Қазақстандағы банктік жүйенің даму кезеңдері

Мазмұны:

Кірспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3 . 5

І. Қазақстандағы банктік жүйенің даму кезеңдері ... ... ... ... 6 . 8
ІІ. 1930 . 1932 ж. несие реформасының мазмұны ... ... ... ... 9 . 12
ІІІ. 1988 ж. түбегейлі банк реформасы ... ... ... ... ... ... . 13 . 16
ІV. Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасындағы банк жүйесі ...17 . 19

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 20 . 21

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Қазіргі уақытта нарықтық экономикаға көшу ұзақ әрі қиын, күрделі де қайшылықты жолдарға толып жатыр. Қазақстан тәуелсіздік алғалы экономикамыз ілгері даму үстінде. Әлемдік көрсеткішпен салыстырғанда біздің ел көршілес Еуропа, Батыс елдерінен анағұрлым артта қалуда.
“Қазақстан банк жүйесі туралы”жазған курс жұмысымда негізгі төрт бөлімді қарастырдым.
Бірінші бөлімде Қазақстандағы банктік жүйенің даму кезеңдері, яғни бұл жерде банк жүйесі деген не, оның құрылымы және ерекшеліктері туралы жазылған.
Екінші бөлімде 1930 – 32 ж. несие реформасы, бұл жерде несие реформасының жүргізілу себептері, мақсаты, алғы шарттары жазылған.
Үшінші бөлімде түбегейлі банк реформасы – мүнда банктік реформа нәтижесінде КСРО-ның Мемлекеттік банкі және Құрылыс банктерінің мекемелері негізінде банктердің құрылуы. Банк жүйесін қайта құрудан кейін әртүрлі маманданған банктер арасында туындаған әр түрлі қайшылықтар, кемшіліктері, сәтсіздіктер туралы жазылған.
Төртінші бөлімде қазіргі кездегі Қазақстан Республикасындағы банк жүйесі – бұл тарауда Қазақстанда құрылған екінші деңгейлі банктердің құрылуы туралы мәліметтер.
Курс жұмысын жазуды бастамас бұрын жалпы банк жүйесі деген не, оның құрылымы, ерекшеліктері туралы жазып өтейін.
Әр түрлі банктердің жиынтығы, осы елге тән өзара байланыстылық пен банк жүйесін құрады. Банк жүйесі мынадай ерекшеліктерімен сипатталады.
Банк жүйесіне кейбір банк операцияларына қатынасы бар, бірақ “банк” деген мәртебесі жоқ элементтер кіреді. Мысалы, кейбір банк операцияларын жүргізуге рұқсат алған арнаулы қаржы институттары, басқа да банктік инфроқұрылымын құрайтын, және оның жұмыс істеуіне әсер ететін мекемелер.
Банк жүйесінің өзінше ерекшеліктері бар. Бұл жұйе тек өзіне тән қасиеттерді көрсетеді. Оның ерекшелігі өзін құрайтын элементтермен және олардың арасында қалыптасқан қарым-қатынастармен анықталады, әрине банк жүйесін зерттегенде алдымен осы жүйенің басты элементі банктер көзге түседі. Өйткені, олар банк жүйесіне банктік мән береді. Дегенмен банк жүйесінің мазмұны оның элементтерінің, мазмұндарының қосындысы деп түсінбеу қажет. Банк жүйесінің мазмұны ғана емес, оны құрастыратын элементтердің өзара байланыстарына да көңіл аударады.
Банк жүйесін бір тұтас жүйе деп ұсынуымыз керек. Себебі, жеке бөліктерінің өзара байланыстары, керек болған күнде бірін-бірі ауыстыруға бейімделген. Басқаша айтқанда, егер бір банк жұмысын тоқтатса, оның клиенттері басқа банктерден бұрынғы қызметтерін, бұрынғы көлемде пайдалана алады.
Банк жүйесі әр уақытта өсу және жетілу жолында. Олай деуге себеп, ол күн сайын жаңа компоненттермен толтырылады, банк аралық және Ұлттық банкпен немесе Шетелдік банктер арасында жаңа қатынастар пайда болады.
Банк жүйесі жабық жүйе. Өйткені, банктердің кейбір ақпараттары банкілік құпия болып саналады. Мысалы, банкідегі шоттағы қаржының қозғалысы немесе қалдығы жөнінде деректерді банк тек сол шоттың иесінде болмаса, оның сенім хаты бар өкіліне ғана береді. Қазақстанның заңдары бойынша мұндай мәліметтерді тәртіп қорғау орындарының, салық органдарының өкілдеріне беріле береді, тек олардың, сол органда істейтіндігін растайтын құжаттары болса болды. Бірақ көп елдерде бұлай емес.
Банк жүйесі өзін-өзі басқара алады. Ол дегеніміз, егер елде саяси ахуал, экономикалық жағдайлар және басқа да ахуалдар өзгеріп жатса, осыған қарай, банктер өздерінің саясатын өз бетінше, аралымдылықпен өзгерте алады. Мысалы, Ұлттық банк, екінші дәрежелі банктер үшін қайта қаржыландырудың өлшемдемесін өзгертсе, екінші дәрежелі банктер
Қолданылынған әдебиеттер тізімі:

1. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы” Қ.Р. Президентінің Заң күші бар Жарлығы 1995 жылғы 31 тамыздағы № 2444
2. “Қазақстан Ұлттық банкі туралы “ Қ.Р.Президентінің Заң күші бар Жарлығы 1995 жылғы 30 наурыздағы № 2155
3. “ҚР-дағы банктер және банк мекемлері” Негізгі заң актілері. 2002 ж. 1 мамырында. Алматы: Юрист, 2002. – 108 бет.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С. Сейтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001. – 466 б.
5. Денги, кредит, банки: Учебник / Под ред. Е.Ф. Жукова. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1999. – 622 с.
6. Денги, кредит, банки: Учебник / Под ред. О.И. Лаврушина. Изд. 2-е, перераб. И доп. – М.: Финансы и статистика, 1999. – 464 с.
7. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы / - Алматы: Экономика, 2000. – 328 бет.
8. Мақыш С.Б., Ілияс А.Ә. Банк ісі: Оқу құралы. – Алматы: қазақ университеті, 2004. – 241 бет.
9. Саниев М.С. “Ақша. Несие. Банктер.” Оқу құралы – Алматы: Алматы экономика және статистика интситуты, 2001ж.
10. Төлебаев Т.Ә. ХІХ ғ. екінші жартысы мен ХХ ғ. басындағы Қазақстандағы банк жүйесі туралы зерттеулер. Банки Казахстана – 2001 г. Октябрь 51 – 54 бет.
Шабанова Н.Н. “Денежное обращение и кредит СССР”. Учебник для вузов по спец. 1734 и 1737 - Ташкент: Укитувчи. 1985. – 301с
        
        Мазмұны:
Кірспе ________________________________________________________ 3 – 5
І. Қазақстандағы банктік жүйенің даму кезеңдері _______________ 6 – 8
ІІ. 1930 – 1932 ж. ... ... ... ... 9 – 12
ІІІ. 1988 ж. түбегейлі банк ... ... 13 – ... Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасындағы банк жүйесі ___17 – 19
Қорытынды _________________________________________________ 20 – 21
Қолданылған әдебиеттер тізімі ____________________________________ 22
Кіріспе
Қазіргі уақытта нарықтық экономикаға көшу ұзақ әрі ... ... ... ... толып жатыр. Қазақстан тәуелсіздік алғалы экономикамыз
ілгері даму үстінде. Әлемдік көрсеткішпен салыстырғанда біздің ел көршілес
Еуропа, Батыс елдерінен ... ... ... банк ... туралы”жазған курс жұмысымда негізгі төрт
бөлімді қарастырдым.
Бірінші ... ... ... ... даму кезеңдері, яғни
бұл жерде банк жүйесі деген не, оның құрылымы және ... ... ... 1930 – 32 ж. ... ... бұл ... несие
реформасының жүргізілу себептері, мақсаты, алғы шарттары жазылған.
Үшінші бөлімде түбегейлі банк ...... ... ... КСРО-ның Мемлекеттік банкі және Құрылыс банктерінің мекемелері
негізінде банктердің құрылуы. Банк ... ... ... ... ... банктер арасында туындаған әр түрлі қайшылықтар, кемшіліктері,
сәтсіздіктер туралы жазылған.
Төртінші бөлімде қазіргі ... ... ... банк
жүйесі – бұл тарауда Қазақстанда ... ... ... ... ... мәліметтер.
Курс жұмысын жазуды бастамас бұрын жалпы банк ... ... не, ... ... ... жазып өтейін.
Әр түрлі банктердің жиынтығы, осы елге тән өзара ... ... ... ... Банк ... мынадай ерекшеліктерімен сипатталады.
Банк жүйесіне кейбір банк операцияларына қатынасы бар, бірақ “банк”
деген мәртебесі жоқ элементтер кіреді. Мысалы, ... банк ... ... ... ... ... институттары, басқа да банктік
инфроқұрылымын құрайтын, және оның ... ... әсер ... ... ... өзінше ерекшеліктері бар. Бұл жұйе тек өзіне тән
қасиеттерді көрсетеді. Оның ерекшелігі өзін құрайтын ... ... ... ... қарым-қатынастармен анықталады, әрине банк
жүйесін ... ... осы ... ... ... ... көзге
түседі. Өйткені, олар банк жүйесіне банктік мән береді. Дегенмен ... ... оның ... ... ... деп ... Банк жүйесінің мазмұны ғана емес, оны құрастыратын элементтердің
өзара байланыстарына да көңіл аударады.
Банк жүйесін бір ... жүйе деп ... ... ... ... ... байланыстары, керек болған күнде бірін-бірі ауыстыруға
бейімделген. Басқаша айтқанда, егер бір банк жұмысын ... ... ... банктерден бұрынғы қызметтерін, бұрынғы көлемде пайдалана
алады.
Банк жүйесі әр уақытта өсу және жетілу жолында. Олай деуге себеп, ол
күн ... жаңа ... ... банк аралық және Ұлттық банкпен
немесе Шетелдік банктер арасында жаңа қатынастар пайда болады.
Банк жүйесі ... ... ... ... ... ... құпия болып саналады. Мысалы, банкідегі шоттағы қаржының қозғалысы
немесе қалдығы жөнінде деректерді банк тек сол ... ... ... ... хаты бар өкіліне ғана береді. Қазақстанның заңдары ... ... ... ... ... ... ... өкілдеріне
беріле береді, тек олардың, сол органда істейтіндігін ... ... ... ... көп ... ... емес.
Банк жүйесі өзін-өзі басқара алады. Ол дегеніміз, егер елде ... ... ... және ... да ахуалдар өзгеріп жатса, осыған
қарай, банктер өздерінің саясатын өз ... ... ... ... ... ... екінші дәрежелі банктер үшін қайта қаржыландырудың
өлшемдемесін өзгертсе, екінші дәрежелі банктер ... ... ... ... ... ... ... бағамын анықтау тәртібін
өзгертсе, екінші дәрежелі банктер, ауыстыру бекеттеріндегі валюта бағамын
қайта қарайды.
Банк жүйесі басқарылатын ... ... ... ... бола тұра ... ... жалпы мемлекеттік және арнайы банктік заңдардың шегінен
шығармайды. Олардың ... ... банк ... ... Ол үшін ... ... ... банктер үшін экономикалық мөлшерліктер белгілейді,
оларды бұзғаны үшін банктер, банк операциясын жүргізуге берілген ... ... ... ... маңызды элементі банктер болып табылады. Кейбір
ғалымдардың ... ... ... ... ... ... ең бастысы Италияның жекелеген қалаларында (Венеция, Генуя) ХІV – ХV
ғғ. ... ... ... ... кезеңдегі ТМД елдерінің банк жүйесі
өтпелі кезеңнің банк жүйесіне сәйкес деген пікірлермен ... ... ... ... банк ... ... банк жүйесінің барлық элементтері нарықтық тұрпатқа сәйкес
келеді. Тек, олардың кейбір ... бар, ол ... ... ... ... ... ... сайын, банк жүйесі ... ... бәрі де өз ... ... Сондықтан банктің өтпелі
кезеңі лайық, ерекше жүйесі бар деген дұрыс болмайды.
І. Қазақстандағы ... ... даму ... ... ... ... ... банктік жүйесі болған жоқ,
себебі республика аумағында ... ... ... ... мен ... ... ... Сондықтан Қазақстанда банк жүйесінің
қалыптасуы мен дамуы қазан төңкерілісіне дейінгі патшалық Ресейдің ... банк ... ... тығыз байланысты. 1917 ж. ... ... банк ісін ... мемлекеттік монополиялы түрде
өз қолына алып, нәтижесінде жеке коммерциялық банктер мен ... ... ... банкпен біріктіріледі. Банктік жүйенің бір құрамдас
бөлігі мемлекеттік еңбек жинақ кассалары болды. 1924 ж. ауыл ... ... ... ... беру мен есеп ... ... несиелік операциялар жүргізу рұқсат етілді. 1926 ж. 1 ... ... 16185 ... ... еді, бұлардың ішінде 2426
несиелік және қарызды ... ... 12424 ауыл ... ... [4; 164].
Ал енді банк ұғымына ... ... ... сөзі ... ... ... ... “айырбас столы” дегенді білдіреді. Жалпы
Қазақстан тарихындағы ... банк 1871 ж. ... ... ... банк еді. ... ... ... (1907 ж.) , Ақтобеде (1910 ж.),
Павлодарда (1914 ж.), Верныйда (1912 ж.), Өскемен мен ... (1914 ж.) ... ... ... банк ... ... аудандарда қазналық
банк қызметін атқарады [10; 51].
Банк – ... ... ... ... ... ... ... ұйым болып табылатын заңды тұлға [1; 14].
Банктің ерекше кәсіпорын ретінде шығаратын өкілі материалдық ... ... ... ... ол жай ғана ... ... ... ерекше, яғни ақша төлем құралдары түрінде шығады. Банктерден басқа,
банк ... ... ... ... ... кіреді (трасталық
компаниялар). Олар “банк” деген мәртебесі болмаса да ... ... ... ... ... ... ететін, яғни ... ... ... мен ... ... ... ... бері сауданы, өнеркәсіпті несиелендіру үшін, өзара
несиелендіру қоғамы, сонымен ... ...... ... ... банк және ... капиталының қатысуымен Ресейлік
коммерциялық банк құрылды. 1924 ж. ... ... ... ... ... құрылып, оның акционерлері мемлекет кооперативтік және қоғамдық
ұйымдар болды. Ол ... ... ... құрамында болып сыртқы
сауда операцияларын және халықаралық есеп айырысу жұмыстарын жүргізді.
Сөйтіп, 1925 ж. ... ... ... ... банкі, Сауда банкі
және Ауыл шаруашылық банкі болды. Сондай-ақ Орталық коммуналды банкі
(Цекамбон), ... ( Қиыр ... Орта ... банктер құрылды. Ұсақ
тауарлы өндірістің дамуына байланысты өзара несиелеу ... ... ... қоғамдар, жинақ кассалары, несиелік кооперативтер
пайда болды.
Мемлекеттік банктермен бірқатар кеңес үкіметінің бастапқы жылдарында
мемлекеттік емес ... ... және жеке ... ... ... шетел капиталының қатысуымен ... ... ... ... ... істеді.1922 ж. несиелік және ссуда жинақ
серіктестіктері және олардың одақтары ұйымдасып, ... ... ... ... ... 1924 ж. ауыл шаруашылық кооперацияларына
несиелік операцияларды жүзеге асыру барысында салымдар қабылдау, ссуда беру
және есептеу ... ... ... ... ... ... ... және жеке несиелік ұйымдар өз мәнін жоғалтып,
қызмет тоқтатуға ... ... ... ауыл ... ... ... ... кооперацияларды қажетсіз деп
санағандықтан да, олар 1931 ж. ... ... ... және өнеркәсіптен
жеке сектродың қудалануы нәтижесінде өзара ... беру ... ... ХХ ғ. ... ... банк ... ... мынадай банк-несие
мекемелерінен құрылды:
• Мемлекеттік банк (1860 ж. құрылған)
• Қоғамдық қалалық (252 банк) және жер банктері
• Көп буынды жеке ... ... ... (49 ... 44 ... ... несиелейтін қоғамдар (83), коммерциялық
банктер (32), несие-жинақтау серіктестіктері (729) және т.с.с.
Бұлардан басқа банктік операциялардың көпшілігін жүргізіп, ... ... ... ... жүргізу үшін клиенттердің қаражаттарын
тартумен шұғылданатын банктік кеңселер сауда үйлері, ... ... [5; ... ж. КСРО ... ... ... мен ... комиссориаты
кеңесінің “Несие жүйесін құру принциптері туралы” ... ... ... ... ... ... ... банкке тапсырды [7; 170].
Экономикалық социолисттік сектордың дамуына қарай кооперативтік және
жеке несиелік органдар өз ... ... және ... тоқтатты. Ауыл
шаруашылығын ұйымдастырунесиелік кооперациянықажет етпей оны 1931 ... Жеке ... ... және ... ... ығыстыру өзара
несиелендіру қоғамы қызметінің оралуына әкеп соқты. Басқа несиелік органдар
қызметтері мемлекеттік салалық банктерге: ... ... ... ауыл ... банкі және 1922 – 1925 ж. құрылған басқа да банктер
көшеді. Жалпы 1927 ж. ... ... тән ... ... – банктік несие
беру жойылып несие мемлекеттік жоспарлы қаржыландырудың ... ... ... 1930 – 1932 ж. несие реформасының мазмұны
1930 – 1932 ж. ... ... ... ... банк жүйесінің
дамуындағы жаңа кезеңнің басталуы еді және соның нәтижесінде жаңа ... ... ... ... ұйымдастырылады. Несие реформасын
жүргізу үшін елде біраз алғы шаралар жүргізілді.
Бріншіден, бұл кездері экономика салаларында ... ... ... және ... жеке ... ығыстырылды. Сөйтіп, 1930 ж. мемлекеттік
сектордың өнеркәсіптегі үлес салмағы 99,1%-ке, ... ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығында 55 % ... ... және ... ... ... ... шаруашылығын тікелей мемлекеттік жоспарлы басқару
жүзеге аса бастады. 1928 ж. халық шаруашылығын өркендетудің ... ... ... ... олар ... әрбір буынына жеткізілді.
Жоспар кәсіпорынның өндірістік және қаржылық іс-әрекеттерін қамтыды.
Үшіншіден, шаруашылықтың негізгі буыны - ... ... ... көшірілді.
Төртіншіден, коммерциялық вексельді айналыснан шығарып, оның орнына
есеп айырысуды тек банк арқылы ... және ... ... ... ... жинақтау нәтижесінде 1929 ж. 1 қарашасында халық шаруашылығына
берген қысқа мерзімді несиенің 80%-ке жуығы банктер үлесіне тиді ... ... ... саланы қаржыландыру және ұзақ мерзімді
несиелендірумен айналысты. КСРО ... ... ... ... ... ... несиелендіру шоғырландырылды. КСРО мембанкінің
барлық несие жүйесінің орталық және жетекші бөлімі ретіндегі ролі одан ... ... ... ... барлығында, соның ішінде, Қазақстанда
барлық банктердің республикалық мекемелері ұйымдастыратын. Бұның өзінде
банк ісінің ұйымдастырылған ... ... ... билік органдарына
бағынуы, қандай да бір ... ... ... жол ... ... ... ... берілген банктерде ақша айналымын
шоғырландыру қағидасы жүзеге асырылды, соның ішінде, әр бір ... ... ... тек бір ... ғана есеп ... ... ағымда шот ұстай
алды. Осы банкте олар өз ақшалай ... ... ... және ... алды, ол арқылы барлық қолма-қол емес есеп айырысу операцияларын
жүргізді. Сонымен, несие реформасын жүргізу үшін алғы ... ... ... ... ... ... ... басталды.
Несие реформасының мақсаты – несиелеу мен несие-есеп ... ... ... – 1932 ж. ... ... ... ... себептері.
1929 ж. қабылданған бірінші бес жылдық жоспар бойынша өнеркәсіп,
транспорт, сауда және ауыл шаруашылығының көп ... ... ... ... қажет болды. Ол көптеген ресурстарды қаржылық банк
жүйесіне жинақтап, орталықтандырып, одан соң ... ... ... ... беру ... ... бұл ... айналым қаражатын
жоспарсыз бөлумен шұғылданған коммерциялық несие орындай алмады. Онымен
қоса өнеркәсіп ... ... ... ... есепті
вексельдермен жүргізіп банк бақылауынан тыс ... Іс ... бұл ... несие алушымен байланысы болмады. Нәтижесінде, ... ... ... яғни ... ... тікелей
мемлекеттік жоспарлы басқарумен қайшылыққа келіп елдегі несие ... ... ... ... ... ... ... негізі мына мәселелер шешіледі:
1. шаруашылық орындарының бірін-бірі коммерциялық несиелеуін жою
және оны тура банктік ... ... ... ... ... ... есеп ... жаңа
түрін, яғни шаруашылық есепті енгізу қажет;
3. халық ... ... ... несиелеу процесін
мемлекеттік банкте шоғырлау. ... ... ... ... ... ... ... аясын анықтау, шаруашылық
орындарын несиелеудің принциптерін бекіту;
4. несие жүйесін қайта құру, яғни мемлекеттік ... ... ... ... ... қызметін ажырату.
Сонымен, несие реформасының алғашқы кезеңінің негізгі мақсаты
коммерциялық несие тікелей банктік несиемен ... ...... ... ... басқару органының жоспары
бойынша тікелей банк беретін несие. Бұл оны коммерцмялық несиеден негізгі
айырмашылығы. Бірақ ... ... бұл ... ... шаруашылығына
бірден өзгеріс енгізе қойған жоқ. Банктің жіберген қаталері төмендегідей:
• есептеуге автомотизм (санасыз, тек бұрын ... ... ... ... ... ... сатып алушыға
жіберілген барлық тауарлар үшін ақшаны ... ... ... ал сатып алушының банкісі де дәл солай автоматты түрді
оның шотынан ... ... ... шығарып отырды; жіберген
жүктің дұрыстығы және шаруашылық ... ... ... ... жоқ;
• несие берудегі автомотизм (немесе жоспармен несие беру):
жоспардың ... ... ... банк ... жоспарплы түрде несие береді; несиенің мөлшері
жоспарды орындау үшін қажетті айналым ... ... ... ... оның ... ... мен
қайтарылу мерзімі көрсетілмей-ақ беріледі;
• шаруашылықтардың өзінің және қарызға алған ... ... ... ... ... мекемелеріне
банкте бір шот ашылып, онда өз қаражатының да, банктік ... ... ... де, ... да ... ... ... көрсетілмейді;
• банктің несиелеу және есеп айырысу ... ... ... ережелер, нұсқаулар, құжаттардың
түрлері алдын ала дайын болған жоқ, ... ... ... қабылдайтын құжаттары саны жағынан да қарастырылмады.
Несие реформасының келесі кезеңдері осы ... ... ... банктың халық шаруашылығына қысқа мерзімді несие берудің
бірыңғай орталығы және мемлекеттің есеп касса орталығы болуына арналды.
Қорыта келе 1930 – 1932 ж. ... ... ... социолисттік шаруашылыққа сай елде ақша несие ... ... банк ... өндіріспен тауар айнылымын есептейтін
және бақылайтын ақпаратқа айналды [7; 171 – ... 1988 ж. ... банк ... ... ... ... және ... несие
қатынастарының мақсатында Кеңес Одағы ... ... ... 1988 ж. 1 ... ... банк жүйесін қайта құру туралы Қаулы
қабылданды. Реформаға дейін КСРО және Шығыс ... ... ... ... ... ... ... Сан жағынан шамалы несие
мекемелерінде банк ісін шоғырландыру және ... ... есеп ... ... ... орталықтарындыру сияқты ерекше нышандар сол
кездегі барлық социалистік елдердің банк жүйесіне тән.
Шаруашылық механизмінің жалпы бағыты – ... ... ... ... санын анықтайтын басты фактор. Бір банктік жүйе –
басқаруды қатал орталықтандыру мен ... ... ... ... бұзу ... экономиканы басқаруды жергілікті жерлерге
беру бірнеше дербес банктердің құрылуына себеп ... ... ... құру ... банк ... ... және
ақша-несие қатынастарының маңызын арттыру мақсатында 1988 жылы қаңтарынан
бастап банк жүйесін ... ... ... ... ... нәтижесінде КСРО-ның Мемлекеттік банкі және ... ... ... ... ... ...... банк
КСРО Агроөнеркәсіп банкі
КСРО Тұрғын үй - әлеуметтік банкі
КСРО Жинақ банкі
КСРО ... ... ... ... банкі
• КСРО Мемлекеттік банкі : Оның міндеті - банктердің ... ... ақша ... ұйымдастыру. Ол бұрынғыдай
мекемелер мен ұымдардың кассалық және несие-есеп қатынастарын
жүргізбейді, оның клиенті – ... ... ... КСРО ... – құрылыс банкі: Оның міндеті- өндіріс,
құрылыс, транспорт, ... ... ... ... күрделі шығындарды қартыландыру мен несиелеу ... есеп ... ... жүргізу ;
• КСРО Тұрғын үй және әлеуметтік банкі – ол тұрғын үй
шаруашылығы мен әлеуметтік салалар мекемелеріне қызмет ... ... КСРО ... - ... банкі; Оның міндетті агролы -
өнеркәсіптің кешендерінің мекемелері мен ... ... КСРО ... ... – ол ... ... кассаларын біріктіру арқылы
құрылған, оның негізгі міндеті – халыққа қызмет ... КСРО ... ... ... – ол ... ... ... негізінде қайта құрылған банк. Оның міндеті – экспорт-
импорт операцияларын ... және ол ... есеп ... экономикалық байланыстағы шаруашылық орындарын несиелеу,
жинақ – валюталық жоспардың орындалуын бақылау, елдің валюта
ресурстарын тиімді пайдалану ... ... және ... ... жүргізу жұмыстарын қамтамасыз ету [7; 175-
176].
Жалпы алғанда банктердің мамандырылуы банк жүйесінің ... ... оны ... ... жоқ, ... ... өзгеріс енгізген жоқ, керісінше, аумақтырақ және көп білімді,
шығынды сипатқа ие болды. Алғашқы бөлімінің ... ... ... ... өсуі ... тапты.
Жаңадан құрылған банк жүйесі бұрынғыдан да көлемді, әрі ... ... көп ... ... ... ... бар жүйе болды. ... ... ... ... ... ... әр бір
маманданған салалық банктерге өздері қызмет көрсететін клиенттері бойынша
несие ресурстарын жоспарлап және оның ... ... есеп ... ... ж. ... дейінгі банктік жүйенің мынадай ... ... ... ... кәсіпорындардың қарыздарын кешіруі, әсіресе ауыл шаруашылығына
қатысты;
• шаруашылықтың барлық аяларында ... ... ... банк мамандандандырылуының жойылуы;
• кәсіпорындарындағы басқа да несие ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің төмеңгі деңгейде болуы;
• экономиканың әр саласының қызметіне қойылатын банк бақылауының
әлсіздігі;
• бақылауға ... ... және ... ақшалардың басып
шоғырлануы [1; 20].
1987 ж. банктік жүйені қайта ұйымдастыру бұрынғыша әкімшілік ... ... қала ... тек қана бұл ... үш ... монополиясын бірнеше
банктер монополиялары ауыстырылды. Банк жүйесін қайта ... ... ... арасында әр түрлі қайшылықтар туындады. Сонымен қатар,
жаңа банк ... ... мен ... ... ... да ... тигізді. Банктік өзгерістердің ең елеулі кемшіліктері – банк ісінің
мазмұнын, әдістері мен тәсілдерін түбегейлі өзгертпей-ақ, ... ... мен ... ... деп мәлімдеді кейбір сарапшылар. Банк
реформасының бірінші кезеңіндегі сәтсіздіктің ең ... ...... берілген нұсқау әдісімен жүргізілуі және оған айтарлықтай
дайындықтың ... ... алғы ... ... ... ... кезеңі осы қажеттіліктер мен ... ... 1988 ж. ... ... ” Заң ... ... сай қаражат
тарту және несиелеу қызметтерімен шұғылданатын кооперативтік банктер пайда
бола бастады. Банктік кооперативтер ашуға ... ... ... көптеген банктердің пайда болу толқынына әкеп соқтырды. Оған
мынандай статистикалық мысал ... 1989 ж. 1 ... елде ... банк ... бір жылдан кейін – 224, ал 1991 ж. ... саны ... ... Дегенмен де осы банктердің көбісі пайданың көп
бөлігін өзіне алу үшін “бір ... ... ... ... өте ... ... клиенттерге төтенше қолайлы жағдайлар ұсынған, бірақ өз
міндеттемелерін орындамаған жаңа банктер ашылды.
Тұрмысты социолистік ... ... ... ... ... ... ... институттары мен құралдары мақсатты түрде
жойылып отырды. Утопиялық идеологиялық концепция негізінде үлкен ... ... ... бір ... ... пирамида құрылды, ал өз астына
несиелік жүйені түгелдей басып алды және ... ... пен ... ... ... 1989 ж-дан бастап елімізде алғашқы
коммерциялық банктер, кооперативтік және жеке банктер қатары ... ... жылы ... құрылған коммерциялық банктерге – “Интеринвест банк”,
“Крамдс банк”, қазіргі “Казкомерцбанк” және т.б. ... ... ... Қазақстан Республикасындағы банк жүйесі
1990 ж. Қазақстан Республикасы өз егемендігін жариялағаннан ... ... ... сай келетін меншікті банк жүйесін құруға
бетбұрыс жасады.
1990 ж. желтоқсанында қабылданған “ҚазКРО-ғы банктер және ... ...... заң Қазақстандағы банктік реформаны жүргізудің
бастапқы кезеңдерін қамтиды. Бұл ... ... ... ... 1995 ... ... банктік жүйені реформалау” бағдарламасына сәйкес
жүзеге асырылды. ... ... өту ... және ... ... ... ... қол жеткізуде ҚР банк
жүйесі маңызды роль атқарды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... жүйенің қалыптасуын
үш кезеңге бөледі:
1. Бірінші ... 1988 – 1991 жж. ... ... ... ... ... ... қызметінің бір
бөлігін республикалардағы сол банктердің тиісті бөлімшелеріне
беру арқылы қайта түрлендіру, алғашқы коммерциялық ... КСРО ... ... ... ... жекелеген
қызметтерін беруге байланысты бастапқы қадамдар жасау кезеңі.
2. Екінші кезең. 1992 ж. аяғы 1993 ж. – рубль ... ... ҚР ... ... ... бір ... қызметтерін
орындауға біртіндеп кірісуі, коммерциялық банктердің
экстенсивті ... ... және ... ... ... ... ... кезеңі.
3. Үшінші кезеңі. 1993 ж. қараша айынан бастап осы ... яғни ... ... ... ... Ұлттық банкінің ақша-несие аясының қызмет етуіне
толық жауапкершілік алу, бюджетпен банктермен қарым-қатынас
орнатудың ... ... ... банктердің
қызметін реттеу жүйесін нығайту кезеңін білдіреді [8; ... ... ... ... ... ... банк ... деңгейден тұрады:
І деңгей ҚР Ұлттық банкі – мемлекеттік орталық банкі ретінде
бірінші деңгейді ... ... Өзге ... барлығы (Мемлекеттік даму банкісінен
басқасы) – екінші деңгейді сипаттайды, сондықтан да оларды іс ... ... ... ... ... ... жүйесі деп атайды
[2; 4].
Банк - өзінің жарғысы бар, толық ... есеп және ... ... ... ... ... ... Ол ақша қаражатын
тарту, орналастыру және басқа банктік ... ... ... ... ... ... ... жинақталған несие
ресурстары болып саналады. Мемлекеттік банк Республиканың меншігі және ... ... ... саналады. Қазақстан заңдарына сай Мемлекеттік банк деп
(Орталық Ұлттық банктен басқа) ... ... ... ... ... ... ... бөлігі мемлекеттік құрылтайшылардың акциясы
болғанда есептеледі. ... ... ... ... ... ... бойынша қызмет істейді. Сонымен бірге
республика территориясында шетел мекемелерімен ... ... ... ... ... мүмкін. Егер банктің жарғылық капиталын
қалыптастырғанда өзіміздің мемлекттік емес ... ... ... ия ... ... емес ... ... онда аралас
банктің түрлері деп есептеледі. Аралас банктер мынадай
варианттарды құрылуы мүмкін: ...... ... ... жеке – кооперативтік [7; 181].
Қазақстан Республикасындағы соңғы жылдардағы банк ... ... мына ... ... ... жүйесі туралы мәліметтер
|Несие |2000 ж. |2001 ж. |2002 ж. |2003 ... ... ... |н |н |н ... |48 |44 |38 |35 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... |  |  |  |  ... |1 |2 |2 |2 ... |1 |- |- ... | | | | ... |16 |16 |17 |16 ... |9/7 |9/6 |9/6 |10/4 ... |12 |11 |11 |10 ... ішінде: | | | | |
|- | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... кестеде көріп отырғанымыздай, банктеріміздің саны жылдан жылға
азаюда. 90-шы жылдардың басында олардың саны ... ... ... банк
жүйесін реформалау нәтижесінде олардың саны 35-ке дейін (06.2003 ... ... ... ... мемлекеттік банктер (мемлекеттің 100%
қатысуымен құрылған) саны – 2. Қазақстанның банктік секторында шетел
капиталының қатысуы кеңейе түсуде, олардың саны – 16, яғни ... ... ... ... алады [8; 31-32].
Қорытынды
Қорыта келгенде, нарықтық экономиканың тиімді ұйымдастырылып, тиімді
қызмет етуінің негізі, жалпы экономиканың басты қозғаушысы ... ... ал оның ... ... банк ... болып отыр. Содықтан, экономиканы
реформалауда ең бірінші банктік жүйені реформалау қажет. өйткені банктік
жүйе жүргізетін ақша-несие, валюталық ... және ... ... арқылы
экономиканы одан әрі реформалап, жан-жақты дамытуға болады.
Сонымен, банк жүйесі – ... ... ең ... ... ... ... Несие жүйесінің негізгі буыны – банктік жүйе
болып табылады. Себебі масштабы және маңызы жөнінен ... ... ... ... ... өтеді.
Жалпы жұмыс барысында мен банк жүйесінің екі ... ... ... көзіміз жетті. Яғни бірінші деңгейдегі Ұлттық
банк елдегі бірден – бір ақша эмиссиялайтын, экономиканың тиімді ... ... ... саясаттарын және барлық ... ... ... ... ... ... ретінде маңыздылығын
түсіндім. Ал екінші деңгейдегі банктер осы Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Сондықтан еліміздегі Ұлттық банк ... ... ... алып, ал
коммерциялық банктер экономикалық салаларды дамытуда басты ... ... Олар ... ... ... атқарушы жеке және заңды тұлғаларға
несие беріліп, олар өндірісті алға ... ... ... сәтінен бастап, 1995 ж-ға дейін Орталық
банктің қызметін атқару, жүйе қызметін ... ... ... ... және ... ... дәстүрлермен тәжірибесі жоқ
Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелік саясат жүргізу тәжірибесін қолға
алды. Бұл кезең, содай-ақ ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру ... ... ... ... және ... ... ... Сонымен бір мезгілде, 1995 ж. 15 ақпанда ... ... ... 1995 ж. ... ... банктік
жүйені реформалаудың бірінші бағдарламасы жасалынды.
Осы жасалған ... ... және ... ... толық қанды дамуына байланысты ұлттық банк жүйесі қазіргі уақытта
ТМД елдері бойынша ең нақты нарықты экономика ... ... етіп ... ... ... Бүгінде Ұлттық банк жүргізген ақша-несие саясаты өзінің
реттеу қызметтерін іске асыру ... мен ... ... ... елдердің ақша-несие саясатын жүргізу стандартына өте бастады.
Бүгінгі таңда жалпы еліміздің банк ... ... ... ... ең бір ... ... жүйе және ол ... өсуді
қамтамасыз ететін бірден-бір құрылым десек артық болмас.
Қолданылынған әдебиеттер тізімі:
1. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... ... Заң күші бар ... 1995 ... 31 ... № 2444
2. “Қазақстан Ұлттық банкі туралы “ ... Заң күші ... 1995 ... 30 наурыздағы № 2155
3. “ҚР-дағы банктер және банк мекемлері” Негізгі заң ... 2002 ... ... Алматы: Юрист, 2002. – 108 бет.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / ... ... ... ...... ... 2001. – 466 б.
5. Денги, кредит, банки: Учебник / Под ред. Е.Ф. ... – М.: ... ... ... 1999. – 622 ... ... кредит, банки: Учебник / Под ред. О.И. Лаврушина. Изд. ... И доп. – М.: ... и ... 1999. – 464 ... ... Б.А. ... Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы / -
Алматы: Экономика, 2000. – 328 ... ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі: Оқу ...... ... 2004. – 241 ... Саниев М.С. “Ақша. Несие. Банктер.” Оқу ...... ... және ... интситуты, 2001ж.
10. Төлебаев Т.Ә. ХІХ ғ. ... ... мен ХХ ғ. ... банк ... ... ... ... Казахстана – 2001
г. Октябрь 51 – 54 бет.
11. Шабанова Н.Н. ... ... и ... ... ... для ... ... 1734 и 1737 - Ташкент: Укитувчи. 1985. – 301с.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қалыптасуы және оның даму кезеңдері, сонымен қатар кезеңдерде енгізілген өзгерістерді талдау, бюджеттің салықтық түсімдері және фискалдық саясатты ұйымдастыру тәсілдері60 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Тест" бағдарламасын құру20 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
XVII ғасырдың I- жартысындағы еуропадағы халықаралық жағдай және отызжылдық соғыс46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь