«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы

МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. «Семей былғары.мех комбинаты» ЖШС.дегі өндірістік шығындар есебі
1.1 «Семей былғары.мех комбинаты» ЖШС.ның техника.экономикалық сипаттамасы
1.2 Өндірістік шығындар түсінігі және жіктемесі
1.3 Өндірістік шығындардың негізгі элементтерінің есебі
1.4 Өзіндік құнды калькуляциялаудың әдістері
1.5 Өндірістік шығындар есебінің шетелдік тәжірибесі
2. «Семей былғары.мех комбинаты» ЖШС.дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы
2.1 Өндірістік шығындар аудитің ұйымдастыру
2.2 Өндіріс циклының аудиті
2.3 Өндірістік шығындарды талдау
3. Өндіріс шығындары есебі мен аудитін жетілдіру шаралары
3.1 Шығындар есебіндегі «Директ.кост» әдісін енгізу
3.2 Өндірістік шығындардың аудитті
Қортынды
Қолданылған әдебиеттер
Қосымшалар
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. «Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындар есебі
1.1 «Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-ның техника-экономикалық сипаттамасы
1.2 Өндірістік ... ... және ... ... ... ... элементтерінің есебі
1.4 Өзіндік құнды калькуляциялаудың әдістері
1.5 Өндірістік шығындар есебінің шетелдік тәжірибесі
2. «Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі ... ... ... талдауы
2.1 Өндірістік шығындар аудитің ұйымдастыру
2.2 Өндіріс циклының аудиті
2.3 Өндірістік шығындарды талдау
3. Өндіріс шығындары есебі мен аудитін жетілдіру шаралары
3.1 Шығындар ... ... ... енгізу
3.2 Өндірістік шығындардың аудитті
Қортынды
Қолданылған әдебиеттер
Қосымшалар
КІРІСПЕ
Нарық заманында барлық шаруашылық субъектілер басшылары мен ... ... ... шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс
қалдықтарын ... ... ... ... жарамды өнімдерін өндіруге,
оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны ... Бұл ... ... ... ... ... , ... құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа да ресурстарын
заңсыз және ... ... және ... ... ... ... маңызы мен мәнін айрықша бағаламауға болмайды.
Есепке алынған ақпараттардың көмегімен ... ... және ... ... ... ... ... атқару
үшін, экономикалық болжамдар мен ағымдық жоспарлар ... ... ... ел
экономикасының даму заңдылықтарын зерделеу және зерттеу экономикалық
тетігінің бірі ретінде пайдаланады.
Экономикалық ... ... оның ... ... ... ... есепке алудың және есеп берудің барлық жүйесін
жақсы ... ... ... ... ... субъект қызметін
бухгалтерлік және салықтық ... ... ... ережелерін,
нұсқауларын және басқа да нормативтік актілердің қатаң сақтаулары қажет.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық ... ... ... ... ... ... жолға қоймайынша, сондай-ақ
толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс ... ... ... ... ... есеп ... жүйесінде ең басты орын алады. Ол
кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді ... ... бола ... ... ... ... және ... да
процесін шынайы көрсетіп береді. ... ... ... ... және ... ... қызметіндегі
бухгалтерлік есеп шоттарының типтік есеп ... ... ... мен ... ... ... және ол ... алынған
ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, ... ... ... ... ... есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Қазіргі нарық жағдайындағы экономикалық бақылаудың перспективті және
тиімді түрлерінің бірі тәуелсіз бақылау болып отыр. ... ... ... ... иесі-клиент есебінен шартты коммерциялық негізімде іске
асыратын аудиторлар, аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... жүйесін құру, аудитор кадрларды дайындау және
олардың қызметін лицензиялау, қабылданған жекелеген заң ... ... ... ... ... мен жауапкершіліктерін реттеу
жөнінде көптеген жұмыстар жүргізілді.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметін жүргізуде, сонымен ... ... ... да орны ... Кәсіпорынның қаржылық жағдайына
қаржылық- шаруашылық талдау жасау арқылы , сол кәсіпорынның бәсекеге ... ... ... ... ... ... талдау
кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау үшін қажет.
Қаржылық-талдау кәсіпорынның қаржылык жағдайы мен оның ... ... қана ... ... кәсіпорын жұмыстарынын
жақсаруына бағыт береді.
Бухгалтерлік есеп - ... ... ... ... ... мен оны бақылау жүйесі болып табылады. Бүл Қазақстан ... және ... есеп беру ... ... ... ... сондай-ақ үйымның есеп ... мен ... ... ... ... ақпаратты жинау, тіркеу және
жинақтап қорыту жүйесі.
Қазігі заманда басқарушы есеп жүйесінде жетекші орын ... ... мен ... ... ... калькуляциялауға берілген: олардың
ұйымдастырылуы едәуір ... ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесінде тәуекелді болып
келеді.
«Семей былғары-мех комбинаты» ... ... ... ... мен ... ... ... есебі және аудиті» атты дипломдық жұмыстың негізі.
Ал, бұл негізгі ... ... ... ... ... ... ақ одан әрі жетілдіру жолдарын іздестіру,
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау, яғни есептеудің жаңа ... ... ... ... сәйкес келетін жаңаша көз- қарастарды
қалыптастыру болып табылады.
Жалпы бұл дипломдық жұмысты ... ... ... ... ... ... ... іс жүзінде дұрыс,
нақты, толық ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің
қаржылық жағдайына ағымдық ... мен ... әсер ... ... ... ... сақтаумен тығыз ... ... ... ... ... ... ... аналитикалық және синтетикалық есебін меңгеру
және зерггеу.
• Шығындар есебін жетілдіру ерекшеліктері.
• Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік талдау,
шаруашылық субъектілердің қызметіндегі ... ... ... мен ... ... рөлі болып табылады. Кәсіпорындар
өздерінің кызметі нәтижесінің шығын шығарудағы негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ЖШС ... ... ЕСЕБІ
1.1 «Семей былғары–мех комбинаты» ЖШС-нің техника– экономикалық
сипаттамасы
Дипломдық жұмыстағы өндірістік шығындардың есебі және ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі
серіктестігі болып табылады.
«Семей былғары-мех комбинатының» даму тарихы үш кезеңнен тұрады.
Бірінші кезең «Былғары-мех ... ... ... жылы ... ... алғашқы былғары заводы пайда болды.Оның негізін
салған помещик Плещеев.1922 жылы Семей қаласында Бельогачинский көшесінде
тон ... ... ... 1922 жылы ... ... ... көшесінде қайта ұйымдастырылды.
1926-1928 жылдары ҚазССР депутаттарының бұйрығы бойынша ... 2 ... ... ... салынып, 1928 жылы 1 мамырда пайдалануға
берілді.
Осы уақыттан бастап завод былғары ... ... ... ... Ұлы Отан ... ... «Былғары-мех комбинатының»
дамуы.Ұлы Отан соғысы жылдарында барлық кәсіпорындар сияқты «Былғары-мех
комбинаты»да Кеңес армиясының ... ... ... ... ... ... және өндірісін ұлғайтты.
Үшінші кезең «Былғары-мех комбинатының»соғыстан ... ... ... ... «Былғары-мех комбинаты»өзінің ғимараттарының
көлемін ұлғайтты.
Қазіргі «Былғары-мех комбинаты»тұтынушылардың сұранысына ие болған
тері және ... ... ... ... ... ... комбинаты» Қазақстандағы аяқ киім өндірісін көтеруге және
республикадағы мал шаруашылығының көтерілуіне мүмкіндік ... ... ... ... ... ... қаласында ғана
емес, сонымен қатар Алматы, Астана, Өскемен, Павлодар қалаларының сауда
орындарында өткізіледі. ... ... ... ... ... ... ... есебінің секторы.
2) Шикізат шығындарының есебінің секторы.
3) Дайын өнім қозғалысы есебінің ... ... және ... жұмыс жасау секторы.
5) Касса.
Серіктестіктің жарғылық капиталы 8565000 ... ... ... ... ... толық құралған. Серіктестіктің жарғылық
капиталына салынатын салымдар ақша, бағалы қағаздар, ... ... ... ... ... ... мен ... қызмет
нәтижелері құқығы және өзге де мүліктерден ... ... ... ... ... ... ... әдіспен бағалайды.
Кесте1- «Семей былғары – мех комбинаты» ЖШС-нің техника ... ... ... ... | 2003 | 2004 | 2005 |Ауытқулар (+,-) % |
| | | | | | ... | ... |
|1 ... өнім (мың тг) |
| ... ... |
|1.Негізгі өндіріс қажеттіліктеріне шикізат пен|901 ... ... ... | | ... ... ... ... еңбек ақы |902 |208 ... | | ... ... ... ... шығындарды |904 |930 ... | | ... беру ... ... ... ... |920 |921-924 ... өндіріске апару | | ... ... ... дайын өнімді өзіндік|801 |920 ... ... ... шығару | | ... ... ... ... |931 |201 ... ... | | ... тыс ... ... |933 |651,686 ... | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
1 .4 ... ... калькуляциялаудың әдістері
Өзіндік құнды басқару – бұл кез келген шаруашылық ... ... ... ... және ең ... ... ... ол
өтіп жатқан өндірістік процестерінің барлық жақтарын қамтиды. Сайып
келгенде, өндірістің ... ... ... ... ... ... ... трансформациялауына әкеледі және ... ... жаңа және ... ... ... ... негізгі мақсатты орындауға бағытталған, басқару моделіне сәйкес
келетін, өндірістік қызметтің өткен, қазіргі және ... ... ... пайдаланатын болса, онда мұндай есеп жүйесі өзіндік құнды
басқарудың ... ... ... ... ... құнын калькуляциялауды шартты түрде үш кезеңге
бөлуге болады. Бірінші кезеңде жалпы барлық шығарылған өнімнің өзіндік құны
есептелінеді, екіншіде - ... өнім ... ... өзіндік құны, үшіншіде -
өнім бірлігінің өзіндік құны. Осыдан, өнімнің ... ... ... ... Ф.П. – ол жалпы шаруашылық субъектісі бойынша да, өнім ... оның ... ... да, ... және оны сатуға байланысты
шығындарды есептеп шығару деп түсіндіреді.
Шын мәнінде, ... ... ... ... табылады және
шығындардың есеп процесімен алмасады. Осыдан келіп, шығындар есебі ... ... ... ... ... бөлінбейтіндігін және
ажыратылмайтындығын айтуға болады. ... ... ... ... ... ... соң ... өндірістің өнімдері
калькуляцияланады. Бұл кезеңде калькуляциялау қиындай түседі, өйткені өзара
көрсеткен қызметтерді ескере отырып есептеу ... ... мен ... ... ... калькуляциялау негізгі
өндірісте де алмасуы мүмкін. Мысалы, қайта өңдеу әдісі жағдайында, алдымен
бірінші бөліністе жартылай фабрикаттардың өзіндік құны калькуляцияланады,
сосын бұл ... ... ... жатқызылып, біріншісінің есебі
шығарылады және ... ... ... ... ... ... құны калькуляциялануы мүмкін.
Сайып келгенде, калькуляция шығындарды топтастыру мен құжаттаудан
басталады, бұл кезде ... ... ... қолданылады, сосын
алынған өнімнің санығ содан соң ғана өнімді ... ... құны ... ... яғни ... ... ... есебімен
тығыз байланыста болатындығы алдын ала анықталып қойылған шаралары ... ... ... ... ... болып табылады.
Калькуляция мақсаттарына байланысты халықаралық тәжірибеде: сметалық, нақты
және жоспарлы калькуляция болып ... ... ... алғанға дейін және өндірісті бастамай
тұрып жасалады. Бұл ... ... ... ... ... жасалынады. Алдын ала калькуляциялау ... ... ... ... ... тапсырмалар бойынша жасалда.
Бірлі-жарым және тапсырысты әдісімен жұмыс істейтін өндірістерде сметалық
калькуляциясы ұсыныс бағаларын анықтау үшін, сондай-ақ ... ... бас ... ... ... үшін ... ... бойынша
тиісті дайындықтар жасау үшін, яғни жиынтық шығындарсыз-ақ өзіндік құнның
сметалық шегін анықтауға және оның ... ... ... ... ... ... негізінен өндіріс процесі аяқталған соң жасалады
және онда өнім бірлігіне келетін барлық нақты шығындары көрсетіледі. Бірлі-
жарым және ... ... ... ... ... ... сметалық пен нақты шығындарды салыстыру үшін, сондай-ақ
тапсырысты орындаудан алынатын табысты ... үшін ... Одан ... ... ақпараттары – болашақта ұқсас тапсырыстар
бойынша сметаларды жасау үшін нысана ретінде пайдаланады.
Жоспарлы ... ... ... бір ... ... ... ... есептеуге нақты келетіндер алдын ала есептелінеді.
Қажетті ақпараттар шаруашылық субъектінің ... ... ... ... ... ... барлық шығындар мәліметтері:
өнімнің спецификациясы, қажет материалдар саны, технологиялық процестердің
графигі және тағы басқа – ... ... ... дейіндеогілі болуы
керек. Сондықтан жоспарлы калькуляцияны ... ... ... іске асуы ... ... және ... ... жұмыс
істейтін өндірісте мұндай калькуляциялар қолданбайды, өйткені ... ... бір ... ... ... ол ... ... әр
қайсына беріледі. Осыдан келіп, сметалық калькуляцияның жоспарлыдан
айырмашылығы көрінеді.
Жекелеген тапсырыстың ... ... ... бір ... ал ... ... ... бір кезеңге стандартты өнім
бірлігіне келетін шығындарды есептейді. Жоспарлы калькуляция мәліметтері
бойынша мезгіл ... ... және ... ... ... айырманы
өнім бірлігіне тарату жолымен шығындардың қорытынды ... ... ... ... өзіндік құнды калькуляциялау өндіріс шығындарын шоғырландыру
мен оларды дайын өнімге жатқызуды көрсетеді.
Калкуляциялау мақсаты – оның ... ... яғни ... өнімнің бірлігіне, сондай-ақ ішкі тұтыну үшін өнімнің бірлігіне
тура келетін шығындарды анықта. ... ... ... ... қызметтердің қатарына:
• дайын өнімдер мен жартылай фабрикаттардың қорын бағалау ... ... ... ... ... ... мен белгілеу үшін өзіндік құнның деңгейін анықтау;
• шаруашылық субъектінің қызметінің нәтижесін бағалау және басшының
шешім ... ... ... ету үшін ... ... құны
туралы мәліметтерді беру.
Запастарды бағалау ішкі өндірістік мақсаттар үшін де, сондай-ақ
сыртқы есеп берулерді ... үшін де ... ... фабрикаттарды, дайын
өнімді, құрал
Жабдықтар мен өндірістің өзі шығарған ... ... ... ... ... Сөйтіп, өндірістік өзіндік құ сату өнімдеріне арналмайды,
сондықтан ол табысқа да, зиянға да әсер тепейді. Өндірістік өзіндік ... ... ... ... ... есеп ... болып келеді. Көптеген жағдайларда ... ... ... ... анықталған орташа өндірістік өзіндік құн бойынша
бағаланады. Шығындардың ішінара есебіндегі ... ... ... ... ... ... ғана бағаланады.
Калькуляцияның мәліметтеріне сәйкес жылдық қаржылық және салықтық
есеп беруді жасау ... ... ... ... үшін ... ... деңгейін пайдаланады. Бірақ оған белгілі бір түзетулер енгізіледі,
өйткені өндірістік өзіндік құнның мәні ... ... ... ... ... ерекшеліктері болуы мүмкін. Демек, кезең ... ... ... ... ... пайда бөлу кезеңдері бойынша
қайта бөлуге тура келеді.
Бүгінде өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен өндірістік шығындар
есебінің әр ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялау мен өндіріс шығындары есебінің
әдістері деп өнімнің нақты өзіндік құнын, сондай-ақ өнім ... ... ... ... ететін, өндірістік шығындарды көрсету мен
құжаттау тәсілдерінің жиынтығы түсіндіріледі.
Экономикалық ... өте жиі ... ... ... ... ... құнның бірлігін есептейтін экономикалық жүйесі
ретінде санайды.
Сондықтан, өнімнің түрлеріне және оны ... ... ... тәуелді болып келетін калькуляциялаудың әр түрлі
әдістері қолданылады. ... ... ... әр ... ... ... ... белгілі бір жүйелілігіне сәйкес есептелінеді.
Калкуляциялау мен шығындар есебінің әдісін шаруашылық субъектінің
дербес таңдайды, өйткені олар ... жеке ... атап ... ... ... көлемдеріне, қолданылатын технологияларына, өнім
ассортиментіне, шаруашылық субъектінің индивидуалды ерекшеліктеріне ... ... ... ... әр қайсысы не нақты, не орташа, не жоспарлы
шығындарды, сондай-ақ олардың толық ... ... ... ... ... ... ... әдістері калькуляциялаудың бір түрімен
шектелмейді. Өйткені, бүгінге дейін ... мен ... ... ... ... жоқ. ... де, ... авторлар үш түрлі
типтік ... ... ... ... ... ... ... әрбір шаруашылық субъектінің жеке алғанда, оның ... ... ... ... ... ... ... де толығымен қанағаттандырмайды. Осы жайында Карпова Т.П. ... ... ... ... мен ... ... жұйесін
қалай болса солай пайдалануға болмайды, өйткені ол ... ... ... ... ... ... анықталады дейді»
Бүгіндегі қолданыста жүрген ... ... ... мен
шығындардың есеп жүйесінде жанама шығындар ... өз ... ... ... оларды дайын өнімнің нақты түрлеріне тікелей жатқызуға
болмайды.
Сонымен қатар өнімді: ... ... ... ... ... мүлікке салынатын салықта, аула ... мен еден ... де, ... ... ... ... де, ... тағы
басқа осы сияқты өндіріс процесін қолдайтын және қызмет көрсететін қажетті
компоненттердің шығындарынсыз өндіруге болмайды.
Шаруашылық субъектінің басқа да ... ... ... есептеп шығару
кезінде, жоғарыда аталған жанама шығындарын да, басқарудың мақсаттарына
тәуелді ... ... ... ... біршама авторлар тікелей өзіндік
құнға жатқызуды ұсынады, ал басқалары тікелей шығындарды алып тастағаннан
кейін, қалған табытардан ... ... ... кез ... ... ... ... үшін, қызмет етуші объектіге және әрбір бөлімшеге
есептелген нормативтік коэффициентіне ... ... ... ... ... ... есептелінеді.
1. Жалпы өндірістік шығындардың бюджетін жасайды. Шығындар қарқыны туралы
алынған мәліметтің негізінде үстеме шығыстардың үстеме ... ... ... Бұл ... ... ... ... алдағы есептік кезеңіне жасайды.
2. Үстеме шығынның тарату базалары таңдалынады. Ол үшін мысалы, ... ... ... ... ... есептелген еңбек ақы
сомасы, ... саны ... ... ... ... ... да біреуін пайдалана отырып, дайын өнім
көлемі мен үстеме шығын арасындағы байланысы анықталады. ... ... ... ... ... ... өндірілген өнім
көлемімен тығыз байланыстырады.
3. Үстеме шығын нормативтік коэффициенті келешектегі кезеңге болжанған
үстеме шығын деңгейін, ... ... ... ... ... ... есептелінеді.
Тағы да еске сала кететін жайт, кез ... ... өнім ... ... ... ... мүмкін.
1.5 Өндірістік шығындар есебінің шетелдік тәжірибесі
Барлығымыз білеміз, өндіріс ... ... ... ... ... ... әсер ... және өткізу бағасын тағайымдауға
негіз болатын өндірілетін өнімнің іс жүзіндегі өзіндік құнын ... ... ... ... әдістемесіне негізінен өндірістің
ұйымдастырылуы мен технология жасалатын және ... ... ... ... әсер ... ... есебінің әдістерін таңдау көп ... ... ... ... ... ... ... бір
жағдайда олардың қажеттіліктерін неғұрлым жоғары деңгейде қанағаттандыратын
шығындар есебінің қандайда бір әдісін таңдайды. Өнімді ... ... ... ... ... дайындағанда шығындар есебінің
неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... Орындауға
тапсырысты қабылдауды барлық жағдайларында осы дайындаудың ... ... ... келісімді бағасын тағайындау қоса ... ... ... ... ... ... ... бойынша шығырудың
бақылауын ұйымдастыру үшін қолданылады.
Үлкен тапсырысты ... ... ... ... ... ... ... берген ... ... Бұл ... ... ... ... ... жекелей
дайындауға құрылады.
Егер тапсырысты орындау технологиясы ... ... ... ... ... етсе, онда ... мен ... ... ... ... есепте шығындар жұмыстарды орындау кезеңдеріне
бөлу арқылы ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындардағы шығындар
есебінің фабрикаттық әдісіне өте ұқсас.
Өндірістік шығындар ... ... ... ауыр ... жасауда,
жиһаз жасауда, тігін және тағы басқа ... ... ... ... аяқталмаған өндіріс құны осы тапсырысқа қатысты (шикізат
пен материалдарға, тура еңбек ақыға шығындарды және ... ... Егер ... ... уақыттың үлкен кезенің алса, онда
аяқталмаған өндіріс ... ... ... мүмкін.
Талдамалық шығындар болып тапсырыстарды өздері табылады, ал ... ... ... қорытындысы "өндірістік өзіндік құн" шоты бойынша
өндірістік ... ... ... Тура ... ... құны мен ... еңбек ақы шығындары жатады. Сатылық әдіс
кезінде әрбір дайындалатын бұйым шығындарын тәптіштеудің ... ... ... ... ... ... жаман болып саналатын-
көптеген шығындар сатылық әдісте тура ... ... ... да бір нақты бөлімшенің ... ... ... ... Саты ... шығындар есебі әдісі әдетте
кәсіпорын біртіндеп ... ... ... тек бір ... ғана ... ... ... тәжірибеде өндірісті ұйымдастырудың түрлі
варианттары кездеседі және оларға байланысты шығындар ... ... ... ... ... процестері оның ... ... ... іске ... Бұл ... әдісте бухгалтерлік есеп
сомасындағы ғылыми қауым мен ... ... - ... өнім
түрлері арасында өндіріс шығындарын неғұрлым дұрыс бөлу ... ... ... мен ... ... шығындарды бақылауды
кәсіпорынның табыстары мен болашақ өндіріс ... ... ... ... ... ... қажетті жағдайларды
жасауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... әдісі
қолданылады.
Қазіргі кезеңде бәсекелестік күрестің сипаты, ... ... ... ... ... бастады. Осы бәсекелестіктің негізгі
факторы -технологияның даму деңгейіне ... ... ... қозғалысында, капиталдар мен қызмет көрсетулерде, сондай-ақ
ақпараттармен алмасуында ... ... де ... ... ... ... ... ие болып ол жаңа салдар ретінде күшейе
түсуде. Осындай бір шама ... деп ... ... ... процесте
жекелеген өнім өндірушілер үшін дұрыс бағыт табу оңайға ... ... өнім ... мен сату ... ... бір жағынан, олардың жалпы
көлемінде тұрақты шығынның да өсу үлесі, екінші жағынан, әсерін ... ... бәрі ... өнімнің өзіндік құнының әр қилы болуына ықпал
етеді, демек бұның әсері табыста да байқалады.
Бүгінгі күні ... ... ... ... барлық іскерлік
салада, жалпықабылданған түсінік болып саналады. Бірақ та, олар ... ... ... ... ... ... стандарттық шығындар
кәсіпкерліктің барлық аясына толығымен енді ... ... ... деп қандай да бір қызметтің немесе өндірістің барысында алдын ... ... ... ... шығындардың деңгейін айтады.
Дәл осы бағыттар бойынша стандарттар - ... ... ... жүйеленген есептеулер «стандарт - кост» жүйесі болып аталуына ие ... ... - бұл бір өнім ... ... үшін ... және ... шығындарының саны немесе алдын ала есептелген өнім
бірлігінің өндірісіне қажет материалдық және еңбек шығындары; ... - ... ... ... ... өндірістік шығындардың ақшалай көрінісі.
«Стандарт-кост» жүйесінін, артықшылығы - өндіріс пен ... ... ... ... ... етеді, ... ... ... ... ... ... ... белгілейді,
нориативтен ауытқуларды және оның әрбір басқару деңгейіндегі пайда болу
себептерін бөліп ... ... ... пен шығыс туралы есеп беруді
жасайды.
Ауытқу - нақты және ... ... ... ... ... ... форманың ішінде есептелген стандарттар
негізінде анықталады.
Жоспарлау және есеп ... ... ... ... құрайтын
өнім жатады..
Барлық стандарттар жиынтығы үш топқа бөлінеді:
• баға деңгейінің есебіне қабылданғанға байланысты:
1) идеалды - ... ... баға мен ... ... көрсетудің
тарифі, еңбекақы мөлшерлемелері және ... ... ... ... - ... кезең ішінде орташа бойынша болады;
3) ағымдық - нақты есептік кезеңдегі болжалды әрі қолданыстағы баға
негізінде есеп ... ... - ... ... ... және жыл бойы ... Қуаттылықты пайдалану деңгейіне қарай:
1) теориялық - кәсіпорын оны жақсы ... ... ... қол
жеткізгені. Олар қуаттылықты толық пайдалануға, нормативті көлемге, демалыс
уақытына ... ... ... ... ... ... ... орындау - статистикалық деректермен есептеледі
және ақау, ... бос ... ... яғни өткен кезеңдегі барлық
кемшіліктер есепке алынады;
3) қалыпты орындау - алдағы ... ... ... ... ... ... шығару көлеміне қарай:
1) теориялық - ... ... ... ... ... қойылған. Оларға қол жеткізу мүмкін емес немесе ... қол ... ... ... - ... жақсы орындаумен қол жеткізеді, нақты қол
жеткен шығарылым деңгейіне негізделеді және ... ... ... ... - ... ішінде өндірістің жоғары және төменгі көлемінің
орташа шамасында өнім шығарылымының қол жеткізген деңгейінде есептеледі;
4)болжалды - өнім ... ... ... ... ... негізінде есептеледі.
Бұл сипаттамалар мынаны көрсетеді: американдық фирмаларда шығын
баптары бойынша стандарттарды ... әр ... ... ... қабылданған стандарттың жаңа тәсілдемесінде ... ... ... стандартты өзіндік құн картасында бухгалтерияда
қорытылады. Картаны бұйым, тапсырыс ... бұл ... ... ... өндіріс бөлімшелері бойынша жасалады.
Стандартты шығындар жүйесі бойынша ... ... іс ... ... стандартты ... ... ... ал ... ... шығындарына ... ... ... және сметадан ауытқулар үшін ... ... ... ... беретіндей етіп есепке алынады.
Өндірістік шығындар стандарттары ретінде ... ... мен ... түсініледі. Нормативті шығындар алдын - ала
анықталады. Олар өнім бірлігін өндіруге ... ... ... ал
бүкіл өндірісті процеске немесе әрекет түріне қатысты шығындар сметалық
деп аталады.
Шығындар ... 3 ... ... ... нормалар; идеалды
нормалары; ағымды қолма-қол жеткізілетін нормалар. ... ... ... ... ... ... келесіде ол стандарттардан ауытқуларды міндетті ... ... ... ... ... ... ... МЕХ КОМБИНАТЫ» ЖШС ӨНДІРІСТІК ШЫҒЫНДАР АУДИТІ ЖӘНЕ
ТАЛДАУЫ
2.1 Өндірістік шығындар аудитін ... ... ... ... ... ... басқару
тұрғысынан алғанда шаруашылық процестердің жүруінің обьективті бағасын ... ... ... ... ... ... ... шешім
қабылдаудан бұрын жүреді, оның мақсаты – басқарылатын объектінің жағдайын
дұрыс бағалау, бұл жағдайдың қажеттіден ... ... ... ... ... ... ұйымдарда аудиттің жүргізілуінде өндірілетің өнімдерге
кететің шығындардың аудитің ұйымдастыру ерекше ... ие. ... ... ... әрі ... ... құңы мен ... құңды
құрайтын шығын элементтерінің есебімен тікелей байланысты.
Шығындар есебі үшін негіз ... ... ... өнім шығару,
жұмыстардың орындалуы, жалақыны, ақшалай ... ... ... ... алғашқы құжаттар табылады.
Өзіндік құн, негізгі экономикалық көрсеткіштер, ... ... ... ... ... өзіндік құнды төмендету табыстың
өсуіне ... ... ... ол ұжым үшін өте ... ынталандыру құралы болып табылады. Өзіндік құнның өсуінің
төмендеуі бюджетке төленетін төлемдерге және меншік иелеріне ... әсер ... ... өндіріс шығындарын есепке алу жүмысын
тексеру үшін ең ... ... ... ... әдісі кәсіпорынның есеп
саясаты. Сонымен қатар кәсіпорынының ... ... ... технологиялық жетістіктеріне кеңіл аудару қажет, өндіріс ... өнім ... ... ... ... жөн.
Кәсіпорынның есеп саясатының талаптары мен міндеттерін сақтай
отырып, ... ... ... ... шығындарын есептеу әдісінің бастапқы таңдап алынған түрінің
өзгермеуін;
-шығындардың құжаттар бойынша сәйкес келуін;
-өндірістік шығындарын есептік кезеңге дұрыс жатқызуын;
-материалдық ... ... ... құралдардың тозуына байланысты өндіріс шығындарды
дұрыс жатқызу;
-жанама ... ... және ... ... ... бөлу;
-өндіріс шығындарының дұрыс құжатталуы.
-өзіндік құндарды дұрыс есептеу және тағы басқалары.
Аудитордың ... ... ... ... ... өнімнің
өзіндік құнының дұрыс есептелуін, барлық шығындардың дұрыс құжатталуының
дұрыстығын тексеріп, ... ... ... ... ... табылады.
Кемшіліктер болса, оларды жетілдіру іс-шараларын ұсынады. Аудитордың алын-
ала жасалған өз бағдарламасы болады. Ол ... да ... ... ... тиіс:
-баланстың көрсеткіштерінің Бас кітаптағы, есеп регистоларындағы және
машина ... ... ... келтірілген сәйкестікті
тексеругге болады, синтетикалық және аналитикалық есептің ... ... ... сақталуына байланысты аудитор мынадай мәселелерді
анықтауға міндетті:
-тексеру кезеңінің барысында белгіленген ... ... ... оның нормативтік құжаттарға сәйкестігі
- есепті кезеңдер бойынша өнімнің өзіндік құнына жатқызылған шығындарын
шектеудің сақталғандығын
- матриалдық шығындарының өнімнің ... ... ... ... ... ... ... тозу есептегендігін шығындарына өндірілген
материалдарды емес активтерге есептелген, амортизациялану сомасының
дұрыстығын
- үстеме шығындар ... ... ... ... әдістерінің
негізділігін.
Өнім (жұмыс, қызмет) өндіруге жұмсалған өндірістік шығындарының есебінің
дұрыстығын тексерген кезде, аудитор жылдың ... ... ... ... және ... ... құнын калькуляциялау әдістерінің
тұрақтылығын және оның ... ... жіне ... ... анықтауға міндетті.
Аудитор қолданылған өндіріс шығындарының есебінің әдістерінің
негізделген және оның ... ... ... ... ... ... ... өзіндік қүнына шығындарының дұрыс жатқызылуын тексеру әдістері
көпшілігінде өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауға ... ... ... ... ... ... өзіндік құн есептеуге, Сондай-
ақ шығындарының топтарына да.
Бухгалтерлік есептің 7 ... ... ... ... нұсқауда, жоспарлау және талдау кезінде өнімнің
өзіндік өндірістік шығынын құрайтын мынадай топтау түрлері қолданылады:
1) жауапкершілік орталығы ... ... ... ... ... экономикалық рөлі бойынша;
4) өндіріс көлеміне байланысты сипаттамасы бойынша;
5) пайда болу ... және ... ... шығысқа шығарылу немесе
кезеңдері бойынша;
5) шығындардың түрі бойынша.
Шығындар есебін тексерген кезде өндірістік бөлімшелер және ... ... ... ... ... көз ... қажет.
Өндірістік бөлімшелер және өндіріс түрлері бойынша есеп және шығындарын
жинақтау бірінші кезекте шаруашылықтың өзі үшін ... ... ... ... ... мақсатында ресурстардың өз мақсатына ... ... ... ... бойынша бақылау қажет.
Аудитті орындау сатысы (этапы)
Аудитті орындау сатысында, аудит процесін жүргізу үшін ол ... әрі ... үшін ... оның темасын немесе объектілерін тізбектеп атап
көрсету орынды:
-негізгі құрал, материалдық емес ... және ... ... ... ... аудиті;
- өндіріс шығынының аудиті;
- дайын өнім және оны сату процесінің аудиті;
- әртүрлі қорлар, резервтер, қаржылық, табыстылық ... ... ... ... ... ... тапсырыстар
немесе өнім түрін шығаратын цех пен учаске көрсетілген алғашқы құжаттар
негізінде ... ... ... ... ... ... шаруашылық
операцияларды көрсету дұрыстығын анықтауға болады, сондықтан ... ... ... ... ... есеп ... корреспонденцияланатын
шоттарды зерттеуі керек.
Келесіні ескеру керек, өндіріс шығындары пайда болу ... ... ... ... ... ... ... өнімнің түрлері бойынша жатқызылу дұрыстығын
тексеру керек. Әдетте, материалдық құндылықтар өнімнің жекелеген ... ... тура ... жатқызылады.
Өнімнің өзіндік құнына өндіріске босатылған ... құны ... ... ... ... ... өндіріске босатылған шикізат,
материалдар мен отынды бағалаудың дұрыстығын тексеруі керек, ... №7 ... ... ... өзіндік құнын бағалау келесі әдістердің
бірімен жүргізіледі:
- орташа құн;
- ФИФО;
- ЛИФО;
- ... ... ... бағалау әдісі оның есеп саясатында көрсетілуі
керек. ... ... ... ... ... ... ... бабы бойынша басқа ұйымдармен іске асырылатын өндірістік
сипаттағы жұмыстар мен ... құны ... ... ... ... ... шығындарынан қайтарылатын қалдықтардың ... ... ... өндірістік есебінде көрсетілген қайтарылатын
қалдықтардың кірістелуі мен оларды ... ... ... ... жұмысшылардың еңбекақысы» бабы бойынша ... ... ... ... ... ... сәйкестігін тексеру
керек.Ол үшін есепті кезеңде өндірілген өнім ... ... ... ... ... төлеудің кешенді нормасына көбейту керек және
нақты ... ... ... ... ... өз жұмысшыларына тұрақты ... ... ... ... ... нақты шығындарды олардың пайда болуына ... ... ... ... жекелеген кәсіпорындар
демалысты төлеуге резерв құрады. Бұл резервтің құрылуы өнімнің өзіндік
құнына әсер ... ... оның ... ... ... ... өзіндік құнында айтарлықтай үлесті үстеме шығындар алады.
Оларға келесілер жатады: субъектінің ... және ... ... ... бойынша шығындар; машиналар мен жабдықтарды эксплуатациялау
шығындары; амортизациялық аударымдар; өндірістік ... ... ... ... ... ... мен қалыпта ұстау
шығындары; жал төлемі;
Түгелдеуді бақылауға кіріспес ... ... ... ... ... ... керек. Бұл есептелуін бақылап отырған бұйымды
жалпы тануға, ... ... оның ... мен жағдайы туралы пікір білдіруге
мүмкіндік беретін сипаттама жөнінде жалпы түсінік алу үшін ... ... ... ... ... қормен танысуға уақыт бөлінуі керек,
бірақ барлық қатысты ... ... ... клиентке де аудитордың босалқы
қорды бағалау ... емес ... ... ... ... есептеуі нақтылығын дәлелдеу үшін қорытынды тексеру
жасау қажет. Бұл түгендеудің жалпы қорытындысын жасау ... ... ... ... ... ... куәліктерді қүжаттаңдыру үшін де
керек. Жүргізілген есептеулер қорытындысын көрсететін клиент құжаттарындағы
жазулар дәлдігін ... ... ... ... ... Бұдан басқа
босалқылардың қандай да бір ... ... ... өз ... қайта есептеп,
нәтижелерін клиент құжаттарында ... ... ... ... ... ... босалқы қорлар есептеу нәтижелерін бейнелейтін
клиент ... ... ... ... деп ... есебін жасау сатысы
Аудитор аудиторлық тексеру нәтижесі туралы аудитор есебін жасайды.
Оны ... ... ... ... ... кешіктірмей өткізуі
қажет. Ол процесс арнайы құжат «қабылдау - өткізу ... ... ... ... қызметтер арнайы анықтама жазып
берумен, сараптау қорытындыоары немесе ... ... ... тапсырылады.
Аудитор қорытындысының негізгі бөлімінде аудитор тексеруінің ... ... ... оның ... жағы ... ... ... жүргізілетіндігі көрсетіледі. Осы аудит материалын қолданушылар,
тұтынушылар үшін сенімді ... ... ... цикл ... цикл сату үшін ... ... құндылықтармен
байланысты. Оны тексеру – ең күрделі және қиын. Аудиторлық дәлелдемелердің
көздерінің үлкен бөлігі экономикалық субъектінің өзі ... ішкі ... ... Бұл ... үшін ... ... ... Сондықтан
тексруді табысты жүргізу үшін аудиторлық ... ... ... ... ... мәнін жеткілікті түсінуі, цехтардағы өндіріс
процесстермен, қоймалар және басқа ... ... ... ... ... ... табылады.
Өндірістік процессінің мәнін білу ... ... ... Өнімді дайындаудың технологиялық процессінің күрделілігіне
байланысты өндіріс қарапайым және ... ... ... ... ... ... мен өндеудің бірегей үздіксіз процесіне тән болатын ... ... ... ... және т.б.) . Әдетте қарапайым өндірістің
циклы қысқа болады және ... ... ... ... ... ... жеке ... шектер, өтулерден,
кезеңдерден, сатылардан тұратын өндіріс жатады. Мысалы, ... аяқ ... ... ет ... және тағы ... ... ... өндірісте әрқашан
аяқталмаған өндірісте қалдық қалады.
Өнеркәсіптік өндіріс негізгі өнімді ... ... ... ( ... ... және ... болып бөлінеді.
Негізгіге шығару үшін арнайы кәсіпорын (ұйым) құрылған өнімді
дайындауға арналған ... ... ... ... ... ... номеклатурасы сан
түрлі болады. Мысалы, негізгі өндіріске жатады: металл өндеуші кәсіпорындар
– құю, ұста, мартен, өндеу және ... ... ... ... пен ... барлық кәсіпорындарға қызмет көрсететін
өндіріс жатады. Қызмет көрсету аспаптарды, ... ... т.б. ... ... ... көрінеді.
Көмекші өндіріс қатарына жатады: аспаптық, жөндеу-механикалық, жөндеу-
құрылыс ... ... буын ... ... ... және ... ... өнімінің бөлігін (жұмыс, қызмет көрсету) басқа ... ... ... ішкі ... ... ... тест ... елде қабылданған нормативтік-құқықтық құжаттарға сәйкестікке
бағыттылғаны ... ...... щаруашылық қызметіндегі негігі,
сондықтан өндіріс шығындары ... мен ...... ... мен
аудиторлық тексерудің жауапты участкесі. Сондықтан осы циклды тексеру
кезіңде аудитор ... пен ... ... ... шикізаттың босалқы
қорларын сақтауға қатысты ... ... ... түсінуі
керек. Мұндай ақпаратқұа сүйене отырып, ... ... ... ... ... саясаты мен процедурасының дұрыс
дайындалғанын және кәсіпорында дұрыс қолданылып ... ... ... ... зерттеу процессінде аудитор паралельді түрде
бақылауға тексеру жүргізіп, осының арқасында ... ... ... ... ... ... ... ететін нормативтік-
құқықтық құжаттарға сәйкес дұрыс дайындалғанының дәлелән ала алады. Мұндай
дәлелдеулер аудиторға ... ... ... ... сәйкес
мақсаттарына қатысты максимумнан төмен ретінде бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... ... өнім ... ... мен дәлдігі туралы пікір атуға болатын фактілерді алуға жол
ашады. ... ... ... ... ... жан-жақты болғанын және
оны жүргізген адамның елеулі бұрмалауды таба алатын-алмайтындығын ескереді.
Сондықтан мұндай жұмыс ... ... ... жұмысымен
танысудан басталады.
Аудиторға клиенттің ішкі бақылау жүйесі алға қойылған мақсаттарға
табысты қол жеткізуге деген әкімшіліктің ... ... үшін ... мен ... ... ... ... екені белгілі болуы
керек. Оның ішінді ... ... ... ... алу үшін
кәсіпорын әдетте бағалаудың негізгі жолдары мен таңдап ... ... ... ... оның жеке ... ... Бұл кезде есеп
саясаты немесе ереже келесідей аспектілерді сақтауы керек:
• тауарлы-материалдық босалқыларды бағалау ... ... ... ... барлық ТМД үшін бірдей болуы керек;
• соның негізінде өнім өндірісі прцесі ... ... ... ... тізімі;
• басшы бекіткен өндіріс циклы бойынша құжат айналымынының графигі;
... ... ... шығару тәртібі;
• ТМД түгелдеу жүргізу тәртібі мен мерзімі (материалдарды, аяқталмаған
өндірісті, тауарларды) ;
• ТМД жіктелімі, бухгалтерлік есеп ... және ... ... ішкі ... ... бола ... міндеттерді папа пар бөлу;
• мақұлдаудың тиімді процедурасының ... ... және ... алу ... ... босалқыларды нақты бақылау;
• тәуелсіз тексерулерді іске асыру.
Кәсіпорын басшылығы дайындаған және бекіткен саясаттар мен ішкі бақылау
процедурасын ... ... ... ... қызметтілер арасында
міндеттердің қалай бөлінгені туралы ... ... ... ... бөлу және бухгалтерлік есепті жүргізу; шаруашылық
операцияларды іске ... мен ...... ... ... ... жауапкершілікті мақұлдауды бөлу.
Мақұлдаудың тиімді процедурасының болуы: ішкі бақылау жүйесі әрекетінің
тиімділігі үшін әр шаруашылық ... ... ... рұқсат берілуі
керек. Ол үшін кәсіпорында рұқсат беру ережелері мен ... бір ... ... беру үшін ... ... ... өкілеттілігі
бекітіледі. Көбіне мұндай ақпарат лауазымды нұсқауларда сақталады.
Құжатнама және ... алу ... ... есеп стандарттары,
шоттардың жұмыс жоспары, есеп саясаты және есепті жүргізу ... ... ... ... ... басшылықтар негізінде құрылған
құжаттандыру және есепке алудың сапалы жүйесі түсіндіріледі.
Өндіріс циклындағы ішкі бақылаудың ... ... ... ... ... ... есепке алу жөніндегі құжат айналымы
графигіне беріледі.
Құжатпен айналысу персоналға сұрақ қою ... ... ... және ... кәсіпорынның барлық қызметтеріне дейін ... ... ... көз жеткізеді. Графикпен таныстырылған
лауазымды адамдар құжаттардық уақтылы және ... ... ... ... ... ... мынаны көздейді:
• соның негізінде есептегі операциялар ғана саны мен ұсыну мерзімі
тіркелетін ... ... ... ... ... ... орындаушылар тізімі;
• кәсіпорын ішіндегі құжаттар қозғалысы.
Өндіріс циклындағы бухгалтерлік құжаттарды зерттей отырып аудитор
төмендегідей ... ... ... ҚР « ... есеп және
қаржылық есеп беру туралы» заңына сәйкес құрылуы кажет құжаттандыру және
есеп ... ... көз ... керек:
• бухгалтерлік жазулар бастапқы құжаттардың ... ... ... мен жазулар үздіксізбірқалыпты номерлеріне ие болуы керек;
• барлық операциялар мен ... ... іске ... ... ... ... керек;
• синтетикалық есеп мәліметтері аналитикалық есеп мәліметтеріне сәйкес
келуі қажет.
Активтер мен жазуларды нақты бағалау. ...... мен ... ... ... шараларды іске асыру.
Тәуелсіз тексерулерді іске асыру. ... ... ... орындалуын бақылау ұшін жүргізілетін процедуралар ... Ары ... ... ... ... ... деп бағалауға негіз
ретінде саясат пен процедуралар тиімділігіне қосымша дәлел алу керек ... ... ... кейін осындай дәлелдердің қажеттігі мен дұрыстылығын
талдайды. Егер солай болса, әдетте аудитор аудитті нақты ... ... ... өнімнің өзіндік құнының және өндірістік шығындарының
толықтылығына, идәлдігіне және ... ... ... ... ... циклдың шаруашылық операцияларының құрамы мен саны негізінен
өндірістік процесс күрделігіне байланысты ... ... ... ... мыналардың жататыны белгілі:
• шикізатты (материалды) өндіріске жіберу;
• жалақыны есептеу және төлеу;
• дайын өнімнің өзіндік құнын қалыптастыру;
• дайын өнімді шығару және оның ... ... пен ... өнімді сақтау.
Сәйкестікті тексеру бірізділікпен жүргізу үшін ішкі бақылау ... ... төрт ... ... ... бойынша қарастыру рационалды
болады.
2.3 Өндірістік шығындардың талдауы
Талдау – барлық элементтермен өзара әрекеттеседі, талдау ... ... ... ... тиісті басқарушылық шешімді қабылдауға
керекті өндірістік нәтижеде өзгерістер тудыратын ... мен ... ... арасындағы өзара тәуелділік пен ... ... ... мінездеме беретің басты көрсеткіштердің бірі
өндірілген өнім, көрсетілген қызмет пен ... ... ... Оның
көлемінен мекеме жұмысының қаржылық нәтижесі, ... ... ... және
мекеменің қаржылық жағдайы байланысты.
Өндірілген өнім, көрсетілген қызмет пен жұмыстың өзіңдік құның ... ... іс. Бұл ... ... ... ... оның өзгеру
жоспарының орындалу барысын, өсуіне әсер ... ... ... ... ... түсіру мүмкіндігін анықтайды.
Өндірілген өнімнің өзіндік құның талдау объектілері ... ... ... ... ... ... ... толық өзіндік құны және ... ... ... бір ... ... ... құны;
• Бөлек бұйымдардың өзіндік құңы;
• Шығынның кейбір статьялары.
Талдауға ақпарат көзі ретінде келесілер жатады: «Ұйымның өндіріс ... ... ... ... ... ... ... құнының жоспарлы
және есепті калькуляциясы, негізгі және көмекші өндіріс ... және ... ... ... ... мен жоспарлау ұйымдарда шығын элементтері және
шығын калькуляцияның статиялары бойынша ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар амортизациясы , міндетті сақтандыру төлемдері,
банк несиелерінің ... ... ... ... элементтері
бойынша топтастыру материалдық сыйымдылықты, энергосыйымдылықты, еңбек
сыйымдылығын, қор ... ... үшін және ... прогрестің
шығындар құрамына әсерін айқындауға мүмкіндік береді. Егер ... ... ... ... онда ол ... ... денгейінің
және еңбек өнімділігінің көтерілгенің куәландырады. Егер жабдықтаушы
бұйымдар мен жартылай ... ... алу ... ... ... ... калькуляция бойынша жұмсалуына қарай топтастыру
ресурстардың ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл көп
номенклатуралық өндірісте әрбір ... ... ... және ... ... үшін ... шығындарын дұрыс ... ... ... ... жүргізу, әрбір шаруашылық қызметтің парызы деп айтуға
болады. Өндіріс шығындарының ... ... ... ... және ... ... ... 2- Өндірілген өнімнің өзіндік құның талдау
|Шығын |2004 |2005 ... (+;-) ... | | | |
| |Мың тг ... % |Мың тг ... ... | % |
| | | | | |м тг | |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |41,7 |134561 |44,1 |22363 |19,9 ... ... ақы | | | | | | ... ... |64575 |24 |67433 |22,1 |2858 |4,4 ... | | | | | | ... ... |16144 |6 |11900 |3,9 |-4244 |-26,3 ... | | | | | | ... ... шығындар |10762 |4 |13731 |4,5 |2969 |27,6 |
| |65382 |24,3 |77502 |25,4 |12120 |18,5 |
| ... ... құң |269061 |100 |305126 |100 |36065 |13,4 ... ... |191840 |71,3 |221216 |72,5 |29376 |1,2 ... шығындар |77221 |28,7 |83910 |27,5 |6689 |-1,2 ... 2004 ... ... 2005 жылы толық өзіндік құң 36065 мың
теңгеге немесе 13,4 ... ... ... ... ... ... ... байқалады, әсіресе материалдық шығынның көбейгені көрінеді,
22363 мың теңгеге ... 19,9% ... ... техника-экономикалық
сипаттамасында айтылғандай орташа жұмысшылар санының азаюы мен жаңа
технологиялардың ... орай ... ақы ... да ... Кестеде еңбек
ақы 2858 мың теңгеге арттқан, яғни 4,4%-ға өсті.
Толық өзіндік құрайтын айнымалы және ... ... ... де ... ... материалдық шығындармен қоса амортизция көлемі де
өсті. Мысалы, 2004 жылы 10762 мың ... ... 2005 жылы 13731 ... Бұл ... 27,6 ... ... білдіреді.
Өндірістік шығындарды талдауда маңызды бір көрсеткіш болып Бір теңге
тауарлық өнімге шаққандағы шығын ... ... ... Оны ... көрсетілген:
Кесте 3- 1 теңге тауарлық өнімге шаққандағы шығындарды талдау
|№ | ... |2004 |2005 | ... ... | | | |Абс. | % |
|1 ... ... |514368 |663215 |148847 |28,9 |
| ... ... мың | | | | |
| |тг. | | | | |
|2 | ... өнімдердің|269061 |305126 |36065 |13,4 |
| ... ... мың тг| | | | |
|3 | 1 ... тауарлық|0,52 |0,46 |-0,06 |-11,5 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... бір ... тауарлық өнімге шаққандағы шығын көлемі 2004
жылға қарағанда «СБМК» ЖШС-де 2005 жылы 11,5% ... Бұл ... ... ... 2005 жылы 148847 ... яғни 28,9% ... Бұл арада сатылған өнімдердің ... қүңы да 269061 ... 305126 мың ... ... ... 13,4 ... өскені
көрсетілген.
3 «СЕМЕЙ БЫЛҒАРЫ-МЕХ КОМБИНАТЫ» ЖШС ... ... ... ... ... ... ... есебінде «Директ-кост» әдісін қолдану
Соңғы жылдары индустриалды дамыған елдердің өнеркәсібінде «директ-
кост» деп аталатын ... ... ... ... алу ... ... ... елу дамыған мемлекеттер қатарына қосылуда елде
өндірілген әр ... ... ... ... ... әрі ... қолдануға тиісті.. Сондықтан, «Семей былғары-мех комбинаты»
ЖШС-не «дирек-кост» өндірістік шығындарды ... ... ... ... бұл ... ... шығындарының есебі тұрақты,
айнымалы, өндіріс әлеміне пропорцианалды ... ... ... ... ... ... тек айнымалы шығындар енгізіледі.Тұрақты шығындар
жеке шоттарда тарақталып, қаржылық нәтиженің ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері де бар: бірінші
- өндірістік шығындарды тұрақты және ... ... ...... ... өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау; ...... ... көп ... өндіріске толық жатқызу жүйесі мен директ-костинг жүйесі
арасындағы негізгі айырмашылық мынау: бүл ... ... ... ауыспалы шығындар бойынша анықталады. ... ... ... ... осы ... ... дайын өнім ... ... ... ... ... ... ... соғады. «Директ-кост» жүйесіндегі кірістік есеп екі көрсеткіштен
тұрады:
1) Өткізуден түскен - Ауыспалы =Жалпы ... ... ... ... ... - ... =Таза кіріс
(маржиналдық) ... ... ... ... стандарт-кост жүйесінде жасалған,
үстеме шығындардың ауыспалы және тұрақты ... ... ... ... ... ... шығарылып тасталады, демек, ... ... ... ... жүйесін пайдалануда өндірістік шығындардың тұрақты
және ауыспалы болып ... есеп ... ... және талдау
мүмкіндіктерін күшейтеді,өнімнің барлық түрінен түсетін ... ... ... ... осы ... оңтайлы шешім қабылдауға мүмкіндік
туғызады.
Директ-костинг жүйесі өзіне тек тікелей шығындарды ғана ... Бұл ... ... ... ... ... ... негізінде
калькуляцияланады. Әрбір жағдайда өзіндік құнға енгізілетін шығындардың
деңгейі әр түрлі болады. ... ... ... осы тәсіл үшін, ондағы кейбір
өнімді өндіру мен сатуға тікелей ... бар ... ... ... ... ... өтелетіндігі белгілі.Міне,
осыдан толық емес өзіндік құнның есеп жүйесінің мәні келіп ... ... ... ... ... ... ... тұрады, онда шығындардың
айнымалы бөлігі ғана жоспарланады, яғни сол айнымалы ... ... ... ... ... ... ... жекелеген шотқа
жинақталады, калькуляциялауға енбейді және кезең сайын қаржылық ... ... яғни әр ... сайын есеп беру кезіндегі табыстар мен
зияндарды есептеу кезінде ... ... ... ...... өнімнің қалдықтарын да және ... ... ... ... директ-костинг элементтері көптеген шаруашылық субъектінің
қолданыс таба бастады, ал ол өзіндік құнды ... мен ... үшін ... ... жол ... Бұл ... кезеңдік шығындар ретінде
қарастырылатын коммерциялық пен жалпыәкімшілік ... яғни ... ... ... жаңаша көз қарасты қалыптастырды, аталған
есеп вариантының шарты бойынша, олар ... ... ... ... ал ол ... ... түсетін түсімнен
шегеріледі.
Сөйтіп, тәжірибеде «директ-костинг» ... ... ... ... ... ... болады деп топшылайды.
Маржиналды табыс – бұл өнімді сатудан түскен ... мен ... ... ... ... емес өзіндік құнның арасындағы айырма.
Маржиналды табыстың құрамына шаруашылық субъектінің табыстары мен ... ... ... ... ... ... ... кейін
таза табысты табамыз.
Есептеулер «толық өзіндік құн» жүйесі кезінде есептелген табыстың
деңгейі, «директ-костинг» жүйесіне қарағанда ... ... бұл ... ... болғанда» ғана орын алады. Іс жүзінде қай ... не ... ... ... ... және оның ... ... табысқа әсер ететін көптеген факторлардың әсерімен
анықталады. Сондықтан, шын ... ... ... ... ... да бір есеп вариантының таңдалуына ... ... ... ... ... ... саны тым көп ... онда ол бірінші
кезекте, олардың салдарын туғызатын себептерін іздестіреді, содан соң осы
себептердің ... ... ... онда оның ... ... ... қолдануға болады, бірақ оны жасау барысында табыстың
максималдық критериясы бойынша шығарылатын ... ... ... ... ... 4- «Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-де өндірістік есепті
ұйымдастырудағы «Директ-кост» жүйесін қолдану шаралары:
|Жетілдіру шарасы ... ... |
| ... ... |
| ... | |
| ... |Есептің |
| ... | |
| ... ... ... жүйесін қолдану |қалыптастыру |өнімнің өзіндік |
|- ... ... ... азайту |
| ... ... |
| ... және |талдамалық |
| ... ... |
| ... ... |
| | ... ... ... ішкі |Тұрақты ... ... ... ... ... |
| ... ... кәсіпорын |
| ... ... ... |
| | ... ... |
| | | |
| | ... шығынды |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... |Кәсіпорын | |
| ... | |
| ... | |
| ... | ... ... шығындардың ішкі аудиті
Аудит ішкі және сыртқы болады. Сыртқы аудит тәуелсіз аудиторлармен
жүргізіледі, оның ...... ... ... оның ... объективті бағалау және тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар
жасау. Бақылау жүйесінде ішкі аудит ... орын ... ол ... ... және ... қызметтерінің түрлі бағыттары бойынша бақылауды
іске асырады. Ішкі аудит- кәсіпрорынның түпкілікті мақсатын жүзеге асыратын
процесті бақылау. Ол тек ... ғана ... ... де ... түрінде алға шығады, сондықтан арнайы ерекшеленген міндетті ... ... ... ... мен оны ... әдістемесін
қамтамасыз ететін ақпарат қалыптасады.;
-басқарушылық-кәсіпорынның түпкілікті мақсатында жету міндеттері ... ... үшін ... ... мен оның ... ... ... ауытқулар, нормативтік, жоспарлық және нақты
мәліметтер жиналады;
-бақылаушылық-кәсіпорын мен оның бөлімшелерінің жұмысын үнемділігіне
бақылау жүргізеді. Ішкі аудиттің міндетті іс-қызмет саясаты оның ... мен ... ... ... мүмкіндік береді. Басқару
есебінің барлық құрамдас бөліктері ... ... ... ... ... және тұтастай басқару жүйесіндегі ... ... мен ... ... ... Осылайша кәсіпорынды
басқаруға қажетті барлық ақпараттарды бухгалтер дайындайды. Ал, мұнымен
байланысты ... ... ... деп ... .
Аудит – біздің еліміздегі бақылау мен шаруашылық қызметті талдаудың
жаңа бағыттарының бірі ... ... ... ... – бұл ... жүргізілетін есеп пен
есептіліктің шынайылығын анықтау, ішкі бақылау жүйесінде әлсіз құрылымдарды
анықтау, оны жетілдіру мен ... ... ... ... беру
мақсатымен келісім-шарттарға, операцияларға экономикалық талдау жүргізудің
түрі. Өндіріс процесінің аудиті шаруашылық ... ... ... мен ... ... ... Өнім ... шығындарында ішкі
аудитін жүргізу сұрақтарын қарастыру кезінде ... ... ... құнның жалпы жағдайлары мен экономикалық ... ... ... ...... ... қызметіндегі негізгі,
сондықтан өндіріс шығындары есебі мен аудиті — бухгалтерия жұмысы мен ішкі
аудиторлық ... ... ... ... осы ... тексеру
кезінде ішкі аудит өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын бақылау процедураларын түсінуі
керек. ... ... ... ... ішкі аудитте нақты шаруашылық
операцияларына арналған ... ... мен ... ... және ... ... ... отырғанын анықтайды.
Ішкі бақылау құрылымын зерттеу процессінде аудитор параллельді түрде
бақылауға тексеру жүргізіп, ... ... ... ... ... етуінің, Казақстан Республикасында әрекет ететін нормативтік-
құқықтық құжаттарға сәйкес дұрыс ... ... ала ... ... ішкі ... ... ... тәуекелдігі деңгейін аудиттің
сәйкес мақсаттарына қатысты максимумнан төмен ретінде бағалауға ... ... ... тексеру тиімді болса, өнім шығындары
есептелуінің толықтығы мен ... ... ... ... ... ... жол ашады. Және де ішкі аудит нәтижелерің жүргізілмек сыртқы аудит
жұмыстарына тиесілі ақпараттармен қамтамасыз етеді.
Кез ... ... ... қызметті іске асыру кезінде шикізат,
материалдар, отын, энергия тұтынылады, жалақы, ... ... ... және ... да шығындар шығады. Айналыс процесі
арқылы бұл шығындар өнімді өткізуден түсімнен ... сол ... ... үздіксіздігі қамтамасыз етіледі. Кәсіпорынның барлық
шығындарының сомасын есептеу үшін ... ... ... ... керек, яғни
ақшалай бейнеде беру керек.Өзіндік құн осындай көрсеткіш болып ... ... ... ... ... төмендету мақсатымен
шығындар есебі мен бақылау сұрақтары ... ... тыс ... ... ... ресурстарды үнемдеу есебінен емес,
керісінше өткізілетін өнімнің жоғары бағасы есебінен ... ... ... ... ... ... ... тиімсіз әрі болашағы
жоқ тәсілі екендігі түсінікті.
Сол себепті ішкі аудиттің маңызды міндетінің бірі ... ... ... ... мен ... ... құнын калькуляциялауға аудару
табылады.
Өнім өндірісі бойынша шаруашылық операцияларды ... ішкі ... ... ... ... ... ... шығындарының есебінің дұрыстығы мен уақыттылығын
тексеру;
• шығындарды ... ... ... мен ... ... ... , ... нормаларды сақтауды
тексеру;
• өзіндік құнды есептеудің дұрыстығын тексеру.
Өндірістік шығындардың ішкі аудиті сыртқы аудиторлық тексерістің жұмыс
жүруіне ақпаратпен және ол қызметке ... ... ... ... тигізеді.
Кесте 5- «СБМК» ЖШС-не ішкі аудитті ұйымдастыру шарасын ұсыну
|Жетілдіру шарасы |Шараның мақсаты ... |
| | ... ... ... ... ... шақырылған |
|шығындардың ішкі | | ... ішкі ... ... ... 100000 ... ... ұйымдастыру |үнемі бақылау жасау |төлегеннен, |
| ... ... ішкі |
| ... есебін |аудиторына 40000тенге |
| ... ... және ... біз 60000 ... ... ... |үнемдеу жасаймыз және |
| ... ... ... |кәсіпорын есебі үнемі |
| ... ... ... болады |
Кәсіпорынның ішкі мен өндірістік ... ... ... бухгалтерлік жағдайы үнемі ішкі бақылауда болады, бұл
шығындарға қатаң ... ... ... кем шығу сияқты
әрекеттерден қорғайды, өнім өндіруге ... ... ... ... ... ... аудитор шақырғаннан ішкі аудитті ұйымдастырған
экономикалық қаржы жағдайын үнемдеуге де ... ... ... ... ... ... ... шақырғаннан ішкі бухгалтер-аудиторға
40000 ... ... ... 60000 ... ... ... ... «Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-гі өндірістік
шығындардың есебі және ... ... ... жазылған. Дипломдық жұмыста
зерттеліп отырған объект ол-«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС. ... ...... ... ... ... ... мен дұрыс жүргізілуі және аудиті туралы зерттеу жүргізу.
Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру ... ол ... ... процесіндегі шығындарды анықтай отырып, алдағы
уақыттағы табыстар мен шығындарды дәл болжау.
Зертеліп ... ... ... үш ... ... ... ... ЖШС-нің даму тарихы, техника-экономикалық
көрсеткіштері мен қызметі жөнінде қарастырылған.
«СБМК» ЖШС-нің техника-экономикалық көрсеткіштерін зерттей келесідей
қорытындыға келеді: тауарлық өнімнің жыл сайын өсіп келе ... ... яғни бұл ... 2003 ... 2005 ... 163043 мың ... яғнми
47,1 пайызды құрайды, ал 2004 жылға қарағанда 45144 мың теңгеге 9,7 ... ... ... түскен табыс көлемінің өсуі 2003 ... 2005 жылы 228548 мың ... ... 52,3% ... 2004 жылға
қарағанда 2005 жылы 148847 мың теңгеге 28,9 % көтерілді. Бұл ... ... ... жоғарылағаның, өндірістік күштердің ... және бар ... ... ... ... ... өндірілуінің өсуіне үлкен үлесті мамандардың ... ... ... ... ... де ие ... Сатылған дайын өнімдерден
түскен табыстың өскенің байқалуы, қазірде ... ... ... құқық қорғау ұйымдарынан тапсырыстар негізінде сатылуда. Яғни,
төлем ... ... ... және ... мамандары зерттеген
нарықта ұсыныс жасалады. Оған келесі ... ... 2003 жылы ... ... 2004 жылы 514368 мың ... және 2005 жылы 663215 мың ... ... ЖШС-де өндірілген өнімдердің өзіндік құнының өсуі соңғы
жылдары сатып алынатын шикізаттар мен ... ... өсуі ... ... 2004 жылға қарағанда 2005 жылы 13,4 %-ға, 2003 жылмен
саыстырғанда ... ... ... себебі ретінде жалпы табыстың өскенің
көрінеді: 2004 жылмен қарағанда 2005 жылы 46 ... 2003 ... 2005 жылы 80 ... өскен.
Комбинаттың орташа жұмысшылар саны қысқаруда, оған себеп жаңа
технологиялардың ... ... ... өсуі ... деңгейінің
өсуіне байланысты.
Комбинаттың дебиторлық қарыздарының өсуі өзге қалаларда орналасқан
сату бөлімдерінде келісім ... ... ... ... ... 2005 жылы 14,9 ... 2003 ... қарағанда 2005 жылы
32,1 %-ды құрады. Осы себепті ... ... ... ... ... ... комбинатта өндірістік шығындарының жіктелуі мен ... ... ... ... ... ... бірінші
бөлімде келесідей сұрақтар ашылды:
- шығындардың жіктелуі;
- өндірістік шығындардың негізгі элементтері;
- ... ... ... ... әдістері;
- өндірістік шығындар есебінің шетелдік тәжірибесі қарастырылған.
Соларды қарастыра отырып, келесі түйіндерді айтуға болады:
- «Шығындар» ... ... ... ... ... ... азаюы немесе міндеттемелердің артуы енеді.
- Өндірілген өнім шығындарының басты үш элементі бар: материалдар,
еңбек ақы шығындары және ... ... ... ... дайындау, ұйымдастыру, қызмет ... ... ... Шығындар әр түрлі белгілері бойынша келесідей топтарға жіктеуге
болады: тікелей және ... ... ... бір ... және ... ... және
комерциялық және т.б.
Екінші бөлімде- «СБМК» ЖШС-де өндірістік шығындар есебінің талдауы мен
өндірістік циклдың аудиті мен ұйымдастырылу ... ... ... талдауы шығын түрлері, құрамы мен құрылымы бойынша
жүреді.
Үшінші бөлімде- өндірістік шығындар есебінің және аудитінің ... ... Онда ... ... бухгалтерлік жұмыстарын
жетілдіру шарасы ретінде шығындарды есептеу үшін ... ... ... және сол ... ... ... шығындың ішкі аудиті
жүргізілуі ұсынылған.
Дипломдық жұмысты қорытындылайтың болсақ, мынадай ... ... ... ... қаржылық экономикалық қажеттіліктерін жетілдіре
отырып тек өз мүдделерін ғана емес, ... ... ... әлеуметтік
мүмкіндік жағдайларды жасап қанағаттандыруға тырысуы ... ... ... тез және ... даму стратегиясын дұрыс таңдаған
кәсіпорын биік деңгейлерге қол жеткізеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. ... есеп ... заңы ... ҚР ... ... ... «Аудит қызметі» заңы бойынша ҚР Президентінің Қаулысы, ... ... есеп ... – Алматы: LEM, 2002.
4. Типтік шоттар жоспары, Алматы 2005
5. Методические рекомендации по ... ... ... ... учета, Бюллетень бухгалтера №10 март 2004г.- БИКО, 2004.
6. Әбдiқалықов Т.Ә. Шағын ... ... ... ... Оқу
құралы – Алматы КазМБА, 2004
7. Барышников Н.П. В ... ... и ... ... пособие. В
2-х томах.- 50-ое изд. перераб. и доп М.:»Финансы и кредит», 1997.
8. Горшко Е., ленгвист Р. ... ... на ... экономика, 1999, - №1.
9. Дюсембаев К.Ш. Аудит и Анализ финансовой ... – А., ... ... ... ... К.Ш. Анализ финансового положения предприятия: Учебное
пособие. – Алматы, 1998.
11. ... А.К. ... учет и ... 2002, ... ... Д.М. ... вестник аудитора, 2004 год №2
13. Кондраков Н.П., ... И.Н. ... учет в ... ... изд. ... и доп. М.: Преспектива, 2000.
14. Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной ... ... – М.: ... ... ... К.К., ... Г.К. Бизнес класс, 2001, №6
16. Муканов А.Ж. Бухгалтерский учет и аудит, 2000, №3
17. Нидлз Б., ... Х., ... Д. ... ... ... – М:
Финансы и статистика, 1993.
18. Назарова В.Л./ ... ... ... учет №4 /
БИКО 2004г.
19. Радостовец В.К., ... В.В., ... О.И. ... учет ... –2-ое изд., перераб и доп. – Алматы: Центраудит-Казахстан,
1998
20. Раицкий К.А. экономика предприятия. –М.: Маркетинг, ... ... В.К. ... и ... учет на ...... ... 1997
22. Радостовец В.В., Шмидт О.И. Теория и отраслевые ... ...... ... ... ... Суйц В.П. ... Н.Н. Аудит: общий, банковский, страховой. – Инфра-
М. – М., 2000.
24. Сейдахметова Ф.С. Особенности ... в ... ... ... ... – Алматы LЕМ, 2001.
25. Савицкая Г.В. Ананлиз Хозяйственной деятельности ... ... ... ... ... ... А.Д.– М.: ИД ФБК-ПРЕСС, 2000. Управленческий ... ... /под ... Тулегенов Е.Т., Габбасова Ш.М. Бухгалтерский учет и аудит, 2000
28. Тасмағанбетов Т., Радостовец В.К. ... ... 2001 ... Оқу ... ... Т.А. ... ... 1998 жыл Қаржы есебi: Оқу құралы
30. Попова Л.А., М.Қ. ... ... 2003 ... бухгалтерлiк
есеп.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
"аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғарылар.техникалық былғары.киімдік-галантереялық былғарылар."21 бет
Delphi-дегі сервер компоненттері40 бет
MS Excel - дегі формулар мен функциялары7 бет
«Ақсай» нан комбинаты25 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
«КАЗОЙЛСЕРВИС» жшс-дегі іс-тәжірибе бойынша есеп беру43 бет
«Локомотив-2030» ЖШС-дегі локомотивтік бригадалардың локомотив машинисттер мен нұсқаушы-машинисттердің беделін көтеру іс шаралары9 бет
«ОЙЛСТРОЙСЕРВИС» ЖШС-ДЕГІ іс-тәжірибе бойынша есеп беру92 бет
«Оңтүстік жарық" ЖШС-дегі іс-тәжірибе бағдарламасының жоспары:30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь