ШЫҰ халықаралық және өңірлік қауіпсіздігін сақтау саласындағы қызметі

Кіріспе

Курстық жұмыстың өзектілігі
Азия қауіпсіздігі туралы айтқан кезде Шанхай ынтымақтастық ұйымы туралы айтпай кетуге болмайды. Бұл ұйым КСРО мен ҚХР арасындағы күрт егес жағдайында қиындықпен тамыр жайды. Кеңес.Қытай қатынастары қалпына келе бастағаннан кейін шекара ауданында сенім шараларын нығайту туралы мәселелерді қарау үшін бірлескен топ құруға шешім қабылдады. Бұл уағдаластыққа сол кездегі министрлер Э. Шеварднадзе мен Цянь Цичэнь өз қолдарын қойып ресімдеді. Топтың кеңестік бөлігінде сол кезде осы күрделі үдерістің алға жылжуына зор үлес қосқан тәжірибелі қытайтанушылар Генрих Киреев пен Виталий Воробьев жұмыс істеді.
КСРО тарағаннан кейін осы аса маңызды салада одан әрі жұмыс істеу туралы мәселе тұрды. Әлі есімде, 1992 жылы наурызда мені Ресей Сыртқы істер министрлігіне шақырып, жұмысты жаңа пішімде жалғастыру қажетттігі туралы ұзақ түсіндірген.ді: бір тарап . Қытай, ал екінші тарап . біртұтас делегацияға біріккен жаңа тәуелсіз мемлекеттер болмақ. Келіссөздерді осындай пішімде жүргізу жөнінде ҚХР . мен жарты жыл бойы қызу пікір талас жүрді. Ресейліктер КХР мен ортақ шекарасы бар бұрынғы кеңес елдері құрамында біртұтас делегация құруды талар етті. Мемлекеттер бөлектеніп кеткен екен, онда оларға Қытаймен келіссөздерді әрқайсысы өздері жүргізгендерді дұрыс деген басқа да пікір болды. Бірақ түптеп келгенде, салауатты ой жеңді және осынау күрделі жағдайда Қытай жағы сындарлық көрсетті. Пекин Ресей жағының өкілі басқаратын бірлескен делегациямен жұмыс істеуге дайынбыз, егер бұған басқа мемлекеттер қарсы болмаса деп мәлімдеді.
Біз Қазақстанда бұл мәселені талқылаған кезде біздің жас мемлекетіміз үшін Қытаймен шекара ауданында сенім шаралары проблемасы төтенше маңызы бар екендігін негізге алдық. Сондықтан Қытаймен келіссөздерді жалғастыруға шешім қабылданды. 1992 жылғы 8 қыркүйекте мен Президенттің тапсырмасымен Минскіде шекара ауданында сенім шараларын қамтамасыз ету жөнінде Қытаймен келіссөздер үшін Ресей, Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстан құрамында бірлескен делегация құру туралы баяндалған хаттамаға қол қойдым .
«Шанхай бестігі» кездесуінің өзі өте жемісті өтті. Цзян Цзэмин бес шекарамаңылық мемлекеттің ынтымақтастығын дамытудың мәні жөнінен бағдарламасы іспетті болған сөзі баршаның есінде қалды. Кездесуге қатысушыларға Қытай «Шанхай бестігін» дамытуға бірінші дәрежелі маңыз беретіндігі және оны іске қабілетті ұйымға айналдыру мақсатын көздейтіні кездесуге қатысушылардың бәріне де түсінікті болды. Біздің Презитентіміз
Н.Ә.Назарбаевта осы тұрғыда сөйледі. Оның ұсынысы бойынша Бірлескен мәлімдемеге қол қойылды, онда Азия құрлығындағы қауіпсіздік және
        
        Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі
Азия қауіпсіздігі туралы айтқан кезде Шанхай ынтымақтастық ұйымы
туралы айтпай кетуге болмайды. Бұл ұйым КСРО мен ҚХР ... күрт ... ... тамыр жайды. Кеңес-Қытай қатынастары ... ... ... ... ... сенім шараларын нығайту туралы
мәселелерді ... үшін ... топ ... ... ... ... сол кездегі министрлер Э. Шеварднадзе мен Цянь Цичэнь ... ... ... ... ... бөлігінде сол кезде осы күрделі
үдерістің алға жылжуына зор үлес қосқан ... ... ... пен ... ... ... істеді.
КСРО тарағаннан кейін осы аса маңызды салада одан әрі ... ... ... ... Әлі есімде, 1992 жылы наурызда мені Ресей Сыртқы істер
министрлігіне шақырып, жұмысты жаңа ... ... ... ... түсіндірген-ді: бір тарап – Қытай, ал екінші тарап – ... ... жаңа ... ... ... ... ... жүргізу жөнінде ҚХР – мен жарты жыл бойы қызу пікір талас
жүрді. Ресейліктер КХР мен ... ... бар ... ... елдері
құрамында біртұтас делегация құруды талар ... ... ... ... онда ... Қытаймен келіссөздерді әрқайсысы өздері
жүргізгендерді дұрыс деген басқа да пікір болды. ... ... ... ой ... және осынау күрделі жағдайда ... жағы ... ... ... ... өкілі басқаратын бірлескен делегациямен жұмыс
істеуге дайынбыз, егер бұған басқа мемлекеттер қарсы болмаса деп мәлімдеді.
Біз Қазақстанда бұл ... ... ... біздің жас мемлекетіміз
үшін Қытаймен шекара ауданында сенім шаралары проблемасы төтенше маңызы бар
екендігін негізге алдық. Сондықтан ... ... ... ... 1992 жылғы 8 қыркүйекте мен Президенттің тапсырмасымен
Минскіде шекара ауданында сенім шараларын қамтамасыз ету жөнінде ... үшін ... ... ... және Тәжікстан құрамында
бірлескен делегация құру ... ... ... қол ... ... ... өзі өте жемісті өтті. Цзян Цзэмин бес
шекарамаңылық мемлекеттің ... ... мәні ... ... болған сөзі баршаның есінде қалды.[2] Кездесуге
қатысушыларға Қытай ... ... ... бірінші дәрежелі маңыз
беретіндігі және оны іске қабілетті ұйымға ... ... ... қатысушылардың бәріне де түсінікті болды. Біздің Презитентіміз
Н.Ә.Назарбаевта осы ... ... Оның ... бойынша Бірлескен
мәлімдемеге қол қойылды, онда Азия ... ... ... ... проблемаларын қарау үшін сыртқы істер министрлері,
үкіметтер басшылары және мемлекеттер басшылары деңгейінде ұдайы кездесіп
отыру қажеттігі ... ... ... ... ... бір блокқа, бірде-бір ұйымға кірмеген ... ... ... алғаны атап айтар жәйт. 70 – жылдары Қытайдың
халықаралық лексикасында ешқандайда ... ... да бір ... кірмеу деген мағына беретін «бу цземэн» деген термин болатын. Бірақ
геосаяси ақиқаттың ... ... ... икемділік танытып, іс
жүзінде Орталық – Азия сияқты маңызды аймаққа өз ықпалын жүргізу ... ... ... ... премьері Чжу Жунцзи: «АҚШ-ғы
жаратылыстардан соң бір түн ішінде ғана Қытайда ... қоры ... ... ... ... деп ... Қытайлық әріптесімнің Нью-
Йорк мэрі Р. Джулианидің зәулімдер үйіндісінің орнына одан да сәулетті ... ... ... ... деп ... ... ... қалыпты: «Ол камера алдында қаздиа қалғанша, әлі де құтқаруға
болатын ... ... ... деп мәлімдеді Қытай басшысы ... ... ... ... ... ... кездесуі кезінде үлкен
өкініш және халықаралық лаңкестіктің ... келе ... жаңа ... көңіл ауғанын қатты сезіліп тұр.
Сондықтан «Шанхай бестігінің» Алматы отырысы қалыптасып келе ... ... ... ... ... ... серпіліс болды деп сеніммен
айта аламын[4].
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев рәсімде ... ... қол ... ... ... ... ... сенімді
нығайту жөніндегі келісімге қол қойылуы Азия-Тынық ... ... ... ... ... және географиялық ауқымдағы алғашқы құжат
болып ... ... ... ... ... әрекет ету
аясында орасан зор әскери әлеуетті өзара бақылау, ал кейіннен оны қысқарту
көзделіп ... ... ... ... мұхит аймағында және жалпы
алғанда Жер ... ... пен ... ... одан әрі ... ... ... келісім елдеріміздің арасындағы байланыстарды екі жақты да, көп
жақты да дәйекті әрі жемісті дамыту үшін берік негіз қалап ... ... ... ... ... ... бес ... ұзақ
уақытқа созылған келіссөз барысында аса маңызды проблемаларды шешуге ... ... ... ... Н. ... ... тағы бір ... басымдығын атап
өтті. Онда келісімдерді орындау ... және ... ... ... ... барлық мәселелер мен ... ... ... жылы 13 маусым күні Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... басшылар кеңесінің кезекті
саммитіне қатысу үшін ... ... ... өз ... ШЫҰ – ... ... бірі ... бас қосудың тұжырымдық қорытындысына
айрықша мән ... ... ... ... ... ... қатар оған
мүше елдер арасындағы өзара сенімділік серпіні жаңа ... ... ... инвестиция игілігінің нәтижесі және сауда-экономикалық
байланыстардың жақсаруы – ... ... ... ұйым ... ... ... Н.Ә. Назарбаев КХР-дің төрағасы Ху Цзиньтао мен кездесіп, екі
ел арасында ... және ... ... ... ... ... өрбітті. Бұл бас қосу «Шанхай бестігінің» он
жылдығына арналғандықтан Қытай жағы ... ... ... ... ... ... ... [7]
ШЫҰ-ның ұстанып отырған бірегей саясатына Батыс елдері де ... ... ... жыл ... ... ... бейбіт ұстанымы мен
саяиси көрегендігі әлемдегі тұрақтылықты талап етеді. Сондықтан да ... ... ... ... ... дүниеге келіп жатқаны мәлім.
Осының айқын айғағындай, саммит жұмысын әлем қауымдастығын насихаттау үшін
әлемнің әр ... үш ... жуық ... ... [8]
Мелекет басшысы Н. Назарбаев Қытайдың жетекші бұқаралық ақпарат
құралдарының тілшілеріне сұхбат бере отырып, журналистардің « ... ... ... келешегі кандай?»,- деген ... ... ... қайтарды.[9]
Естеріңізге сала кетейік, - деді Елбасы. – Тәуелсіздік алғаннан кейін
Қазақстан Қытаймен қарым-қатынасын « ... ... ... ... Ал,
бүгінде екі жақты қарым-қатынастар стратегиялық ... ... ... Екі жақты байланыстарды дамытудың бірінші маңызды нәтижесін
ерекше атап өткім келеді. Біріншіден, 2002 ... ... ... мен ... арасындағы тату көршілік, достық және ынтымақтастық
туралы шартқа қол қойды. Бұл екі ... ... әрі ... ... ... ... ... шекара мәселесі толық реттелді. Үшіншіден эконоимкалық
ынтымақтастық нығайтылды. Бүгінгі күні екі ел арасындағы ... ... ... ... асып ... Былтыр төраға Ху Цзиньтао екеуміз тауар
айналымы көрсеткішін 10 миллиард доллорға жеткізу ... ... ... ... ... ... ... елмен өзара тиімді байланыстарға балама жоқ
деп санаймыз.[10]
Тақырыптың зерттелу деңгейі - ШЫҰ туралы ... ... ... ... мақалалар көптеп табылады. Бұл ұйым туралы саяси ... ... ... ... ... мен ... ... оның көптеген қарама-қайшылықтары жетерлік болып табылады. Осы ұйымға
байланысты ... мен ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
Н.Ә.Назарбаев, «Сындарлы он жыл»., Алматы, Атамұра 2003ж, Н.А.
Назарбаев «На пороге XXI ... ... 1996г, -с 220, Н.Ә. ... ... ... 1999. -197 б, С.Абдулпаттаев « ... ... ... - ... ... ... К.Қ. ... Дипломатиялық очерктер., -Алматы., 2003ж, -386-396
беттер, Тоқаев К.Қ. «Тәуелсіздік туы ... ... 1997 ж., - ... Хан, Л.С. ... Г.Б. Рахманов. «Қазақстан Республикасының сыртқы
саясаты» Монография., -Алматы 2003ж, -165-188 беттер.
«Егемен Қазақстан» газеттерінен 6 ... 2005ж ... ... 5-б, ... ... қатысу қазақ мемлекеттілігін
бекемдеу факторларының бірі», «ШЫҰ ... ... ... ... ... ... жетістіктері», «ШЫҰ-ның тиімділігін арттыру» -5-6-
шы беттер,. «Егемен Қазақстан» 2005ж, 6 шілде ... Алып ... ... ... ШЫҰ-на мүше мемлекеттер басшыларының Декларациясы –
1-2 беттер., «Заң газеті» 2005ж, 6 ... №56 ... ... ... келеді,
-1б., «Егемен Қазақстан» 2005ж, 1 шілде, Қауіпсіздік пен тұрақтылық – қоғам
дамуының ... -1-2 ... ... мен ... 2005ж, 8 ... ... Елорда тізгінді Пекинге берді, -5б, Қазақстан үшін бұл ұйымның
экономикалық, саяси маңызы бар, -6б, ... өз ... ... ... «Жас ... шілде №27 (27) ШЫҰ әлі ... -5, Кеше ... ... ... ... ше? -1-4 ... ... болып отыратын одақтас керегі жоқ, -4б, АҚШ қарап қалмаса кере-ті, -5-
6 беттер., ... ... Әлем ... көз ... -6 б, ... ... ұмтылады, -5б., Қ.К. Тоқаев Қазақстан және қауіпсіздік //
Егемен Қазақстан 2004ж, 27 қазан.,
«Егемен ... ... ... ... ... № 8, Дипломатия
жаршысы, ШЫҰ Хартиясын бекіту туралы Қазақстан Республикасының заңы ... мен ... ... ... ... және ... Жас ... ҚР-ның
Парламентінің жаршысы №11, ШЫҰ Хартиясын ... ... ... ... Ақ ... т.б ... мен еңбектер оның тарихи маңыздылығы мен
міндеті төменде ... ... ...... бұл ... ... жағдайы мен
оның себептеріне және де кезеңдер төңірегіндегі саяси белсенділікке
тұжырымдар жасаумен ... ішкі және ... ... ... ... ... бұқарасының белсенділігінің артуымен сипатталады. Осы себептерге
байланысты курстық жұмыстың да ... ... ... мен ... ... ... болып табылады:
- ШЫҰ алдына қойған мақсаттары мен қызметі;
-Басшылардың бір-бірімен кездесуі нәтижесіндегі қол ... ... ... ... ... Сауда, қауіпсіздік, экономика, инвестиция саласындағы қызметтері
және саясаттарының қорытындыларын пайымдап, кеінгі мәселелерге ... ... ... ... ... ...... жұмыс ШЫҰ мәселелелерін
қазіргі уақыттағы талапқа сай және оның белсенділігінің сонымен қатар
жаңашылдылығының ... жаңа ... ... ... ... түседі. Осы зерттеу ... ... ... және
қорытындыларды ШЫҰ саяси және құқықтық ойлар дерегі, сонымен ... ... ... мен ... ... болашақ
жұмыстарда пайдалану.
Зерттеу жұмысының деректік негізі – осы курстық жұмысты ... ... ... ... кітапханасынан, Ы. Алтынсарин
кітапханасынан, Ғылым Академиясының Орталық ... ... ... ... ... ... желісіндегі
мптериялдарға сүйене отырып, осы тақырыпқа ... ... ... ... ...... кіріспеден, басты екі тараудан,
қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Міне, осы ... ... ... ... ... сай өрбу ... ... Қытай ынтымақтастығының негізгі мақсаттары.
Қазақстан-қытай ынтымақтастығын жөнге салу ... ... ... ... Қазақ ССР–ның Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 1991ж. шілдеде
Қытай Халық Республикасына барған сапарынан ... Ол ... ... ... ... ... Одағының бір бөлігі болып қалды,
сондықтан тікелей серіктестік ретінде ... ... ... Шынжан
–Ұйғыр автономиялық аймақпен байланысу ... ... ... ССР ... арасындағы принциптерімен негізгі ынтымақтастық бағыттары туралы
Келісімге қол ... ... ең ... ... ретінде бір біріне сенушілік және
ынтымақтастықты қатынас ретінде мәлімдеді.
Екі жақ тауар айырбасын, ... ... және ... ... ... үшін қолайлы жағдайды жасауды міндеттеді.
1990 жылы Қазақстан мен Қытай арасындағы ... ... ... ... Қазақстанның тынық мұхит жағалауына қысқа жолмен
жетуіне үміт пайда болды.
Сол кезде екі ел ... ... ... ... қол ... ... ... Н.Ә.Назарбаев өзінің естелігінде: « Біз үшін Қытаймен
дұрыс достық қатынас – бұл тағы да бір ... жол. ... ... тек қана ... ... өтетін жол болған. Солай істеу Орталыққа тиімді
блды. ... ... ... ... ... рынокқа балама жол
іздедік».[12]
Қазақстан ... мен ҚХР ... ... ... 3 ... жылы орнатылды. Дипломатиялық қатынасты орнату туралы ... «Екі ел ... ... ... ... Республикасы
мен Қытай Халық Республикасының Үкіметтері ... ... ... ... 3 ... 1992 жылы ... шешті. Екі ел Үкіметтері
екі ел арасындағы достықты, ... ... үшін екі ... құрметтеу және аумақтың тұтастығын, жеке басқа ... бір ... ішкі ... араласпаушылық, теңдік пен екі жақты
пайда және бейбітшілікте өмір сүруге клісім жасажы.
Қытай Халық Республикасының Үкіметі Қытайдың ... ... ... және Тайвань Қытайдың бөлінбейтін бір ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі
Тайваньмен қандай түрде болса да ... ... ... ... жылы ... ... ҚХР ... істер министрі Цянь Цияэнь
ресми ... ... жылы ... ... Н.Ә.Назарбаевтың ҚХР–на алғашқы
ресми сапары болды. [14]
Н.Ә.Назарбаев ҚХР Төрағасы Цянь Цзэминмен ... ... ... ... ... үлкен де, орташа, кіші тнң
құқықтылығын батыл ... және ... ... басымдылық сипат
көрсетуде деп атап өтті. Ол Біріккен Декларация ... ... ... ... құжаты деп сипаттайды.
Әсіресе Президент шекараны бөлуге, ... ... ... ... ... ... ... нығайтуға айрықша көңіл ... ... ... жарылыс туралы мәселені көтерді, өтіп жатқан сынақтар
Қазақстан тарапын алаңдатып отырғанын атап ... ... ... ... ... ... ... туралы ойын
айтты[15]
ҚХР Төрағасы Цзянь Цзэминьді келіссөздің ағымы мен ... ... «Біз екі ... ... дамуын қолдаймыз
және Сіздің Қазақстан мен Қытай арасындағы достық пен ... ... ... ... ... мен ҚХР ... көрнекті орын
алатын мемлекеттер,- деп қытай басшысы атап көрсетті»[16]. Ол Қазақстанмен
достық және ынтымақтастықты нығайтуда ҚХР ... ... ... ... Ұлттық сепаратизмге деген ҚХР-ның ... ... үшін ҚХР ... ... ... Ол былай деді: «Біз ҚХР-ын
бөлшектеу әрекеттернің кез ... ... ... қарсымыз. ҚХР-да
және Орта Азия аумағындағы тұрақтылық – бір ... әсер ... ... ... деңгейдегі кездесу- бұл екі жақты қатынастың ... ... ... ... ... ... деп Қ.К. ... Қол қойылған Декларация келісім-шарт түріндегі қазақстан-қытай
қатынастарының негізгі қағидаларын бекітті». Бұл құжаттың аса маңызы ішкі
істерге араласпау, ... ... ... және ... ... ... ... жылы қыркүйек айында Президент Н.Назарбаевтың ҚХР-на екінші ресми
сапары болып өтті. ... ... пен ... ... Цзэминьнің
келіссөзі, сондай-ақ Президент пен ҚХР Мемлекеттік кеңес Премьері Ли ... ... ... екі ел ... ... қарым-қатынастарды ары
қарай дамыту және тереңдету туралы Біріккен Декларацияға қол ... ... ... мен ҚХР тату ... ... және ... ... ұзақ
және тұрақты ынтымақтастықтық қатынастарды қолдау және дамыту, екі елдің
және халықтың түпкілікті ... ... ... ... және ... ... тұрақтылық пен дамытуды сақтау және нығайтуға ... ... деп ... атап ... ел ... ... ... жүктерді өңдеу және тасымалдау
үшін Қытай теңіз порты ... ... ... ... Қазақстан
Министрлер Кабинеті жанындағы гидрометеороллгия Бас басқармасы және ҚХР
Метеорология басқармасы арасындағы ... ... ... ... ... ... қатар қазақстан-қытай мемлекеттік
шекара туралы Келісімін бекіту туралы Грамота алмасу туралы Хаттамаға ... ... ... ... ... және сенімділік шаралары бойынша
Мәжіліс шақыру туралы Президент ... ... тағы ... ... ... ... ... алғаш рет Өзбекстаннан өзге мүше бес ... ... ... Тәжікстан және Кырғызстан басшылары 1996 жылғы
сәуірде қол ... ... ... ... саладағы сенімді нығайту
туралы» келісімнен бастау алды, ал келесі 1997 жылы «Шекара ... ... ... ... туралы» екінші келісімге қол қойылды. Бұл
екі құжаттың алғашқысына бес мемлекет басшылары ... ... ... қол ... ... көп ұзамай «Шанхай бестігі» ... ... ... ... «Шанхай бестігінің» пайда болуы Қытай Халық
Республикасымен бұрынғы ... төрт ... ... ... жаңа ... ... Мемлекеттердің бір ұйым астына бірігуіне
аймақтың қауіпсізлігі мен тұрақтылығына, ... ... ... ... ... терроризм мен экстремизм бейнесінде бой
көрсетуі, ... ... ... ... ... кешіп жатқан
қазіргі әлемнің экономикалық сипаттағы проблемалары шешуші ықпал ... ... ... 24 сәуірде Мәскеуде «Шанхай бестігі» ... ... ... ... ... ... келісімге қол қойды. Тараптар
шекараның екі жағы бойынша жүз ... ... өз ... ... ... Осы ... тек шекара әскерлері қалдырылатын
болды. Қандай да әскери жаттығулар жөнінде бес мемлекет бір-бірін ... ... етіп ... міндеттенді. [21]
Бұл орайда біздің еліміз үшін аса маңыздысы, жоғарыда аталып өткен екі
келісімді ... ... ... ... шекара ауданында қауіпсіздікті
қамтамасыз ететін және қарулы күштер балансын сақтайтын Бірлескен бақылаушы
топ ... ... ... Бұл бірегей институттың тиімділігі ҚХР мен
ортақ шекара ауданында әскердің жеке құрамалары мен әскери техниканың ... ... ... ... ... ... ... жылы 3 шілдеде Алматыда Шанхай және Мәскеу келісімдеріне қатысушы
5 мемлекет басшыларының кездесуі өтті. Міне, тап осы ... ... ... деп ... ұйым ... ... Оған ... осы
құжаттардың екі жақты және көп ... ... ... ... оң ... тигізгенін атап өтті. Делегациялар
басшылары 5 мемлекеттің өзара іс – ... ...... және шекара
мәселелерімен шектелмеуі тиіс деген пікір білдірді. Өйткені қауіпсіздік пен
ынтымақтастықтың проблемелары бойынша ... ... ... ...... ... ... министрлері қол қойған Алматы кездесуіне қатысушылардың
бірлескен мәлімдемесінде “қырғи – қабақ соғыс” аяқталғаннан кейін ... ... келе ... жаңа ... ... ... саяси ведомстволар басшылары 5 мемлекеттің арасындағы ... іс ... ашық ... бар ... және ... ... ... атап көрсету қажет деп тапты.
Тараптар аймақтағы нақты болмыстарды негізге ала отырып, қауіпсіздік
мәселесі бойынша екі жақты және көп жақты ... ... ... ... ... ... 5 ... ХХI ғасырда жалпыға
бірдей бейбітшілік пен гүлдену үшін жаңа әділетті және ұтымды ... ... – ақ ... ... құру ... деп ... Олар ... достық және ынтымақтастық қатынастарын бүкіл Еуразиялық
кеңістікте ... ... және ... ... жұмыс
істейтін факторына айналдыруға бекем бел буғандарын білдірді.[23]
1999 жылғы ... ... ... ... ... ... ... оқиға болды. Оның қатысушылары ... ... ... олар ... ... ... ... транспаренттілігі және
оны шекара алабында азайту; шекаралық мәселелерді реттеу және ... ... ... ... ... Бес мемлекеттің басшылары көп тараптылық осы
заманғы дамудың ортақ ... ... ... және ... ... ... тұрақтылығына жәрдемдеседі деген пікір білдірді.
1999 жылы Қарулы күштерді қысқарту туралы келісімнің ... ... оған ... 100 километрлік географиялық аймақтардағы жеке
құрам, қару-жарақ және әскери техника туралы ресми ақпарат ... ... ... ... азиялық дипломатиялық практикада ұқсас нұсқасы жоқ.
Сондықтан аймақтағы қарусыздану процесі ... ... ... ... ... ... болады. Қазақстан үшін бұл әсіресе маңызды, өйткені
әңгіме шекара арасындағы қытайлық ... ... ... ... ... ... ... келісімдерді орындау мақсатында 2000 жылы ... ... сөз жоқ, ... ... ... ... ... арасында ашық ой- ниеттің нығаюына және өзара сенім білдірудің
өсуіне ... ... ... «Шанхай бестігі» шеңберіндегі ынтымақтастықта жаңа
элементтер көзге ... ... ... келе ... ... мен ... таралуы, есірткімен және атыс қаруымен сауда-
саттықтың кеңеюі азиялық ... ... ... ... ... қайта қарауды талап етті.[25]
2000 жылғы сәуірде Астанада өткен Қорғаныс министрлерінің кездесуі
және 2000 жылы Душанбеде өткен «бестіктің» ... жаңа ... ... ... ... тиісті елдердің батыл шараларға бару дайындығын паш
еткен маңызды ... ... ... ... ... қабылданған
Душанбе декларациясында «бестікке» қатысушылар өз аумағын ... ... ... ... және ... ... нұсқан
келтіретін қызмет үшін пайдалануға жол бермейтіндігін қадап айтты.
ШЫҰ құрылуы.
Қазақстан Республикасы халықаралық құқықтың дербес тұлғасы ... ... ... ... бастап, елдің басшылығы ұлы көрші Қытай Халық
Республикасымен ұзақ мерзімді, тұрақты тату көршілік, ... және ... ... ... ... беру ... мүддемізге сай
келетінін айқындады. Қазақстан Президенті ... ... ... деп
атап көрсетті: «Меніңше, адамзаттың XXI ғасырдағы дамуы көбіне-көп Қытаймен
байланысты ... ... ... ... ... өз саясатының
негізгі өзегі деп түсінеді. Ал Қазақстан үшін осынау болашағы ... ... ... ... келе жатқан мемлекетпен ойдағыдай қарым-
қатынас орнату айрықша маңызға ие.» [26]
Қытаймен шекараның заңды ... ... ... ... ... ... кепілдік берілуі ынтымақтастықтың ... екі ... ... ... тұрақтандыра түсті.
Қазақстан-Қытай шекарасының өн бойында қауіпсіздіктің ... ... 2001 ... ... ... Пекинде делимитация бойынша Қытай-
Қазақстан бірлескен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның, Ресейдің және ... ... ... ... ... ... ... білдіруді нығайтуға және әскери
текетірес деңгейін төмендетуге ... ... шеше ... ... бола ... Шанхай ынтымақтастық ұйымының қызметіне негіз болған
Шанхай мен Мәскеуде қол қойылған ... ... ... ... үлгісі болған жоқ. Демек олардың аймақтағы тұрақтылықтың кепілі
ретінде қызмет ететіндей ... ... ... ... ... ... ... реттеу және
бастапқы сенім білдіру шаралары жөніндегі жұмыстың басталуы 1990 ... ... тура ... сол кезде Кеңес-Қытай шекарасы ауданының қарулы
күштерді ... ... ... ... ... мен ... сенім білдіруді нығайту туралы КСРО Үкіметі мен ҚХР ... ... қол ... Сол ... бұл ... ... мен қарулы
күштерді қысқарту туралы бірыңғай келісім блады деп ... ... ... ... ... қарулы күштер туралы шарт пайдаланылды, ... ... оған ... ... ... ... ... сөз етіп отырған келісім шекаралық аймақта ғана қолданылады.[28]
Парасатты түрде ... ... ... осы ... ... ... ... тату көршіліктің және достықтың ұзақ мерзімді ... және ... ... ... ... пен ... нығайту;
- Азия-Тынық мұхит аймағында және бүкіл әлемде ... ... ... ... ... ... аумағында орналасқан қарулы күштерді қысқарту және
шектеу, оларға бірыңғай қорғаныс сипатын беру.
КСРО ыдырағаннан кейін осы ... ... ... ... ... тарап делегациясы құрылды. Оның құрамына Қазақстан Республикасы,
Қырғыз Республикасы, Ресей Федерациясы және ... ... ... кейінгі келіссөздерде әскери саладағы сенім білдіруді нығайтатын ... ... ... ... ... уақытта оңайға түскен жоқ. Бұл ең алдымен
келіс сөздердің басты тақырыбына – қысқарту процесі аяқталғаннан ... жеке ... қару – ... және ... ... ... ... қатысты болды. Пікірлердегі белгілі бір алшақтық жұмыс
ырғағын елеулі ... ... Жүз ... ... саны аз ... мен
әскери техникасы бар Қытай тарапы біржақты қысқартуды ... етті және ... ... ... ... ... тап осы ... аймақта тарихи және
географиялық тұрғыдан қалыптасып кеткен орналасуы ... ... ... қытайлық нұсқасы Қтайдың шектес әскери округтеріндегі
әскерлердің негізгі бөлігін ... ... тыс ... ... ... ... үшін ... тарап делегациясы шекара
ауданындағы әскери саладағы сенім білдіру ... ... ... ... ... ... Тынымсыз дипломатиялық жұмыстың нәтижесінде
тиісті Келісімге бес мемлекеттің басшысы 1996 жылғы 26 сәуірде ... ... әрі ... ... ... бақылау мен тексерудің
деректерімен ... ... ... ... Қытай Бірлескен
тараптың шекті деңгейлергі қатысты ... ... 1997 жылы ... ... қол қойылған Қарулы күштерді қысқарту туралы келісім
біртұтас ... ... ... оның ... ... ... ... қолданудың географиялық шектері туралы хаттама, оған
географиялық шектерді белгілейтін сызықтар түсірілген және осы
сызықтардың өтуінің ... ... бар ... қоса
тіркеледі;
- Келісім шеңберінде деректер алмасудың санаттары мен үлгілерін
белгілейтін ақпарат алмасу ... ... ... қамтитын қару – жарақ пен әскери техниканы ... ... ... мен ... ... ... ... хаттама.[32]
Шекара ауданында сенім білдіру шараларын нығайту және қарулы күштерді
қысқарту туралы келіссөздер процесі Қазақстан – Қытай ... ... ... ... – ақ ... учасклерге қатысты
проблемаларды шешумен тығыз байланысты болды. Осындай жолмен көпжақты
келісімді ... екі ... ...... шекаралық проблемаларын
реттеуге жәрдемдесті. Шанхай мен Мәскеуде қол ... ... ... мен ... ... көрінеді.
Шекара ауданындағы сенім білдіру ... және ... ... туралы уағдаластықтар әлемдік практикада теңдесі жоқ үлгі ... Бұл ... ... ... оң ... Төтенше
маңызды жағдай мынадан көрінеді, халықаралық құқықтық тұрғыдан ... ... ... ... ... аталған келісімдер шекаралас елдерге Еуразияның ұлан
– байтақ аумағындағы қауіпсіздікке ... ... ... кең
ауқымы бойынша келіссөздерге кірісуге мүмкіндік берді. ... ... ... рөлі мен ... зор ... ... айта ... Бұл ұйымның үлкен болашағы бар. Қазір ШЫҰ-ға ... ... ... ірі ... ... Монғолия кіруді ойластырып
отырғандары бекер емес. Бұл орайда ... мүше ... ... ... ... ... жолды таңдап алды. Ол – ШЫҰ-ның ... ... ... ... ... ... оған барынша пәрменділік
пен тиімділік беру, ... ... ... ... содан соң барып
оған жаңа мемлекеттерді қабылдау туралы мәселелерді қарау.[34]
ШЫҰ-на мүше ... ... ... 2005 жылғы 5 шілдедегі
Декларациясы Қазақстан Республикасының, Қытай Халық Республикасының, Қырғыз
Республикасының, Ресей Федерациясының, Тәжікстан ... ... ... ... ... ... ... туралы мәлімдейді[35]:
Мемлекет басшыларының Ташкентте 2004-жылғы 17 маусымдағы кездесуінен
кейінгі үлкен кезеңде сол ... ... одан әрі ... және ... алға ... ... міндеттер іс жүзінде орындалды.[36] Ұйымға
мүше мемлекеттердің көп ... ... ... ... алға ... ... халықаралық ұйымдармен және елдерімен өзара ... ... ... 2004 ... ... ... кіріскен тұрақты әрекет ететін
органдары - ... ... және ... Өңірлік антитеррорлық
құрылым - Ұйымның үздіксіз қызметін қамтамасыз ... ... ... айналуда. ӨАТҚ-ның басшы органы-Кеңестің өсе ... ... рөлі атап ... оның ... ... мен ... ... мен үйлесімділігін арттыру мақсатында мемлекеттер
басшылары ... ... ... ... ... ... кеңесі Хатшылықтың рөлін күшейту жөнінде және оның
жетекшісінің ... ШЫҰ бас ... деп ... ... ұсыныстар
әзірлейді деп уағдаласты. [37]
Мемлекеттер басшылары ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... екінші кездесуінің
барысында қол жеткен уағдаластықтарды іске асыру жөнінде қажетті ... ... атап ... ... ... ... ... Шанхай конвенциясын
іске асыруда жәрдем көрсету үшін мемлекеттер басшылары ... ... ... ... ... ... ... келісті.
Мемлекеттер басшылары саммит барысында қабылданған ... ... ... сепаратизммен және экстремизммен күрестегі
ынтымақтастық ... ... ... ... қызметіне бұрынғыдан нақты мақсаткерлік сипат беруге
мүмкіндік ... ... ... ... ... күзде Мәскеуде болатын Үкімет
басшылары (премьер - министрлер) кеңесінің мәжілісі 2004 жылғы ... ... ... мүше ... көпжақты сауда-экономикалық
ынтымақтастықтағы бағдарламасын орындау жөніндегі шаралар жоспаын іске
асыруға, ... ... және ... ... ... көлік, қоршаған
ортаны қорғау, төтнеше ахуалдарды жою, мәдениет пен білім беру үшін ... ... мен ... ... ... ... ... арнаға көшіруге нақты серпін беретінін, сондай-ақ
ШЫҰ-ның ұтымды қаржы –бюджет саясатын бекітетін негізге алады.[39]
Ұйым ... ... ... ынталандырудың жаңа ресурсы
қалыптасуы қорвтвнды кезеңге көшкен ШЫҰ-ның Іскерлік кеңесі болуы ... ... ... ... ШЫҰ ... Даму ... ... Сонымен бірге тараптар өңірлік ынтымақтамтық жобаларын жүзеге
асыруға қаржылай қолдау көрсету мақсатында банкаралық өзара ... ... ... ... ШЫҰ ... бақылаушы мәртебесінің Пәкістан,
Иран мен Үндістанға берілуі Ұйымның түрлі ... ... ... және
өзара тиімді ынтымақтастығын дамыту мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... Ұйымға БҰҰ Бас Ассамблеясының ... ... ... 2005 ... ... ШЫҰ мен ... ШЫҰ ... араларындағы өзара түсіністік туралы меморандумдарға қол қойылуы ШЫҰ-
ның әлемдік аренадағы өсе ... ... ... көрсеткіштері болып
табылады.
Мемлекеттер басшылары жаһанданудың қарама-қайшылықты үрдісі жағдайында
баршаға ортақ бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтауға тең ... және ... ... ... ішкі ... қол ... ... емес тұрғыда
ойлау, халықаралық қатынастарды демократияландыру ... ... жүру ... негізіндегі көпжақты ... атап ... және ... ... ... ... ... халықаралық қоғамдастықты өзара сенімге,
өзара ... ... пен ... ... қауіпсіздіктің жаңа
тұжырымдамасын қалыптастыруға шақырады.
Мемлекет басшылары ұтымды әділ ... ... ... ... мен ... ... ... істердегі монополиямен өктемдікке иек
артусыз шынайы әріптестік қатынастарды ... ... тиіс ... ... ... ... құқық қағидаттары мен нормаларының, ен
алдымен, БҰҰ –ның Жарғысымен үстемдігінен ... арқа ... ... ... да ... ... Адам құқығы саласында әр халықтың
тарихи дәстүрлерімен ұлттық ерекшеліктерін, барлық мемлекеттердің егемендік
теңдігін ... да ... ... құрметтеу қажет. [42]
Мемлекеттер басшылары БҰҰ-ны осы ұйымның тиімділігі мен беделін
арттыруға бағытталған ... да ... ... ... ... барынша кеңінен келісуді, БҰҰ-ны реформалау үшін ғана ... ... ... ... ... ... ... дауыс беруді ұстану маңызды екені қуатталды.
Мемлекеттер басшылары XXI ғасырда Азия Тынық – ... ... пен ... ... етуде маңызды рөл атқаруға тиіс болатынын
негізге алады » және тұтастай алғанда ... ... ... оның ... бөліктерінде межелеу сызықтарының иайда болмауын; мемлекеттер
арасындағы кез-келген түсінбеушілік пен ... ... ... жолымен шешілуін;осынау серпінді қозғалыстағы өңірде ... ... ... ... және сындарлылық ахуалы берік орнатуын
жақтайды. Осыған жәрдемдесу - ШЫҰ қызметінің негізгі бағыттарының бірі[43].
Мемлекеттер басшылары Орталық Азия ... өз ... ... ... ... ... пен тұрақтылықты қамтамасыз
етуге бағытталған күш-жігеріне қолдау білдіріп, Орталық Азияның тұрақтылығы
мен экономикалық дамуын нығайтуда ШЫҰ ... рөл ... ... ... ... және ... қауіпсіздік пен
тұрақтылыққа төнетін жаңа сынақтар мен қатерлерге ... ... тұру ... ... күш - ... ... талап етіледі деп санайды.
ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер өз ... ... ... ... басқа мемлекеттердің мүдделеріне қарсы бағытталған актілер әзірлеу
және жүзеге асыру ... тиып ... ... ... және экстремистік қызметі үшін айыпталған немесе соларды
жасады деп күмән ... ... ... ... ... жіне мұндай
адамдарды ШЫҰ-ның басқа мемлекеті тарапыынан тиісті қайырылым болған
жағдайда мүше ... ... ... ... ... ... антитеррорлық құрылымының жұмысын жетілдіру және
тиімділігін арттыру мақсатында шаралар қолданылатын ... ... ... мен ... ... оның материалдық базасын
ең алдымен қару-жарақтың, оқ-құралдарының, жарылғыш заттар мен есірткінің
заңсыз айналымына, ... ... ... қылмысқа қарсы күрес арқылы
жоюға байланысты проблемаларды шешуі маңызды. Терроршылардың жаппай қырып
жою қаруының компоненттері мен ... ... ... және ... ... ... ... айрықша назар аударған жөн. [44]
Терроризмді, сепаратизмді және ... ... ... ... ... алынған табыстар мен құралдарды жария етуге қарсы тұру
ШЫҰ аясында терроршылыққа қатысты деп ... ... ... ... ақша ... қаржы-қаражаттарының қозғалысы мониторингінің
біріңғай көзқарастары мен стандарттарын талдап жасауды, сондай-ақ ШЫҰ-ның
тиісті халықаралық күш-жігерге ... ... ... ... отыр.
Есірткі құралдарынның психотроптық заттар мен ... ... ... ... күрестегі ынтымақтастық туралы
2004 жылғы 17 маусымдағы ... ... ... ... заттар мен олардың прекурсорларының заңсыз айналымына қарсы
күрестегі ынтымақтастықты тереңдету басым назар аударатын ... ... ШЫҰ ... ... ... ... ... қалыптастыру
жөніндегі халықаралық күш жігерге, Ауғанстанның ... ... ... ... тұрақтаныру мақсатында оған көмек ... ... ... ... ... және ... ... белсене
қатысуға әзір. [46]
Біз Ауғанстанда антитеррорлық операция жүргізіп жатқан ... күш ... ... және алдағы кезде де қолдайтын ... біз ... ішкі ... ахуал тұрақтануының он динамикасын
атап өтеміз. ШЫҰ-ның бірқатар елдері коалицияға қатысушы мемлекеттердің
әскери ... ... ... үшін ... ... ... ... операциялар мүддесіндегі әскери
транзит үшін өзінің аумағы мен әуе кеңістігін берді.
ШЫҰ құрлықта, ... әуе және ... ... ... ету ... ... қоғамдастықтың күш-жігеріне сындарлы
үлес қосатын болады.[47]
Ұйымға мүше мемлекеттердің терроризммен, сепаратизммен, экстремизммен
және басқа сынақтармен және ... ... ... ... ... мүше мемлекеттер Көпжақты сауда-экономикалық ... және оны ... ... ... ... ... ... экономикалық бағытта ынтымақтастықты дәйектілікпен кеңейтетін
болады.
«Шанхай бестігі» жұмысына Өзбекстан да басқаша ... ... ... басшысы И. Кәрімов «Шанхай бестігіне» мүше елдерден Өзбекстанды
толық құқылы мүше ... ... ... ... ... Бұл тақырыпқа
үлкен талас болған жоқ. Қытай және ... ... ... бұл мемлекеттің әскери-саяси және экономикалық әлеуетін біледі,
сондықтан И.Кәрімовтің өтінішін қанағаттандырған келісілген ... 2000 ... 5 ... ... ... бесінші саммиті
барысында Өзбекстан тұңғыш рет бұл форумның ... ... ... ... ... ... жоқ ... Өзбекстанның ШЫҰ-ға қосылуымен
осы ұйымның алдында жаңа міндеттердің ... ... ... Бұл, ... ... ... және экстремизге қарсы іс –қимыл жасау.
Аталған теріс үрдістер ... Азия ... ғана ... ... ... да ... шындығы болып табылады. ... ... ... мен ... ... ортақ қауіп-қатер олардың бірлескен
іс-қимылға дайындығының алғы шарты болды.[50]
Шанхай ШЫҰ-ға қатысушы мемлекеттер ... ... ... Бұл ... ... да ... ол ... көз ашпаған осы
мемлекеттегі жағдайды бейбіт реттеуге жәрдемдесу үшін ... ... ... ... етіледі. Бұрынғысынша бейбітшілік пен қауіпсіздікке
кепілдік беруге қабілетті әмбебап ұйым болып ... БҰҰ мен ... ... ерекше маңызы болды. ШЫҰ-ға мүше ... ... ... Ұйымның қызметін жандандыруға және
өзара іс-қимылдың аясын ... ... ... тар ... мүмкіндік алды. Осы заманғы халықаралық ... ... ... ... ... алмасылды. [51]
2001 жылғы маусымның ортасында алты мемлекет басшыларының Шанхайдағы
кездесуінің зор маңызы ... ... ... жаңа ... ... ... ... және Шанхай Ынтымақ-тастық ұйымын құру ... қол ... ... ... бірде-бір блокқа, бірде бір ұйымға кірмеген Қытац
басшылық ролді өзіне алғаны атап айтар ... 70-ші ... ... ... ... да ... қандай да бір халықаралық
ұйымға кірмеу деген мағына беретін «бу цземэн» деген термин ... ... ... ... ... ... ... танытып, іс
жүзінде Орталық Азия сияқты маңызды аймаққа өз ықпалын жүргізу ниетін
аңғартты.
Мұндай ... ... ... және ... әскери қимылдарға
байланысты елеулі оқиғалардың боларын күні бұрын болжап білгендей ... ... ... 2001 ... маусымда нақ Шанхайда ... және ... ... ... конвенцияға қол қойылғаны
атап айтуға лайық. Бұл құжат Орталық Азия аймағында ... ... ... болғаннан кейін өзінің іс жүзінде ... ... мүше ... ... ... жер ... ... үшін
ал жалпы ауданы 30 миллион 189мың шаршы шақырым жерді алып жатыр. Халық
саны ... ... ... ... яғни мұның өзі жер шарын
мекендеген ... ... бірі осы ... ... болып отыр деген
сөз. [53]
2001 жылғы 15 маусымда ... ... ... ... ... Тәжікстан Президенттерінің қатысуымен «Шанхай бестігі» мемлекеттер
басшыларының кезекті кездесуі ... ... Осы ... ... ... ... ... қатысты. Форум жұмысының нәтижесінде төмендегі
құжаттар өмірге келді:[54]
- ... ... ... құру ... декларация;
-Терроризмге, экстремизмге сондай-ақ сепаратизмге қарсы күрес ... ... ... ... ... ... ... Декларацияда оның
алға қойған міндеттері: қатысушы мемлекеттер арасындағы өзара сенім, достық
және тату көршілікті сақтау, саяси, сауда-экономикалық, ... ... ... ... ... ... халықаралық және
аймақтық ұйымдармен пікір алмасу, байланыстар жасауға және ынтымақтастықты
дамытуға ... ... ... ШЫҰ ұйым ... ... мен
міндеттерді бөлісетін басқа елдер үшін ашық деп ... ... ... ... ... ... «Шанхай бестігіне» алтыншы болып
Өзбекстанның қосылуына ... оны ... ... «Шанхай ынтымақтастық
ұйымы» деген жаңа атаумен атау ұйғарылды.
Шанхай саммитінде ұйымның ұлттық ... ... ... ... ол құжатта сыртқы істер министрлері қол қойды.Сол жылы 8
қарашада ҚР Сыртқы істер министрлігінде Шанхай ... ... ... Қазақстанда тіркелген елшілері клубының бірінші ... ... ... ... ұйым ... зор ... бар,
оны қазіргі заманның көкейкесті проблемаларын шншу мақсатында ... ... ... ... ең алдымен халықаралық терорризмге қарсы күрес туралы
болып отыр. Ол сондай-ақ Бішкекте биылғы қыркүйекте ... ... ... үкіметтері басшыларының мәжілісінде қабылданған ... атап ... ... ... ... ... ... жөнінде рәсімдік
жұмысы 2002 жылы жүргізілді. Сыртқы ... ... ... ... ... ... Ұйым ... Аймақтық лаңкестікке
қарсы құрылым туралы келісім және Мемлекеттер ... ... ... Бұл ... бәріне 7-ші маусымда Санкт-Петербургте
қол қойылды. Бұдан басқа мемлекеттер басшылары штаб-пәтері Пекинде болатын
ШЫҰ Хатшылығын ... ... ... ШЫҰ Азия ... ... ... елеулі рөл атқаратын беделді халықаралық
ұйымға айналды[57].
Осында өз шешімін тапқан күрделі мәселенің тағы бірі – ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі келісім. Мұнда үш ел арасындағы делимитация ісін
биыл аяқтау ... ... ... Н. ... ... сөзінде «Шанхай бестігінің» арқа сүйеп келген қағидаттары жаңа
құрылып жатқан «Шанхай ынтымақтастығы ұйымының» алдағы ... де ... ... жөн ... елдер арасындағы ынтымақтастықтың негізгі
мақсаты шекарадағы жағдайды қалыпқа түсіру екендігін бөлекше көрсетті. ... ... ... ... «Шанхай ынтымақтастық ұйымының хартиясын»
дайындау, онда ... ... ... ... беру
қағидаларын көздеу жөнінде ойларын ортаға салды. ... осы ... ... ... және ... қомақты
үлесін ескере келе, сыртқы істер ... 2002 ... ... ... ШЫҰ ... ... Н. Назарбаевқа көшеді және
саммит 2003 жылы ... ... ... ... ... ... қол жетті.
Қазақстанға қатысты айтқанда, онда Министрдің айтуынша, ШЫҰ-да біздің
еліміз оған пәрменділігін және қазіргі заманғы ... ... ... мақсатындағы белсенді жұмысын одан әрі жалғастыратын
болады. ... ... 2005 ... ... ... ... ... әзірленуде.
Алты мемлекеттің басшылары Шанхай ынтымақтастық ұйымы қатысушы
мемлекеттердің өзара ... ... ... зор ... ... кең ... ... салада пайдалануға, екі жақты
және көп жақты негізде аймақта ынтымақтастықты одан әрі ... ... отыр деп ... ... ... сөзінде
Президент Н.Назарбаев «Шанхай бестігі» аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз
етуге ... үлес ... деп атап ... ... ШЫҰ ... және ... қауіпсіздігін сақтау
саласындағы қызметі.
Әрбір өтпелі уақыт сол кездегі мемлекеттердің ... ... ... және ... қауіп төндірген. Халықаралық қауіпсіздік
жүйесі әлемдік саясаттың тоқтаусыз және тиімді қызметін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... көпшілігінің мүдделерін
жүзеге асыру үшін халықырылық ... ... ... үшін керек.
Халықаралық қауіпсіздік осы уақытқа дейін болған және қазіргі бар ғаламдық
өмірлік қауіпсіздіктің бәрін толық торпедалап бітті. ... ... ... есін жия қоймаған дүние, осы уақытқа дейін жаңадан ... ... ... ... ... мен дүние реттілігінің жаңа үлгісін
ұсына алмай отыр. Қалай болғанда да, қауіпсіздік, ғаламдық та, ... ... ... не ... ... қоғамдастық тарапынан жаңа халықаралық жүйе қалыптастыру
қажеттілігі мойындалды. Бірінші кезекте мұны қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... байланыстырған жөн.
Осының салдарынан ұжымдық қауіпсіздік жүйесі күрт ... ... ... ... отырған бүгінгі жағдайда кейбір мемлекеттер өзінің
қауіпсіздігін және ... ... ... ету жөніндегі
функцияларды өз мойнына алуға мәжбүр. Бұл ... ... ... ... мен ... ... кесу туралы ұстанымдарында тек өздерінің ғана
түйсіктеріне арқа сүйейді.
Жоғарыда айтылғандарға байланысты тарқатып айтар болсақ, ... ... ... әрі түбірінен трансфармацияланған ... ... ... үшін ... ... ... қалып қоймау
өз алдына, сондай-ақ аймақтық және ... ... ... ... ие ... ... орасан зор еді. ҚР-ның Президенті
Н. Назарбаев Қазақстанның қауіпсіздік жүйесі ... және ... ... бөлігі болуы тиіс екенін нақты айқындап берді.
Бұл төңіректегі алаңды жәйттер ШЫҰ-ға қатысушы мемлекеттер Қауіпсіздік
кеңесі ... ... 2 ... ... ... ... ... түскені белгілі. Қауіпсіздік органдарының жетекшілері өңірдегі жаңа
қатерлер мен сынақтардың бет-әлпетін тағы бір ... ... ... одан әрі ... және антитеррорлық шараларды тиімді өткізу жағын
кеңесіп пысықтаған болатын. Осы саладағы тиісті ... ... ... мен ... қимылдарға бейімділігінің арасында мүше ... ... ... ете бастаған болатын. Шанхай ынтымақтастық ұйымы
мен Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары ... ... ... ... ... мағынада пікір білдіргені бар. Бұл
орайда мына жәйітті ескерген ... ... ұйым ... ол – ... ... ... қауіпсіздігі мәселелері бойынша консультациялар және пікір алмасулар
өткізетін алаң». ... екі ... ... елеулі айырмашылықты
ажырата білу қажет дейміз.[60]
ШЫҰ БҰҰ Қауіпсіздік ... ... және ... ... екі бірдей
тұрақты мүшесі болуы бұл ұйымның халықаралық аренада үлкен саяси беделге ие
болуына және ... осы ... АҚШ ... теңгермешілік
дәрежеде ұстауға мүмкіндік беруде. Сыртқы қатынаста ШЫҰ өзге мемлекеттерге
қарсы бағытталмаған және ашық ... ... ... ... ШЫҰ ... ... ұйым қызметінің
көп салалығынан әрі жан-жақтылығынан хабардар етеді. Стратегиялық ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық ұймының
халықаралық саясатта жетекші рөлге ие болары кәміл. Мемлекет басшысы таяда
өткен ... ... ... ... алқа ... еліміздің
ШЫҰ-ның қызметіне айрықша мән беретінін атап өтті. БҰҰ Қауіпсіздік
Кеңесінің екі ... ... ...... және ... ... бұл
салмақты халықаралық бірлестікте бірге болу, Қазақ елін Еуразиялық
шеңберіндегі ... ... алға ... ... ... [61]
Демократияны құруда табысқа жетудің басты шарты-тиімді экономикалық
реформалар жолымен ... өмір ... ... ... отыру. Ең
алдымен, демократия қуатты да, ... ... ... негізделуі
тиіс. Өйтпеген жағдайда бұл-өңіріміздің қауіпсіздігі тұрғысынан ... ... ... ... бей-берекеттікке алып келген болар еді.
Ғасырдың бірінші онжылдығындағы сынақтардың тек жаһандық ғана ... ... ... бар. Азия ... ... ... ... ғана емес, сонымен
бірге әлемнің неғұрлым кикілжіңге бейім өңіріне айналып ... ... және ... ... ... болуымен
өзіндік ерекшелігі бар үштіктің маңызы зор. Ең тиімді экономикалық жобаның
өзі қауіпсіз ортаны құрып алмай стратегияның жүзеге аспайтыны, ... ... ... ... қамтамасыз етілмейтіндігі сеніммен
айтуға болады. ... ... мен ... ынтымақтастығының
еуропалық және еуроатлантикалық құрылымдарының ұзақ тарихи платформасы бар.
ШЫҰ-ның ... ... ... бір ғана ... өзі бұл ... ... ... Азиялық ынтымақтастық институттарының
маңыздылығы мемлекет ... ... жаңа және ... ... ... құқықта проблемалардың пайда болуы, болашақ әлем
құрылысына қатысты әр түрлі радикалдық тұжырымдардың ... ... ... ... ... бірлестіктің өзіндік моделін құру
осынысымен де өте маңызды.
ШЫҰ хартиясының ережелерін басшылыққа ала ... Ұйым ... ... ... және ... ... диалог, тығыз ықпалдастық және
берік байланыстар орнатуға қол ... ... ... ... бір ... - оған 2004 жылғы желтоқсанда БҰҰ Бас Ассамблеясы
жанындағы бақылаушы ... ... ... ШЫҰ – ... және ШЫҰ – ... ... ... құжаттарға қол қойылған болатын. Жоғарыда
айтылғандай Монғолия мемлекеті ... ... ... ... ие ... ... болатын астанадағы саммитте Үндістан, Иран,
Пәкістан сынды Азиядағы аса ірі мемлекеттер ШЫҰ бақылаушы мәртебесіне ие
болуы ҚР-сы ... ... ... ... бұл ... ... ... сондай-ақ жалпы әлемдегі орнын айқындай түсері анық.
Қауіпсіздікті қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... ... іске қосудың
перспективаларына мұқият көңіл бөлу форумның ерекше сипатына айналды, бұл
жерде ШЫҰ ... ... ашық ... ... жолы ... ... Осындай жоспарларды нақтылау үшін тиісті
бағдарламаларды ... 2001 жылы ... ... ... ... ... «Қауіпсіздікті ынтымақтастық арқылы» жүзеге асыру идеясын
ұсына отырып келесі жылы ... ... ... ... ... ... айқындау қажеттігін атап көрсетті. [63]
Бірден мына мәселенің басын ашып алу ... ШЫҰ мен ... ... ... пен қауіпсіздік шаралары қамтамасыз етуге қатысты ұқсас
мақсаттар мен міндеттерді бөлісетін құрылымдар болып табылса да, ... ... ... қайшы келмейді. Керісінше Азиядағы
қауіпсіздіктің ұжымдық жүйесінің өзара ... ... ... туралы болып отыр. Егер Шанхай ұйымы оған ... ... ... мен ... ... ... ... көкейде жатқан проблемаларды емін-еркін талқылауға және шешуге
арналған анағұрлым кеңейтілген форум болып табылады. [64]
Саяси қызметі: терроризмге, сепаратизмге және ... ... ... лаңкестікпен күрес мәселесі барлық жерде ауқымды сипат
алып отыр. Бұл Шанхай ... ... ... ... ... ... аясында лаңкестікпен, экстремизммен және сепаратизммен күрес
барысында өзара ынтымақтастықты аса қарқынды ... ... ... ... ... аймақтық құрылым кеңесі лаңкестік ... ... ... ... шаралар жүйесін ұйымдастырушы және
ШЫҰ-на мүше мемлекеттердің өзара ынтымақтастығы мен ... ... ... ... тиіс. Өйткені, бұл ... аса ... күші ... ... ... пен экстремизм секілді
көріністермен күрес жүргізуі жеткіліксіз[65].
Атап айту керек, өздерінің геосаяси орналасуы ... ... Азия ... ... лаңкестікпен күресте аса қырағылықты
қажет ететін басты басты бағыттардың бірінде қалып отыр. Себебі, әлемдік
сыртқы ... ... ... өзгерістер, Орталық Азия өңіріне географиялық
орналасуы жағынан жақын тұрған Ауғанстандағы тұрақсыздық, Таяу және ... ... ... ... ... ШЫҰ-ның қызметіне кіретін ең
айқымды мәселелердің бірі – Ұйымға мүше мемлекттер аумағында қауіпсіздікті
қамтамасыз ету. Осы ... ... ... ШЫҰ ... ... ... кеңесіне жүктелегн, бұл құрылым ... мүше ... 2002 ... 7 ... келісіміне сәйкес өткен жылғы қаңтардың
1-нен жұмыс істей бастады. Бір жарым жыл ... ... ... өз қызметінің
бағыттарын айқындап, біршама ... ... ... Ол ... Ұлттық қауіпсіздік комитеті, Ішкі істер министрлігі және ... ... ... уақытта ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер Лаңкестікке қарсы аймақтық
құрылым кеңесінің қызмет ... ... іске ... баса көңіл бөліп
отыр. өткен уақыт ішінде Құрылым кеңесінің төрт ... ... онда ... ... ... ... кеңесі атқару комитетінің міндеттерін
айқындау мәселелері қаралды.
Қазіргі кезде ШЫҰ Лаңкестікке ... ... ... ... ... ... заңсыз көші – қон, экстремизммен күресудің құқықтық
негізі құрылған ... ... ... ... мүше ... ... заттарының, психотроптық заттар мен прекурсорлардың заңсыз
айналымымен күресу ынтымақтастығы ... ... қол ... ... ... мүше ... тиісті органдары бірлесе отырып,
есірткі заттарының заңсыз көші-қонның алдын алу ... ... ... ... ... органдары Қазақстан аумағы арқылы өткізілуі
мүмкін есірткі транзиті мен ... ... ... ... кесу және ұйымдасқан трансұлттық есірткі топтарын, сондай-ақ өзінің
қылмыстық әрекеттерін жүзеге асыру үшін республика аумағын пайдаланушыларды
жою ... ... ... ... ... ... мүше ... БҰҰ шеңберінде дайындаған ... ... ... ... мен ... ... қатысушы болып
табылады. Ал ШЫҰ құрылғаннан бергі орындалған жұмыстарға тоқталатын болсақ,
ШЫҰ-ның ... ... және ... ... ... ... ... мынадай құжаттардан тұрады:
- ШЫҰ –ны құру туралы Декларация,
- ШЫҰ-ның Хартиясы
- Лаңкестікпен, сепаратизммен және экстремизммен күрес жөніндегі
Шанхай конвенциясы
- ШЫҰ-ға мүше ... ... ... ... ... ... ... келісім[68].
Сонымен қатар Лаңкестікке қарсы аймақтық құрылым кеңесі мынадай
құжаттарды бекітіп, ... мүше ... ... ... ... мемлекеттердің аумақтарында қызметтерін жүргізуге тиым ... ... және ... ұйымдардың тізбесін және
лаңкесттік, сепаратистік және ... ... ... ... ... ... ... халықаралық іздестіруде жүрген адамдардың
тізімін жіберді[69].
ШЫҰ-ның қызметіне қатысты бұдан ... да ... бар. Осы ... жартысында Өзбекстан Республикасы аумағында ... ... ... ШЫҰ ... қарсы аймақтық құрылым кеңесі өз
қызметін бастағалы бері ... ... ... есірткі және қылмыстар
жөніндегі басқармасының ... ... ... ... жөніндегі Еуропалық орталықпен, Өзбекстанда тіркелген
дипломатиялық миссиялармен ... ... ... ... ... ... ... арнаулы қызмет және құқық қорғау органдарымен ... ... ... ... ұсыныс жіберді[70].
Халықаралық терроризм және сепаратизм дегенімз бар болғаны адамзаттың
жасырын дертінің сыртқы көрінісі ғана ... ... ... ... – ақ бұл дерт жеке ... ... ол ... елдер мен
қауымдастықтардың ұжымдық консилиумын қажет етеді. Ол аз болса, бұл дерт
біреулерден ... ... ... пен татуластықты талап етеді.
Терроризм өзінің болжаусыздығымен және тосындығымен нақтылы үрей ... ... ... ... ... да ... қауіп – қатермен
шырмап тастайды. Оның ... ... ... бағыт – бағдары мен уақыты
болжаусыз, сондықтан да айрықша алаңдатады. Террордың ... ... ... ... да, ... құбылысты сипаттап – сараламай тұрып
пікір айтуға болмайды. Терроризм белгілі бір ... пен ... ... үшін күш көрсету идеалогиясын тұғыр етеді. Терроризм көз қарастар ... ... ... ... ... ол қара ... ... Ол өзінен өзі әлеуметтік құндылық бола алмайды, алайда қызмет
көрсетудің бір түрі ретінде айтарлықтай әрекетшілдік пен ... ... ... ... террористік топтар түрінде көрініс табатын
терроризмнің геосаяси себебінің бастау бұлағы ... ... да, ... және ... ... ... бір жола шығып кеткені
айдан анық. Мемлекеттер мен мемлекет ... ... ... әрі
оның өсіп отырғаны, терроризммен күрес жұмыстарын үйлестіріп отыру. ... ... ... ... бар, ... ... жүйесі бар
және бір қарағанда міндеті мен мақсаты мүлде басқаша болып көрінетін,
көптеген ... ... ... ... ... эксаумақтық
штаб – пәтері бар бұқаралық сипат алып отыр. Терроризм мен экстремизмнің
халықаралық интернационалдық ... алып ... ... онды ... аймақтық және ғаламдық қауіпсіздігіне қатер төндіріп отырған
осы құбылыспен күресте тек қана халықаралық үйлестірімнің де ... ... ... ... ... жұмыстары халықаралық
деңгейде көптен бері жүргізіліп келеді және бұл ретте, ... ... ... ... ... ... ететін айтарлықтай тәжирбие
жинақталған[72].
Сонымен қоса ... «Біз ... ... ... ... коалицияның іс-әрекеттерін қолдай-мыз.
Бүгінгі Ауғанстан ішкі саяси тұрақтылыққа қол жеткізді. Антите-ррорлық
операциялардың аяқталғанын ... ... ... мүше елдер өз ... ... ... ... ... ... және уақытша
пайдалануға берілген нысандарды өз қожайындарына қайтарып беруді қажет деп
санайды » деп айқын жазылған. [73]
Ресей ... ... ... ... ... ... қауіп-
қатерлерге қарсы күресу үшін ... мүше ... ... ... ... ... Халқына қарсы қару көтерген Өзбекстан
президенті И. Каримов Әндіжандағы оқиғаларға байланысты қол ұшын ... мен ... ... ақ ... ... айтты. Сондай-ақ саммитте
Тәжікстан президенті Эмомали Рахмонов, Қырғызстан президентін ... ... ... Монғолия президенті Намбарын Энхабаяр, Пәкістанның
премьер-министрі Шаухат Азиз және Үндістан мен Иранның өкілдері ... ... ... аса ... ... ... үшін Қазақстан
президентіне жылы лебіздерін білдірді[74].
Мүше мемлекеттер арасындағы экономикалық қатынастардың дамудағы рөлі.
Қазіргі кезде Қазақстан мен Қытай арасындағы саяси және ... ... ... жоқ. ... ... болмай қоймайды
да, біріншіден, саяси салада – егер де Қазақстанда саяси элитадағы ауыс-
күйісті ... алар ... онда ... ... АҚШ ... ... ... Өйткені Қырғызстан мен Өзбекстанға қарағанда ... ... ... ... ... да Қытай Қазақстанның саясатына тікелей
болмаса да жанама ... ... ... ... ... жағдай.
Қытайдың посткеңестік елдер аумағына халқын жылжыту ... ойы бар. ... бұл ... әлдеқашан басталып та кеткен. Қытайлық жұмыс ... ... ... ... бар. ... тарихи тәжірибесі бойынша
олар біркелді ме, яғни мәңгілікке қоныстануды мақсаттайды. Қытай ... ... ... ... өте ... ... саяси қатынастарға
белсенді түрде араласуына алып келеді. Сондықтан да қандай да ... ... ... де. Ал ... саласында айтарлықтай проблемалар
болмайды. Өйткені, Қытай мен ... ... ... ... отыр. Осы түрғыдан алғанда бұл мемлекет экономика саласында
стратегиялық әріптес ... ... Біз ... үшін ... елміз, әрине
халқымыз жағынан, нарығымыз да ауқымды емес. ... да біз кун асты ... ... көзі ... қызықтырып отырмыз. Біріншіден, мұнай - ... ал ... ... ... да ... ... жағдайы оңай емес. Олай дейтін
себебіміз, Ресей және Қытай сияқты алып әріптесі бар, ... қоса ... Одақ бар. Егер де осы ... арасында экономикалық тұрғыда
нақты түсінбеушіліктер орын алатын болса, ... ... ... тура келеді. Ондай жағдайда Қазақстан Ресейді таңдайды. ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ Ресей
бірінші орындағы әріптес[76]. Көп жақты экономиканы ұстанып отырғанымызбен
де Ресей Қазақстан үшін басымдық болып ... ... ... ... ... ... нақты айту қиын, дегенмен де ШЫҰ бастапқы
кезде шекара жағдайын реттеу үшін құрылды. Ол өз ... ... ... де ... әр түрлі мемле-кеттер мүше ... ... олар ... ... ... ... ... экономикалық жүйе?! Сон-дықтан, ШЫҰ жол айрығында тұр. Саммитте
Орта Азиядағы даму жайына қатысты мәселе көтерілді, ... ШЫҰ ТМД ... ұйым ... қала ма ... ... бар. ... бұл ... тек шекара
мәселесін шешу үшін емес, Орта Азияға төте жол деп қарастырып отыр. ... ... ... ... ... бар бірден-бір ұйым.
Сондықтан да Қытай ШЫҰ-ны сақтап қалуға тырысады. Егер де ШЫҰ тарап кететін
болса, онда ... ... Азия және ... байланысын жоғалтып алмақ. Ал
Қазақстанның не көздегені бар десек, біріншіден, шекара мәселесі, екінші-
ден, Пекинмен тікелей қатынаста ... ... өзін ... ... ... ... ұйымдарға мүше. ШЫҰ ... ... ... ... қатар бір сатыға көтерілуге мүмкіндік берелі. Ал ... ... ... ... мен ... айырмашылығы күн асты
елімен экономикасын нығайтқысы келеді. ... ... ... да ... ... ШЫҰ ... ... Егер де бұл ұйымның болашағы болмаса, онда Қазақстанның ШЫҰ-на
деген ... ... ... ... ... бір-бірімен жеке
ынтымақтасқанды жөн көреді[77].
ШЫҰ елдерінде тұрақсыздық бары байқалып тұр. ... ...... ... ал ... мамыр айында - Әндіжандағы
бүліншілік ... ... ... ... пен ... ... оның Орталық Азиядағы оқиғалардан көрінуі үлкен мәселе туындатары
анық. Проблема Сыртқы істер ... екі ... және ... алты елдің қауіпсіздік кеңес басшыларының кездесуінде талқыланды.
Бұл мәселеде ұйымның ... ... ... ... ... ... өзінде бар. Бірақ екі елдегі ауыр дағдарыс кезінде ШЫҰ ... күш ... ... ... ... ... ... екі пікірді оған
мүше мемлекеттер салмақтары әр түрлі ... өмір сүре ... ... ұйым ... Ал ... ... бұл ... керемет үміт
күтеді – ШЫҰ бір ғажайып жолмен Орталық Азияда ... ... ... ... ... ... деп ... Мұнымен бірге ұйымның
мүмкіндіктерін көрсететін өмір шындығы бар. ШЫҰ ...... одақ ... блок та. ШЫҰ әлі сәби ... және ... ауыр ... оның әзірге шамасы келмейді. Осы ... ... ... ... орынды: сәбізді тым тез өсіруге ... ... ... ... тартып көместесуге болмайды. ШЫҰ елдерінің ... ... ... интеллектуалдық ресурстары әр түрлі[79].
ШЫҰ аясында ұзақ мерзімдік 20-25 ... ... ... ... 2004 жылы ... 130 ... ... осы
бағдарламаны іске асыру жоспары ... Осы жылы ... ... ... ... да ... [80]
Қорытынды
«Шанхай ұйымы бір-біріне бауырлас, дос ниетті елдерді террор ... ... ... ... керек. Тосын оқиғаларға жедел үн қату, шара
қолдану механизмдерін тез ... ... ... тиіспіз. Террорлық актілерге
тосқауыл қою үшін көп ... ... тиым ... ... тізбесін жасауымыз қажет» деп мәлімдеді Н.Назарбаев[81]. Сондай-
ақ президент мына мәселелерді қадап айтты: жер бетіндегі ... ... ... үшін БҰҰ ... ... қазіргі таңда аса маңызды.
БҰҰ-ның Бас ... ... ... ... ... ... кеңес ашатын
кез жетті. Себебі, БҰҰ ... ... ... ... қаруды таратпау
ісіне зор үлес қосады. Өкінішке орай, ядролық ... ... ... ... ... күресте тиімді құралға айнала алмай отыр.
Осынау адам шошырлық қарудың халықаралық терроршылардың қолына ... ... бар. ... қауіпсіздік, экономикалық ынтымақтастық, діни және мәдени
диалог мәселелерін бөлек-бөлек алып қарауға болмайды. Азия ... ... ... Ал ... діни жанжалдардың оты өрши түсуде. ШЫҰ ... жаңа ... аяқ ... ең ... ... ... аударғанымыз
абзал.
Ал ҚХР-ның төрағасы Ху Цзиньтао «Ең алдымен барлық күш-жігерімізді
аймақтағы қауіпсіздік ынтымақтастығын жақсартуға ... Мен ... ... ... ... ... айналатынына кәміл сенемін. Қытай қай
кезде ... ... ... ... өркендеу саясатын ... ... ... ... ... ету Ұйым әлеуетін
кеңейту мақсатында ШЫҰ аясында күш жігерді ... ... ... ... ... және ... да бір блок құру жағына қарай
жүруді білдірмейтінін, ШЫҰ-ның ... ... жаңа ... мен
қатерлерге қарсы тұрудың кең ауқымдағы халықаралық өзара ықпалдасу рухына
толық сай келетінін негізге алады.
Мемлекеттер басшылары жаһанданудың ... ... ... ортақ бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтауға тең құқылық және өзара
құрмет, егемен елдердің ішкі істеріне қол ... ... емес ... ... ... демократияландыру жағына қарай
дәйектілікпен жүру ... ... ... ынтымақтастық
жәрдемдесетінін атап өтеді, және идеологияларындағы, қоғамдық құрылымдағы
және өзгешеліктерге қарамастан ... ... ... сенімге,
өзара тиімділікке, теңдік пен өзара ... ... ... ... шақырады[83].
Қорыта келгенде, Қазақстанның, Қырғызстанның, ... ... және ... ... ... алынған көптеген
мәселелерді шешіп, сонымен қатар көптеген мақсат-мүдделерді қорытындылады.
Ең алғашқы құжат айрықша назар аударуды талап ... ... ол ... бір ... болып табылады. Осы құжатты қабылдамас бұрын ... ... ... ... ... нәтижесінде Ұйым оның өзіне тән
барлық рәміздерімен бірге толыққанды ... ... ... ... Н. ... атап ... ынтымақтастық үшін ашық ұйым
ретінде ... ... ... түрлі басқышының көзделуі маңызды болып
табылады. Бұл Ұйымның әлеуетін еселеу үшін және диалогты ... үшін ... ... деп атап ... ... алғанда, жоғарыдағы аталғандардың бәрі ... ... ... ... пен сенім шаралары, оған мүше мемлекеттер
мәселелердің кең ... ... ... қамтамасыз етуге
бағытталған толыққанды халықаралық ұйым ретінде ... ... деп ... айтуға болады.
Форум барысындағы қорытындыға келер болсақ, ... ... да ... ... үлкен қызығушылық туғызды, Ұйым
Азия құрлығындағы қазіргі фактор ... ... Осы ... пен ... ... ... ... ШЫҰ
мемлекеттері жұмсап жатқан күш-жігерді тағы да қуаттай түседі[84] ... ... ... Н. ... ... ... -Алматы 1996 ж. 129-130-243б.
2.Н. Назарбаев. «Сындарлы он жыл», Атамұра, Алматы 2003ж, -110-120б.
3. Қ. Тоқаев. “Беласу”.-Алматы 2003ж -377-384-386-396 б.
4. С. ... ... ... ... ... ... 75-80 б.- ... 2005 ж.
5. Қ. Тоқаев «Тәуелсіздік туы астында», - Алматы, 1997, с 192-
193.
6.Г.Б. Хан, Л.С. ... Г.Б. ... ... ... ... - Алматы 2003ж 13-65-165-183 беттер.
7.Қ. Тоқаев «Қазақстан Республикасының дипломатиясы», ... - 365-371 ... Ю.Н., ... С.Б. ... и ... география
мира, М., 1993г с229.
9.Қазақстан Республикасы мен ... ... ... ... ... // Егемен Қазақстан 1995ж 16 қыркүйек, -6-
8 беттер.
10.ШЫҰ: ... 2001ж 14-15 ... ... 2001ж, ... ... бекіту туралы Қазақстан Республикасының Заңдары
2003ж 3 маусым №422. -10-11б.
12.«Президент және Халық», 2006 9 ... ... ... на расширенном заседании коллегии МИД
// Казахстанская правда 1997, 15 сентябрь, с 2-3.
14.Н.Ә.Назарбаев Еліміздің сыртқы саясаты ... ... ... ... // ... Қазақстан -1998ж 1 желтоқсан. – 6-8
беттер.
15.Н.Ә.Назарбаев Қазақстанның халықаралық беделін нығайту жолында
// ... ... 1999ж, 15 ... - 2-3 ... Қазақстан», 2002ж, 8-11 маусым, -1б; -1-3б.
17.«Егемен Қазақстан», 2003ж, 8-9 тамыз, -3-6 б.
18.«Дипломатия жаршысы», 2004ж №1-2. ... ... ... ету ... ... ... және бастамалары: АӨСШК және ШЫҰ, Тоқаев Қ. ... ... ... 2002 ж, 365 ... Қ. Тоқаев. «Беласу» Дипломатиялық очерктер. Алматы 2003ж, -377б.
[2] Сол кітаптан, - ... Н. ... « ... толқынында» Алматы 1999ж 197 б.
[4] Қ.Тоқаев. «Беласу» Дипломатиялық очерктер. 2003 ж. – 378б.
[5] Қ. ... ... ... ... Алматы, 2002ж -365б
[6]Егемен Қазақстан 1996ж 1 маусым. Қ. Тоқаевтың мәлімдемесі – 2-3 б.
[7] Қ. Тоқаев « Тәеуелсіздік туы астында» ... 1997 ж. -192 ... ... ... 1996 ж. ... Н. Нзарбаев « Ғасырлар тоғысында» Алматы 1996 ж. -13-15б.
[10] Егемен Қазақстан 2000ж 4-қаңтар Н. Назарбаевтың ... -3-4 ... Г.Б. Хан, Л.С. ... Г.Б. ... « ... Республикасының
сыртқы саясаты» Алматы 2003ж -13-15 б.
[12] Н. Назарбаев « Тарих толқынында», Алматы 1999ж -25-27 беттер.
[13] Сол кітаптан, -16-17беттер.
[14]С. ... « ... ... ... ... Алматы
2005ж
[15] Г.Б. Хан, Л.С. Суваров, Г.Б. Рахманов « Қазақстан Республикасының
сыртқы саясаты» Алматы 2003ж -18-20б.
[16]Алып Азияның ұлы ұйымы // Егемен Қазақстан 2005 ж, 6 ... ... -1-2 ... ... -2-3-4беттер
[18]Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасының арасындағы
Бірлескен Декларация // ... ... 1995 ж. 16 ... -6-8 ... ... Ю.Н.., ... С.Б.., ... и социальная география
мира, М., 1993г. с – 229
[20]Шанхай ұйымы саяси айналымға ... // ... ... 2000 жыл ... «Шанхай бестігі» деп аталатын ұйым өмірге келді //Егемен Қазақстан
1997 жыл 6 шілде 6- бетте
[22] ҚР-ның Парламентінің жаршысы ... № 11 48 - ... ... ... ... ... Қазақстан мемлекетінің маңызды
бөлігіне айналды. // ... ... 1998ж, 1 ... -6-8 ... ... ... ... беделін нығайту жолында // Егемен
Қазақстан 1999ж 15 қыркүйек, -2-3 б.
[25]Аймақтық ... ... ету ... ... күш жігері
және бастамалары: АӨСШК және ШЫҰ, ... ... ... – Алматы 2002 ж. 365б.
[26] Ақиқат №3 2002ж Тарих ғылымдарының докторы, профессор С. Абдулпаттаев.
[27] Тереңдей түскен түсіністік // Егемен ... 2002ж. 6 ... ... ... мен ... Халық Республикасының арасындағы
Бірлескен Декларация // Егемен Қазақстан 1995 ж. 16 қыркүйек, -1-3 ... ... 2001ж 14-15 ... ... 2001ж. ... ШЫҰ ... бекіту туралы Қазақстан Республикасының Заңдары 2003ж, 3
маусым № 422. -10-12б.
[31] С. Абдулпаттаев « Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты» Алматы
2005ж 78-79б.
[32]ШЫҰ: ... 2001ж 14-15 ... ... 2001ж. ... Н. Назарбаев Қазақстанның халықаралық беделін нығайту жолында //
Егемен Қазақстан 1999ж 15 қыркүйек, -2-3 б.
[34] Қазір ШЫҰ-ның ... ... мән беру // ... ... 12 ... -4-6б
[35] Шанхай ынтымақтастық ұйымының рөлі мен әлеуеті // Егемен Қазақстан
2005ж 11-17 маусым -2-3-6 беттер
[36] Шанхай ... ... ... ... отырысы // 2005 ж 6
шілде, -2-5б.
[37] Ұйымның үздіксіз қызметін қамтамасыз ететін ықпалды ұжымдық ... // Жас ... 2005 ж 8 ... ... ... ... ... ету жөніндегі Қазақстанның күш
жігері және бастамалары: АӨСШК және ШЫҰ, Қ.Тоқаев Қазақстан Республикасының
Дипломатиясы. – Алматы 2002 ж. ... ШЫҰ: ... 2001ж 14-15 ... ... 2001ж. ... ... ынтымақтастық ұйымы Даму қорын жеділдіруді жеделдетті //Жас
қазақ 2005 жылғы 4-8 шілдедегі №27-№27
[41] Ынтымақтастық ұйымын дамыту мүмкіндігін кеңейте түсті // ... ... ... Asian security in the ... of ... ... 21-23 ... 1998 жыл.
[42]Егемен Қазақстан 2005 жылғы 29 маусым.
[43]Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі ... күш ... ... // ... ... 2005ж 12шілде, -3-5б
[44] ШЫҰ халықаралық терорризммен күрес аясында // Заң ... 6 ... ... №56 Т. ... пен ... – қоғам дамуының алғы шарттары // ... 2005 ж.1 ... ... ШЫҰ ... ... ... ... белдеу // Егемен
Қазақстан 2005 жылдың 6 шілде №56 1- бетте
[47]Болашаққа бағдарланған ... ... // ... ... 2005 ж. ... Е. Смайыл
[48]Кеше «бестік», бүгін «алтылық». Ертен ше? // Жас Қазақ 2005ж 8 шілде
-1-4б
[49] ШЫҰ Хартиясын бекіту ... ... ... ... 2003 ... шілде №465 -9-10б.
[50] ШЫҰ алдында тұрған міндеттердің туындайтыны белгілі // Заң ... 6 ... ... Алты ... басшылары Снкт-Петербургте бас қосты // Егемен
Қазақстан 2005 жыл 6 ... ... о ... ... ... Сотрудничества. Шанхай, 15
июня,, 2001. С. 442.
[53] Жас Қазақ 2006 жыл 8 шілде №27
[54]Қазақстан Республикасы мен Қытай ... ... ... Декларация // Егемен Қазақстан 1995 ж. 16 қыркүйек, -1-3 беттер
[55] А лты ... ... ... бас қосты // Егемен
Қазақстан 2005 жыл 6 шілде 5-бетте
[56] Дипломатия жаршысы 2004ж №3-4 -86-89 б
[57]Выступление Н.А. Назарбаева на расширенном ... ... МИД ... ... г. 15 ... с2-3.
[58] Маңыздысы өз ерекшелігіңді сақтай білу // 2005ж 8 шілде Заң
газетінің сарапшысы Әзімбай Ғали ... ... ... ... // ... ... 2005ж, ... Е. Смайыл.
[60]Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі Қазақстанның күш ... ... // ... ... 2005ж ... -4-5 ... ... бірлестікте бірге болу // 2005 жылы 1 шілде Егемен
Қазақстан Ә. Құланбай
[62]Н.Назарбаев. Еліміздің сыртқы саясаты ... ... ... ... // ... ... 1998ж, 1 желтоқсан -6-8 б.
[63] Жарғылық құжаттардың айқындау қажеттігі // Егемен Қазақстан 2005 жылы
1 шілде 2-3 беттер
[64] Дипломатия жаршысы № 1-2 , 2004ж, -18-21 ... ... ... ... ... ... // Сол газеттен -7б
[66] Орталық Азия мелекеттері халықаралық лаңкестікпен күресте // Алматы
ақшамы2005ж, 5 желтоқсан, -4-5б.
[67] Әлем ... көз ... // ... ... 2004ж. 29 ... -2-4 ... Азия алыптары Шанхай ынтымақтастық ұйымына ұмтылады // Астана хабары
2005ж. 8 шілде -4-5б.
[69] ... және ... // Қ. ... ... ... ... ШЫҰ ... бекіту туралы Қазақстан Республикасының Заңы 2003ж, 3
маусым, №422 -10-11б.
[71] Тероррдың мақсаты әлеуметік ... // Жас ... 2005 ж. 6 ... ... мен ... арасындағы қайшылықтар // Евразия – kz 2005ж 7
шілде -5-7б.
[73] Егемен ... 2005 жыл 5 ... № 150-151 ... мүше ... басшыларының лебіздері // Евразия – kz 2006ж, 16
маусым -2-3б.
[75] Қазақстан үшін бұл ұйымның экономикалық, саяси маңызы бар // Дала ... 2005ж, 8 ... № 27 (104). Д. ... ... ... ... – Қырғызстан әртүрлі экономикалық жүйе?! // Евразия – kz, ... ... -5-6 ... Ю.Н., Лавров С.Б. Экономическая и социальная география мира.
М., -1993г. ... әлі ... ... // Жас ... 2005ж 8 шілде -5б.
[80]ШЫҰ Қазақстан сыртқы саясатының басым бағыты // Дала мен Қала ... -6-7 ... Н. ... « ... ... Алматы 1996ж. -129б
[82] Г.Б. Хан, Л.С. Суваров, Г.Б. ... « ... ... ... ... 2003ж -165-183 б.
[83] Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі Қазақстанның күш
жігері және бастамалары // Астана хабары 2005ж 12шілде, -4-5 ... ... ... ... // ... ... 2005 ж. ... Е. Смайыл

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі және Қазақстанның саясаты99 бет
Қазақстан және аймақтық қауіпсіздік39 бет
Қазақстан және Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы12 бет
Автомобиль жолдары уческелеріндегі жол жағдайларын бағалау және қозғалыс қауіпсіздігін арттыру жөніндегі шараларды жасақтау17 бет
Азаматтық қорғаныс күштерінің халық өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі мен міндеттері. Бейбітшілік және соғыс кезіндегі төтенше жағдайлар6 бет
Азық-түлік қауіпсіздігін қалыптастыру және оны қамтамасыз ету55 бет
Алматы метрополитеніндегі жаңа технология және еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету51 бет
Бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыс40 бет
Бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыстар24 бет
Бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыстар жайлы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь