Қазақстандағы ұлттық табиғи саябақтардың жағдайы

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
А) Ұлттық табиғи саябақтардың шығу тарихы
Б) Ұлттық табиғи саябақтардың түрлері мен маңызы
В) Сайрам . Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи саябағы
Г) Қаратау . Эндемиктердің Отаны

ІІІ. Қорытынды

ІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
Табиғат - Ана экологиялық жағдайлардың қол шоқпарына айнала тұра, бүкіл тіршілік атаулының құтты қоныс мекені, алтын ұя бесігі екеніне дауымыз жоқ. Ал адам үшін табиғат ең қасиетті де, қастерлі ұғым. Қазақ халқының бар өмірі табиғатпен тікелей байланыста өтіп келеді. Сан ғасырлар бойы халқымыз табиғат аясында тіршілік өте отырып, оның сан алуан құпия сырларына көңіл бөлді. Халқымыздың табиғат жөніндегі ой-пікірлері табиғат құбылыстары мен заңдылықтарымен үнемі үндесіп жатады. Сондықтан да халық өзін табиғаттың бөлінбес бір бөлшегі, құрамдас бір тобы деп есептеді. Табиғаттың қатаң жағдайына, түрлі өзгерістеріне сай көшіп-қонып жүріп, өз шаруашылығын табиғатпен үйлесімді жүргізді, сондай-ақ табиғатқа аялы алақан, көз қарашығындай қамқорлық керек екенін ерте сезінді.
Егер Жер – Анаға тіл бітсе: - Ей, адамзат баласы! Сен менің бауырымда тіршілік еткен ең тамаша перзентімнің. Саналы, парасат - пайымды төлімсің. Бірақ менің перзентім жалғыз сен ғана емес, басқа да тіршілік иелері – менің төл балаларым. Сенің өзіңмен бірге туғандарыңа, яғни жануарларға, аң – құстраға жасаған қиянатың - өзіңе, келер ұрпағыңа жасаған қастандығың дер еді.
Ағылшын халқында «Жер бетінде жалғыз ағаш, жалғыз көл, жалғыз өзен қалғанда ғана өміріміздің қаншалықты қажеттілігіін түсінеміз» деген нақылы бар.
Еліміз Егемендік алған күннен бастап – ақ Республикамызда табиғат қорғау мәселесіне ерекше көңіл бөлініп келеді. Әсіресе, ерекше қорғалатын аумақтардың жер көлемін кеңейту және көркейту шараларын мейлінше кеңінен жүргізуді насихаттау жұмыстары қалың бұқара қалың арасында жан – жақты жүргізіліп келеді.
Елімізде «Ерекше қорғалатын аймақтар туралы» Заң 1997 жылы 6 тамызда қабылданған. Онда ерекше қорғалатын аумақтарға Республикамыздағы арнайы бөлініп алынған жер алқаптары, су айдындары, ормандар және жер қойнауы ерекше ережеге сай құқықтық тұрғыдан да және шаруашылық тұрғыдан да қатаң тәртіп пен қорғалып, табиғатты сақтап қалу үшін, әрі қалпына келтіру үшін бөлінеді деп атап көрсетілген. Қазіргі кезде Республикамызда ерекге қорғалатын табиғи аймақтар санатына: мемлекеттік қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар, табиғи ескерткіштер, қорықшалар, ботаникалық бақтар жатады.
Табиғатты қорғауға арналған ұйымдар – ол қорықтар, ұлттық саябақ, ескерткіштер және т.б. Ұлттық саябақ мемлекеттік қорықтардан елеулі айырмашылықтары бар. Қорықтарда табиғат байлықтары сол аймақтың ландшафты — географиялық белдеуінің үлгісі ретінде қорғалады. Мұндағы жерлер, шаруашылық айналымынан босатылады да, барлық экологиялық процестер өз бетінше жаратылыстың заңына сәйкес дамиды. Адам оның тек бақылап - зерттеушісі, тыныштығын сақтайтын қорғаушысы ролін атқарады. Ал ұлттық саябақтарға жүктелетін міндет бұған қарағанда әлдеқайда күрделірек. Оларда табиғат кешендерін адамдардың тынығып демалуымен ұштастыра отырып, қорғаудың ғылыми негізгі әдістері іздестіріліп, жүзеге асырылады.
Көпшілік дүние жүзінің елдерінде табиғаттың қорғалатын учаскелерінің негізгі сферасы ұлттық саябақ, Мысалы, Солтүстік Америкада бизондар, ақ тырналар Азияда жолбарыстар, Галапагос аралында піл тасбақасы, Оңтүстік Америкада басқа да сирек кездесетін қалталы сүтқоректілер, Жаңа Зеландияда тотықұс, Африкада гориллалар, арыстандар, гепардтар, бегемоттар және басқа да ірі жануарлар күні бүгінге дейін ұлттық саябақта сақталынып, саны көбейіп келді.
Алғашқы ұлттық саябақтарда АҚШ-та өткен ғасырдың екінші жартысында ұйымдастырыла бастады. Бұл іс одан кейін Жапония мен Канада да дамыды. Солардың ең елеулісі— Литвада 1974 жылы ұйымдастырылған Аукшайтин ұлттық саябақ.
Өзіндік ерекшелігі, көркі бар Литва жерінің табиғатын қорғау, оның жануарлар мен өсімдіктер дүниесін, экологиялық заңдылықтарын зерттеу және көпшілік қауымды табиғатқа жанашыр болу рухында тәрбиелеу жұмыстарын жүйелі түрде жүргізуге болатыны сөзсіз.
Саябақтың жер көлемі мен оның шекаралары сондағы ірі жануарлардың бүкіл маусымдағы тіршілігін қамтамасыз етеді. Туристер саябақта кездесетін жануарларды мазаламайды, негізгі қорғалатын объектілер тек арнайы салынған жолмен байқау алаңынан көрсетіледі. Ұлттық саябақтың барлық территориясы — қорғалатын аймақ, келгендерге объектіні көрсететін алаң, шаруашылықты жүргізетін жер және т. б. учаскелерге бөлінген. Мұның бәрі ұлттық саябақтың территориясының дұрыс сақталуына және келушілерге өте ыңғайлы
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Евразия - KZ № 38 (93) 22.09. 2006 ж. 10-11 бет.
2. Атамекен KZ № 8 15 мамыр – 1 маусым. 2006 ж. 3-бет.
3. Атамекен KZ № 11 15-шілде – 1 тамыз. 2006 ж. 3-бет.
4. Евразия – KZ № 50 (105). 15.12.2006 ж. 10-11 бет.
5. «Биология» М.Қ. Смағұлова. «Арман» баспасы. 2003 ж. 384 –бет.
6. «Табиғат қорғау» С.Қаженбаев., С.Махмутов. Алматы. 1992 ж. 126-128 бет.
7. «Экология негіздері» Ғ.Сағымбаев. Алматы. 1995. 268-269 бет.
8. Атамекен KZ. Р.Сәтімбекұлы. 24 қараша 2006 ж. 4-бет.
9. Атамекен KZ. Ә.Бейсенова, А.Самақов. 10 тамыз 2006 ж. 4-бет.
10. География және табиғат. З.Қажиақбарова ., Р.Сәтімбеков. 1.01.2005 ж. 3-6 бет
        
        Қазақстандағы ұлттық табиғи саябақтардың жағдайы
Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
А) Ұлттық табиғи саябақтардың шығу тарихы
Б) ... ... ... ... мен ... ... - Өгем ... ұлттық табиғи саябағы
Г) Қаратау – Эндемиктердің Отаны
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
Табиғат - Ана экологиялық жағдайлардың қол шоқпарына ... ... ... ... ... ... мекені, алтын ұя бесігі екеніне
дауымыз жоқ. Ал адам үшін табиғат ең ... де, ... ... ... бар ... ... тікелей байланыста өтіп келеді. Сан ғасырлар
бойы халқымыз табиғат аясында тіршілік өте ... оның сан ... ... ... ... ... табиғат жөніндегі ой-пікірлері табиғат
құбылыстары мен заңдылықтарымен үнемі үндесіп жатады. Сондықтан да халық
өзін табиғаттың ... бір ... ... бір тобы деп ... ... ... ... өзгерістеріне сай көшіп-қонып жүріп, өз
шаруашылығын табиғатпен үйлесімді жүргізді, сондай-ақ табиғатқа ... көз ... ... ... ... ерте сезінді.
Егер Жер – Анаға тіл бітсе: - Ей, адамзат баласы! Сен менің ... ... ең ... ... ... парасат - пайымды төлімсің.
Бірақ менің перзентім жалғыз сен ғана емес, ... да ... ... ... төл ... Сенің өзіңмен бірге туғандарыңа, яғни жануарларға, аң
– құстраға жасаған ... - ... ... ұрпағыңа жасаған қастандығың дер
еді.
Ағылшын халқында «Жер бетінде жалғыз ағаш, жалғыз көл, ... ... ғана ... ... қажеттілігіін түсінеміз» деген нақылы
бар.
Еліміз Егемендік алған күннен бастап – ақ ... ... ... ... көңіл бөлініп келеді. Әсіресе, ерекше ... жер ... ... және ... ... мейлінше кеңінен
жүргізуді насихаттау жұмыстары қалың бұқара қалың арасында жан – жақты
жүргізіліп ... ... ... ... ... Заң 1997 жылы 6 ... Онда ... қорғалатын аумақтарға Республикамыздағы арнайы
бөлініп алынған жер алқаптары, су айдындары, ормандар және жер ... ... сай ... ... да және ... тұрғыдан да қатаң
тәртіп пен қорғалып, табиғатты сақтап қалу үшін, әрі ... ... ... деп атап ... Қазіргі кезде Республикамызда ерекге
қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... ... табиғи ескерткіштер, қорықшалар, ботаникалық бақтар жатады.
Табиғатты қорғауға арналған ұйымдар – ол қорықтар, ... ... және т.б. ... ... мемлекеттік қорықтардан елеулі
айырмашылықтары бар. Қорықтарда табиғат байлықтары сол аймақтың ландшафты —
географиялық ... ... ... қорғалады. Мұндағы жерлер,
шаруашылық айналымынан ... да, ... ... ... өз
бетінше жаратылыстың заңына сәйкес дамиды. Адам оның тек ... ... ... ... қорғаушысы ролін атқарады. Ал ұлттық
саябақтарға жүктелетін міндет бұған қарағанда әлдеқайда күрделірек. ... ... ... тынығып демалуымен ұштастыра отырып,
қорғаудың ғылыми негізгі әдістері іздестіріліп, жүзеге ... ... ... ... ... ... учаскелерінің
негізгі сферасы ұлттық саябақ, Мысалы, Солтүстік Америкада бизондар, ақ
тырналар Азияда ... ... ... піл ... Оңтүстік
Америкада басқа да сирек кездесетін қалталы сүтқоректілер, Жаңа Зеландияда
тотықұс, ... ... ... гепардтар, бегемоттар және басқа
да ірі жануарлар күні ... ... ... саябақта сақталынып, саны
көбейіп келді.
Алғашқы ұлттық саябақтарда АҚШ-та өткен ... ... ... ... Бұл іс одан ... ... мен Канада да дамыды.
Солардың ең елеулісі— Литвада 1974 жылы ұйымдастырылған ... ... ... көркі бар Литва жерінің табиғатын қорғау, оның
жануарлар мен өсімдіктер дүниесін, ... ... ... ... ... ... ... болу рухында тәрбиелеу жұмыстарын жүйелі
түрде жүргізуге ... ... жер ... мен оның ... ... ірі жануарлардың
бүкіл маусымдағы тіршілігін қамтамасыз етеді. Туристер саябақта кездесетін
жануарларды мазаламайды, ... ... ... тек арнайы салынған
жолмен байқау алаңынан көрсетіледі. Ұлттық саябақтың барлық ... ... ... ... ... ... алаң, шаруашылықты
жүргізетін жер және т. б. учаскелерге бөлінген. Мұның бәрі ұлттық саябақтың
территориясының ... ... және ... өте ... ... ... ... ландшафтардың, өсімдіктер мен
хайуанаттардың сирек кездесетін әрі бағалы түрлерінің ... ... ... ... ... пен туризмнің де тамаша орны болып табылады,
оларды күтіп-баптауға кететін шығындарын толық ... ... ... ... - ... қорғаудың бір түрі. Әр мемлекеттің
табиғаты ... ... ... ... ... ескерткіштері, бағалы
өсімдіктер мен жануарлар жайлаған, ақшаға ... ... ... ... бар. ... ... ұлттық саябақтар ұйымдастырылып,
олар мемлекет тарапынан қорғауға алынады. Онда өндірістік ... ... ... ... ... ... қатар халықтың
демалуына, туристер жүруге толық жағдай жасалады. Жер жүзінде қазір ... ... бар. ... ... ең ... ... ұлттық саябақ,
жер көлемі 7 миллион гектар, Ботсвандағы орталық ... ... - ... гектар, Канададағы Вуд-Буфалло - 4,3 млн. ... ... Гоби - 4 млн. ... ... ... ... қарт ... білмейтін адам кемде-кем.
Ол Жамбыл, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан облыстарының аумағында орналасқан.
Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа дейін 420 шақырымға ... ... ... ... 60-80 ... ... созылады. Оның ең ұшар шоқысы - Бессаз
тауының биіктігі 2175 метр. ... ... бай ... ... ... ... ... аңғарлар бөлетін Үлкен және Кіші
Қаратау жоталарынан тұрады. Зерттеушілердің сипаттамаларына сүйенсек, ... ... да ... басы ... ... жазықты болып келеді де, ал,
беткейлері ... тік ... ... Сырдария, солтүстік-
шығысынан Шу және Талас ... ағып ... ... ... бірнеше
миллиондаған жылдар бұрын Жерорта теңізі мен Тынық мұхитының түбінен
біртіндеп ... ең ... тау ... бірі ... ... ... ... ерекшеліктерін ескере отырып 2004 жылы
1 наурызда Қазақстан Республикасы ... №249 ... ... ... ұйымдастырылды. Жер көлемі — 34300 гектар. Табиғаты —
құрғақ далалы және ... ... ... ... ... аймақты
құрайды. Қорық Батыс Тянь-Шань тау жотасының солтүстік-батыс сілемдерімен
шекаралас Қаратау жотасының ... ... ... ... ... және ... ... қоршап жатыр. Бұл аймақтың ауа-
райы күрт ... ... ... ... ... жүгінсек, онда
жылына орта есеппен 300-500 мм. шамасында ғана ылғал түсетін көрінеді. Жазы
ыстық, әрі ... ... ... орташа температурасының өзі +22 +26°С.
Бұл өлке ... ... өте бай. Онда ... ... ... ... өмір сүрген адамдардың тұрақтары мен ... ... ... ... мен сағаналардың қалдықтары молынан
сақталған. Сонымен бірге, ерекше мүсінді ... ... ... ... кейіптегі табиғаттың өзі ... бойы ... тас ... ... Олар ... ел аузында сақталып қалған сан алуан сыршыл аңыздар
Сізді өзімен бірге тарихтың түу тереңіне еріксіз тартып әкететіні бар.
Қаратау қорығының аумағындағы ... мен ... ... ... ... ... ... да бұл алқаптың өсімдіктері биолог ғалымдардың
назарына ... ... ... ... бойынша қорық
аумағында өсімдіктердің 1666 түрі өседі. Ал, оның ... тек осы ... ... ... ... ... қорығы республика көлеміндегі эндемик
(тек осы аймақта ғана ... ... ... өте көп ... ... ... саналады.
Соңғы жылдары ботаник ғалымдар эндемик өсімдік түрлері өсетін
жекелеген 34 ... ... ... ... ... ... болып тұр.
1981 жылы жарық көрген Қазақстанның өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабында»
Қаратау қорығының аумағында кездесетін өсімдіктің 45 түрі ... Бұл ... ... ... өсімдіктердің Отаны» екендігін дәлелдемек. Қаратау
қорығында ... ... ... ... 9 пайызы эндемик түрлерге жатады.
Ондай өсімдік ... бір тобы ... ... ... Қаратау
көкбасы, Қаратау ырғайы, Қаратау үшқаты, ... ... ... Қаратау жыланбасы, Қаратау кекіресі, Қаратау қауы, ... ... ... ... ... ... ... жүруі сол өсімдіктің тек осы ... ғана ... ... ... дүниесі де саналуан. Мұнда ... ... құс — ... ... Ол сонау Үндістан елінен
ұшып келіп, осы Берікқараның ағаштарына ұя салады. Қорықта ... ... 16 түрі ... Бүркіт, ителгі, қара дегелек,
жыланжегіш, тас сусары, үнді жайрасы, ... ... ... ең ... ... да ... өмір ... қорығында өсетін тек ақ ... өзі ... ... ақ терегі» десе шетелдік ғалымдардың өзі елеңдесіп ... ... ... ... көлі ... шығыс жақ беткейіндегі
Берікқара деп ... ... ғана ... Берікқараның ақ терегі тау
шатқалының 1000-1200 метр биіктігінде 8 соттық шағын ғана ... ... ... ... ... ... ... жас бұтақтарының сырты ақ
түкті болып келетіндіктен «ақ терек» деп аталған. Ең ірі ақ ... 25-30 ... ... ... ... діңі өте ... Егер ... шаңқ-шаңқ етіп дыбыс шығады. Ақ теректі сақтап қалу мақсатында ... ... ... ... ұйымдастырылған.
Теректің бұған ұқсас бір түрі кезінде Өзбекстанның Заравшан өңірінде
өскен екен. Ол — ... ақ ... деп ... ... ... бұл ... түрі 1930 жылдары жер бетінен мүлдем жойылып
кеткен.
Әрине, тым өкінішті-ақ. Заравшан терегіне өте ... ... ... ... әлем ... ... аударуда. Ал, канадалық бір ... ... ... ... дәл ... орын ... әлгі ... тағдырына соншалықты алаңдайтыны таңқалдырмай қоймайды. Олар
бұрын әр төрт жыл ... ... ... ... әлгі теректердің өсіп-
өнуін қадағалап отыратын. ... ... ... ... сол «сапарын»
жиілете түсуді әрі ... ... де ... ... ... отыр.
Дүниежүзінің көптеген елдерінде халықаралық табиғат қорғау одағының
ұсынысы бойынша жалпы мемлекет аумағының 10 ... ... ... қорғалатын
табиғи аумақтарға айналдыру көзделген. Осыған байланысты біздің елімізде
де соңғы жылдары ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жер ... ... мән ... отыр. 2006 жылдың 7-шілдесінде "Ерекше қорғалатын
табиғи ... ... ... қабылдануының өзі елімізде табиғат қорғау
мәселелеріне ... ... ... ... ... дәлелі бола
алады.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... ... өлкемізге 17 млн 874 мың гектар алқапты алып жатыр. Бұл ... ... жер ... 6,5 ... тең. Таяу жылдарда
еліміздегі ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жер көлемін тағы да 1 ... мың ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің арнайы 52 қаулысы арқылы 2006 жылы
26 каңтарда Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық ... ... ... ... ... саябақтың Батыс Тянь-Шань тау жотасының табиғаты ерекше
көрікті ... ... үшін ... ... Ұлттық саябақ Оңтүстік
Қазақстан облысы, Түлкібас, Төле би және Қазығұрт аудандарының табиғаты ... ... ... ... ұлттық саябағының алып жатқан жер
көлемі әзірше 149 мың гектардан астам. ... ... ... саябақтың
жер көлемін ұлғайту көзделіп отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... тау ... ғылыми
тұрғыдан құнды табиғат байлықтарын қорғап қалу, ... ... ... ... туризмді дамыту, көпшілік арасында экологиялық үгіт-
насихат жұмыстарын кеңінен жүргізу.
Сайрам-Өгем ұлттық табиғи саябағы орманды дала ... биік ... ... 7 ... ... ... Бұл ... табиғи саябақта
өсімдіктердің 1635, құстардың 300-ге жуық, сүтқоректілердің 60-қа жуық түрі
бар. Ұлттық саябақтың жаңадан ... ... ... ерекше көңіл бөлу жоспарланған.
Сайрам-Өгем ұлттық табиғи саябағының жері табиғат қорғау жұмыстарының
ерекшеліктеріне байланысты жеке 3 аймаққа ... Оның ішкі ... ... ... деп ... Ондағы табиғат қорғау шаралары қатаң түрде
жүргізіледі. Бұл аймақта ... ... ... басты назар
аударылады. Ұлттық табиғи ... ... ... 74970 ... ... бұл ... саябаққа бөлінген жердің 50,4 пайызына тең. Ұлттық
табиғи саябақтың ... ... ... ... деп ... Онда ... ... етіледі және бұл аймақта экологиялық, танымдық ... ... ... ерекше көңіл бөлінеді. Саябақтағы туристік
аймаққа бөлінген жер көлемі 38882 гектар алқапты ... бұл ... ... 27,7 ... Туристік аймаққа бөлінген алқапта табиғатты қалпына
келтіретін рекреациялық жұмыстарды кеңінен ... ... ... табиғи саябақтың үшінші шеткі аймағы шектеулі ... ... ... деп ... ... ... ... аймаққа
бөлінген жер көлемі 40207 гектар, бұл жалпы ... ... 26.9 ... тең. Бұл ... ... ... байлықтарына ешқандай зиян
келтірмейтін шаруашылық жұмыстарын жүргізуге рұхсат етіледі.
Орманмен көмкерілгені 27553 ... 18,5 %, ... – 92, ... ... ... 51459, ... – 89, усадьба – 60, сулар – 315, ... ... ... ... ... ... 44 538 ... ұлттық табиғи саябағының аумағы ... ... ... 135 ... ... ... Ұлттық саябақ әкімшілік-аумақтық
тұрғыдан табиғаты ерекше 3 алқапқа бөлінген. Оның біріншісі-76573 ... ... Өгем ... ... - 45509 гектарды алып жатқан ... ... Ал ... 26971 ... жерді қамтитын Түлкібас ауданының
шекарасында орналасқан бөлімше.
Сайрам-Өгем ұлттық ... ... ... ... ерекше
саналатын аршалы орман алқабы бар. Мұндағы ірі аршалардың ... ... бері өсіп ... ... ... ... ... алқабы теңіз
деңгейінен 2500 метр биіктікте орналасқан. Арша ағашын халқымыз ежелден-ақ
киелі ағаш деп ... ... Бұл ... ... саябақ аумағында
дүниежүзінің ешбір аймағында кездеспейтін өсімдіктің 35 эндемик түрі ... ... ... ... мәні өте зор. ... ... орман
алқабында аршаның 3 түрі өседі. Оның бірі-қара арша (шар пішінді ... деп ... ... түрі ... арша ... шар ... ... ал
үшінші түрі балғын арша (түркістан аршасы немесе ... ... ... ... ... орман анасы деп ерекше дәріптеген. Арша өте баяу
өсетін ағаштың бірі. Оның тұқымының ... ... ... болады. Ол топырақ
ішінде бірнеше жыл жатып өне ... Оның ... ... өте баяу ... ... ... көшет түрінде егіп көбейтуді қолға алуды
жоспарлап отыр. Саябақтағы ... ... ... ... ... ... 4-5 ... ғана. Онда тек сирек кездесетін ағаш түрлерімен
бірге әсемдік - сәндік мақсаттағы өсімдік түрлерін өсіруді де ... ... ... ... ... ... үш типін құрайды:
1. Сирек аршалы орман - көпшілік жағдайда бұталы ... ... ... оңтүстік экспозициясының бөктері саваноидты
шалғынды-далалы, және тығыз ... ... ... топырақтың қабаты
нашар, солтүстік экспозицияның бөктері — шалғынды. Сирек аршалы орманның
толықтығы 0,1-0,4 ... ... ... ... да ... Бұталы және шөптесінді - бұталы, көпшілік ... жеке ... ... орман және шалғынды жамылғылы. Солтүстіктің жұмсақ
бөктерінде және ... ... ... ... мүмкін. Көбінесе солтүстік,
кейде шығыс экспозицияларының бөктерін осы бұталы және шөптесін өскіндер
құрайды.
3. Ірі эфемероидты ... және ... ... ірі ... қауымдастық негізінен оңтүстік және шығыс бөктерлердің ... ... ... ірі ... ... және ірі ... ... дүниесін сақтау жүйесінде келешекте ертең, бұрын кесілген
және зиянкестердің әсерінен қураған орман қоры жерлерінде екпе ... ... өрт ... және ... ... жетілдіру
жоспарланып отыр, сол сияқты өсімдіктердің нақты сандарын, олардың түрлерін
анықтау, ... бара ... ... ... ... және ... ... алу көзделуде.
Мемлекеттік мекеменің бекітіліп берілген жерлерінде жануарлар дүниесін
қорғау және өсімін молайту бағытында іс-шаралар ... мына ... ... ... ... мен ... ... сандарын, олардың түрлерін
анықтау; олардың сандарын арттыру және ... ... ... ... ... сақтап, көбейту; бұрын болған, қазіргі кезде жоғалған
аң-құстардың түрлерін зерттеп, ... ... ... ... ... ... сапалы жүргізіп, жануарлардың мониторлық
кадастрлық жұмыстарын жетілдіру.
Ғылыми-зерттеу жұмыстарында «Табиғат жылнамасын» ... ... ... ... ... ұрығымен және вегетатив жолмен көбейтудің
кешенді технологиясы жасалынуы және шаруашылық ... ... ... ... ... ескере отырып, (түр ішіндегі
әралуандығы) суыққа шыдамды түрлерін ... және ... ... ... сорт ... жинақтау арқылы, оның көлемін көбейту көзделіп отыр.
Экологиялық ағарту және туризм бағытында:
- ... ... ... құру;
- туристік топтарды қабылдау және олардың демалуына қолайлы ... ... ... ... жерді пайдаланушылармен бірігіп,
саябақ аумағында экологиялық талаптардың ... ... ... ... ... жануарлардың сирек кездесетін
түрлері де бар. Ондай жануарлардың ... ... Оны ... ... ... деп ... Соңғы санақ мәліметтері бойынша саябақ аумағында
23 000 көк суыр ... ... көк суыр саны ... 15 жыл ... 80 ... ... Суырдың бұл түрі батыс Тянь-Шань тау ... ... ... Саны ... жылдары өте көп әрі заңсыз аулаудың салдарынан
күрт азайып кеткендіктен халықаралық табиғат қорғау ... ... ... ... ... ... ауланған әрбір суыр үшін 412 000 теңге
айыппұл төленеді. Саябақта көк суыр ... ... ... ... ... ... ... басталар жоғары белдемінде ғана сақталған.
Саябақ аумағында жабайы шошқа, ... ... аю және т.б. ... да
кездеседі.
Мензбир суыры - (Marmota menzbieri) Батыс Тянь-Шанның эндемигі, ол
Қазақстан, Өзбекстан және ... ... ... ... ... ... ... кеткен. Соңғы 10 жылдық
деректерге ... бұл ... саны күрт ... ... кету ... бар.
Заңсыз мал жаю және аң аулау оның ... ету ... ... ... таулы аймағында Сайрам жотасынан Өгем жоталарына ... км2 ... суыр ... ... ... ... дене тұрқы -
0,5 м, ал құйрығының ұзындығы -10 см. Жүні өте ... ... ... ғана телпек сияқты қара дағы бар.
Орта есеппен суырдың ұйықтау ... ... ... ... 7-8 айға
созылады. Ұйқыға кеткенге дейін ... 5 кг ... ... ... 2-3 кг ... ... Бұл жануарлар аналығы, аталығы және
ұрпақтары бірігіп тіршілік етеді. Індері терең, 3-4 м ... ... ... м ... тіршілік етеді және өсімдіктермен қоректенеді.
Суыр майы ... ... ... өте ... ... жыл ... ... терісі мен майына сұраныс ... ... ... ... ... ... ... Мензбир суырын аулайды, бұл іс-
әрекет суыр санының күрт ... ... әкеп ... ... ұлттық
табиғи саябағында тұрақты түрде «Табиғат жылнамасын» жазып отыру ісі қолға
алынып, онда саябақ аумағындағы табиғат ... ... ... ... ... қорықтар мен саябақтардағы табиғат ... ... ... ... бірі-өрт. Сайрам-Өгем ұлттық табиғи саябағында
2006 жылы 17 өрт оқиғасы орын алған. Соның салдарынан 1137,4 ... ... өрт ... Алға ... ... ... жол ... керек.
Еліміздегі әрбір қорықтың, немесе ұлттық ... ... ... ... алатын маңызы ерекше. Сондықтан келешек ұрпақ үшін
олардың танымдық та, тәрбиелік те мәні зор ... ... ... ... ... тізімі
1. Евразия - KZ № 38 (93) 22.09. 2006 ж. 10-11 бет.
2. ... KZ № 8 15 ... – 1 ... 2006 ж. ... ... KZ № 11 ... – 1 ... 2006 ж. 3-бет.
4. Евразия – KZ № 50 (105). 15.12.2006 ж. 10-11 ... ... М.Қ. ... ... ... 2003 ж. 384 ... «Табиғат қорғау» С.Қаженбаев., С.Махмутов. Алматы. 1992 ж. 126-128
бет.
7. «Экология негіздері» Ғ.Сағымбаев. ... 1995. 268-269 ... ... KZ. ... 24 ... 2006 ж. ... Атамекен KZ. Ә.Бейсенова, А.Самақов. 10 тамыз 2006 ж. 4-бет.
10. География және табиғат. З.Қажиақбарова ., Р.Сәтімбеков. ... 3-6 бет

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи саябақтың туристік-рекреациялық даму мүмкіншіліктері47 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Адамның этномәдени даму мәселелері29 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын музыка арқылы қалыптастырудың педагогикалық шарттары57 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь