Асқар Егеубаев - публицист

Кіріспе

І.1. Асқар Егеубаев публицистикасындағы тәуелсіздік тақырыбы
І.2. Тұлғалар бейнесінің Асқар Егеубаев публицистикасындағы көрінісі

ІІ.1. Егеубаев ғылыми публицистикасындағы тарихи мұралардың зерделенуі
ІІ. 2. Публицистің әдеби сын саласындағы еңбегі

Қорытынды
Сілтемелер көрсеткіші
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
        
        Кіріспе
Әрбір журналистің бүгінгі күнгі жанкешті еңбегі – ертеңгі ел тарихы.
Бұл үрдіс сонау ... ... ... ... күннен бастап жалғасын
тауып келеді. Бағзы замандардан бізге жеткен ... ... ... ... бен ... ... ... қазынасына қосылған
қаймағы қалың, құнарлы мұралар. Отандық баспасөз беттерін парақтап көрсек,
елдің кешегісі мен ... ... ... ... сара ... ... жатыр.
Біздің осы өмір сүріп жатқан дәуірімізді ақпарат ғасыры деп ерекше әспеттеп
жар салып жарнамалаймыз. Сонымен қатар жаһандану деген жаңа ... ... ... ... ... ... кеңіп, дүниенің төрт бұрышындағы
жаңалықпен танысуға мүмкіндік туды. Осындай ақпарат тасқынының толассыз
ағынына төтеп беру үшін ... пен ... ... ... асылдан
жасықты айыра білетін білік пен талғампаздық тағы да ... ... ... ... ... қоғамдық ойды қалыптастыруға публицистер еңбегі
елеулі қызмет атқарады. Сондықтан мен бітіру жұмысымның тақырыбын ...... деп ... Бітіру жұмысының негізгі тақырыбына көшпес
бұрын ең әуелі публицистика мәніне тоқталып, түсінік бере ... ... ... ... ... алаш ... ... Байтұрсынов
көсем сөз деген балама беріп: «Көсем сөз шешен сөз ... ... ... ... ... сөз. Шешен сөзден мұның айырылатын
жері – шешен сөз ауызша айтылады, көсем сөз жазумен ... ... ... ісіне басшылық пікір жүргізетін сөз болғандықтан да көсем сөз ... ... сөз ... ... ... іске ... ... істеу
ыждағатымен айтылады» деп оның қоғамдық маңызын дәл ... ... ... дәуірдің ең бір өзекті мәселесін, көкейтесті ісін
шешудің жолын қарастырып қоғамға ой тастап, саналы салмақты сөз ... ... озық ойлы ... өзі өмір ... отырған орта жайында
ойланып, толғанып ой ... тұра ... ... ... ... мен ... дардай қомақты.
Сонымен қатар публицистер өзі өмір сүріп отырған дәуірдің ақиқат,
шындығын айнытпай беріп, оны ... ... ... ... ... ... өмір құбылыстарын факт, детальдарды шығармашылығына арқау ете
отырып, рухани, әрі ... ... айта ... ... осы ... ... мен ... профессорлары
өзіндік анықтамаларын берді. Осы салада алғашқылардың бірі болып қазақ
тілінде еңбек жазған ... Т. ... ... ... ... былай:
«Публицистика – өмірдің сырлы суреті. Публицистика арқауы – шындық...
Публицистика ... ... ... ... ... сөз, яғни ... ... саяси-экономикалық, өндірістік, ғылыми
және рухани, тағы басқа құбылыстарын, өмір ... ...... дейді [2,128].
Көсемсөзшілер жалаң факті, құрғақ насихат пен ештеңе өндіре алмайды.
Ол әрбір құбылыстың ... ... ... аша ... ... тиіс. Сөзімнің дәлелі ретінде белгілі ғалым Т. ... ... ... ... ... ... бір болмыс –
құбылысты тек әлеуметтік, саяси жағынан ғана алып ... ... ... ... ... ... да ... Демек, ол
өмірді, адам әрекетін бір-бірімен байланыста, өз-ара бірлікте алып ... ... ... алып ... ... оқиға-фактілер
төңірегіндегі пікірді қозғап, сол туралы дұрыс ұғым қалыптастыруға ықпал
жасайды. Яғни, ...... ... оқиғаның жанры» дейді
[3,127]. Публицистика ... ... ... мен ... ... ... тұжырым жасаған. Жоғарыда келтірген ... ... ... ... ... Осы ғалымдардың пайымдары мен
анықтамаларындағы айтылған ... ... ... ... ... кездестіреміз.
ХХ ғасыр басындағы Алаш көсемдері мен ұлт серкелері көсем сөзді қару
етіп, халқына көп ой айта ... Сол ... ұлт ... ... сөздің әккі шеберлері болды. Олардың ... да сөз ... ... ... ... емес ... де ... белгілі. Бұған қарағанда
публицистика мамандық талғамайтын әмбебап кәсіп деуге де болады. Тағы да
бір ерекше атап ... ... сол ... ... ... жан-жақты,
әмбебап тұлғалар еді. Сонау алмағайып заманда өмір сүрмегенмен кеңестік
жүйе мен тәуелсіз Қазақстан ... ... ... ... ... ... еді. Бұл жөнінде қаламдас серігі Жүрсін Ерман пікірі мынадай:
«Әмбебаптардың ... өтіп ... ... ... ... Асқар біле тұра,
әмбебап болуға талпынды» [4]. Талпынғанына сай Егеубаев әмбебаптық қасиетке
ие болып, сөз ... ... ... ... Ол – ... ... ... Құрмашұлы Егеубаев 1950 жылы 6-наурызда Шығыс Қазақстан облысы,
Күршім ауданының орталығында ... ... Ол 1974 жылы ... әл-Фараби
атындағы Қазақ Ұлттық университетінің журналистика ... ... ... ... ... ... әдебиеттанушы-ғалым, аудармашы,
филология ғылымдарының докторы Асқар Егеубаевтың ... жолы ... ... ... ... ... болудан басталады. Одан
кейінгі жылдары Марқакөл аудандық «Шамшырақ», Зайсан аудандық ... ... ... ... әдебиеті» газетінде әдеби
қызметкер, бөлім меңгерушісі, Қазақстан Республикасы Парламенті ... ... ... атқарған. Сонымен қатар Қазақстан
Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік ... ... тану ... ... М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және
өнер институтының Абайтану және жаңа дәуір әдебиеті бөлімінің меңгерушісі
секілді ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және мәдени дамуына қосқан үлкен
үлесі үшін Қазақ КСР ... ... ... ... ... «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Ол Қазақстан
Ленин комсомолы сыйлығының, Жастар мен студенттердің бүкіл дүниежүзілік ... ... ... ... ... фестивалінің, Халықаралық
Жамбыл қоры сыйлығының, Махамбет атындағы сыйлықтың ... ... ... ... ... публицистикасын зерттеп,
бір жүйеге келтіріп, ғылыми ... ... ... ... ... көрген жарияланымдарын елеп екшеп, қазақ публицистикасындағы ... ... ... жұмысының мазмұны. Кіріспеде «Асқар Егеубаев – ... ... ... ... ... айқындалды. Сонымен қатар
ғалымның өмірі, публицистика туралы түсініктің мәні мен маңызы ашылды.
Негізгі бөлімнің І тарауы екі тармақшаға, яғни І.1. ... ... ... ... І.2. ... бейнесінің Асқар
Егеубаев публицистикасындағы көрінісі» деп бөлінген. Ал, ІІ тарауы
да екі тармақшаға бөлініп ІІ.1. ... ... ... тарихи
мұралардың зерделенуі» мен ІІ. 2. ... ... сын ... деп ... Бұл ... ... ... еңбегінің қазақ
публицистикасындағы алатын орны мен ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік ұғымына қатысты жазған
публицистикалық ... мен ... ... ... ... айқындаған
мақалалары қамтылып, талданды. Сонымен қатар күллі түркі ... ... ... ... ... ... мен ... ой-сананың
қалыптасуына әсер ететін сын еңбектеріне де тоқталдым. Дипломдық жұмыстың
соңғы бетінде сілтемелер мен ... ... ... ... ... ... ... жоғары оқу орындарының
студенттері көмекші құрал ... ... ... әдісі. «Асқар Егеубаев – публицист» тақырыбын ... ... ... әдістері қолданылды.
Диплом жұмысының ғылыми-әдістемелік негізі. Біз ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі қазақ
тілді басылымдарда жарық көрген мақалалары мен ғылыми еңбектерін басшылыққа
алдым. Қосымша әдістемелік ретінде: Т. ... «Жас ... ... ... Т. ... «Публицистика – дәуір үні», «Совет
журналистикасының ... мен ... Б. ... ... ... даму ... Т. Бекниязовтың «Журналистің
шығармашылық шеберлігі» секілді еңбектерін пайдаландым.
Диплом жұмысының жаңалығы. ... ... ... ... ... ... Асқар Егеубаевтың тағы бір қыры бұл зерттеу жұмысы барысында
ашылды. «Асқар ...... ... ... қаламгердің көсем сөз
саласындағы ... ... ... ... Осы ... ... ... туындыларын зерттеп, топтастырған арнайы жұмыс
болған жоқ. Диплом жұмысының ... ... ... көлемі. 45 бет.
Жұмыстың құрылымы. Дипломдық ... ... ... ... ... ... ... мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен
тұрады.
І ... ... ... публицистикасындағы тәуелсіздік тақырыбы
Өзі өмір сүрген дәуірінің белді де ... ... бірі – ... ... әуелгі қадамдарын сын саласында бастаған ... көп ... ... еді.
Егеубаев публицистикасы – жалаң ақпарат пен жасанды насихаттан
тұратын уақытша өтпелі құнсыз дүниелер ... ... ... мен ... ... ... ... дүниелер. Екі бірдей ... ... ... ... ... ... ... қарымы бұрынғыданда
аршындап, көсіліп жазып, көп ойлар айта білді.
Сонау сексенінші жылдары жас ... ... ... мақала, ғылыми
еңбектер жазып қалың қауымға сыншы ретінде кеңінен танылған еді.
Тәуелсіз қазақ ... ... ... ... ... бет-
бейнесімен танылып, жаңа бір қырларын ашты. Оның күллі түрік дүниесіне
ортақ тарихи ... ... ... ... ... әрі осы ... жөніндегі жазған публицистикалық жазбалары ... ... ... ... ... әрі соны ... болып есептеледі.
90-жылдардағы қазақ баспасөзінде көрініс тапқан негізгі әрі ... өте ... ... бірі – ... ... еді. ... дәл осы
тақырып төңірегінде Асқар Егеубаев та ... ... ... ... ... ... ... үшін қандай шаралар атқарылуы керек
екендігін барынша бағамдап, оқырманға жеткізе ... ... ... ... жатқан мәдени мол қазыналарын, қайта жаңғыртып, ел намысын ... ... ... ... ... аяған жоқ. Кезінде ХХ ғасыр
басында алаш ... ... ... деп ... Асқар «Ойлан, қазақ» деп
елдің елдігін, ұлттық рух, ұлттық мүдде мен ... ... қалу ... ... ... ... Көптеген тарих бетіндегі ақтаңдақтар мен
ұлт тағдыры, қазақи ... ... ... ... ... ... ... баспасөз бетінде үнемі жарық көріп отырды. Енді мен ... ... ... ... ... ... ... талдап, саралап бағайын.
Асқар Егеубаев публицистикасының өзіндік бір қыры деп алып қарауға
тұрарлық тақырып – тәуелсіздік ұғымы. Бұл – ... ... үшін ... ... ... ... Осы тақырыпты жазғанда біздің авторымыз өзіндік
ерекше бет-бейнесімен қалам сілтейді. ... ... ... ... ойлар мен жалынды тіркестер жаныңды тербеп, жүйкеңді серпіп өтеді.
Мәселен: «Сахара қазағы ... ... ... көрген жоқ. Тарпаң болуы,
бұла болуы хақ, тәуелсіздік тумысынан жат. Әсілі, адам баласы жаратылысынан
тәуелсіз жаратылған. Тәуелді ... ... ... бір жаратқан
иесіне тәуелділік» деп қазақ оқырманының қаншама ғасырдан бері ... түз ... сай ... ... оята ... ... тұтады [5].
Сахара серілерінің тікелей ұрпағы қазақтың еш ... ... ... ... бар қасиет екендігін автор бүгінгі ұрпаққа осылай
жеткізеді. Бұл пайым бойынша ... тек бір ғана ... ... Ол ... ... Журналист тәуелсіздік ұғымын барлығынан биік ... ... ... ... ... мына бір ойын үзбей мысалға келтіре
кеткенді жөн көріп отырмын. «Біз үшін: Тәуелсіздік – Ту, ...... ... – ел дәулеті. Сондықтан да шығар, менің тәуелсіздігім –
қазақтың тәуелсіздігі – қанды қыздырып, жанды қинардай ... ... Бұла ... баласында кіріптарлық, тәуелділік, тәуелсіздік ұғымының
әмбеден болмағандығында шығар, ... ... ... ... ... ... ... адымды аштырмай, шыр айналдырып қойғандықтан шығар,
Тәуелсіздік қазақ тірлігінің жұлын-жотасы сынды сезіліп тұр. ... ... ... ... ... жыл. Ол – ... жыл» деп ... сақтап қалудың өзектілігін алға тартады [6]. Иә, әрбір қазақ
осылай ойласа, осылай рухтанса дейсің. Қаншама ғасыр ... ... ... ... әрі оның құны жайында ... ... ... әрі сарабдал тұжырымдарын жеткізе отырып, былай:
«Тәуелсіздік көктен түспейді екен... Соны ... ... ... ... Соны аңғардық» деп тағы да ерекше мән беріп, сөз ... ... ... ... ... ұшымен ұлтарақтай жерін қорғап
келген ата-бабаның арманы болған тәуелсіздіктің мән-маңызы, ... ... ... Екі ... ... тұрып, тәуелсіздіктің тоғыз
жылдығына байланысты жазған мақаласында автор неше буын ұрпақтың санасына
сіңіп ... ... ... да бар екенін жасырмайды. Құжатта тәуелсіз деп
жарияланғанмен адамдар санасында басқаларға жалтақтау, үреймен ... ... ... жерде санамыз бен ойымыздың тәуелсіз әрі бағынышсыз
болу керектігін атап ... ... ... ... ... болып, халық болып жұмылып, түзіп жатқанын қаламгер ... ... ... былай: «Тәуелсіздік... Өкіндірмейтін тоғыз жылдық өмір! Өз
тағдырымыз. Қуанышты жетістіктер де өзіміздікі, қазақтікі, сүріністі сәттер
де өзіміздікі, ... ...... ... – жұлының» деп
ой қорытады. Демек, қаламгердің айтары анық. Ол Тәуелсіз Қазақстан ұғымының
артында қазақ тұрғандығын осылай жеткізеді. Бұл ... ... ... ірі ... ... ... ... істің астарында ұлттық
мүдде тұратындығын да байқау қиын емес.
Уақыт керуені алға жылжиды. Алға ... ... ... ... ... қоғамға кірігіп отырады. Әр қоғамның озық ойлы,
ұшқыр қиялды саналы ... бар. Осы ... ... ... ... даяр тұрады. Ұлт үшін, халық үшін санасын ... сөз ... ... ... ... алаш ... ізін ... – көсемсөзшілер. Кеңестік кер заманда да публицистер ұлттың ... ... су ... ... ... шарқ ұрды. Тәуелсіз Қазақстан
баспасөзінің көшбасында із қалдырған көсемсөз ... ... ... та тұр. ... ... ... ... салып кеткен сара
жолы Асқар Егеубаевты да өр мен ... ... ... ... ... ... тәй-тәй басқан жас мемлекеттің ертеңі үшін ... ой ... ... ... дәуренді басынан өткізген халқымыздың жаңа ғасыр
табалдырығын аттардағы алмағайып сәтіне ... ... кеше ат ... Ұлы ... жұрты ұстараның жүзінде ойланып тұр. Тұлпардың жалында
жалындап, Алтайдың ... ... ... ... Алпамыстардың ұрпағы
ұстараның жүзінде қылпылдап күн кешкен алмағайып сәттер» деп ... ... ... рух пен ... ... ... ... қазақтың
өткені мен бүгініне дейін жүрген ... ... ... ... ... ... ... қате қадамдарды желтоқсан оқиғасының түзетіп
кеткендігін ескертеді. Біз желтоқсанның үш күнінен ... ... ... ... ... бастап жатқандаймыз.
«Егемен Қазақстан» газетінің 1999 жылы 20-желтоқсандағы санында Асқар
Егеубаевтың «Қауіп-қатерге ... ...... рух ... ... ... әкелген жеңісінің қызығын ұзақ көре ... ... ... ... ма екен?» атты мақаласы жарық көрген екен. Мақалада
автор тәуелсіз Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың
1999 ... ... ... ... ... ... ... сөз етеді.
Бұл мақаланың басынан-аяғына дейін ... ... ... ... болады. Мақалада ел тарихы, ұлт тағдыры, мемлекет болашағы туралы
маңызды мәселелер қозғалады. ... ел ... ... ... ... ... көтерілген. Журналист Елбасының: «Бүгінде оқшауланушылық
саясаты, әсіресе, Қазақстан үшін ... тең. Ұлт пен ... ... жалғыз жолы – экономиканы ашық ұстау, әлемдегі қуатты экономикалық
аймақтармен ықпалдаса ... ... ... ... ұлт болып
қалу үшін қандай қадамға бару керектігін алға тартады [8]. Зерттеуші, ғалым
Т. Ыдырысов «Публицистика – ... мен ... ... ... ... өмірге, әр қилы қоғамдық шабытпен терең ой топтап, жұртшылықты
белгілі бір оқиғаға, құбылысқа ерте еліктіре ... ... ... ... ...... проза, қаламгердің әлеуметтік
мәселелерді толғауы» деп баға ... ... онда ... біз ... ... үзінді дәл осы үдеден шығады. [9]. Асқар Егеубаев ұлттық
рухы, ұлттық мәдениеті жоғары ... ... ... ... сызылып
қалмайтындығын сөз етіп, Римнің күйреуін мысалға келтіреді. ... ... ... ... Ал, ... ... Рим ... басқа ешбір ел бастан кешіріп көрген емес. Сол ұлы шарықтаудың
қанатын қайырған өнер мен мәдениетті кең ... ... ... ... деп ... көз ... [10]. Расыменде, әлемде шексіз билікке
жетіп, қаншама жер, ... ие бола тұра ... ... ... ... мен ... ... баянды болмағанын тарихтан
білеміз. Елдіктің тұғыры – жоғары мәдениет. Мемлекеттіліктің ... ... ұлы күш – ... ... ... парасат, таным. Сайып
келгенде, автордың ұлттық рух пен ұлттық мәдениеті биік елдің ... ... ... ойын ... қиын емес. Жаһандану кезеңіндегі ашық
қоғамда әлемдік басқа мәдениеттер мен аралас-құралас ... ... ... Өзге ... пен ... ... ... қақпай, еркін енуге
мүмкіндігі бар. ... біз ... ... ашық әрі еркін қоғамда
өмір сүріп жатырмыз. Осы орайда әрбір ұлттың немесе халықтың ... ... ... ... ... іс-әрекет болмақ. Жоғарыда автор дәлел
келтіргендей мәдени азғындау ұлт пен ... ... ... ... ... дүбәра етіп жіберу қаупі бар. Сондықтан да ХХІ ... ... ашық ... жас қазақ мемлекеті байырғы қалпын сақтап ... ... ... ... ... ұлттық рухты бекем ұстауы
абзал.
Асқар Егеубаев ... ... ... ... ... ... ... сарабдал ой-пікірлерін білдірмей қалмайды. Бұл – нағыз
публицистикаға тән қасиеттердің ... ... ... ... ... даму ... атты ... публицистика
туралы: «Публицистика белгілі бір күннің, белгілі бір дәуірдің ... ... сол ... ... ... ... ... жасайды. Ол қоғамдық мәселелерді сырттай емес, өмірмен, тәжірибемен
ұштастыра отырып баяндайды. Публицистика дегеніміз – заман ... ... өмір ... ... ... да күнделікті тіршіліктің рухани
бейнесі, жанды ... деп ой ... күн ... ... ... ... да, кеше ғана келмеске кеткен
кеңестік кезеңде де халықтың сөзін ұстап, мұңын ... ... ... болатұғын. Қазақтың рухани дүниесінің ... ... ... ... алып-қашты әңгімелер көбейіп, баспасөзде ... ... да ... ... ... ... мен ... өз пікірін бірнеше рет жариялады. «Егемен Қазақстан» газетінің 2005
жылғы 28 мамырда жарық көрген «Ұлттық ... ... ... ... да дәл осы ... ... турасында сөз қозғаған. Автор:
«Жазушылар одағы ... ... ... ... қаламгерлік мектеп түзді,
тәлім жүргізді. ... ... ... барған менің де
шығармашылық тағдыр ... сол ... ... Алыптардың соңғы тұяқтарының
алдын көрдік, сөзін түйдік, дарынды ... ... ... ... қана емес, адамшылық академиясы» деп аталмыш ұйымның
халық үшін, ұлт үшін қаншалықты ... ... ... ... мақалада қазақтың рухани қазынасын жан-жақтан жиыстырып, ... ... ... қыруар мұраларын хаттап, кітап етіп ... ... үлес ... ... Хакімжанованың еңбегі жайында да ... ... ... ... ... ... оны бір ізге ... етіп басып шығару – халық мәдениетін ... алу ... ... ... ... қосып, бір жүйеде ғасырға жуық уақыт
топтастыра ... ... ... ... ұлт ... орны ... ... жайында былай деп ой топшылайды: «Қазақ үшін ... ... де рас, ... небір жайсаңдары жайқалып кеңес құрғаны
да рас. Соның барлығы ... ... ... ... ... ... ... тұсындағы талап та, мақсат та биік, бағдар да
қатпарлы. Бой түзеп, жол табу да жаңғыру ... егіз ... ... ... ... де ... ... ұстанбағы кәміл. Өйткені,
қазақ қаламгерінің қазақтан өзге сөзі де жоқ» [12]. ... ұйым мен ... ... қару ... ... ұлт, ... мүддесі үшін талай
кеңес құрып, жол ... ... ... ... да ... тиек ... Дәл
осындай алмағайып, аумалы-төкпелі дәуірде жол тауып, бір жүйеге түсіп кету
де оңай іс емес ... және де ... ... ... өзге сөзі ... баса ... жүйе ... рухани қазынаға селқос қарайтын ... ... ... ... ... ... ... қарастырып,
қаламгер шарқ ұрады. Жоғарыда айтқанымыздай, ұлттық әдебиеттің үлкен
шаңырағы – ... ... ... бар ма, жоқ па деген сауалдар туындап
жатқанын тілге тиек ете ... тағы бір ... ... ... ... деп жүрміз. Сол ғаламдық қан көбелек құйынға жаяу-
жалпы кірген қазақ баласының ... ... ... соң этникалық
тұтқасын сақтай аларлық бір рухани күш-қуат бар ма ... исі ... ... ... ... рух қазақ қауымы үшін ұлттық
әдебиет демекпіз» [13]. деп ... ... гөрі ... ... ... ... келе жатқанын ескеріп, рухани қазынамыздың негізгі
кіндігі ұлттық ... ... ... ... ... ... ... бойынша жыл қорытындысында баяндама ... ... жаңа ... ... ... ... жүз кітаптың жарық
көргеніне қарап, әдебиет бар екендігіне және де оның ... ... ... Жыл сайын қаншама жас буын әдебиет толқынына өз үні, өз
бағытымен қосылып жатқандығын қуана баяндайды. Халық бар жерде оның ... ... ... жыл ... ... жас ... қосылып
жатқандығымен дәлелдей келіп, автор осы қаламгер қауымның басын қосуға тиіс
Жазушылар одағының уақыт талабына сай ... ере ... ... ... Бұл ... ... былай:«Жаңғыру, жаңа заманғы қатынастардың
өзегін ұстап, тамырын басу жазушыларға, Жазушылар одағына оңайға түспей-ақ
жүр. Оның атын ... ... ... деу ... ... де жоқ емес.
Бұл да дұрыс делік. Бірақ мәселе атында емес, ... деп ... заты ... ... [14]. ... ... білікті
кәсіп иесі екендігін атай келіп, бірақ ол қоғам ... ... ... үрейдің жоқ екенін де ескертеді. Қаншама ... ... ... ... ... тап ... баян ете отырып, автор атағы ... ... ... ... істермен заман талабына сай айналыса
алмағанына өкініш білдіреді.
І.2. Тұлғалар бейнесінің Асқар Егеубаев публицистикасындағы ... ... ... әрі ... ... қос ... қатар ұстап,
еркін жүзіп келген А.Егеубаев біртіндеп тереңдей малтып ғалымдық ауылына да
атшалдырады. Еңбек нәтижесіз болған жоқ. Бұл ... ... ... ... кемтігін толтырып, кеткенін келтіруге әжептәуір елеулі
үлес қосты. Ғылыми тақырып жөнінде сәл кейінірек әңгімелейміз.
Егеубаев публицистикасының ... бір ...... ... ... тек ... бағыттағы әдеби дүниелерге ғана баға берумен
шектелмей ұлт үшін ... ... ұлы ... ... ... ашуға да
мән береді. Әдебиет пен ... ... ізін ... ... өмірдегі шынайы бейнесін суреттесе, Абайдай ұлы кемеңгер
еңбегіне ... ... ... ... ... ... ... баға
береді.
Хакім Абай жайында қазақтың қалам ұстаған талай майталмандары мен
әлемдік ... өзге ел ... де ... ... жазып
қалдырған. Ал біздің авторымыз бұл тақырыпқа тағы бір қырынан келіп, жаңаша
тұжырым жасайды. Біздегі ұлттық рухани көсемдердің ... ... ... «бұл ... ойды ... үйренді, шығыстан алды, бәленшеден
көшірді» деп ... ... ... ... болғанын атайды. Яғни бұл
ұлттан мұндай даналық қайдан шықсын деген мекерлік ... дей келе ... бұл ... ... жүре ... Абайдың қара сөздері Қазақ
даласындағы өз ... ... ... жете ... нақты тарихи
ахуалды саралап, өткен-кеткенді барлап білуден туған ... ... ... ... ... жаңа сатыға көтерген, қайта бір жаңғырта
қалыптастырған таным мектебі» деп ... ... ... ... ... нәр ... ... жеміс бергенін дәлелді түрде баян етеді
[15]. Асқар Егеубаев ғылыми әрі публицистикалық еңбектерінің бір ... ... ... ... ақын ... ... ... пікір ұсынуға әбден лайық. Тумысынан ... әрі ... бұл сала ... ... ... мен ғылыми еңбектері
баспасөз бетінде және жеке ғылыми кітаптарында ... Абай ... оның ... ... ... ... ... рухани
мектебінің бастауы екенін ... ... ... қатарындағы дара
құбылыс екенін жан-жақты дәлелдеп түсіндіреді. Сонымен қатар тәуелсіз қазақ
елінің оқырмандары Абайды жаңаша қырынан ... ... ... ... ... туып ... ... екенін айтқан. «Ұлттық сананың ұлан
асу, ұлы құбылыстары» деген ... ХІХ ... ... ... ... ... көшу ... дүрбелең сәттегі Абай тұлғасы мен
одан бес ғасыр бұрын өмір ... ... ... ... ... шайыры Асанқайғы екеуін салғастыра зерттеп, даналардың сөзіндегі
үндестік пен тұтастықты саралап, ... ... ... де ... мұңы мен жыры Ел мен Жер ... Абай ... сөз ... де
осы тақырып негізгі міндет атқарады. Аңызға пара-пар ... ... ... ... ... ... ... құтты қонысты іздеуімен
қалыптасады. «Қазақ елінің аңсарлы арманының бүтін де ... ... ... тұлғасының қыр-сыры мен ойшылдығы әлі де тереңнен
талданып, тарихи ... ... ... ... халқының тарихи
ұлттық санасының бір айтулы ... осы ... ... мен ... Дала
философы, қазақ жұртының көсегелі көсем сөзін ұстаған рухани басшысы» деп
әлі де болса Асанқайғы еңбегінің ... ... келе ... ... [16]. Бұл – ... ... өкілінің жаңаша көзқараспен, бүкпесіз
түйіндеген пікірі. Дала философының қалдырған азғантай тым ... ... ... ой-мұрасы бүгінгі буынның және де болашақта рухани темірқазық болатыны
айдан анық. Автор Абай мен ... ... бес ... ... қарамастан рухани тіннің үзілмей келгенін былай: «Бес ғасыр ... Даму ... ... ... мен Абай ойшылдығы арасында ұлы көш
керуен, ақыл аса алмас асу ... Ол ұлы ... ең биік ұшар ... ... ... дара-дара бітімі» деген ой түйеді ... қара ... ... ... даналар мен дара тұлғалардың әр ... ... ... ескере отырып, сол данышпан кемеңгер ақыл ой ... ... ... мен Абай ... ... ... ... атайды. Қазақ
хандығының іргетасы енді ғана ... ... ... өмір ... ... мініп жер шалса, хандық биліктен айрылып, ... ... ... ... ... сын ... Абай тығырықтан шығар жол іздейді.
Бұл мақалада автор, Абай даналығын Шығыс пен Батыстың ... ... қоя ... ... деп түйіндейді. «Абайдың қырық бес ауыз сөзі он
сегіз мың ғаламның бір уыс ... Дала ... миы ғана ... ... ... кеңістігін» [17]. Қазақ мәдениетінің көшін ілгері
бастаған ерекше тұлғалардың бірі - ... ... Ұлт үшін ... ... осынау асыл азаматтың еңбегі мен ... ... ... ... ... мақала жазды. Бұл материалдарында Жәнібековтің халық
мәдениетін әрі тарихын зерттеп жүйелеуде қаншама шаруа ... ... ... ... ... баян ... ... елінің рухын
асқақтатқан Түркістан туралы еңбектер де, мақала зерттеулер де көп. ... да ... Сол ... жаралып, сол ұлағатты дәстүрді
таланттылықпен бұлжытпай ұстанып өткен азаматтар сирек. Сол сирек те ... - ... ... ел ... нақ ... ... ... [18]. Қасиетті Түркістан топырағында туған даналар мен даңқты
перзенттердің ел ... ... ... әрі ... ... шаһарының
өзіндік дәрежесін белгілеуде Өзбекәлі еңбегінің орасан зор екенін автор
баса айтқан. ... ... ... ... ... қалпына келтіру
жұмыстарын жүргізуде, оның байырғы түсі мен ... ... ... ... ... сияқты маңызды шаруаларда Жәнібеков тікелей
қолғабыс тигізгенін жазады. Өзбекәлі Жәнібековтың азаматтық ... ... ... ... оның ... ... ұлт үшін қыруар еңбек еткен аға
буын өкілдерін ... ... ... де ... ... жарқ етіп ерте ... Ғани ... артында қалдырған еңбегі
жөнінде әділ баға беріп, Жәнібековтың ... оған ... ... мақаласында баян етеді. «Ұлттық өнердің тұтас бір ... ... ... ... орынбасары болып жүрген Өзбекәлі
Жәнібековтің жанашырлығымен басталды, қазақтың ... ... ... ұлт ... ... деп ... ... қамқор болған Жәнібековтің қазіргі телешоу деңгейіне ... ... да ... ... ... ... ... атап өтеді
[19]. Сонымен қатар ұлт мәдениетіне ... ... ... ... бастамасымен «Алтынай» би ансамблінің құрылуы әрі ... ... және ... мұраларды жинап бірнеше кітап етіп
бастырғанын автор халық үшін жасалған құнды шаруа деп бағалайды.
Қаламгерлер ... ... ... ... ... ... Егеубаев тәуелсіздіктен кейінгі жылдары таза әдеби сын саласында
еңбек жазбағанымен, қаламдас қайраткерлер мен аға буын ... ... ... ... еңбектерін мерзімді баспасөз бетінде
жариялап тұрды. Бұл саладағы жазбалар – ... ... ... ... ... ... өзіндік парасат-пайымнан өткен әділ
бағалаулар. Өзінен бұрынғы аға буын ... ... ... ... ... ... орнын анықтауда, өзіндік мінезін сомдауда автор мүлт
кетпейді. Егер әрбір қаламгердің жеке дара ... тілі мен ... ... ... ... ... ... атап өтуге болады.
Сөзіміз дәлелді болу үшін ... ... ... ... ... Ғабит
Мүсіреповтің қазақ әдебиетіндегі еңбегін жан-жақты бағалай келіп, былай деп
бір ауыз ... ... ... ... ... – қазақтың даналық,
мінез-парасат мектебі» [20]. Міне, осы сөзден-ақ автордың ойын дәл әрі
нақ айта ... ... ... Бұл ... баға – қазақ әдебиеті
тарихындағы Мүсірепов орнын тап басып, дәл ... ... ... ... ... Сөз ... ... жайында төрт-бес беттік мақала
жазғанымен, осы бір «тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні» ... ... ... тұр. ... түйіндеулер мен мінездеме әрбір тарихи тұлғаға
қатысты ... ... ... жиі ... ... «Бір
жылдары ағамыз «Садақтан» басқа әңгіме айтпайтын болып ... ... ... ... ... шықса «Садақ...» Тіпті, «Садақ» атты қызғылықты кітабы
шыққаннан кейін де біразға дейін аузынан тастамады» [21]. Бұл – ... ... ... деп аталатын мақаладан келтірілген үзінді. Мақала
талай мұрағаттың шаңын сілкіп, батыс пен шығыстың ... ... ... зерттеушісі, профессор Тұрсынбек Кәкішевке арналған. Автор ... ... ... ... ... ... ... ақтауда тағы-тағы әдебиет пен мәдениет олқылығын толтыруға
қыруар еңбек ... атай ... өз ... ... сүйетін ғалым бейнесін
осылай көрсеткен. Бұл – ұлт үшін ... ... ... ұлылықтың құнын білген
данамыздың бала мінезі. Өз еңбегіне, өз ұлтына деген ... жылы ... ... ... газетінде «Тағлым айдарымен»
«Аңыздан туған ұстаз» атты Асқар Егеубаевтың мақаласы жарық көрді. Мақала
тақырыбына ... ... ... ... ... Мәлік Ғабдуллиннің еңбегі,
өмірі, сонау сұрапыл соғыс жылдарында көрсеткен ерен ерлігі арқау болған.
Бұл жарияланымнан біз ... ... ... ... ... батыр ұлы
Мәлік Ғабдуллиннің шәкірті болғанын білдік. Асқар Мәлік ... ... ... ... болғанын мақтан тұта отырып, ... ... ... ... ... соншалықты жылы. Сөзі соншалықты
ұғынықты, әсерлі. Студенттерге соншалықты жақын келе алатын қарапайым. ... ... ... ... ... жауды жапырып, Отан ... қара үзіп дара ... ... ... ... ... Өзі ... Одағы Педагогикалық академиясының академигі. ... ... ... елі, болмаған жері, қатыспаған мәртебелі, беделді ... ... тағы жоқ. ... ... ... ... іргесін
бекіткен ғалым, майталман әдебиетші! Ұстазымыз биік еді. Алатаудай асқақ
көрінетін, күндей ... ... деп ... еске ... ... ... тарихта аты мен хаты қалған батырдың өмір жолын екі кезеңге
бөліп қарастырады. Атап айтсақ, ... ... және ... ... ... осы екі кезеңде де Мәліктің талмай еңбек етіп, ... ... ... ... зерделеп, халқымен қайта қауыштырғанын тілге тиек
етеді.
Біздің сыншы, жазушы, қаламгер дейміз бе ... ... ... ... ... жайында еңбек жазғанда оған барлық даңқ ... ... ... бар. ... ... атағынан ат үркеді. Ұлы,
дана, парасатты, ... т.б. ... ... Ал ... ... сәл ... Кім туралы, нені жазсада қоғамдағы, тарихтағы өз
орнын дәл тауып, тиісті атақ-дәрежесімен нақты ... ... ... тек өзіне ғана сай мінезі, еңбегіне сәйкестіріп баға береді.
Барлық атақ-даңқты бір тұлғаның басына ... ... ... жеке-жеке
даралап, бағасын берген. Мәселен, біреуін – ... ... ... ... ... ... қара нар», енді біріне – қайсар рухты деп көптен
ерекшелеп, көзге түртіп көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... «Мұхтар Мағауин да жазушылық қаламды емес, ұлттың
рухы, жан жүйесі түйдектелген ... ... ... ... ... топтың өкілі» [23] деп тек көркемдік пен ... ... ... емес, ұлттың рухын қайраушы жан екенін атайды. Мағауин
жайында жазған еңбегінде оның ... ... ... ... ... мен ... иесі ... атап көрсету бос мақтауды
сүймейтін жазушы үшін артық болатындығын ... ... ... ... ... ... сынды жазушының мінез құлық, табиғатына жараса
да бермейді-ау... ... ... ... ... ... ... ... де үйлеспейтіндей» деп рухты қаламгердің ұлт тарихындағы
болмыс-бітімін ашып ... [24]. ... ... біз ... ... ... дәлдікпен көрсеткендігін тағы да бір
аңғарамыз. Мұхтар Мағауинге қатысты жазған мақаласының ... да ... ... ... ... 29-маусымында «Әдебиет айдыны» газетінде Асқар Егеубаевтың
«Ұлттық тарихи сана ... атты ... ... көрді. Баяндамаға
Мемлекеттік және тәуелсіз «Тарлан» ... ... ... ... ... ... Жұмаділовтың өмірі мен шығармашылығы арқау болған.
Баяндамада жазушының қазақ әдебиетіне қосқан зор үлесі атап өтіліп, роман
деген ... ... ... ... ... ... меңгергені баса
айтылады. Мақалада қаламгердің «Көкейкесті», «Сарыжайлау», «Дарабоз»,
«Соңғы көш», «Тағдыр», ... ... ... ... ... ... тарихының қым-қуыт кезеңдерін сомдаған ... ... ... ... алар орны ерен екенін атап ... ... ... ... ... мен ... ... жазған
шығармаларын салыстырып, бір-біріндегі ұқсастықтар мен ... ... ... ... ... ... ... «Бұқарбайдың Бұқасы» секілді әзіл-оспақ әңгімесіне барынша
талдау ... ... ... мен осы ... ... ұқсастықтарға мән
береді. Асқар Егеубаев «Көкейкесті» романы мен «Тағдыр» ... ... ... ... романынан басталған эпикалық тыныс «Тағдыр»
романында ұлттық асқақ тұлға табиғатымен кемелдік танытты. «Көкейкестідегі»
Жәнібек пен «Тағдырдағы» Демежанның ... ... ... ... ... ... мен қоғамдық формациялар жатса да, кейіпкер табиғатының
әлдебір ішкі сабақтастығы бар. Екі түрлі қоғам, екі түрлі өмір ... ... ... ... ... ... өрнектері мен жігер
кестелері еріксіз ойға қалдырады. Ол ұлттық таным, ... ... Ал, ... екі романның арасында ... ... асу ұлы көші ... ... ... ... алғашқы қадам.
«Тағдыр» қаламгердің ер жасындағы кемелді биігі» дейді [25]. ... ... ... ... ... ... ... болады. Жазушының қысқа да нұсқа әңгімелері оқырманды өзінше жаңа
бір ізденіске, толғанысқа ... ... ... ... яғни көркем шығармаларының өзінде де әлеуметтік зерттеу
сарыны барын аңғартады. Әрине, бұл да жазушының ... бір ... ... ... ... ... ғылыми публицистикасындағы тарихи ... ... ... көптеген жетістіктері мен жемістерінің
нәтижесінде рухани, мәдени, тарихи мұраларымызды ... ... ... сай ... ... ... ... Кешегі кеңестік кер
заманда руханият пен ... ... ... ... ... ... Қазақ әдебиеті тамырсыз күйінде бұтақтарын жайып, бүршігін атты.
Осыдан сәл ертерек сонау жылымық жылдары қазақтың көне әдебиетін ... ... ... ... үш ... ... жыраулар поэзия
керуенін әдебиет баспалдақтарының негізі етіп қалап берді. Ал тамыры, тіні
мен ділі бір күллі ... ... ... бай мұраларды зерттеп, рухани
қазынамызға айналдыруға кеңестік кезеңде мүмкіндік болмады. Сондықтан қазақ
рухани дүниесінде ... ... ... қалды. Еліміз тәуелсіздік
алғаннан кейін ... ... ... ... біраз рухани еңбектер алтын
қазынамызға қосылып, қоржынымызды тоғайтты.
Адамзат ақыл-ой еңбектерінің алдыңғы ... ... ... ... еңбек сонау ерте дәуірлерде көне түркі тілінде ... ... ... ... ... ... ... құнды
қазыналармен өз ана тілімізде ... ... ... қатарлы ғалым,
зерттеушілердің тікелей әсері болды. Түрік әлеміне ортақ екі бірдей ақыл-ой
қазынасын тұңғыш рет ... ... ... ... ... ... ...
Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» дастаны, ал екіншісі – Махмұт Қашқаридың
«Диуани лұғат ... ... Бірі – ... ...... ... сөздік. Бұл екі әдеби жәдігер де бір
дәуірде жазылып, ұрпақтан-ұрпаққа өзіндік ... ... ... ... ... ... екі ұлы мұраны аударып, әдеби әлемімізге қосу
нәтижесінде рухани кеңістігіміздің бос тұрған ... ... ... ұлттық әдебиет пен мәдени тамырымызды тереңдетіп, күллі әлемге әйгілі
ақыл-ой еңбектерімен ұштастырды. Батыс пен ... ... ... ... ... еңбектерді тұңғыш рет қазақ тілінде ... ... ... еңбегінің нәтижесі.
Жүсіп Хас Қажыбтың «Құтты білігі» секілді кең толғамды, ақыл-парасаты
мол, ғылыми ойдың, ақындық өнердің үздік дара туындыларының дүниеге ... ... ... ... ... ... тарихи-әлеуметтік орта
тынысы мен қоғамдық-саяси жағдайлардың түрткі болғаны анық. ... ... ... тәржімадан әділ басшылық пен қуатты заң ... ... ... Ізгі ... ... елдің басшысы,
Түгел ізгі болар, атшы, қосшысы...
– Егер ... ... ...
Ел үстінде жалаңдар сол арамдар!
– Біл, әділ заң – ... ... әділ ме? ... ... ... Бек ... тура заңды ұстаса,
Бар тілекке жетер қолы қысқасы!» [26]. Осыдан он ғасыр бұрын ... ... ... ... ... еш ... ... жоқ. Аса құнды,
өміршең. Әділ заң, әділетті басшы ХХІ ... ... да ... ... ... ең негізі болып отыр.
Адамзат өркениетінің баға жетпес асыл ... ... ... сол ... өзінде белгілі бір дәрежеде әдеби-мәдени дәстүрдің,
көркемдік-эстетикалық, танымның қалыптасқандығын аңғаруға болады. ... ... пен ... ... ... ұрпаққа мұраға
қалдырған еңбекте жар таңдау, бала тәрбиесі, ақыл-білім біліп, ... ... ... ... ... ... ел ... дейінгі өмірлік,
әлеуметтік мәні аса зор мәселелер жырланған» [27]. деп Асқар ... ... ... ... әрі ... бір ... қана ... ғұмырлық дүние екенін жеткізеді.
Бұл еңбектерді тәржімалап, қазақ оқырманына ұсынғанда біз не ұтамыз
бүгінге, келешекке қандай ... бар ... ... ... да ... Бұл
жөнінде ғалым: «Сол ... ... ... ... бүтін бір
өркениеттің заңдылықтары, бүтін бір ... ... ... ... деп ... он ... ... бабалардың ақыл-ой таным, түйсігін
әрі рухани кеңістігін танып білуге жол ашқанымызды жазды [28]. ... ... ... әлеуметтік әрі мәдени өмірімізде соны серпілістер
рухани ... ... ... дәуірдің қоғамдық құрылысын, мәдени, рухани әлемін, кәсібі ... ... ... ... ... ... бүгінгі өркениет
бастауларының негізі сол ерте ... ... алуы ... ... ... «Тарихта Қарахандар дәуірі деген атпен белгілі бұл кезең (840-
1212ж.ж.) түрік даласындағы өркениаттың ... ... ... Дәл осы
кезеңде мемлекеттік гүлденіп, өркениат шалқыды» [29]. деп автор «Құдатғұ
біліг» сияқты даналық дастанда сол ... ... ... ... ... ... болмысы суреттелгендігін баяндайды.
ХІ ғасырдағы көне түрік әдебиетінің басты қасиеті адамгершілік,
адалдық, ақиқатқа жол ... ... ... өмір сүруі үшін білім мен
ғылымның ауадай қажет екенін ... ... ... ... ... осы ... еңбекті қазақ тіліне тәржімалаған Егеубаев:
«Құтты білік» ... ... ... ... ... ... құру,
өркениетті, дәулетті түрік мемлекетінің құрылысын нығайту мақсаты жолбасшы
жұлдыздай жарқырап ... ХХІ ... ... жаңа бір ... ... ашылған қырықтан астам ұлттың түп нәсілі түркі ... ... түзу ... мен ... әлі ғылыми жүйесін тапқан
жоқ. Ондай еңбектерде, ... ... Не ... ... Жүсіп
Баласағұн дастаны әуелі тарихи санамыздағы осы ақтаңдақтың орнын толтыратын
шығарма» деп тәуелсіз жас ... ... ... жүрер жолымен, кешер
керуенін де даналық дастанның тигізер пайдасы ұшан теңіз екенін ... ... ... – тек қана әдеби мұра емес, сонымен қатар осыдан
он ғасыр бұрынғы көне түрік қоғамындағы әлеуметтік әрі ... ... ... ... көп қырлы туынды. Мұның маңызы мен қажеттілігі
жөнінде сала-саласымен түсіндіре ... ... ... ... ... халқының да мәдениеті мен әдебиетінің бұрын-соңды зерттеліп, ... ... ... қырлы ерекшеліктерін осы ұлы мұра беттерінен табамыз»
[31]. Ғасырға жуық уақыт белгіленген тар шеңберде ғана рухани ... ... ... тамыры тереңде жатқандығын ойлауға
мүмкіндік бермеді. Шын ... ... ... ... ... ... осы құнды еңбектермен танысу барысында ... ... «Сол ... ... өзінде-ақ Орта Азия Қазақ елі аумағын
мекендеген халықтардың мәдени даму ... бірі ... ... ... ... күні ... ... аса құнды, өміршең. «Құтты
білік» – ... ... ... ... ... ... ... толғамдарымен де, көркемдік нақыстарымен де, поэтикалық ойлау
ерекшелігімен де ... ... ... бұл ... ... ... өнер ... көркемдік таным биігін қапысыз аңғартады» деп автор
бүгінгі рухани қазынамыздың алтын арқауы күллі түрік әлеміне ортақ ... ... ... [32]. Бұл ... ... ... ... бұрыннан болғанын, яғни араб, парсы, үнді руханиятындағы
«Сиясат-нама», «Пәнд-нама» қатарлы туындыларды ... да, «Ал, ... ... ... ... кейін бес ғасыр өткенде барып, әйгілі
қайта жаңғыру дәуірінде таныс бола ... ... ... ... осындай шығармалар пайда болды» [33]. Осы
үзіндіні оқи отырып, әдеби әрі мәдени ... жаңа ... ... ... ... қосылған бұл жәдігердің әлем мәдениетінен алар орны
ерекше екенін де байқау қиын ... ... көп ... ... ... ... ... қазақ халқы үшін нәтижелі, аса құнды іс тындырды. ... ... ... мен ... әдебиетін сол мол қазыналарымызбен,
рухани ... ... ... ... ... аталмыш
еңбектері ғылымымыз бен мәдениетіміздің кез-келген саласында ұзақ ... ... ... ... ... ... өз ... сөзсіз.
Махмұт Қашқаридың «Диуани лұғат-ит-түрк» атты ХІ ... ... ... кітаптан тұратын энциклопедиялық сөздігін Асқар Егеубаев
толық қазақшалап, жариялады. 1997-1999 жылдар аралығында үш том ... ... ... сөздер араб әліпбиімен берілді. Ежелгі қазақ даласында
1072-1074 ... ... ... бұл ... ... ... жер, ... түркі сөзінің, түркі тарихының дәйекті де ақиқат шежіресі ... ... ... ... зерттеу еңбектері түркі дүниесі өркениетінің
баға жетпес ұлы мұраларын тұтастай ұлттық ғылымымыздың ... ... ... Бұған дейін аталмыш мұралар түрік, өзбек, ұйғыр тілдеріне
аударылып, ... ... ... көрген. Бірақ қазақ зерттеушісі қол
жеткізгендей арнайы монографиялық талдауларға ... ... ... ... ... ... монографиялық зерттеулерінде Асқар
қазақ елінің қоғамдық ғылымдарымен байланыстыра пікірлер толғауымен бірге
ежелгі түрк мұраларының Орта Азия ... ... ... ... ... ... әдебиетіндегі орнына қатысты тұжырымдар түйген. Сөйтіп,
Жүсіп Баласағұн мен Махмұт Қашқари ... ... ... ... ... ... ілгері қадам жасады.
Аталмыш басылым этнологиялық, этнографиялық, этологиялық, әдеби әрі
тарихи сипаттағы жан-жақты туынды екендігін ... ... атай ... ... ... сипаттаған үзіндісін былайша: «...Түріктер
көркемдік, сүйкімділік, жарқын ... ... ... ... құрметтеу, сөзінде тұру, мәрттік, кішіктік тағы сондай сансыз
көп қасиеттерге ие» келтіріп, ғұламаның тарихи ... ... ... ... [34]. Бұл ... ... артықшылықтарын есептемегенде
осы бір бейнелеу қасиетін ескеріп, білім беру бағдарламасына ... ... ... «ХІ ғасырда ұлт, нәсіл туралы мұндай дәл,
толық сипаттаманы басқа ешбір әдебиеттен кездестірмейсіз... Біле ... сөз ... ... қанаттандырады, қазақ баласының рухын көтереді» ... он ... ... өмір ... ... ... әр ... хабары бар екендігін аңғартады [35].
«Түрік сөздігінде» даңқты қолбасшы Ескендір Зұлқарнайын туралы
құнды әрі дәлелді мағлұмат ... баян ете ... ... ... бір ... дәлелді де келтіреді: «Қалың қолы жорықта арып-ашып, талып-
шаршағанда, ... ... ... ... ... әрі нәрлі, әрі ұзақ
сақталатын, ұзақ жорық жағдайында қолайлы «Тұтмаш» (мағыналық атауы: «Тұтма
аш – аш ұстама» сөзінен шыққан) ... ... да ... [36]. Мұндай
қызғылықты әрі тарихи маңызы бар деректің кездесуі аталмыш ... ... ... ... Қашқаридың аталмыш еңбегін қазіргі түсінікпен энциклопедиялық
анықтама, тіл ... ... ... ... ... деп ... себебін аудармашы ғалым автордың өз сөзін келтіріп түсіндіреді:
«Мен сол түріктердің қызыл ... ең ... ең ... ең бір ... ең бір ... ежелгі асыл
тайпаларынан шыққан, соғыс ісіне ... ... ... ... ... мен ... ... аяқ аралап шықтым. ...Сөздерін,
сөздерінің қасиет, құпияларын анықтап шықтым, оларды пайдаландым... Оларды
мұқият ... ... ... ... ... [37]. Бұл ... ғалым еңбек жазбас бұрын қаншама уақыт дайындалып, ... ... ... ... ... талғамды сөз қорытқанын байқаймыз. Сонымен
қатар ... ... ... ... деп ... ... ... жинағы» деп атағандығын жазып қалдырады. Тарихи құны ерекше бұл
жәдігерде ел-жер атаулары, аңыздар, тарихи ... жиі ... ... өмір ... кезеңі мен олардың біразының есімі ... ... ... тектес халықтарға ортақ Тараз, Баласағұн, Ісбіжаб, Шаш,
Қашқар қалаларды атап, қыстау, жайлауларын талдап, түсіндіріп жатады. ... ... құны ... ... ... ... ... Асқар
Егеубаев: «Ай, жыл, жұлдыз, аспан денелерінің атауы да Махмұт Қашқарида
молынан ұшырасады. Және қазіргі ... ... ... ... атауларымен
бірдей Ертіс, Іле, Еділ секілді ірі өзендер, Ыстықкөл, Абысғұн (Каспий)
секілді көл, ... сол күйі ... деп ... әрі ... ... рухани әлемімізге қосылғандағы салмағын саралап, бағасын анықтайды.
Осындай құнды еңбектердегі тарихи ... ... ерте ... бері түркі
әлеміне ортақ қара шаңырақтың мұрагері екенімізді дәлелдеп ... ... ... ... ... құрал-саймандары, ас-ауқаты әзірлену
жолдарын жайында жа жазылған. ... ... ... ... адамдары
да біле бермейтіндігін айта келіп, Асқар Егеубаев былай: «Мәселен, ыстық
күндерде салқындау, шөлді басу үшін ... әрі ... әрі ... әзірленетін ерекше дәм кім-кімді де елең еткізеді» дейді[39].
Алтайдан ... ... алып ... алып ... ... ... мағлұмат беретұғын бұл туынды қалай атасақта біз үшін қымбат.
«Түрік сөздігіндегі» тағы да бір назар аударатын ерекше ... ...... Қашқари жасаған дөңгелек карта. Бұл картада ... ... ... ... еткен территориясы жер ... ру ... ... барлығы көрсетілген. Дәл қазіргі Қазақстанға қатысты дәлелдер
туралы аудармашы: «Қазіргі қазақ жерлерінің атаулары сол күйі жүр: ... ... Іле, ... Жейхун т.б.» дейді [40]. «Түрік сөздігінде»
даңқты қолбасшы Ескендір Зұлқарнайын туралы құнды әрі ... ... баян ете ... Асқар Егеубаев мына бір қызықты дәлелді де
келтіреді: «Қалың қолы жорықта ... ... ... ... ... ... әрі нәрлі, әрі ұзақ сақталатын, ұзақ
жорық жағдайында қолайлы «Тұтмаш» (мағыналық атауы: «Тұтма аш – аш ... ... ... баян да ... [41]. ... ... ... мұраларын зерттеп, тарихи, мәдени, ... ... ... қазіргі ұлттық ғылым үшін жаңа ... Бұл ... ... ... ... ... әдебиетінің салмағын арттыра түседі. ... ... ... осы асыл қазыналар тәуелсіз Қазақстан мәдениеті
мен рухани дүниесінің ... ... ... ... ... ... да Асқар Егеубаевтың бұл аударма ... ... үшін де, ... күн үшін де ... 2. ... ... сын ... еңбегі
Қоғамдық жүйе өзгеріп, бір кезеңнен екінші кезеңге ауысқанда
адамзаттың ... ... ... ... ... ... ... да
өзгерістер, жаңартулар болатыны белгілі. Кеңестік дәуірде мәдени, тарихи
мұраларды сол ... ... ... ... таразылап, ой елегінен
өткізіп келді. Қалай ... ... де бұл ... ... ... мен
мәдени ауқымы болғаны айтпаса да түсінікті. Бұл – тарих. Тарих ... ... ... өту тағы да мүмкін емес. Кешегі жүріп өткен жолды
мансұққа шығарып, ... ... алып ... ... ... ырық
бермейді. Кеңес әдебиетінің бір бұтағы іспетті дамып, қалыптасып жетілген
сала – әдеби сын. Сын ... үшін оның өсуі мен ... ... сөз ... «Сын шын ... деп ұлы ... Әуезовтің өзі айтқандай бұл – әділ
бағалау үшін қажетті сала. Қазақ әдебиетінің ... ... бір ... ... ... ... ... мен ертеңі жөнінде ой ... ... Төл ... ... ... кемшілігін саралап, болашағының
бұлыңғыр болмауына алаңдады. Сын мұраты – әділ бағалап, әдебиет пен ... осал ... тап ... ... ойдың көрнекті болуына басшылық
жасау. Бір әттеген-айы кеңестік кезеңде сөз ... мен ... ой ... ... ... ... тұжырымдалып, бағытталып отырды.
Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін ескі тоталитарлық жүйе өзгеріп,
барлық сөз өнеріне қатысты цензура жойылды. ... ... ... ... ... баспасөз беттерінде қаламгерлер, авторлар, қарапайым бұқара өз
ойымен сөз жарыстыруға ... ... ... әр саласындағы іс-шаралар
ретке келмей, сансырап жатқан ана бір өтпелі ... ... ... ... ... ... ... білмей де қалды. Сөз бен ой еркіндігіне
кепілдік берген ашық қоғамда партиялық идея мен қатал цензура өмір ... ... Осы бір ... ... тұсы сол ... мәдени сахнада
эстетикалық талғамға сай келе бермейтін құнсыз туындылар да пайда ... ... ... ой ... ие ... тәуелсіз саналы буынның
әлемдік деңгейдегі озық үлгідегі сөз зергерлері туып, қалыптасуы да ... Бұл – ... ... ... ... ... күнде де кеңестік
кезеңдегі әдеби сын төл әдебиетіміз бен сөз ... ... ... ... рас. ... ... ... деген бір топ шоғыр
туып қалыптасты. Мүмкін уақыт ... сай ... ... қажеттілік
болмаған болар кеңес дәуіріндегідей жүйелі әрі тегеурінді сын қазір бізде
жоқ. Әр жыл ... ... ... жыл ... әдебиеттегі
жаңартулар мен жетістіктер, өзгерістер жөнінде шағын ой алмасу, ... ... ... ... жаңа ... ... ... рецензия мен
аннотация ретінде мерзімді баспасөз бетінде жарияланымдар беріледі. Қазіргі
біздің сын саласындағы айтармыз осының ары жақ, бері жағы ... ... сөз ... ... ... бірі – ... сын ... Бір
ескеретіні осы салаға қатысты автор еңбектерінің көбісі ... ... Ал ... ... ... бірлі-жарым туындыларға пікір
білдіріп, рецензия берумен шектелді. 80-жылдары әдеби сынға қатысты бірнеше
кітабы жарық көрген автордың осы сала ... ... ... ... ... жұмысының бір тармақшасына ... жөн ... сын ... ... – төл әдебиетіміздің бүгіні мен
ертеңін ... ... сөз ... мінсіз болуын көздеген мақсаттан туған
ой-толғамдар. Асқардың қаламдас серігі Жүрсін ... оның ... ... ... ...... әдеби сында Асқардың дәурені туған
жылдар болды. Поэзияның, ... ... ... ден ... ол ... ... ... жүйелеп, зерделеуге құлаш ұрды» дейді. [42]. Бұл
қатарлас қаламгердің өз ... ... ... ... ... ... сүре отырып, автор қазақ сөз өнерінің болашағы жарқын ... ... ... Сын не үшін ... сын ... не ... сыншы қандай
болмақ деген көкейдегі көп сауалдарға өзінше жауап ... ... ... керектігі жөнінде қазақ көркем әдеби сынының негізін ... ... ... ... «Сын ... ... де, ... сойыл соғар
да, жарамсақ та болмау керек» [43]. Дәл ... ... ... ... сыни ... «Сыр мен сымбат» және «Сөз ... ... ... ... Бұл ... ... ... кешегісі мен
бүгінгісін саралай отырып, ертеңгі асар ... ... ... анықтайды. «Сыр мен сымбат» тек қана поэзия саласына арналған ой-
толғамдары мен тұжырымдар жиынтығы. Сөз асылы өлең жайында ... ... Ол ... ... ... ... ... да емес. Өз заңдылығы,
өз табиғаты бар, бітімі бөлек дүние» деп ұлы Абай ... ... ... осылай бағамдайды[44]. Асқар Егеубаев ең әуелі ақын сондықтан да
оның поэзия жайында ... ... ... бар. Ал сыни ... пен ... ... биіктен баға береді.
«Сыр мен сымбат» сын кітабында жетпісінші, сексенінші жылдардағы қазақ
поэзиясының өркені мен кемшілігі ... ... ... ... ... ... Шаханов қатарлы заманының жұлдызды ақындарының
жыр, шумақтарындағы ... мен ... ... ... ... ... ... «Дала дидары», «Жерұйық», «Домбыра» қатарлы
жыр жинақтарына өзіндік бағасын береді. Бір дәуірдің тынысымен ... мен ... ... ... былай деп ой түйеді: «Тұманбай
Молдағалиев әу бастан-ақ сыршылдығымен, ... ... ... ... Өз айтары даусы бар. Қадыр поэзиясынан мүлде ... [45]. ... ... ... ... ... суреткер, ойдың ақыны екендігін жан-
жақты дәлелдеп, бейнелеп көрсетеді. Қадыр ... ... кең, ... ... ... ... шебері екендігін атай келіп, жастық
мінезді, жастық жігерді бейнелеген мына бір өлеңін келтіреді:
«Құрбы қыздың соңына ... ... ғана ... ыстық үні!
Жігіт деген жалын ғой,
Басқан жері,
Көл боп еріп жатады қысты күні!
Көзге елестетерлік сурет жасалған. Сурет арқылы жас жігерін, ... ... бере ... [46]. Бұл ... ... ... беті ... қырын көрсеткен үзіндісі болса, оның ... ... да тап ... ... ескертпе жасайды. Сөзімнің дәлелі ретінде
сыншының мына бір ойын келтірсем: ... ... ... күле ... ... тектен-текке» болмаса: «Ыңылдайсың бірдеңе істеп
жүріп, Іздеп жүріп ... ...... жолдарды ақынның өзі шебер,
алымды жолдарының қатарына ... деп ... [47]. ... ... ... тек қана бір ... қаратылған бір жақты
бағалаулар емес ... ... ... Ақын ... ... тіркестер
мен көркем ойларды сүйсіне үлгі ете отырып, оның ... ... мен ... ... ... ... сай ... лирикалық туындылар мен өз оқырманын жаулаған сыршыл ... ... ... ... ... сыншы өзінше баға береді.
«Тұманбай көтеріңкі дауыс, лепірме көңілден гөрі, нәзіктікті, сыршыл әуенді
артық ... ... ... ... ... ана, әке, өмір,
махаббат жайлы) қозғап отырып-ақ, жүректі шым ... ... ... ... бар ... ... жас үміт,
Оған, жеңге, әуре болма, қабақ түйме ашынып,
Өз даусын ол естіртуге жатқан ... ... [48]. деп ... жолдармен, жүрекке әсер ететін нәзіктігін табады.
«Сыр мен сымбат» сын жинағында қазақ поэзиясының сол ... ... ... ... ... ... мен бүгінді салғастыра талдайды.
Қазақ ақындарының суреткерлік ... ... ... біле ... ... да ... жол нұсқайды. Ақыр ... ... ... рухы
өшпейтіндігін былайша: «Өлең – дәуірмен біте қайнап, бірге өсіп келе жатқан
халық рухы. Қазіргі қазақ поэзиясының жаңғырығы, ... ... ... өнердің өткен тарихы куә» түйіндейді [49]. Иә, ... ... ... ... де ... әдебиетінің аз уақыт тоқырауға
ұшыраған сәтінде поэзия елгезектік танытып, өз үрдісін жалғап келді. ... ... өлең рухы ... ... ... ... жол ... Егеубаевтың «Сөз жүйесі» еңбегі сын мақалалар мен портреттерден
құралған. Мұнда ... ... даму ... мен жанрлық ерекшеліктері
қазақ өлеңі туралы толғаныстар сонымен қатар Ә. ... О. ... ... ... ... ақындардың суреткерлік келбеті, шеберлігі жайында
жазылған мақалалар топтастырылған. Бұл еңбегінде қазақ әдебиетінің ... ... ... жаттанды кітаби дәстүрден шығудың жолдарын
қарастырады. Сонымен қатар әдебиет үшін сынның қаншалықты ... ... ... ... сын ... әлденені мадақтау, не мінеумен ғана
шектеледі десек, сыңарезулікке саяр еді» деп ... ... ... үшін оның ... ... айтады [50]. Сол ... ... ... ... эпопея жазуға әуес екендігін сынға
алады. Қаншама басылып ... ... ... ... көркемдік
жетістікке ие еместігін түсіндіре келіп, әрбір жазушының қарымы ... ... ... даяр ... ... ... ... әңгіме,
одан кейін повесть, роман, одан кейін екі, не үш томды «эпопеяға» құрық
саламыз. ... ... ... ... ме?» деп сол ... ... ... кеткен ағайындарға сыни көзбен қарайды [51]. ... ... осы ... бүгінгі күнге де дөп келетін сияқты. Кеңестік
кезеңде ... ... көп ... ... сөресінде шаңға көміліп қалды.
Бірақ асылдан жасықты айыра білетін оқырман талдап, талғап ... ... ... ... Сол ... роман жазғыш ағайындардың әңгімені
«шағын жанр» деп тоқмейілсіп, оны елемеуін сынайды да, ... ... ... ... береді. «Әңгіменің жанрлық құқы, әдебиеттегі әлемге
әйгілі әсем, әрлі, ... ... да, ... да бергісіз» деп
шеберлікті талап ететін қысқа әрі ... ... жазу ... үшін ... ... «Сөз ... сын ... сол кезеңнің қарымды
қаламгерлерінің ... ... ... ... ... ... ... тұстарын да саралайды. Бұл еңбекте ... ... де ... ... ... ... ... не қажет екендігі жайында ой тербейді. Сыншы көздегені көркем
ойдың көркем сөзбен кестеленіп, оқырманын ... ... ... ... зор ... елдіктің де тұғыры нық болатындығын сөз
зергерлеріне ескертеді. Қалың оқырман қауым үшін де Егеубаевтың бұл ... ... ... ... игі ықпал етпек.
Қорытынды
Сөз өнері – қатпары мен қалтарысы көп сырлы да, сиқырлы өнер. Сөзбен
күлдіріп немесе мұңайтып, ... ... ... өтуге болады. Қазіргі
біздің зерттеушілер мен ... ... ... ... ... тым ... ... алады. Тілдің жазу-сызудың,
сонан соң барып мерзімді баспасөздің ... ...... ... ... ... бұдыр сорабы. Осынау түрлі-түрлі кезеңдерде публицистер
дәлел мен дәйек келтіріп, ой ... сөз ... ... сөз ... ... ... ... ХХІ ғасырда электрондық құралдарды
пайдалана отырып, адамзат баласы публицистиканың одан ... ... ... ... Бұл ... – әлем ... бір-бірімен ақпарат
алмасып, ой бөлісуі. Әлемдік ақпарат тасқынының жан жағымыздан жөңкілуі –
жаһандану деген жойқын күштің ... ... ... Осы ... суға ... ... үшін не ... керек екендігін біздің
публицистеріміз әрқашан еске ... ... ... Өз ... ... де
белгілі публицисі Асқар Егеубаев «Қауіп-қатерге қазақтың дауасы – ұлттық
рух» деп дабыл ... ... ... ... ... ... елеңдеген Асқар публицистикасын
негізге ала отырып, бітіру ... ... ... ... ... ... мен тұжырымдарын жазып қағаз бетіне
түсірген зерттеуші ғалымдардың ... ... ... ретінде
пайдаланылды. Көп қырлы әмбебап сөз зергерінің артында қалдырған мұралары
тым ... Біз ... ... жазу ... негізінен Егеубаевтың
публицистикалық туындыларын нысанға алдық. Мұнда ең әуелі Асқар Егеубаевтың
Қазақстан тәуелсіздігінен кейінгі жылдары баспа ... ... ... қазақ
мемлекетінің бүгіні мен ертеңіне байланысты ой-толғамдары мен сөз ... ... ... ... ... ашылып, көсем
сөз зергерлеріне тән қасиеттері зерделенді. Публицистикаға әр ... ат ... ... ... ... ... қырын ашудағы мақсатымызды атай кетсек. Егеубаев ғалым,
қаламгер ғана емес ... ... ... ... ... ... публицист болуы біздің қазақ халқында ғана емес өзгелерде де
бар мысал. Сөзіміз дәлелді болу үшін Т. ... ... ... ... оқу ... ... ... «Қай кезде де
ірі қаламгер жазушылар публицистика саласында да жетекші рол ... Бұл – ... ... ... ... ... де ... Орыс
халқында Пушкин классик ақын ғана емес, сонымен бірге құнды публицистикалық
туындылар берген ... ... ... ... ... -
публицист», «Белинский – журналист», ...... ... ... да ... дәлелі» [53] ... ... ... ... рух ... ... ... қоғамға аса
қажетті ұғымдар қамшының мінсіз ... ... ... ... ... біз үшін ... әрі аса құнды, маңызды ... ... әрі ... ... ... аса бай ... ... тағы басқа салалардан тысқары таза ғылыми тақырыптағы
публицистикасы ұлттық рухани қазынамызға ... ... ... еңбектер
санатында. Әлем әдебиетінің қатарына қосылған көне ... ... ... ... талдамалық мақалалары болмысы бөлек дана
ойдың жиынтығы ... ... ... ... ... ... еңбегі
жайында көптеген қаламгерлер мен зерттеушілер пікір білдірді. Мәселен,
Жүрсін ... «Бұл ... ғана оңай ... ... ... ... пен ... алымдылықты тілейтін рухани өміріміздегі орнын біз
әлі саралап үлгермеген күрделі еңбек!» дейді[54] Осы ... ... ... Бұл еңбек табандылықпен қатар ... ... ... биік ... ... ... Мұндай салмағы басым ... ... ... ... ... тума талантты тұлғалардың маңдайына жазылған
сый болмақ. Көне түрік мұраларын аударудағы Егеубаев еңбегінің ... ... осы сала ... ... оны ... ... ... Мәселен,
ҰҒА корреспондент-мүшесі, Халықаралық Қазақ тілі қоғамының бірінші ... ... ... «Ұлттық танымның күретамыры» деген мақаласында
былай: «Бұл күрделі мұраны игеру үшін әрі ақындық-жазушылық, әрі ... ... ... екендігі сөзсіз. Оның үстіне бірнеше ... ... сол ... ... ... ... маман болуы да шарт еді»
дейді [55] Тіл ... ... ... бұл бай ... ана ... ел игілігіне жарату үшін көптеген талап болатыны шындық. ... ... ... ... пен ... Егеубаев ұлт игілігіне
ұсынды. Рухани олқылығымыздың біраз кемістігін толтырған бұл мұра ... мен ... үшін ... ... ... ... ... қайраткер азаматтарының бейнесі Егеубаев
қаламымен бейнеленіп өзінше бір ... ... ... ... ... ... көзқарасымен бағалап, ұлы тұлғаны әлем ойшылдарының
қатарынан орын ... Бұл ... ... жазған туындыларының біразы
талдау мақала болса Өзбекәлі Жәнібеков, Мәлік Ғабдулинге ... ... ... ... ... дәлелді болу ғалым пікіріне тоқтала
кетейін. Портреттік очерк жайында ... ... ... ... ... өз ... өмір еркшеліктерін, оның өмірінің қалың оқушы
бұқара үшін үлгі ... ... ... ... ... ... біре, ол туралы баяндалған жайлар оған ғана тән болумен бірге,
кейіпкер көпшіліктен оқшау ... » ... [56] ... аты ... екі
тұлға жайндағы очерктерде олардың қайраткерлік, ... ... ... ... бейнеленіп, тұлғалық тұрпаттары халыққа үлгі ретінде
беріледі.
Ғаламдану үрдісі күн сайын тасқындап келе ... ... ... пен ... болмысты сақтап қалудың бірден бір жолы ұлттық руқ, ұлттық
мәдениет. Ұлт әдебиеті халықтың қан ... ... ... тіні.
«Алтайдың шаңын балқанға қосқан» ұлы сахара жұрты болмысынан тәуелсіз
жаратылған ... ... бұла ... ... ... ... ... қанында бар қасиет. Міне мұның бәрі ... ... ... арқауы, адамдық ұстанымы ... ... ... мен ... ... ... ... талданып,
таразыланды. Игі ниетпен ізгі ойлардың іске асуы ... ... ... ... және ... ... ... келешек ел тарихы.
Сілтемелер көрсеткіші
1.Байтұрсынов А. Шығармалары. – Алматы; Жазушы, 1989. – 320 ... Т. ... ... ... мен ... – Алматы;
Мектеп, 1978. – 273 б.
3.Қожакеев Т. Жас тілшілер серігі. – ... ... 1961. – 224 ... ... Ж. ... ... асу // ... ақшамы. – 2000. – 29-наурыз.
5. Егеубаев А. Тәуелсіздік – ... ...... ... 12 ... 2000 ж .
6. ... А. Тәуелсіздік – тұғырың, біліктілік – жұлының...// ... 12 ... 2000 ... ... А. ... ... ... – ұлттық рух немесе Абылай
ханның қазаққа әкелген жеңісінің қызығын ұзақ көре ... ... ... ... ма екен? // Егемен Қазақстан» газетінің 1999 жылы 20-
желтоқсан/.
8. Егеубаев А. Қауіп-қатерге қазақтың дауасы – ұлттық рух ... ... ... ... ... қызығын ұзақ көре алмадық, бүгінгі
жеңісіміз баянды болар ма екен? // Егемен ... ... 1999 жылы ... Ыдырысов Т. Шеберлік бастауы. – Алматы; Мектеп, 1984. – 191 б. ... ... А. ... ... ...... рух ... Абылай
ханның қазаққа әкелген жеңісінің қызығын ұзақ көре алмадық, бүгінгі
жеңісіміз баянды болар ма екен? // Егемен Қазақстан» газетінің 1999 жылы 20-
желтоқсан.
11. ... А. ... ... ... // Егемен Қазақстан. 28.05.2005.
12. Егеубаев А. Ұлттық сананың ұйтқысы // Егемен Қазақстан. 28.05.2005.
13. Егеубаев А. Мәселе ... ... ... // Егемен Қазақстан. 5 сәуір
2002 ж.
14. Егеубаев А. ... ... ... ... // ... ... 5 сәуір
2002 ж.
15. Егеубаев А. Ұлттық сананың ұлан асу, ұлы ... // ... ... ... ... А. ... сананың ұлан асу, ұлы құбылыстары // Қазақ әдебиеті.
03.06.2005 ж.
17. Егеубаев А. Ұлттық сананың ұлан асу, ұлы ... // ... ... ж.
18. Егеубаев А. Текті тұлға // Қазақ әдебиеті. 26 маусым ... ... А. ... қара нар еді // Егемен Қазақстан. 30 желтоқсан
1998.
20. Егеубаев А. Кісілік кітабы. – Алматы, Ана ... 1998. – 292 ... ... А. ... ... – Алматы, Ана тілі, 1998. – 295 б.
22. Егеубаев А. ... ... ... - ... ... 06 сәуір 2006
23. Егеубаев А. Кісілік кітабы. – ... Ана ... 1998. – ... ... А. ... ...... Ана тілі, 1998. – 313 б.
25. Егеубаев А. ... ... сана ... // ... ... 2006 жылдың
29-маусым.
26. Егеубаев А. Түркі әлемінің ұлы мұрасы. Әдебиет ... ... ... ... А. ... ... ұлы мұрасы. Әдебиет айдыны. 9-қаңтар 2006..
28. Егеубаев А. Кісілік кітабы. – Алматы, Ана тілі, 1998. – 7 б.
29. ... А. ... ...... Ана ... 1998. – 8 ... Егеубаев А. Кісілік кітабы. – Алматы, Ана тілі, 1998. – 12 б.
31. Егеубаев А. Кісілік кітабы. – Алматы, Ана ... 1998. – 31 ... ... А. ... ... ұлы ... Әдебиет айдыны. 9-қаңтар 2006.
33. Егеубаев А. Кісілік кітабы. – Алматы, Ана тілі, 1998. – 31 б.
34. Егеубаев А. ... ... ... ... ... сөйлеттім //
Қазақ әдебиеті. – 2000. – 24-наурыз.
35. Егеубаев А. Махмұт Қашқаридың «Түрік сөздігін» қазақша ... ... ... – 2000. – ... ... А. ... кітабы. – Алматы, Ана тілі, 1998. – 192 б
37. Егеубаев А. Махмұт Қашқаридың «Түрік сөздігін» қазақша ... ... ... – 2000. – ... ... А. Махмұт Қашқаридың «Түрік сөздігін» қазақша сөйлеттім ... ... – 2000. – ... ... А. Кісілік кітабы. – Алматы, Ана тілі, 1998. – 12 б.
40. Егеубаев А. Махмұт Қашқаридың ... ... ... ... ... ... – 2000. – ... Егеубаев А. Кісілік кітабы. – Алматы, Ана ... 1998. – 192 ... ... Ж. ... асқан асу // Алматы ақшамы. – 2000. – 29-наурыз.
43. ... А. Сөз ... Сын ...... Жазушы, 1985. – 272 бет.
275 б.
44. Егеубаев А. Сыр мен сымбат. – Алматы: Жазушы, 1981. – 224 бет. 9 ... ... А. Сыр мен ...... ... 1981. – 224 бет. ... ... А. Сыр мен сымбат. – Алматы: Жазушы, 1981. – 224 бет. 127 ... ... А. Сыр мен ...... ... 1981. – 224 бет. 127 ... Егеубаев А. Сыр мен сымбат. – Алматы: Жазушы, 1981. – 224 бет. ... ... А. Сыр мен ... – Алматы: Жазушы, 1981. – 224 бет. 177 б.
50. Егеубаев А. Сөз жүйесі. Сын кітабы. – Алматы: Жазушы, 1985. – 272 ... ... ... А. Сөз жүйесі. Сын кітабы. – Алматы: Жазушы, 1985. – 272 ... ... ... А. ... ... ... – ұлттық рух немесе Абылай
ханның қазаққа әкелген жеңісінің ... ұзақ көре ... ... ... ... ма ... // Егемен Қазақстан. 1999, 20-желтоқсан.
53. Бекниязов Т. Журналистің шығармашылық шеберлігі: Оқу құралы. – Алматы:
Қазақ университеті, 2004. – 174 бет. 12.
54.Ерман Ж. ... ... асу // ... ... – 2000. – ... Айтбай Ө. Ұлттық танымның күретамыры // Егемен ... 2001. ... ... Т. ... ... ... мен практикасы. – Алматы;
Мектеп, 1978. – 273 ... ... ... ... Республикасының Конститутциясы. – Алматы. 2000 ж.
2. Қазақстан Республикасының «БАҚ туралы» Заңы. – Алматы. 2000 ж.
3. Байтұрсынов А. Шығармалары. – ... ... 1989. –320 ... ... Т. ... ... теориясы мен практикасы. –
Алматы; ... 1978. – 273 ... ... Т. Жас ... ...... Рауан, 1961. – 224 б.
6. Ерман Ж. Асқар асқан асу // Алматы ... – 2000. – ... ... А. Тәуелсіздік – тұғырың, біліктілік – ... ... 12 ... 2000 ж.
8. Егеубаев А. Қауіп-қатерге қазақтың дауасы – ... рух ... ... ... ... ... қызығын ұзақ көре алмадық, бүгінгі
жеңісіміз баянды болар ма екен? // Егемен ... ... ... ... ... Т. Шеберлік бастауы. – Алматы; Мектеп, 1984. – 191 б.
10. Егеубаев А. Ұлттық сананың ұйтқысы // Егемен ... – 2005. ... ... А. ... ... ұлан асу, ұлы ... // Қазақ
әдебиеті. – 2005. – 03-маусым.
12. Егеубаев А. Мәселе атында емес, затында // ... ... – 2002. ... ... А. ... қара нар еді // Егемен Қазақстан. – 1998. – 30-
желтоқсан.
14. ... А. ... ...... Ана тілі, 1998. – 292 б.
15. Егеубаев А. Ұлттық тарихи сана әліппесі // Әдебиет айдыны. – 2006. ... ... А. ... әлемінің ұлы мұрасы. Әдебиет айдыны. – 2006. ... ... А. ... ... ... ... қазақша сөйлеттім //
Қазақ әдебиеті. – 2000. – 24-наурыз.
18. Егеубаев А. Сөз жүйесі. Сын ...... ... 1985. – 272 ... ... А. Сыр мен сымбат. – Алматы: Жазушы, 1981. – 224 бет.
20. Бекниязов Т. Журналистің шығармашылық ... Оқу ...... ... 2004. – 174 бет.
21. Айтбай Ө. Ұлттық танымның күретамыры // ... ... 2001. ... ... ... ... қазақ баспасөзіндегі ұлттық мәдениет, салт-
дәстүр және тіл мен стиль мәселелері». Қарағанды. 1999 ж

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Асқар Егеубай – публицист, аудармашы32 бет
Шошқа аскаридозы18 бет
Абай публицистикасындағы философиялық сарындар106 бет
Алаш көсемдерінің құнды публицистикалық мұралары23 бет
Алтынбек Сәрсенбайұлы - публицист70 бет
Ағылшын тілінің публицистикалық және баспасөз тілі33 бет
Ақжан Әл-Машанидің ғылыми-танымдық публицистикасы63 бет
Ақселеу шығармалары негізінде ғылыми-танымдық публицистиканы зерделеу77 бет
Ақын, прозашы, драмашы, сыншы, публицист, аудармашы – Жүсіпбек Аймауытов6 бет
Жазушы Оразанбай Егеубаевтiң «Көкбөрi немесе тағдыр тәлкегi» атты роман-эссесi хақында53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь