Құқықты қолдану сатылары



Құқықты қолдану бірнеше сатыдан тұрады: 1) істің нақтылы мән-жайларын анықтау; 2) істің заңи негізін анықтау; 3) құқықтық норманы қолдану арқылы шешім қабылдау; 4) шешімді жүзеге асыру.
Бірінші сатыда заңи айғақтар және заңи құрам анықталуы керек. Олар —басты айғақ немесе басты айғақты анықтайтындар. Осы айғақтар заңи істі тиісті түрде, заңи жолмен шешуге жеткілікті болуы қажет. Кейде анықталатын мән-жайлардың көлемі заңда белгіленеді. Мысалы, қылмыстық іс жүргізу заңы бойынша сотта қылмыстық істі қарағанда мына жағдайлар дәлелденуі қажет: а) қылмыс оқиғасы (уақыты, орны, жасалу әдістсрі), ә) айыпкердің кінәсі; қылмыстың себебі; б) айыпкердің жауапкершілігіне әсер ететін мән-жайлар; и) қылмыс арқылы келтірілген зиянның сипатымен мөлшері; г) қылмысты жасауға түрткі болған мән-жайлар.
Екінші сатыда істің заңи негізі анықталуы керек: қолдануға қажетті құқықтык норманы табу; оның мәтінінің дұрыстығын тексеру; норманың түпнұсқасы екендігін анықтау; оның кеңістіктегі, мерзімдегі (уақыттағы) күшін және субъектілерге қатыстығын анықтау; норманың мазмұнын айқындау. Осы айтылған әрекеттердің барлығы заңдылықты, құқықтық тәртіпті нығайту үшін қызмет істейді.
Кейде заңи мәні бар әрекет жасалса да, оны шешуге арналған құқықтық норма болмауы мүмкін. Мұны заңдағы олқылық (кемшілік) деп атайды. Заңда қарастырылмаған жағдайда заң шығарушы екі тәсіл қолданады. Қылмыстық заңда ерекше принцип (қағидат) баянды етілген. Егер заңда оған жаза, шара белгіленбесе, қылмыс немесе теріс қылық жоқ деп есептеледі. Ал азаматтық заңдар бойынша іс-әрекет заңда қарастырылмаса да, тараптар үшін оның маңызы бар болса, азаматтық заңдардың жалпы мағынасына байланысты тараптардын, құқықтары мен бостандықтарын туындатады. Осыған байланысты заң ұқсастығы және құқық ұқсастығы (аналогия) түсініктері бар, бұларды қолдаңу заңда қарастырылған.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
ҚҰҚЫҚТЫ ҚОЛДАНУ САТЫЛАРЫ
Құқықты қолдану бірнеше сатыдан тұрады: 1) істің нақтылы мән-жайларын
анықтау; 2) істің заңи негізін анықтау; 3) құқықтық норманы қолдану арқылы
шешім қабылдау; 4) шешімді жүзеге асыру.
Бірінші сатыда заңи айғақтар және заңи құрам анықталуы керек. Олар —басты
айғақ немесе басты айғақты анықтайтындар. Осы айғақтар заңи істі тиісті
түрде, заңи жолмен шешуге жеткілікті болуы қажет. Кейде анықталатын мән-
жайлардың көлемі заңда белгіленеді. Мысалы, қылмыстық іс жүргізу заңы
бойынша сотта қылмыстық істі қарағанда мына жағдайлар дәлелденуі қажет: а)
қылмыс оқиғасы (уақыты, орны, жасалу әдістсрі), ә) айыпкердің кінәсі;
қылмыстың себебі; б) айыпкердің жауапкершілігіне әсер ететін мән-жайлар; и)
қылмыс арқылы келтірілген зиянның сипатымен мөлшері; г) қылмысты жасауға
түрткі болған мән-жайлар.
Екінші сатыда істің заңи негізі анықталуы керек: қолдануға қажетті құқықтык
норманы табу; оның мәтінінің дұрыстығын тексеру; норманың түпнұсқасы
екендігін анықтау; оның кеңістіктегі, мерзімдегі (уақыттағы) күшін және
субъектілерге қатыстығын анықтау; норманың мазмұнын айқындау. Осы айтылған
әрекеттердің барлығы заңдылықты, құқықтық тәртіпті нығайту үшін қызмет
істейді.
Кейде заңи мәні бар әрекет жасалса да, оны шешуге арналған құқықтық норма
болмауы мүмкін. Мұны заңдағы олқылық (кемшілік) деп атайды. Заңда
қарастырылмаған жағдайда заң шығарушы екі тәсіл қолданады. Қылмыстық заңда
ерекше принцип (қағидат) баянды етілген. Егер заңда оған жаза, шара
белгіленбесе, қылмыс немесе теріс қылық жоқ деп есептеледі. Ал азаматтық
заңдар бойынша іс-әрекет заңда қарастырылмаса да, тараптар үшін оның маңызы
бар болса, азаматтық заңдардың жалпы мағынасына байланысты тараптардын,
құқықтары мен бостандықтарын туындатады. Осыған байланысты заң ұқсастығы
және құқық ұқсастығы (аналогия) түсініктері бар, бұларды қолдаңу заңда
қарастырылған.
Заң ұқсастығы — істі ұқсас қатынастарды реттейтін заңды ... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Шешімді жүзеге асыру
Құқық шығармашылығы туралы
Құқықтық қатынастардың түрлері
Тұрғылықты халықтың мемлекеттің құқық шығармашылығына қатысуы қай кезеңнің болмасын негізгі мәселесі
Құқық шығармашылығының қағидалары
Құқық норманың негізгі сипаты
Құқықтық қатынас - ерікті қатынас
Құқықтық норманың құрылымы
Қазақстан Республикасында азаматтардың еңбек құқықтарының заңды кепілдіктері түсінігі, түрлері.
ҚҰҚЫҚ ҚОЛДАНУ - ҚҰҚЫҚТЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУДЫҢ АУЫР НЫСАНЫ
Пәндер