жаңа ЭЕМ - дер ... - күн ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық процеске айналып
отыр. Сонымен қатар информацияны өңдеу, жинау және беру тәсілдері де күннен
күнге дамып ... Осы ... ... ... жиі ... ... пән ... саналады да, оны оқып үйрену күннен күнге
күрделіленіп барады.
Информатиканың негізгі оъектісі, яғни оның шикізаты мен ... ... ... ... ... ... ... информатика
мен ЭЕМ - де жұмыс істеудің ең ... ... бірі ... ... ... ЭЕМ ... ... ең негізгі құралы болып
саналады. 70 - жылдарда электрониканың дамуы компьютердің жаңа ... - ... ... ... көптеген шығаруға жол ашты. Олар
қазіргіде мектептерде, институттарда, баспаханаларда, т.б. орындарда
кеңінен қолданыла бастады. Мұндай ... ... ... ... да басқа көптеген мақсаттарда пайдалануға болады. Осы компьютерлерді
өндіріс пен жобалау ісінде, ғылыми ... ... мен ... беруде
пайдалану, миллиондаған адамдардың жұмыстарының мазмұны мен орындалуын
түбегейлі түрде өзгертті деуге ... ... ЭЕМ - дер ... ... ... ... ашып ... Оның үстіне, сол технология көмегімен,
ЭЕМ - дермен басқарылатын жаңа машина, құрал - сайман және құрылғылар
жасалынады. Осылардың ... XXI ... ... ... ... ... ... алатын өндіріс технологиясын жасау
мүмкіндіктерін беріп отыр. Осы сияқты «болашақтың» фабрикаларында қолмен
істелетін жұмыстардың бәрін роботтар орындайды да, ... ... ... ... ... ... және ЭЕМ ... жаңа бұйым
жасау істерін жобалау ғана болып қалады.
Бүгіннің өзінде - ақ көптеген қызмет салаларында ЭЕМ - ... ... ... ... ... және өңдеу жұмыстарын
оңайлатып, жобалау және ғылыми зерттеу жұмыстарын ... ... ... ЭЕМ - дер ... де келе ... олар ... химия мен биология сияқты және басқа да пәндерді оқып үйренуде
үлкен көмек береді.
ЭЕМ - мен ... - ... ... және ... өз ... ... бұдан бұрынғы аталарымыздың қаламсаппен сауат ашқаны сияқты
алдағы 10 - 15 жфлда ... үшін ең ... зат ... ... ... ... ... деп компьютерді пайдалана отырып, оқу, жазу,
есептеу, сурет салу және информация іздеу жолдарын ... ... - ді ... ... пайдалану белгілі бір мәдениет иесі болуды
талап етеді, яғни ол ... ... ... ... Жаңа ... технологиялар
Кәдімгі информациялық технологиялар деп, көбінесе қағаз жүзінде
әртүрлі информацияларды дайындау, жинау, өңдеу және жеткізу процестерін
айтады. Жаңа ... ... деп, ЭЕМ - дер мен ... ... - ... дербес компьютерлер көмегі арқылы - информацияны
дайындау, жинау, жеткізу және өңдеу технологияларын айтады.
Информациялық процестер - адамдар арасында, тірі ... ... және ... ... ... ... ... және
түрлендіру процестері.
Дербес ЭЕМ - дер - жұмыста және үйде адамның пайдалануына арналған
шағын компьютерлер.
Дербес ЭЕМ - дер журналдар, кітаптар және ... ... ... ... оны түзету үшін кеңінен қолданылады.
Мұндай жұмыста компьютерлердің баспа машинкаларынан артықшылығы талас
тудырмайды, олар: қателердің азаюы, материалдарды дайындау жылдамдығының
өсуі, оларды ... ... ... ... ... тиіс әдебиеттің
жоғарғы сапасын қамтамасыз ететін лазерлік принтері бар компьютерлер
негізінде ... ... ... ... одан да ... ... болып
есептеледі.
Сондай - ақ жаңа информациялық технологиялар дегеніміз - ЭЕМ жадында
сақталған картотекадағы, каталогтардағы, әртүрлі архивтер мен
кітапханалардағы информацияларды жинақтау, біріктіріп ... ... ... ... ... әр ... мәліметтер базасы мен
информациялық жүйелер. Жаңа информациялық технологиялардың дамуын ЭЕМ
желілеріне
негізделген электрондық почтасыз, байланыс желілері мен ... ... ... ... ... ... ... ЭЕМ желілерімен, информациялық
қорлармен толық қамтамасыз етсек, информацияны пайдалану, алу және тарату
шстерін ... жаңа ... ... Олар ... ... ... информацияны алу мен таратуды толықтыра отырып, қоғамымызда
ақпараттандыру процестерін арттыра түседі.
Жаңа информациялық технологиялардың жан - ... ... ... ... ... ... ашып алу ... дамудың алғашқы кезеңдерінде «технология» деп белгілі бар
бұйымдарды жасау ... ... ... ... еді.
Өндірістің күрделілуіне, оны механикаландыру мен автоматтандыру,
технология ұғымын машиналар, механизмдер, құрал - саймандар және т.б.
өндіруді ұйымдастыру ... мен оған ... ... ... жиыны
ретінде қабылдауды қалыптастырды.
Есептеу машиналарын басқару құрылғылары ретінде пайдалану мен
автоматтандыруға негізделген осы кездегі жаңа өндіріс технологиялары, оны
қайта құру істері мен оған ... ... ... әлдеқайда оңайлатып
жіберді. Осыған орай қазіргі «технология» ұғымына, аз дегенінің ... ... - ... ... жабдықтар, оны құрастыру тәсілдері мен оны
ойдағыдай ұйымдастыру жолдары және оның ішіне мәліметтер базасы мен ... ЭЕМ - да ... ... және т.б. компьютерлік техникалар
кіреді. Бірақ олардың бәрі де мәліметтер базасы мен жабдықтары және ... ... ... ... ... ... Ал ... қарастыру үшін
ЭЕМ жұмысын қалай басқаруға болатынын анықтайтын программаларды білуіміз
керек. Кез келген жаңа жұмысқа ЭЕМ - ді пайдалану үшін оған жаңа ... гөрі ... ... жаңа ... алу қажет болады.
4. Тарихи деректерден
Адамзат баласы дамудың барлық тарихи кезеңдерінде есептеу
жұмыстарын жүргізіп отыруға әрқашанда мұқтаж болды.
Алғашқы кезеңдерде оған, аяқ - қол ... ... ... ... ... ... мен техника дамуына байланысты есептеу жұмыстарының
қажеттілігі артып, оны ... үшін ... ... - ... ... ... математикалық кестелер шығарыла бастады. Бірақ
үстіміздегі ғасырдың 40 жылдарында, ядролық физиканың даму ерекшеліктеріне
байланысты, қолмен есептеу істеріне ... ... ... ... тікелей араласуын талап ете бастады. Мысалы, «Манхеттен жобасын»
(АҚШ - тағы атом ... ... іске ... ... ... ... адам ... олардың бірсыпырасы тікелей есептеумен айналысып,
қалғандары сол жұмыстың дұрыстығын тексеріп отырды.
XX ғасырдың ортасында информацияны ... ... ... ... ... ... сай) ... техника мен
технологияның қарқынды дамуына себепші болды.
Электроника табыстары нәтижесінде жасалынған техникалық аспаптар
электрондық есептеуіш машиналар (ЭЕМ) деп атала бастады.
1946 жылы алғаш пайда ... ЭЕМ - дер ... ... ... ... үлкен залдарда орналасқан, көлемді электрондық
жабдықтар болатын. Бірақ 1948 жылдың өзінде - ақ ... ... ... аспаптармен - транзисторлармен алмастырылып, компьютерлердің
бұрынғы жұмыс өнімділігі сақталынғанмен, көлемі жүз есеге дейін төмендеді.
70 жылдар соңында интегралдық схемалардан немесе ... мини - ЭЕМ - дер шыға ... ... мен ... ... ... бір пластинада орналасқан). Осындай
микропроцессорлардың (біріктірілген интегралдық схемадан - БИС
элементтерінен тұратын) шығуы дербес компьютерлер ... ... ... ... ... ... автоматтандыруға арналған ЭЕМ - дер
күннен күнге артып келе жатқан ... ... ... өте ыңғайлы құрал болып шықты.
Бастапқы кезенде ЭЕМ - дерде тек арнайы үйретілген адамдар ғана
жұмыс істеді, бірақ онша дайындығы жоқ ... ... ... ... ... арналған машина жасау қажеттілігін тудырды.
70 жылдар басында «тұрыстық» (үйдегі) компьютерлер деп ... ... ... ... шектеулі болатын, тек ойнау
үшін және шағын мәтіндер теру үшін ғана пайдаланылды. 70 ... ... ... етек ... сондай, сусын шығаратын фирмалар да
(Coca Cola) жасай бастады.
Дегенмен, микрокомпьютерлер дамуындағы ең елеулі оқиға болып ... IBM ... ... кейінен «дербес компьютерлер» деп аталған шағын
компьютердің шығуы болды.
Сол уақыттан ьастап осы атау шағын компьтерлер ... ... ... тұрақталынып қалды.
5. Компьютерлік жүйелер
IBM фирмасының анықтамасы бойынша компьютерлік (есептеу) ... ... ... тұрады:
1) Шығарылатын есепті, орындалатын жұмысты мәселе ретінде қойып, соның
нәтижесін алатын адам;
2) ... ... ... ... ... Компьютердің программалық жасақтамасы (Software).
Компьютерлік ... ... ... ... ... жүйелерін осы
төрт комбинацияны - машиналарды, мәліметтерді,
программаларды және адамды - біріктіре қарастыру ... ... - ... DELPHI ... ... СИПАТТАМА
2.1. Delphi бағдарламалау ортасы
Жоғары деңгейлі программалау процедуралық, логикалық және обьектілі -
бағдарламалы болып үш ... ... ... кездерде Windows ортасында
жарыққа шықкан және объектілі-бағдарламалы ... (ОБП) ... ... ... - Object Pascal, Microsoft Visual Basic,
Borland Delphi, Borland C++ for Windows.
Delphi –дің бірінші ... 1994 жылы ... ... ... ... ... ... 2,3,4,5,6 -нұсқалары жарык, көрді. 5,6-
нұсқалардың ... ... жоқ ... болады. Екеуі де Windows 32
операциялык жүйесінің ... ... Delphi 6-да ... ... данындау мүмкіндгі кеңейтілген және берілгендер қорымен жүмыс
істеуде өзгешіліктер негізделген.
Delphi -дің негізгі ерекшелігі - онда қосымша құруда ... ... ... ... ... ... ... жеңіл: әр
қосымша арнайы іс-әрекеттерді орындайтын компоненттерден жинақтады. Ол
жеткіліксіз болса, объектіні ... ... ... ... ... ... ... кітапханасында (VCL -Visual Component
Library) жинақталған. Компоненттср панелінде түрлі ... ... ... өте көп. ... жаңа компонент дайындап, оны
осы панельгс қосуына да болады.
Delphi -де программа ... ... ... ... ... процестерін ұйымдастыру, OLE тсхнологиясын пайдаланып, басқа
офистік қосымшаларды шақыру, ... ... ... және т.б. іс-әрекеттерді
орындауға болады. Көптегсн операторлардың жазылуы Турбо Паскальдағы сияқты.
Бірақ, ... ... ... үшін ... ... ... әдіс, класс
ұгымдарымен еркін танысып, компоненттерді пайдалану және ... ... ... білу ... -ді Windows арқылы іске қосу командасы:
Іскс қосу - ... - Borland Delphi 6 - Delphi ... Delphi ... үш ... ... ... Delpi ... негізгі терезесі 2. Форма(Form 1); З.Объект инспекторы
терезесі (Object ... 4 . ... ... ( ... код
терзесі)
Delphi -дің негізгі терезесі құрамына ... ... (5), ... (6) және ... палитрасы (7) енгізілген (1 -сурст). Негізгі
мәзір пунктеріне Dеlрһі-де жұмыс істеу командалары, аспаптар ... ... ... ... ... орындайтын түймелср
орналастырылған.
Ортада программа ... ... ... модуль терезесі
(программалық код терезесі) де іске ... ... ... ... ол алғашқыда көрінбейді.
2.1. Проект. Форма. Қасиеттер. Объект инспекторы терезесі
Delphi -де ... ... ... ... дсп ... ... ... дайындау алдында ашылатын, программаның сүхбаттык терезссі.
Delphi алғашқы рет іске ... ... Forml ... ... ... қүру үшін формаға компоненттер палитрасында орналасқан
түрлі компоненттер орнатылады. Кей ... ... ... ... Оны ... ... үшін Viev-Forms командасын беру жеткілікті.
Форманың және формаға енгізілстін компонснттсрдің ... ... ... ... ... - ... ерекшс түрі. Олар объектінің
түрлі мүмкіндіктерін сипаттап, ағымдық күйін анықтайды. ... ... ... - ... ... мәтіні, өлшемі, экранда
орналасуы, түсі т.б. Delphi іске қосылған кезде ... ... ... мөндер меншіктеліп қойылады.
Программа қүру форманы онда орнатылған ... ... ... ... ... ... инспекторы (Object
Inspector) терезесіне енгізілген қасиеттер ... ... үшін ... алу ... Инспектор тсрезесінің жоғары қатарына тандалған объскт
(нысаны) атауы да жазылып қойылады. ... Delphi іске ... ... ... қасиеттср терсзесі 1-суретте көрсетілген. Терезенің екі
қосымша беті бар: Properties (Қасиеттер) және Events ... ... екі ... ... жазулардан тұратын оның Properties болімі
ашылулы түрады (1-сурст). Бірінші баганда корінетіндср - қасиет ... ... ... ... -олардың мәндері.
Форманың кейбір қасиеттері:
Name (Атау) - формаға берілген атау. Ол Delphi объектілсрінің ... ... ... ... ... ... Delphi ... атау бойынша ажыратып таниды. Delphi -дің формаға автоматты түрде
алғашқы рет ... ... (Forml) ... ... атау ... ... үшін қасиеттер тсрезесінен Name ... ... жаңа ... ... ... - формаға шығарылатын мәтін шрифтінің касиеті. Оны
таңдап, oң жағында ... көп ... (...) ... ... ... ... ... Шрифті таңдау терезесі көрінеді. Терезеден, әдеттегідей,
қажетті шрифт типін, өлшемін тандап (мысалы, Times Kaz, 10), OK ... ... ... - ... ... ... ... мәтін.
Алғашқы кезде касиеттср терезесінің Caption қасистінс Forml сөзі енгізіліп
қойылады. Оның ... ... Name ... мән ... сияқты.
Color (Түс) - форманың түсін орнату қасиеті. Ол таңдалған кезде оң
жағында тілсызық ... ... ... ... - ... ... екенінің белгісі. Тілсызық белгісін шерткен кезде мәндер (түстср)
терезесі ... ... ... ... түс ... соң ... сәйкес
түске боялып қойылады.
Width (Ен), Height (Биіктік) - ... ... ... берілген
форманың ені мен биіктігін орнату ... (бұл ... ... қолдан
кеңейту не сығу кезіндс дс автоматты түрде орнатылып қойылады).
Экранда қасиеттер ... ... оны ... үшін ... командасын бсру жсткілікті. Ол F11 клавиші басылған кездс де
корінеді.
2.3. ... ... код ... ... түрлі оқиғалар аркылы баскарылады. ... ... ... істеуі барысында объект жағдайының бслгілі бір әрекстке
жауап ретінде өзгсруі. Мысалы, пайдаланушы ... қүру үшін ... ... ... ... не ... орналастырылған компонентті
тышқан арқылы шертуі мүмкін. Оның іс-әрекеті оқиға шақырады.
Delphi -де әр оқиғаға атау беріліп ... ... ... ... түймесі арқылы формада орнатылған Button 1 ком понентін шерту ... ... ... ... бағдарламаның қүрамына .dpr кеңейтілуі бар жобаның
файлы жөне .pas кеңейтілуі бар бір ... ... ... ... ... ... Жобанының файлы Object Pascal тілінде жазылған
және компилятормен өңделетін бағдарлама. Бүл бағдарламаны Delphi автоматты
түрде қүрастырады және ол ... ... ... ... іске ... Project =>View Source ... ... келесі терезені шығарыңыз:
Бағдарлама Program сөзімен басталып, End сөзінен кейін қойылған
нүктемен (терминатормен) аяқталады. Object Pascal ... ... ... ... ... ретінде қолданылады, компилятор оларды солдан оңға
және жоғарыдан төмен қарай оқиды. ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, түсініктемені көрсету үшін
"(* *)" немесе "// " белгілерін қолдануға ... {$R *.RES} жолы ... ... ... "$" ... ... ... ол компиляторға берілген нүсқау болып табылады. Мысалы,
жоғарыда келтірілген {$R *.RES} жолы - бағдарламаны ... ... ... ... ... екендігі туралы баяндайды.
Program сөзі және кейін анықталған бағдарламаның атауы — бағдарламаның
тақырыбы деп саналады.
Uses ... ... ... ... ... осы сөзбен
анықталған басқа файлдарда ... ... қоса ... ... ... Жоғарыдағы мысалда жобаның файлымен
бірге стандартты Forms жөне бағдарламалаушы езі қүрастырған ... ... ... Unitl ... ... ... ... керектігі
туралы берілген нүсқау.
Осындай нүсқаудан соң бағдарламаның денесі орналасады, ол ... ... End және одан ... ... нүктемен (терминатормен)
аяқталады. Қарастырылып отырған бағдарламаның денесі үш ... ... ... ... ... ... Application (Қосымша) объектінің белгілі бір әдісін шакыру
жүмысын атқарады.
Object Pascal-да объект деп арнайы даярланған берілгендер мен ... ... ішкі ... ... ... ... болып саналатын бағдарламаның ... ... ... ... деп ... жөне олар кез келген түрде анықталуы
мүмкін. Объектінің ішкі бағдарламаларын әдістері деп ... ... ... ... ... ол объектінің
орістерімен бірге қолданылатын өртүрлі іс-әрекеттердің жиынын ... ... және ... ... ... ... ... осындай қасиетін инкапсуляция дейді. Инкапсуляция-
берілгендерді өңдеудің алгоритмдерін бір ... ... ... ... ... ... қасиеттері- функционалды толықтығы жөне
өрістер мен әдістерінің бір бірінен ажыратылмауы оларды бағдарламаның бөлек
бір төуелсіз ... ... ... ... ... ... бір ... екіншіге оңай алмастыруға болады. Ьүл
принципті объектіге бағытталған бағдарламалау ... деп ... ... ... ... ... ... жүмысын үйымдастыратын көптеген берілгендер
мен ішкі бағдарламалар кіреді. Жалпы Delphi ортасы кез келген жаңа жобаның
Application — объектілік бағдарламасын ... ... ... әдісі арқылы бағдарлама Windows-тің ... ... ... орындайды. Application.Initialize өдісі шақырылғанда
компилятордың құрастырған коды процессорды Delphi ... даяр ... ... ... ... етеді. Осы үзінді орындалғаннан кейін (немесе
ішкі бағдарламадан шыққаннан ... ... ... CreatForm әдісі
орындалады жене т.с.с.
CreatForm әдісі негізгі терезені құрастырып, оны экранда корсетеді. Ал
Run әдісі берілгендер мен ... ... ... ... ... ... Close ... басылғанда, бағдарламаға Windows-тан жүмысты
тоқтату және жүйелі ресурстарды (жадыны жөне ... ... ... ... коды, жоғарыда айтылғандай, Delphi ортасымен қүрастырылады
және көптеген ... бүл ... ... ... ... Егер
бағдарламалаушы осы кодқа әртүрлі өзгерістер енгізіп киліксе, онда Delphi
ортасы осы өзгерістерді алып ... ... ... ... ... ... ... және әдетте бүл код көрінбей түрады.
Модульдер - бағдарламаның үзіндісін ... үшін ... ... Модуль деп бағдарламаның белгілі бір< ... ... және олар ... жэне ... болып екі топқа
бөлінеді.
Объектілер бақылаушысының терезесі. Объектілер ... ... ... кұрылады: Properties - қасиеттері және Events - оқиғалары.
Properties парағы арқылы компоненпің касиетгері - ... ... Events ... ... ... әр ... ... сәйкес сезіндіруці
анықгайды. Объекгілер бақылаушысы екі ... ... ... сол ... ... ... окиғаның атауы, ал оң жақта — параметрдің
мәні немесе окңғаны өндейтін ішкі баідарламаның атауы орналасады.
Кестенің кез ... ... ... ... ... тандауға болады. Бұл
жолдағы параметр қарапайым немесе күрделі болуы мүмкін. Карапайымдарға ... ... - сан, ... ... True ... False ... ... және т.с.с. компоненттің қасиеттері жатады. Мысалы, Caption
(такырыбы) касиеті бір символдар жолымен, Enabled (қол ... - ... False ... ал Sleigh ... және Width (ені) нақты бір
сандық шамалармен анықталады.
Компоненттің күрделі ... ... ... ... ... ... сол ... “+” белгісі тұрады, мысалы
Осы тізімді ашу үшін "+" ... ... ... ... жабу ... ... "-" ... басканмен бірдей.
Жолдың оң бағанасын таңдау арқылы касиеттің ... ... ... ... ... ... ... де болуы мүмкін:
Суреттегі бірінші көріністегі "..." белгісін басканда касиетгің мөнін
анықтауға мүмкіндік туғызатын ... ... ... Екінші көрінісгің
белгісін басканда карапайым касиеттің болуы мүмкін мәндерінің ... ... ... ... жағында форманың атауы және
формадағы орналаскдн барлық компонентгер жөне оларға қолданылған оқиғалар
тізімі орналасып тұрады.
Объектілер бақылаушысының ... ... оң ... ... меню ... Меню құрамындағы бірнеше опциялары терезені
икемдеуге мүмкіндік ... ... Stay on Top ... екпінді болса,
онда Объектілер бақылаушысының терезесі ... ... ... ... ... ... ... ортасындағы бағдарламалау екі процестің тығыз әрекетгестігіне
негізделген: бағдарламаның кұруын визуадды (яғни оның Windows терезесін)
көрсету мен ... ... ... ... кодын жазу үшін код терезесі,
ал батдарламаны кұру үшін Delphi ортасының баска терезелері колданылады.
Форма терезесінің мазмұнымен ... ... ... ... Delphi ... ... бақылап отырады. Мысалы, формада ... ... ... ... ... ... өзгеруіне себеп
болады, керісінше-бағдарламаның кодына ... ... ... ... альш тастау әрекеттері формадағы сәйкес компоненттердің
жойылуына алып келеді.
2.4. Delphi тіліндегі бағдарламаның элементтері
Түйінді ... - ... бір ... ... қажеттілігін
немесе объектінің касиетін көрсететін компиляторға берілген ... ... ... ... ... ... Мысалы, begin -
бағдарламаның немесе ... ... ... end- ... ... ... соңы, array- жиын типіндегі анықтаманың түйіңді сөзі,
record- жазба типіндегі анықтаманың түйінді сөзі , program — ... ... var- ... ... ... type - типтердің анықгау
бөлігінің басы, integer- берілгенді бүтінтүрде анықгаут.с.с.
Идентификаторлар ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
бағдарлама обьектілерін белгілеу үшін қолданылады. ... ... ... ... ... мен ... тізбегі. Атаудың үзындығы
63 символдан артпауы тиіс.
Мәлімет типтерін басқа ... ... ... үлгі ... ... Типтер — көрсетілген тип түрінде анықталған ... ... ... ... алатын мәндерінің аралығын және оларға
қолдануға болатын амалдар жиынын ... ... ... ... ... ... және одан соң типтің атауы мен мәндерінен түрады.
Түрақтылар деп, мәндері бағдарламаның орыңдалуы ... ... ... Тұрақтылар есебінде Object Pascal тілінде бүтін, нақты,
он алтылық сандар, логикалық, ... ... мен ... ... ... NIL- анықталмаған сілтемесі қолданылады. Бағдарлама
күрамында түрақгылар екі түрде анықталады: карапайым және типтік.
Айнымалы деп, бағдарламаның ... ... әр ... мәндерді қабылдай
алатын шамаларды атайды. Олар идентификатормен белгіленеді және әрбір
уақытта белгілі бір ... ие ... ... жәй ... ... болып
екі топқа бөлінеді. Айнымалы шамаларды аныктау бөлігі арнаулы var сөзінен
басталып, одан кейін ... ... мен ... ... ... деп бағдарламаның қүрамындағы арнайы белгілі бір
ережелер бойынша құрастырылған бағдарламаның ... ... ... Егер ішкі ... ... ... ... онда негізгі
бағдарламаны өзгертудің кажеті жоқ.
Ішкі бағдарламалар функциям және ... ... екі ... бөлінеді
және олар функциялар мен процедуралар бөлігінде анықталады.
Функциялар мен процедуралар бөлігі арнаулы function ... және ... ... сөздерінен басталады. Функцияның ерекшелігі болып, ... ... және ... ... ... ... жатады, себебі функция орындалғанда тек ғана бір ... ... ... бағдарлама жұмысын немесе оның ... ... ... ... ... ... ... "{/", "//", "(* *)" таңбаларға алынған түсініктемелерді қолдануға
болады. Оларды ағылшын немесе үлттық әріптермен ... ... ... мен ... ... ... бөлігі программаның әр жерінде
қайталанып кездесуі мүмкін. Осы қайталанып кездесетін операторлар бөлігін
ішкі программа ... ... және ішкі ... ... ... Ішкі ... – бұл ... емес программа, яғни жалпы есептің бір
бөлігін шешуге ... ... ішкі ... аты ... ол ... ... ... үшін қолданылады. Ішкі программаларды құру үшін
процедуралар мен функциялар қолданылады.
Ішкі программалардың параметрлері болады. Олар формальді және ... деп ... ... ... ... ... параметр
формальді деп аталады. Процедураны шақыру инструкциясында көрсетілген
параметрлер ... ... деп ... ... іші ... ... үшін және ішкі ... ... алу ... – бұл ішкі ... аты бар ... ... шақыру жалпы түрде былай жазылады:
айнымалы:=функция (параметрлер);
1) айнымалы – функция есептеген мәнді меншіктеуге арналған айнымалының
аты;
2) функция – ... ... ... – формальді парамектрлер тізбегі, функция ... ... ... ... ... бөлу ... ... мәнін меншіктелетін айнымалының типі, функция типімен сәйкес
болуы қажет.
2) Әрбір функция үшін ... саны және типі ... ... ... функцияны сипаттау төмендегідей болады:,
Function аты (1-параметр:1-тип, ..., k-параметр: k:тип):Тип
Var
//жергілікті айнымалыларды сипаттау;
begin
//функция инструкциясы;
aты:=өрнек;
End;
Function – Delphi ортасының қызметші сөзі, бұл сөзден ... ... ... – функция мәнін есептеу үшін қолданылатын айнымалы.
Аты – функция аты, программадан функция инструкциясына ауысу ...... ... ... ... мына екі жағдайда процедура түрінде болады:
1) Ішкі программа негізгі программаға ... ... ... ... түрінде болады.
2) Ішкі программа оны шақырған программаға бірдей артық мән қайтарғанда
процедура түрінде болады.
Жалпы түрде ... ... аты (var ... ..., var ... ... ... ... процедура инструкциясы жазылады;
End;
k-параметр – формальді параметр, ол процедура ішінде ... ... ... ...... ... ... тізімі – үтірмен ажыратылатын нақты параметрлер.
Object Pascal бағдарламалау тілінің негізгі элементтері келесі:
1) Арнаулы сөздер;
2) Идентификаторлар(атаулар);
3) Мәлімет ... ... ... Айнымалылар;
7) Ішкі бағдарламалар;
8) Түсініктемелер;
Түйінді сөздер
Түйінді сөздер – белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... берілген нұсқаулар.
Түйінді сөздерді басқа қажеттілікке пайдалануға ... ... ... ... ... ... басы, end – бағдарламаның немесе
құрамды опетордың соңы, array – жиын ... ... ... сөзі,
record - жазба типіндегі анықтаманың түйінді ... program – ... ... var – ... ... басы, type - типтердің анықтау
бөлігінің басы, integer – берілгендерді бүтін түрде анықтау т.с.с.
Идентификаторлар
Идентификаторлар ... ... ... ... ... процедураларды, функцияларды, файлдарды және
т.б. бағдарлама объектілерін белгілеу үшін ... ... ... ... әріппен басталатын цифрлар мен әріптердің тізбегі. Атаудың
ұзындығы 63 символдан артпауы тиіс. ... X, X1, ... OMEGA2 ... ... және ... ... ... атау) болып
екіге бөлінеді. Стандартты атаулар тілдің объектілерін белгілеу үшін
қолданылады, олар тек сол өз ... ... ... ... TRUE,
FALSE, CHAR, SIN, COS, EXP, INTEGER және т.б. Object Pascal ... ... ... ... ... де жәй ... ... стандартты идентификаторлар болып есептеледі, олар: AND,
ARRAY, BEGIN, END, CASE, CONST, VAR, PROGRAM, IF және т.б. Object ... ... ... бас ... кіші ... айырмашылығы
жоқ.
Атауларда келесі символдар қолданылады:
1. a дан z дейінгі латын әріптері;
2. 0 дан 9 дейінгі араб ... «_» ... ... және ранаулы символдар атауларда қолданылмайды.
Мәлімет типтері
Мәлімет типтерін басқа элементтерді құруда қолданылатын үлгі деп
санауға болады. ... - ... тип ... ... элементтің
жадыдағы ұзындығын, олардың қабылдай алатын мәндерінің аралығын және оларға
қолдануға болатын амалдар жиынын ... ... ... ... арнаулы
type сөзінен және одан соң типтің ... мен ... ... анықтау бөлігінің жазылуы:
Type =;
Type oper=(plus,minus); color=(red,yellow);
Енді осындай анықталған типті айнымалылар бөлігінде басқа элементтерді
жариялауда қолдануға болады.
Var A:oper;
B:color;
Тұрақтылар
Тұрақтыалар деп, мәндері бағдарламаның орындалуы ... ... ... ... ... Object Pascal ... бүтін, нақты,
он алтылық сандар, логикалық , символдық ... мен ... ... ... NIL – ... сілтемесі қолданылады. Бағдарлама
құрамында тұрақтылар екі түрде анықталады: қарапайым және типтік.
Қарапайым тұрақтылардың жазылуы:
Const =;
=;
......................................................................
=;
Мысалы: Const ... ... ... b=TRUE; c=#97; ... ... тұрақтылардың жазылуы:
Const :=;
:=;
............................................................................
...........................
:=;
Белгілер
Белгілер бөлігі арнаулы сөз label және ... ... ... ... ... жазылуы:
Label;
Белгілер есебінде 0-99999 сандар мен a-z символдарынан құралған тізбекті
қолданады. Олар негізінде шартсыз goto ... ... ... ... ... ... ... екі нүкте таңбасы жазылады
(:).
Мысалы:
Label 1,2, cin;

begin
1: ........
2: ……
cin: ... деп ... ... ... әр ... мәндерді қабылдай
алатын шамаларды атайды. Олар идентификатормен белгіленеді және ... ... бір ... ие ... ... жәй ... ... болып
екіге бөлінеді. Айнымалы шамаларды ... ... ... var сөзінен
басталып, одан кейін олардың атауы мен ... ... ... анықтау бөлігінің жазылуы:
Var
,
,

:;
:;
Мысалы, var x:integer; y:byte; z,w:real;
C:char; b:pointer;
L:boolean;
Мұндағы x стандартты integer ... ... ... х мәні ... ... ... ... және -2 147 483 648 тан 2 147 483 647 дейінгі
аралықтағы кез келген бүтін мәнді ... ... ал у byte ... оның мәні – жадыда 1 байт орын алады, қабылдай алатын
мәндері бүтін және 0-255 аралықта жатады.
Ішкі ... ... деп ... ... арнайы белгілі бір
ережелер бойынша құрастырылған бағдарламаның айтарлықтай тәуелсіз бөлігін
айтады. Егер ішкі бағдарламаға өзгерістер ... ... онда ... ... ... жоқ.
Ішкі бағдарламалар функция және процедуралар болып екі топқа бөлінеді
және олар функциялар мен процедуралар бөлігінде анықталады.
Функциялар мен процедуралар ... ... function – ... ...... ... басталады. Функцияның ерекшелігі болып,
оның идентификаторын тұрақтылар және айнымалыларымен ... ... ... ... себебі функция орындалғанда тек қана ... ... Егер ... MyFunction:Integer;
және айнымалы
Var x:integer;
келесі түрде анықталған болса, онда меншіктеу операторының түрі былай болуы
мүмкін:
X:=2*MyFunction-1;
Процедураның ... ... ... ... себебі
процедураның идентификаторы нәтижесімен байланысты емес.
Түсініктемелер
Жалпы алғанда, бағдарлама жұмысын немесе оның ішкі ... ... ... ... ... кез келген бөлігінде
“{}”, “//”, “(* *)” таңбаларға ... ... ... ... ... ... ұлттық әріптермен жазуға рұқсат етілген.
III-БӨЛIМ. БАҒДАРЛАМАЛАУ ОРТАСЫНЫҢ ... ... ... ... Borland ... және ... бәсекелестік шарттарда өнеркәсіптің дамуында
маңызды рөлді: ... ... ... ... ... орындау
мерзімі және басқа өнеркәсіп орындарының ұжымдарымен тығыз қарым-қатынаста
болып, бірге әрекет ету ... ... ... ... ... ...... байланысты жинақталып, жоспарларын құрады. Бұл жерде
әңгімен ... ... ... тек сол өнімдерді шығару жайлы жүргізіледі.
Осы талаптарға сәйкес берілген проект бізге өте ... Бұл ... ... аумағында өнеркәсіп жұмысшыларына қолайлы болу үшін арналған.
Программа жұмысымен басқару ... ... ... басқару үшiн
негiзiнен мәзiрдi қолданған қолайлы болады.
1) Формадағы ... ... ... ... ... ... басқан кезде немесе команданы таңдағанда негiзгi мәзiрдегi
торда керектi кесте және тiркелген клиенттер тiзiмi шығады.
Кiретiн мәлiметтер: Өндiруге кеткен шығынды ... оның ... ... ДВП ... және қосымша есептеулер жатады.
Шығатын мәлiметтер:
1) Дисплейге бағдарлама тағайындалуы туралы анықтамалық информация шығуы
керек.
2) Қолданушымен енгiзiлген кiретiн ... ... ... және 5 формалардағы «Есептеу» батрымасын басқанда нәтиже шығады. Осы
формалардағы «Iздеу» батырмасын ... 3,7 ... ... ... Егер ... қате берiлсе, «мұндай жазылым жоқ» деген хабарлама
шығуы керек.
3.4. Қолданушы инструкциясы
Form1
Бұл электрондық кітаптің басы “ Информатика”
Form2
Бұл MainMenu енгізілген кітаптің ашылуы
Формалар Файл -Ашу ......... т.б. ... ... формаларға еркiн ауысуыңызға болады.
Файл -Жабу - батырмасын басқанда жұмыс аймағынан ... ... ... ... ... ашады.
Form4
Төртiншi форма «Информация және есептеу машиналары». ... да ... ... Memo ... орналасқан.
Form5
Бесiншi форма «Жаңа информациялық технологиялар».
Form6
Алтыншы форма «Тарихи ... ... дәл ... ... ... компоненті орналасқан.
Form7
Жетінші формада «Компьютерлік жүйелер».
Form8
Сегізінші формада «Ақпараттық жабдықтар».
Form9
Тоғызыншы формада «Дербес ЭЕМ – нің ... ... ... «Дербес компьютерді іске қосу және өшіру».
Form11
Он бірінші формада «Дербес компьютердің перне тақтасы».
Form12
Он ... ... ... ... Бағдарламалаушы инструкциясы
Жобаның мақсаты клиенттерді, жұмысшыларды, бағаны есептеудегі уақыт
үнемділігі ... ... ... ... бағдарламаның барлық бөлімдеріне
байланысты есеп беру және оларды баспаға шығару жатады. Егер есеп беру
үшін кесте таңдалмаса, онда ... ... ... істеу мүмкіндігі
болмайды. Сондай-ақ бағдарламада SQL-сұраулар, ... ... ... ... ... ... қызмет немесе тауар түрі және клиенттің
аты-жөні бойынша іздеу іске асырылады. Бағдарламада әртүрлі қарапайымынан
күрделіге дейін функциялар мен процедуралар ... Олар бір ... ... өту, бір ... (DBGrid) ... ... ашу, ... қайталанатын батырмалар Popup Menu және MainMenu мәзір түрлері
қолданылады. Бағдарлама конфигурациясында ... ... ... ... ... Көрінбейтін компоненттерге
бағдарламаны жүктегенде форма бетінде ... ... ... Query және т.б.). ... ... жоба аты ... ... мағлұмат
беретін бағдарламаға жол ашу болып табылады. Екінші формада бағдарламамен
негізгі жұмыс жүзеге асатын әртүрлі компоненттер орналасқан. Үшінші форма
екінші формадағы ... ... ... Олар орын ... және
мәліметтер базасымен жұмыс істеу үшін қажет. Жобаға кестелерді енгізу
үшін Database Desktop7 ... ... Бұл ... ... сұрауларды қолдану және әртүрлі бағдарламалау ... ... тез әрі ... ... ... асады. Үшiншi формада Button
батырмалары, мәліметтерді кестеден шығаратын dbGrid торлары, Edit, ... ... ... ... ... ... ... орындайды. Батырманы басқан кезде немесе команданы таңдағанда
негізгі мәзірдегі торда керекті ... ... ... ... ... оны ... ... баспаға шығарудың еш мүмкіндігі жоқ.
Егер де ... Grid ... ... ... онда есеп ... ... кезде таңдалған есеп беру формасы ашылады. Ұқсас
әрекеттерді негізгі мәзір ... ... ... компоненттерге
меншіктеуге болады. Осы батырмалар арқылы ... ... ... Үшінші формада екінші формадағы барлық батырмалар және іс-
әрекеттер ... ... ... Edit, Button ... берліген кесте бойынша тез іздеу орындалады. Эдитке сіз іздейтін
мағлұмат енгізіледі, ал батырманы басқан кезде іздеу ... ... ... ... ... ... ... табылған жолға ауысады, сонымен
қатар, табылған ... DBEdit ... ... ... ... шерту арқылы бағдарламадан шығуға болады.
Жобаның негізгі логикалық құрылымы кестеге берілгендерді жазу және сақтау
болып табылады.
Қосымшалар келесi формалардан ...... ...... ... ... үшiн ... формалар қолданылады:
Form3 – Гематологиялық зерттеулер жайлы мәлiметтер
Form4 –Жалпыклиникалық зерттеулер жайлы мәлiметтер
Form5 –Биохимиялық зерттеулер жайлы мәліметтер
Form6 – ... ... ... ... ... және ... алуды жүзеге асыру үшiн келесi формалар
қолданылады:
Form7 –Зерттеулерді iздеу
Form8 –бағдарлама жайлы
Form9 – көмек
Form10 – шығу
Компьютерде бағдарламаны жүктеу реті ... ... ... ... және ... түбір каталогына (С:дискі)
көшіру, ... ... ... ашу үшін ... ... ... бағдарлама сіздің компьютеріңізге орнатуды талап етпейді, сондай-ақ
операциялық жүйеге еш кедергісін келтірмей дискіден өшіріледі.
IV – ... ... ... ... ... ... түсiнiгi
Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі даму стратегиясында
президентіміз Н.Ә.Назарбаев ... ... ... мақсат етіп, ол үшін
тәуелсіз гүлденген, саяси түрақты Қазақстан, яғни ... ... ... және ... гүлденуін қамтамасыз етудің жолдарын айқындап берді.
Еңбек қорғау – ... ... ... ... ... алу ... және ... ету шарасы. Еңбек қорғау өзіне техника қауіпсіздігін және
өндірстік санитарияны қосады.
Техника қауіпсіздігі – ... ... ... және
техникалық жабдықтар, өндірістік зоналарда қауіпті ... ... ... бес түрлі инструкциясы бар:
• Кіріспе инструктажы (барлығы ... ... ... немесе білімділігіне
қарамай).
• Жұмыс орында бірніші рет (жұмысқа алынғаннан бастап ).
• Қайталанатын (6 айда 1 рет жиі ... ... ... ... ережесінің өзгеруінде).
• Жылжымалы ( жұмысшылармен өндіріс алдында жүргізіледі, бұл кезде
,,Рұқсаттама ” ... ... ... ... бар ... ... істеу ережесі
1. Есептеу техникасы бар кабинеттерде қымбат, ұқыпты ұстауды қажет ... ... бар. Олар ... принтер және т.б. Кабинетке
асықпай, ақырын, столдарды қақпай кіру керек және өзіңізге ... ... ... керек (столда еш нәрсеге тиіспеу керек).
2. Сіздің жұмыс орында ЭЕМ-ның құрамдас бөліктері бар. Олар жүйелік блок,
пернетақта және ... ... ... ... ... ... трубкасы
жоғары қуатта жұмыс істейді. Аппаратурамен, кабельмен, ... ... ... ... ... зақымдануға әкеледі.Сондықтан жалғайтын
кабельдің разъемын ұстау, құрылғыларды және қорек сымдарды қолмен ... ... және ... ... ... ... қатаң рұқсат етілмейді.
3. Жанған иіс пайда болған кезде тез арада жұмысын тоқтатып, аппаратураны
өшіріп, мұғалімге айту керек.
4. ... ... ... ... орнын тексеру керек және көру сызығы
экранның центріне келу ... ... ... ... кезде бүгілмей
отыру керек.
5. ДЭЕМ-мен жұмыс істеу кезінде ... ... ... сәуле шығарудың көзі болып табылады, бұл экранмен жақын
жұмыс істеу көзге жаман, ... әсер ... ... ... ... ... ... арқаны түзу, қисатпай ұстау керек. Сондықтан бұл
техниканы ұқыпты пайдалану керек.
6. ДЭЕМ-мен жұмысы ... ... ... ... ... және нақты, дәл
қимылдарды істеуді талап етеді. Сондықтан жеткіліксіз жарықтандыруда және
өзін жаман ... ... ... болмайды.
7. Жұмыс істеу кезінде жоғарыда көрсетілген ережелерді сақтау және де
мұғалімнің ағымды тапсырмасын орындау ... ... ... ... және ... дыбыс пайда болғанда тез арада ... ... ... ... ... айту ... ... біткен соң тумблерді өшіріп, құрылғыны жұмсақ таза матамен сүртіп,
құрылғыны чехолмен жабу керек.
9. Сіз осы ... білу және ... ... ... ... ... ... бұл бақытсыздық жағдайдан сақтайды.
4.3.Электр тогының адам организіміне әсер етуі
Программистің жұмысы электр ... ... ... ... ... ... үйрену және электр тогынан ... ... ... Электр тогының әсері тірі ұлпаға әсері басқа материалдық
факторлардың әсерінен ( бу, химиялық заттар, ... т.б.) ... ... тән ... Шын ... электр тогы адам ағзасынан өткен кезде
термиялық және электролиттік әсер ... тірі және өлі ... тән ... ... болып табылады; сонымен қатар электр тогы биологиялық әсер
етеді, тек қана тірі ... тән ... ... ... әсер – ... әр бөліктерінің куйюі, жоғары ... қан ... ... жүрек, ми және басқа мүшелердің ... ... ... әсер – органикалық сұйықтықтың ыдырауы сонымен қатар
қанның да, бұл ... ... ... тудырады.
Биологиялық әсер – ағзаның тірі ұлпаларының тітіркендіруіне және ішкі
биоэлектрикалық үрдістердің ... ... ... ... ... ... ... функцияларымен тығыз байланыста болатын. Электр тогының тірі
ағзаға ... ... ... ... жүйке жүйесінің өзгеруі, қанның
құрамының өзгеруі, бөлінетін жылудың әсерінен болатын жүрек пен ... ... және ... ... ... ... ... конституциясына сәйкес мемлекеттік жүйе ... ... ... ортаны қорғау және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану,
басқаратын құжаттары болып жер, су, ... жер ... ... ауаны
сақтау, өсімдік және жануарлар әлемін сақтау ... ... ... қорғау
Қазақстанда ауа бассейнің қорғауды жариялайтын негізгі заңды құжат болып
«Атмосфералық ауаны қорғау ... заңы ... ... ... ... ... заттардың шектеулі рұқсатты концентрациясы ... ... ... ... ... ... ... нормативі тағайындалған. Бұдан басқа, заңмен бір жүйеге
келтірілген атмосфералық ... ... ... бақылауы
тағайындалған.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы бағдарламамен жұмыс істейтін программист немесе ... ... қай ... ... ... ... ... қатар
сыртқы жарнамалардың қандай түрлері болатындығын салыстырып, байыптай
алады.
Бағдарламаны келешекте ... ... ... ... ... бұл оны ... және ... iстеудегi жан-жақтылығы. Мұндай бағдарламалар
жұмысқа ерекше дағдыны қажет ... ... ... ... ... ... ... оңай есеп алуға болады.
Бағдарлама көмегiмен ауруханадағы зерттеулерді оңай әрі жеңіл жүргізу
мүмкіндігі бар.
«Project1» жобасына алып-қосарларыңыз ... ... ... ... болады. Егер бұл ... ... ... ... онда ол ... ... ... әдебиеттер тiзiмi
1. «АРМ в системе управления предприятием» ... ... ... «АРМ ... ... И.Л. ... «АРМ для статической обработки данных» В.В.Шураков
4. Предтеченский В.Е., Смирнова Л.Н., Кост Е.А. ... ... ... исследованиям.
5. Кост Е.А. Справочник по клиническим ... ... ... М.Г. ... атлас.
7. Воробьева А. Руководство по гематологии в 2-х тт.
8. Мельникова В.В. Лабораторные методы исследования в ... ... Л.Л. ... в ... диагностике, 1982.
10. Камышников В.С., Колб В.Г. Справочник по клинической химии, 1982.
11. Грицман Ю.Я. Диагностические и тактические ... в ... ... В.В., ... С.Н., ... В.Т., Почтарь М.Е.
Лабораторная диагностика анемий, ... ... З.С., ... А.П. ... и контролируемая терапия
нарушений гемостаза, 2001.
14. Баркаган З.С., Момот А.П., Тараненко И.А., Шойхет Я.Н. ... ... и ... ... ... действия, 2003.
15. «Delphi ортасы» О.Камардинов, Х.Жантелi
16. «Delphi ... ... ... «Delphi ... бағдарламаның элементтерi» Қ.Дiнасылова
18. «Основы ... в Delphi 7». ... ... Санк-
Петербург: «БХВ-Петербург»2005 г.
19. «Delphi 7» В.И.Источников
20. «Delphi 7 ортасында бағдарламалау негiздерi» Ш.Шекербекова,
Ұ.Тұрмағамбетова
21. «Delphi 6» А.А.Крючков
22. «SQL - ... ... ... с ... ... в Delphi» ... ... «(Трюки и эффекты) программируем на Delphi» А.Зубов
Интернет көздерi
1. http://www.directory.kz
2. http://www.farma.net
3. http://www.kazbuild.kz
4. http://www.goldprague.com
5. http://www.novostroj.ru
6. ... ... ... ... SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, ExtCtrls, Menus;
type
TForm1 = ... ... ... ... ... TMenuItem;
N5: TMenuItem;
N6: TMenuItem;
N7: TMenuItem;
N8: TMenuItem;
N11: TMenuItem;
N12: TMenuItem;
N9: TMenuItem;
N10: TMenuItem;
N13: TMenuItem;
N14: TMenuItem;
N15: TMenuItem;
N16: TMenuItem;
IBM1: TMenuItem;
N17: TMenuItem;
N18: TMenuItem;
N19: TMenuItem;
N23: TMenuItem;
N24: TMenuItem;
N25: TMenuItem;
N26: ... ... ... ... ... ... ... TMenuItem;
N33: TMenuItem;
N34: TMenuItem;
N35: TMenuItem;
N36: TMenuItem;
N37: TMenuItem;
N38: TMenuItem;
N39: TMenuItem;
N40: TMenuItem;
N41: TMenuItem;
N42: TMenuItem;
N43: TMenuItem;
N45: TMenuItem;
N46: TMenuItem;
N47: TMenuItem;
N48: TMenuItem;
N49: TMenuItem;
N50: TMenuItem;
N51: TMenuItem;
N52: TMenuItem;
N53: ... ... ... ... ... ... TMenuItem;
N60: TMenuItem;
N61: TMenuItem;
N62: TMenuItem;
N63: TMenuItem;
N64: TMenuItem;
N65: TMenuItem;
N66: TMenuItem;
N67: ... ... ... ... ... ... ... N9Click(Sender: TObject);
procedure N10Click(Sender: TObject);
procedure N12Click(Sender: TObject);
procedure N13Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... TObject);
procedure N23Click(Sender: TObject);
procedure N24Click(Sender: TObject);
procedure N25Click(Sender: TObject);
procedure N3Click(Sender: ... ... ... ... ... N30Click(Sender: TObject);
procedure N32Click(Sender: TObject);
procedure N36Click(Sender: TObject);
procedure N39Click(Sender: TObject);
procedure N41Click(Sender: TObject);
procedure N45Click(Sender: ... ... ... ... ... Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
{$R *.dfm}
procedure TForm1.N6Click(Sender: TObject);
begin
form2.show;
end;
procedure TForm1.N7Click(Sender: TObject);
begin
form3.show;
end;
procedure TForm1.N9Click(Sender: TObject);
begin
form4.show;
end;
procedure TForm1.N10Click(Sender: TObject);
begin
form5.show;
end;
procedure TForm1.N12Click(Sender: TObject);
begin
form6.show;
end;
procedure ... ... ... TObject);
begin
form8.show;
end;
procedure TForm1.N16Click(Sender: TObject);
begin
form9.show;
end;
procedure TForm1.N23Click(Sender: TObject);
begin
form10.show;
end;
procedure TForm1.N24Click(Sender: TObject);
begin
form11.show;
end;
procedure TForm1.N25Click(Sender: TObject);
begin
form12.show;
end;
procedure TForm1.N3Click(Sender: TObject);
begin
form1.Close
end;
procedure TForm1.N28Click(Sender: TObject);
begin
form13.show;
end;
procedure TForm1.N29Click(Sender: TObject);
begin
form14.show;
end;
procedure ... ... ... ... ... ... TForm1.N39Click(Sender: TObject);
begin
form5.show;
end;
procedure TForm1.N41Click(Sender: TObject);
begin
form3.show;
form4.show;
end;
procedure TForm1.N45Click(Sender: TObject);
begin
form2.show;
form7.show;
form14.show;
end;
procedure TForm1.N53Click(Sender: TObject);
begin
form12.show;
end;
procedure ... ... ... Unit2;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls;
type
TForm2 = class(TForm)
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form2: ... ... ... Unit3;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls;
type
TForm3 = class(TForm)
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form3: ... ... ... ... Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls;
type
TForm4 = class(TForm)
private
{ Private declarations ... Public ... ... ... ... ... ... Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls;
type
TForm5 = ... Private ... ... Public declarations }
end;
var
Form5: TForm5;
implementation
{$R *.dfm}
end.
Form 6.
unit Unit6;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, ... = ... Private ... ... Public ... ... TForm6;
implementation
{$R *.dfm}
end.
Form 7.
unit Unit7;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... ... = ... Private ... ... Public declarations }
end;
var
Form7: TForm7;
implementation
{$R *.dfm}
end.
Form 8.
unit Unit8;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls;
type
TForm8 = ... Private ... ... Public ... ... ... *.dfm}
end.
Form 9.
unit Unit9;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... ... = ... Private ... }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form9: TForm9;
implementation
{$R *.dfm}
end.
Form 10.
unit Unit10;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls;
type
TForm10 = class(TForm)
private
{ Private declarations }
public
{ Public ... ... ... ... ... Unit11;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls;
type
TForm11 = class(TForm)
private
{ Private declarations }
public
{ Public ... ... ... ... ... ... ... SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls;
type
TForm12 = class(TForm)
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form12: TForm12;
implementation
{$R ... ... ... ... ... ... докум.
Лист
36
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Изм.
СГЭК
64
Листов
Лит.
Электрондық кітап
«Информатика»
Стадникова ОГ
Бекітемін
Н. Контр.
Реценз.
Амиргалиева Р.
Тексерген
Шинжыр А
Орындаған
3
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
4
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
5
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
6
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
7
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
8
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
9
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
10
Лист
Дата
Подпись
... ... ... ... ... докум.
Лист
Изм.
16
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
17
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
18
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
19
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
20
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
21
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
22
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
23
Лист
Дата
Подпись
... ... ... ... ... ... докум.
Лист
Изм.
30
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
31
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
32
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
33
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
34
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
35
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
Изм.
37
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
38
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
39
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
39
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
40
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
42
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
43
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
44
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
45
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
46
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
47
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
48
Лист
Дата
Подпись
... ... ... ... докум.
Лист
Изм.
53
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
54
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
55
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
56
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
57
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
58
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
59
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
60
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
61
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
62
Лист
Дата
Подпись
№ докум.
Лист
Изм.
63
Лист
Дата
Подпись
... ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағдарламалау тілдерін оқытудың виртуалды ортасын жобалау және бағдарлама құру62 бет
Borland Delphi-де калькулятор бағдарламасын құрастыру11 бет
Delphi - де «Мозаика» ойын бағдарламасын жазу әдістері35 бет
Delphi 7 ортасында Калькулятор бағдарламасын құру23 бет
Delphi бағдарламалау тілі13 бет
Delphi бағдарламалау тілінде проектіні құрастыру22 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
Delphi бағдарламасында Шымкент қалалық жол полициясының деректер қорын жобалау21 бет
Delphi бағдарламасындағы массивтер12 бет
Delphi ортасын пайдалана отырып интернет дүкен бағдарламасын құру32 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь