Оқу іс-әрекеті дамытуды эскпериментаиды зерттеу

Мазмұны.
Кіріспе.
I. бөлім. Оқу іс.әрекеті бастауыш мектеп оқушысының психологиялық ерекшеліктері.
1.1 Бастауыш сынып оқушылары туралы ғылыми теорияларының қалаптасуы.
1.2. Бастауыш сынып оқушыларына оқу техникасын дамытудың психологиялық ерекшеліктері.
II. бөлім. Оқу іс.әрекеті дамытуды эскпериментаиды зерттеу.
2.1. Бастауыш сынып оқушылары оқыту іс.әрекетінде рефлексияның сипатталуы.
2.2. Констатациялаушы эксперимент арқылы оқу үрдісінде оқышының психалық дамуын анықтау
2.3. оқу үрдісінде дидактикалық дамытушы ойындарды оқыту әдісі ретінде қолдану.
III. бөлім. Бастауыш мектеп жасындағы оқушылардың танымдық әрекеттерін дамыту.
3.1. Дамытушы эксперимент нәтижесі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер мен деректер тізімі
Қосымшалар
        
        Мазмұны.
Кіріспе.
I. бөлім. Оқу іс-әрекеті бастауыш ... ... ... ... ... оқушылары туралы ғылыми теорияларының қалаптасуы.
1.2. Бастауыш сынып оқушыларына оқу техникасын дамытудың психологиялық
ерекшеліктері.
II. бөлім. Оқу ... ... ... зерттеу.
2.1. Бастауыш сынып оқушылары оқыту іс-әрекетінде рефлексияның сипатталуы.
2.2. Констатациялаушы эксперимент арқылы оқу ... ... ... ... оқу ... ... ... ойындарды оқыту әдісі ретінде
қолдану.
III. бөлім. ... ... ... ... ... ... ... эксперимент нәтижесі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер мен деректер тізімі
Қосымшалар
Кіріспе
Жұмыстың өзектілігі. Қазақстан Республикасының ... беру ... ... әрбір баланы мектептегі оқу мен қатынас ортасы өзгеру
жағдайына ... ... етіп ... аса ... ... ... ... сыныбына келген балалар ерік-жігері күшті,
еңбексүйгіш қасеиттері мол, жұмыс қабілеттері жоғары, арнайы ... ... ... ... ... ... ... Республикасының «Білім туралы» заңын басшылыққа алып біз ұлттық
мектептерде балаларды тәрбиелеуде ... ... мен ... балалар
жүйесін қалыптастыруымыз керек. Өз ұлтымыздың рухани және адамгершілік,
ұлттық қасиетін оқушылардың санасына ... ... ... қажет.
Қай мемлекеттің де негізгі тірегі-білімді, ... де ... ... ... ... сай ол ... көркейтетін, дамытатын жастар
тәрбиелеу ең маңызды ... ... ... Қазақстан Республикасының «Білім
туралы» заңында мемлекеттік саясат ... ең ... рет «әр ... ... ... интеллектуалдық дамуы, жеке адамның дарындылығын дамыту
сияқты өзекті мәселелер енгізіліп отырғаны ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық және саяси өзгерістер білім
саласын жетілдіруді талап етеді. ... ... ... жету ... мазмұнын
жаңартумен қатар, оқытудың әдіс-тәсілдері мен әр алуан ... ... ... ... жүзеге асыруды қажет етеді.
Оқыту процесі екі жақты ... ... ... ... ғана ... ... ... қанағаттанып қоймай, оқушылардың да танымдық іс-
әрекеті мен белсенділігі дамытуға ерекше көңіл аударуға тиіс. ... ... мен бала ... ... ... өте ... ... және
педагогикалық проблема.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Оқу іс-әрекеті ... ... ... ... ... факторларын ашып көрсетуде дидактикалық дамытушы
ойын ерекшелігі, оқу іс-әрекетінде жекелей және ... ... ... психикалық дамуындағы іс-әрекеттің рөлін оқушылардың ... ... ашып ... ... Оқу ... ... ... дамуына оқудың әсері
сананың жүйелік ой-құрылымы және оның онтогенездегі дамуы оқуға ... ... Онда ... ... және ... ой ... қайта жасайды
деп болжам жасаймыз.
Зерттеудің міндеттері. 1. Оқу іс-әрекеті-бастауыш ... ... ... ... ... ... ғылыми теория жасау.
2. Дамытушы ойындарды бастауыш сынып оқушаларында оқу іс-әрекеті үрдісінде
пайдалану шарттарын ашып көрсету.
3. Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... негіздері. Бастауыш мектеп оқушыларының
оқу әрекеттерін зерттеген Л.В. Занков, А.А. ... В.В. ... ... Н.А. Менчинская, П.Я. Гальперин т.б. ғылыми ... ... ... ... ... ... оқыту үрдісі.
Зерттеу пәні. Бастауыш мектеп оқушысының оқу іс-әрекетін дамыту.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы. Қазақ мектептерінде бастауыш ... ... ... әсер ... оқу ... ғылыми-теориялық негіздері
қарастырылды.
2. Бастауыш мектеп оқушыларының ... ... ... ... ... ... оқу ... дамыту жолдары көрсетілді.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы.
-Ұжымға арнайы психологиялық кеңес әдістемелері әзірленді.
-Бастауыш мектеп ... ... ... ... ... оқу іс-
әрекетінде бейімділудің психологиялық жақтары жүйелі түрде баяндалды.
Зерттеу әдістері.
-талдау әдісі (психологиялық, ... ... ... ... ... тәжірибені толықтыру.
-жұмыс барысында оқушыларды мақсатқа сүйене бақылау.
Зерттеу жұмысының базасы, кезеңдері.
Эксперименталды психологиялық зерттеу ШҚО
1. Кезең. 2004-2005 жылдар мектеп арасы
-зерттеудің негізі мақсатын ... ... ... ... жинақтау
-констатациялаушы эксперимент мақсатын, міндеттерін нақтылау алынған
нәтижелерді өңдеу, талдау, жинақтау.
2. ... ... ... ... ... ... мен ... талдау.
-теориялық және эскперименталды мәліметтерді өңдеу.
-конференцияға материалды әзірлеу.
I. Оқу ... ... ... ... ... ... ... жасында баланың индифидуалдығы мен танымдық процестер
көрінеді. Білімнің кеңеюі және тереңдеуі, баланың ... мен ... асуы ... Бұл ... ... ... және III-IV сыныпта,
көптеген балаларда түрлі іс-әрекеттерге жалпы және арнайы қабілеттіліктер
баланың жаңа білімді, іскерлікті, ... ... ... ... ал
арнайы –жеке мектеп пәнін терең оқуда,еңбек іс-әрекетінің арнайы ... ... ... ... сонына қабілетіліктердің ары қарай дамуы балалар
арасындағы индифидуалдық ерекшеліктердің өсуін тударады, бұл ... ... ... ... қабілеттіліктерімен балаларды деференциалды оқытуға
қатысты психолого-педагогикалық негізделген шешімдеді қабылдау үшін ... ... ... ... бар ... ... оқыту әдісі қолданылады (41).
Бұл жастағы даму үшін ең маңызды оқу, ойын іс-әрекетіндегі жетістік
мотифациясын максималды және стимулды пайдалану ... ... ... ары қарай даму үшін кіші мектеп жасы өмірдің жағымды ... ... екі ... пайданы әкелуі: біріншіден, балада өмірлік маңызды және
жеткілікті берік жеке бастың ... жету ... ... ... ... ... бұл баланың басқа түрлі
қабілеттіліктерінң жылдам ... ... ... ... ... жеке ... Кіші мектеп жасында жеке бастың дамуы.
Бастауыш сынып жасы жеке бастың дамуында шешуші жас ... ... жеке ... ... қалыптасады. Кіші мектеп жасында адамгершілік
әрекетін фундаменті болады, әрекет және ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады. Бастауыш сынып оқушыларының
адамгершілік санасы I және III ... ... ... ... ... ... ... жас аяғына таман белгілі ... ... ... ... және ... ... Бастауыш сынып жасында
мінез енді қалыптасады. (63)
Кіші оқушылардың әрекетінде неғұрлым анық және ашық ... ... ... формалармен білінбейді.
Бастауыш сынып оқушыларының мінезі кейбір ерекшеліктерімен ... ... ... ... тез әрекет ету. Бұл
көрініс себебі анық ... ... ... ... ... енжарлылы, сыртқы
белсенді разрядта қажеттілік. Сондықтан кіші мектеп ... ... ішкі ... ... мектепте тәртіпсіздік деп аталмайды.
Жастың ерекшелік еріктің жалпы жетіспеушілігі болады (әсіресе 7-8
жас), ... ... жете ... ... және ... жеңе ... ... өз күшіне сеніммен мүмкіндікті жоғалтуы мүмкін.
Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... ... оқушыларының мінезінің ... ... ... сенушілік те тән.
Маңызды жастық ерекшелігіне еліктеу жатады. (78)
Бастауыш сынып оқушылары өте эмоционалды. Бұл ... кіші ... ... ... ... ақыл-ойлық іс-әрекет
эмоция арқылы көрінеді. Екіншіден, кіші ... ... I және ... өз ... ... ... оның ... көріністі қадағалай алмайды,
балалар қуаныш, қайғы, мұнайылық, қорқыныш, қанағаттану және қанағаттанбау
сезімін жасыра алмайды. ... ... жасы ... жағымды қасиеттерін тәрбиелеу үшін үлкен
мүмкіндік ... ... ... ... еріктік реттеуге қабілеттілік
дамиды, өзін ұстау және қадағалау іскерлігі көрінеді, тура ... ... жену ... ... ... ... ... оқудан бастап бала тәрбие әсеріне екі жақтан енеді, және де
бұл бағыттар бір жақты жүру ... ... ... ... ... дамиды, әсіресе
танымдық қызығушылықтар, көпті тануға ұмтылу, интеллектуалдық қызығушылық.
Психологтар айтулары бойынша ең ... ... ... қызығушылықтар
көрінеді, одан кейін ... ... ... ... Оқу ... дамуы мен оқуға қызығушылық қалыптасады, ... ... ... де. Кіші мектеп жасында балалардың көркем-эстетикалық
дамуына үлкен мүмкіндік бар. (57)
Балалар ... ... ... ... өлең айту, әнмен айналысады. Осы ... ... ... оларда эстетикалық сезімнің дамуына әсерін
тигізеді, ... ... ... компоненттерінің дамуына
жағдай жасайды.
Ұжым, мұғалім ... ... ... жетістіктері,
сәтсіздіктері, қателеріне қызығушылық тудырса, оқу іс-әрекет бүкіл сынып
ісі ретінде қараса ... ... ... деп қараса, құрыла бастайды.
Ұжымды құруда үлкен мәнді қоғамдық ұжым құруда ... Бұл ... ... ойындары да орын алады.
Кіші мектеп жасында оқыту әсерінен ... ... ... кең
қозғалыстар болады. (2)
1.1. Бастауыш сынып оқушылары туралы ғылыми
1.2. Әрекеттің ... және ... ... ... ... ... ... қызығушылықтар жалпылығы,
қоғамдық мінезге ақырындап ие ... ... өмір ... ... ... ... тудырады. Олар өз күштерін біріккен достық
еңбекті орындауға бағытайды.
Әрекет ... ... ... ... ... ... маңызды істерде бала инициативасына ... ... ... тек ... ... ғана ... ... және жауапкершілікті сезінетін кішкентай азамат болып өседі. (6).
Қоғамдық іс-әрекеттің түрлі ... ... және кіші ... үшін ... ... ... Педагог балалардың инициативін,
шығармашылық белсенділігін пайдалы және ... ... шешу мен ... ол балалардың іс-әрекет мотивінің дамуында өз ... ... ... ... ... ... жағымдық
қозғалыстарды байқайды.
Э. Борщевская көрсеткендей, I –IV ... ... ... ... өз ... және ... жасайды. Мұндай жұмыста сегіз, он
жастағы балалар ... ... ... ... бағыттылығын көрсетеді,
жоғарғы адамгершілік және ерік сезімдерін және де ... ... ... ... ... ... нәтиже балалардың дұрыс, мазмұнды ұйымдасқан белсенділігін оқу
жұмыстарында жүзеге асады. Мұнда бастауыш сынып оқушыларының ... ерік ... ... ... жан ... дайындығы-жеті он бір
мүмкін болатын адамгершілік деңгейі жоғары болады (42). Бұл ... ұжым ... ... қоғамдық белсенділіктерін ұйымдастыру
мүмкіндігін береді.
Оқушылардың адамгершілігік әрекетінің қалыптасуында ... ... ... роль ... Л.В. ... Л.С. Славина, М.С. НЕймарк
зерттеулері оқушылардың дамуымен оның оқу ... ... ... қызығушылықтарымен қатар үлкен ролді әлеуметтік мотив, ... және ... ... ... ... ... Осымен
байланысты сыныптастардың пікірінің мәні, олардың бағасы ойы, әрекеті,
жүрісі, сөйлеуі мәнге ие ... ... ... ... оқушылары онай
еліктейді.
Тоғыз-он жастағы балалардың әрекет етуші мотивтерінің бірі ... ... ... ие ... ұмтылу. Мұнда барлық тәрбиелік жұмыс
үшін балалар ұжымының ұйымы мәнге ие болады.
Л.. Божович, Л.С. ... ... ... ... ... ... ұжымында оқушылар әрекетінің адамгершілік
мотивін құру бойынша тек арнайы жұмыста мүмкін. Бұл ... ... ... ... бұл ... ... ... пен
турақшылыққа ие болады. (15).
Зерттеушілер әсіресе оқушыларды тек адамгершілік ... ғана ... ... ... осы ... тудыратын мотивтері оятуды
қалыптастыру қажеттігін көрсетеді.
Балаларға тек орындайтын әрекет мақсаты ғана ... ... ... не үшін ... анық болу ... (7)
Адамгершілік әрекеттегі жаттығу, көп эффектке жетуі, егер мұғалім
балаларда ... ... ... ұмтылысын тудырса. Егер оянулар
белсендірілмесе, онда қажет ... ... ... ... істемейді және ақырғылары әрекет болмайды.
Қойылған мақсаттар бастауыш сынып оқушысы үшін тым күрделі және ... . ... ... ... ... және ішкі мен сыртқы
жағдайларды баланың өз ... ... үшін ... ... ұйымдастыру
керек.
Қызықты берілгендерді Л.С. Славина ... ... ... ... ... үшін ... кейін сыныпта қалған оқушылар санын
салыстырып көрсетеді (түрлі мотивтер бойынша) (16).
Үш күн арасында 1 «А» ... ... ... ... ... 31
оқушыны қалдырды, 1 «В» сыныбында 30 оқушыны. Екі айдан кейін, 1 «А» ... ... ... ... тілектері оырндалды, 3 күн ... ... тек 1 ... ... 1 «В» ... оқушылар санынан,
сабақтан кейін 21 оқушыны қалдырды.
Оқу іс-әрекеті-бастауыш мектеп оқушысының психикалық ... ... ... ... жатқан әлеуметтік экономикалық және саяси өзгерістер
білім саласын жетілдіруді талап етеді. ... ... ... жету білім
мазмұнын жанартумен қатар, оқытудың әдіс-тәсілдері мен әр алуан құралдарын
қолданудың ... ... ... ... асыруды қажет етеді.
Оқыту процесі екі жақты процесс болғандықтан, мұғалім өзінің ғана іс-
әрекетінің дұрыс ... ... ... ... да ... ... мен белсенділігі дамытуға ерекше көңіл аударуға тиіс.
Мұның өзі оқыту мен бала ... ... ... өте ... және ... ... зерттеуі анықтағандай кіші мектеп жасындағы оқушылардың
оқуға деген ынтасы, қызығуы ең алдымен, оқу әрекетімен ... ... Яғни ... деген қызығуы жеке пәндердің мазмұны бойынша емес, ... ... ... жүреді.
Бастауыш сатыдағы кезең-оқушыда оқу әрекеті қалыптасуының ең қуатты
жүретін кезеңі. ... ... ... ұғымдар мен түсініктерді менгере
отырып оқушының өзі ... ... жеке ... ... үрдістері мен
қасиеттері қалыптасады; ырықты зейін, рефлексия, өзін-өзі бақылау, әрекет-
амалдың ішкі жоспары ... ... жаңа ... ... психикалық дамуындағы іс-әрекеттің рөлі қазіргі уақытта
көптеген, сондай-ақ көпшілік зерттеулермен ... (Л.В. ... ... В.В. ... А.А. ... , Н.Ф. Менчинская, П.Я. Гальперин,
Г.С. Котюк, Л.В. ... З.М. ... Д.Б. ... Н.Ф. ... ... ... ... даму сипатына ие болған жағдайдарларда анағұрлым
толық аша аса қажет.
Нақты айтқанда оқушының оқу әрекетін ... ... ... ... ... ... ... туып, оқу біліктері қалаптасады яғни оқушы ... оқу ... ... ... ... ... ортақ тәсілдерін
салыстыруды үйреніп жұмыс істейді.
Оқушының оқу ... ол оның ... ... ... ... етеді. баланың аықл-ой еңбегі белсенді әрекет ... ... ... ... даму ... ... болады.
Баланың ақыл-ой әрекеті оның қажеттері мен қызығулары сезімі мен ... т.б. ... ... ... іске ... ... оқу әрекеті мазмұнына мыналар кіреді: ғылыми ұғымдар мен ғылыми
заңдарды түсіну практикалық ... ... ... ... ... ... ... орай ғылыми білімді және дағдылары меңгеруі-
олардың оқушының негізгі мақсаты мен нәтижесі болып табылады.
Оқу әрекетінің құрылымы мыналардан ... ... ... ... әрекеттері (баланың қолданатын нақтылы практикалық және ой-тәсіл
амалдары)
-бақылау (оқушылардың ... ... ... отрыуы)
-бағалау (мұғалімдердің және оқушының өзіне өзі беретін бағасы)
Бастауыш мектеп оқуышысының іс-әрекеті дамитындай ие ... ... ... ... ... қажет.
1. Іс-әрекеттің мақасаты. балаларды қызықтырарлықтай нақты міндет қою
керек.
Олар нені бақылауды керек?
Не ... ... нені білу ... ... ... ... яғни алға қойған мақсатқа жету жолындағы
әрекетке бар ... ... ... ынта зор ... ... мен мен В.В. Репкиннің зерттеулері көрсеткеніндей, барынша
тиімді ұйымдастырылған оқу ісінде төмеңгі снып ... ... ... ... ... ... тез ... Іс-әрекеттің мазмұны –бұлар оқушыларға орындауға тиісті білімдер
(елестетулер, ... ... ... ... ғана емес сондай-
ақ оқушылар келешекте іс-әрекет үстінде яғни ... ... ... ... меңгерген тиісті білімдер.
4. Оқушылар жүзеге асыратын іс-әрекетке кіретін қимл аса маңызды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тиіс дағды шеберлік тәсіл. Оқушыдан әр түрлі ... ... ... ... ... ... айтуымен орындалатын
операцияларды орындағанға қарағанда зор дамытушылық беретініне көз жеткізу
қиын емес.
5. Оқушының ... ... ... ие ... үшін ... ... қоя ... оны үнемі күрделендіріп отыру керек: іс-әрекеттің
мазмұны, оның ... мен ... ... күрделендіріледі,
орындалатын әрекеттің күрделенуі-өсіп келе жатқан оқушыға оның дамытушылық
әсерінің көбірек болуы маңызды.
6. Бала ... ... мен ... білу үшін ... ... жою үшін, мұғалімнің тарапынан оның іс-әрекетін бақылау
және ... ... және ... іс-әрекетке ынталандыратын роль
атқаруы тиіс.
Бастауыш мектеп оқуышысының оқу ісінің ... ... ... ... бойынша жүреді:
а) оқушы меңгеретін елестетулердің, түсініктердің, мәліметтердің көлемі
өседі. Олар оқушының жеке –дара ... ... ... ... ... және дәл бола ... ... аз
бөлшектенген түсініктер мен бейнелерден ... ... ... ұқсас
білімдерді айыра білуге көшеді.
б) білім тереңірек бола түседі. ... ... ... яғни ... өзін ... оның ... ашуға, бұл құбылыстардың ... ... ... ... ... ... білім анағұрлым жинақы және саналы сипатқа ие болады,
демек берік те дәлелдене түседі;
г) білім категорияларға, ... ... Олар ... ... және ... қатардан жүйелі құрылған «текке» ... ... ... ... пен ... ие ... Олар ... өзі
басқара алатындай болады.
Жоғарыда көрсетілген бағыттардың әрқайсысы бойынша білімді меңгеруге
оқушы ұмтылуы үшін, олармен, ол әр қилы ... ... ... Сонымен,
білімді диффренциялау, анықтай түсу жұмыстары, оқушының қимыл бағытының
көлемін ... ... ... ... ... және бағытта жүргізуін
талап етеді.
Қазіргі уақытта жалпы ... ... ... ... ... алатын жан-жақты жеке ьұлғаны қалыптастыру болып табылады.
Ол үшін ең ... ... ... іс-әрекеттерінің танымдық
қызығушылықтарн арттыру, танымдық жан қуаттарының оянуына түрткі ... ... ... ... оқу үрдісіндегі танымдық іс-әрекеттерін қалыптастыру үшін
не істеуміз қажет деген сұраққа С.М. Жақыпов өз еңбегінде «сабаққа әр түрлі
бейнелі көрнекіліктерді, ... ... ... ... ... Осы аталғандар оқушылардың оқу үрдісіндегі ... ... ... өз бетінше жұмыс жасауға және оны меңгертуге
төзімділігін арттырудың бірден-бір негізгі ... ... ... деп ... ... ... шешуші роль атқаратын әрекеттің бірі-
танымдық әрекет. Оқу материалдары бала психикасына зор талап қояды. ... ... ... ... және әрекетті ... ... ... ... ... ... оқушылардың қабылдауын, зейінін,
есте сақтауын, қиялын, ойлауын дамыту үшін тиімді ... ... ... ... ... ... дамуына оқудың әсірін Л.С. Выготскийдің сананың
жүйелік-ой құрылымы және оның онтогенездегі дамуы ... ... ... ... ... даму процесі сананың жүйелік
құралымының қайта құрылуынан тұрады. Егер ... ... ... ... әсер етсе, онда қаьынастың дамуын және сананың ой ... ... ... онда ... ... және сананың ой жүйесінің
өзгеруін басқара беруге болады. Оқу-сананың барлық жүйесін қайта жасайды.
Әл-Фарабидің еңбектерінде ... ... ... мынадай
құнды пікірлер айтылған.
«Тек қана білім тән болатын ақыл-парасат (түрі) әрекет үстінде жүзеге
асыруға ... ... ... ... ... өнерелер арқылы ғана білімге ие
болады. Ал білім мен ... тән ... ... ... ... ие ... Бұл өнерлердің де екі түрі болады. Мұның бірінші түрі
арқылы біз тек ғылыммен танысамыз. ... түрі ... біз не ... және соны ... ... ... білеміз»-деген.
1.2. Бастауыш сынып оқушыларына оқу техникасын дамытудың психологиялық
ерекшеліктері.
Саралаудың сырттай формасы жеке алынған бір ... сай ... ... Оқу ... ... ... топтағы қабілетіне сай
болады. Бұл әдіс селективті, яғни таңдалған бірнеше пәнді толық оқытатын
мекпетерде немесе деке ... ... ... беру ... ... ... индивидуализация-мақсат ал оқыту да саралау-мақсатқа
жету құралы деген шешімге келуге болады.
Саралай ... ... ... өз ... ... ... бағдарламасымен мектеп оқулықтарының қазіргі замен талаптарына
сәйкестігі.
2. Оқу процесінде қолданылатын әдістер мен оқу ... ... ... ... ... дайындығы
4. Балалардың белсенділігімен талпынуы
5. Оқыту процесінде жаңа әдістемелер қолдану.
Соңғы аталған 3 ... ... ... процесіне әсіресе көп әсерін
тигізеді. Әрбір мектепте, ... ... ... ... дарында оқушылар бар.
Олардың өмір алдында қойған талаптары мен ... тек қана ... ... ... ғана ... ... болады. (13)
Саралай оқыту 2 кезеңнен тұрады: балаларды саралай ... ... ... мен негізгі кезең.
Саралай оқыту дайындаудың негізі–оқушылар арасынан талапты, дарында
балаларды іріктеп тауып, олардың ... ... ... ... ... мен ... оқуға деген белсенділігін арттыру.
(21)
Балалардың қабілеті мен дарына, оқу процесінде ... ... ... ... түседі. Ұстаз осындай балаларды іріктеп,
олардың қабілетін одан әрі дамыту ... ... ... ... көзін аш”
дегендей, дарыны бар ... ... ... ... ... ... оқытатын сныптар ашып, қамқорлық ... ... ... ... ... ... ... көрсету керек. (83)
Саралай оқытудың негізгі кезеңі–балалардың ынтасы бар пәндерді
анықтап , осы таңдалған оқу ... ... ... ... ... ... ... талапты, талантты оқушыларға қосымша тапсырма ... ... ... ... ... жүргізу арқылы өтеді.
Оқушыларда саралай оқытуда кездесетін ... ... ... аяғы мен 90-шы ... ... бастауыш сыныптарда негізінен
тек қана сыныптан сыныпқа көшірумен шектелді. Сыныптағы негізгі жұмыс, ... ... ... ... ... ... оқитын оқушылармен
қосымша жұмыс, сабақтар жүргізумен ... ... ... ... материалды үлгере алу, алмау тұрғысынан ғана қарастырылып, екі
топқа бөлінді (28)
• орташа деңгейдегі оқушылар;
• оқу деңгейі төмен оқушылар.
Жоғары ... ... ... ... ... оқу бағдарламасына
енді.
Оқыту индивидуализациясын саралау арқылы оқыту процесіне ... ... ... ... ... тек қана ... ... кезде ғана көрінетінін әрбір ұстаз жақсы ... ... ... ... ... ... алмаушылық көбінесе:
• балалардың психикалық дамуының уақытша тежелуіне ... ... ... бұзылуына байланысты-24%
• блалардың ақыл-ой кемістігі саласында-4%
• ал қалған 22% ... ... ... ... ... ... қарасақ, тек қана ақыл-ой кемістігі бар
балалар(4%) ғана оқыту ... тыс ... ... ... балаларға
әдейі арналған мектептерге оқуы тиіс, ал ... ... ... ... ... керек.
Балалардың психикалық дамуының уақытша тежелуі, көптеген жағдайларда
отбасындағы әлеуметтік факторларға байланысты.
Сондықтан, балалармен дер кезінде коррекциялық жұмыстар жүгізу ... ... ... ... ... ... келтірілген мысалдарды қортындылай келе оқыту процесінде
арнаулы сыныптарда оқушылардың ... ... ... ... жүргіу керек. Тек қана сол жағдайда ғана оқыту процесінде жақсы
нәтижелер алынуы мүмкін.
Коррекциялық сыныптардағы оқу ... ... ... оқу
бағдарламасына сәйкес келуі керек. Тек қана, ... ... ... ... ... ... Оқу процесінің тағы
бір ерекшелігі-бұндай коррекциялық сыныптарда ... ... ... ... ... кезеңнің мақсаты: (56)
• Оқушылардың ақыл-ой әрекетіндегі индивидуалдық ерекшеліктерді анықтау
• Оқушылардың білім ақаулығын жою:
Саралау ... ... ... қайнар көздері:
• Ойын, жарыс, дауыстап хормен оқу, ... мен ... ... ... тағы ... оқушылардың оқу бағдарламасын қабылдауына назар салу: плакаттар мен
суреттер, үлгілі көркем оқу, дыбыстарды айту, ... ... Оқу ... ... күрделендіру;
• Қателіктермен алдын-ала жұмыстра жүргізу
Коррекциялық сыныптардағы оқыту поцесі негізінен 3 принциптен тұрады:
(60)
1.Бірінші принцип-оқыту процесінде ... ... ... принцип -әрбір оқушының қабілеттігіне сенім білдіру
3.Үшінші принцип –балалармен бірігіп қуану.
1. Оқыту процесінде оқышулармен бірлесу.
Ұстаз оқышылармен ... ... ... тиіс. Бұл жағдай екі жақтық
қарым-қаныстардың ерікті түрде жүруіне себеп етеді.
Оқушылар өздерін еркін ... ... ... ұстаз тарапынан оларды
бағалайтының, олардың пікірімен ... ... ... ... ... ... ... оқушының қабелттілігіне сенім білдіру.
Ұстаздың әрбір оқышуының қабелеттіліне ... ... ен бір ... ... бірі болу ... Егер ондай болмаған
жағдайда саралай оқыту принципті бұзылады. Сондықтан, жүйелі ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту
керек. Жаңа оқу материалын ... ... ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштерінің бірі болып
табылады.
3.Балалар мен бірігіп қуану.
Оқушылардың мектепке деген жағамды көзқарасын ... ... ... ... ... ... негізінен екі жағдайға
байланысты болады.
Бірінші жағдайдың мінездемесі ... ... тек қана ... аламын,
білімді меңгермін деген мақсатпен ғана емес, өзінінң өмірден алған
тәжіриебесімен ... ... ... ... тәжірибесімен, оның сыныптағы
балаларға деген ... ... ... ... орай
ұстаздың гумастистік позициясы-баланы өзіне сай қалыпта қабылдау болып
табылады. Сондықтан , оқыту процесінде ... ... ... ... ... ... түрде қалыптастыру керек.
Екінші жағдай- оқыту поцесінің адам өмірімен ... ... тек қана ... ... ғана ... ... ... осы
тұжырымдырдың адам өмірімен байланыстылығын балаларға ашып көрсету өте
тиімді тәсілдердің бірі болып табылады.
Саралай ... Е.С. ... ... ... ... ... ... деп көрсетіледі.
М.К. Акимова, В.П. Козловаладың еңбектерінде ішкі ... олар ... екі ... байланыстырады:
1.Оқушының жетістігіне бағытталу
2.Оқушы әркетінің процессуалды ерекшелігіне бағатталу.
Әдетте, ұстаз жоғарыда аталған критийлерден бірінші критийриді ... ... ... оны ... индивидуализациясы арқылы жүзеге асыру
оңайрақ екен . (40)
Ал оқушыларды ... ... ... бөлу-саралау болып
табылады. Саралаудың негізіне оқушыларды үш топқа бөлі ... ... және ... ... В.Д. ... , В.С. Мерлин және т.б. психологтардың
еңбектерінде “оқу әрекетіндегі ... ... ... қарастырылып,
дамытылады. “Оқу әрекетіндегі индивидуалдық стиль” теориясында оқу әрекетін
“Нәтижелегінің жоғарлауы” негізгі фактор ретінде ... ... ... алдында кейбір ғылыми, практикалық , этикалық және т.б.
проблемалардың шешеімін талаб ... ... ... бір -екі ... ... ... ... балалармен психология жағынан алдын
-ала дайындық жұмысын жүргізіп, ... ... даму ... ... реформасын жүзеге асыру барысында көзге ең ... ... ... ... ... ... білім деңгейінің
қазіргі өмір талабына сай келмейтіндігі, сонымен ... ... ... ... төмендеуі. Сондықтан ұстаз өзіне алуан түрлі сұрақтар
қояды:
• не себепті кейбір оқушылар өздері оқыған мәтінің ... ... неге ... оқу ... толық зейін аудармайды?
• неліктен балалар кітапты аз оқиды немесе тіпті кітап оқығысы келмейді?
Сондай жағдайға алдымен себепкер болған ... ... ... ... ... келесі факторлар жатқызуға болады:
• Балалардың оқуға деген жалпы қызығушылығының төмендеуі;
• Балалардың отбасындағы әлеуметтік материалдық жағдайларынынң төмендеуі;
• Балалардың дамуына керекті информацияның ... тыс келу ... мен ... ... ... мен индустрияның шапшаң дамуы;
• кітап оқудан бас тартуы т.с.с.
Алайда сондай ... ... ... ретінде оқушыладың мектепке
келген ең алғақшы қадамдарынан бастап, оқу ... ... ... ... қалыптастыруға болады. Оқу әрекетті ғылыми ұғым ретінде
психологтардың арасында кейінгі кезде ... ... ... ... Олардың айтуынша, балаларды оқыту процесін коммуникативтік ... ... ... ... ... ... ... оқудың сапасын жоғарлатудың тағы бір варианты ... ... ... ... қарастыруға болады.
Оқыту кезінде балалардың индивидуалдық ерекшеліктерін ескеруді жүзеге
асыру үшін ... ... ... оқытуда олардың оқу материалын игеру
және білім берудегі индивидуалдықты ескеру керек. ... ... ... оқу ... ... аз болып, екіншілеріне шамадан
тыс үлкен, үшіншілеріне ... ... ... ... ... ... барысында барлық балаларға жеткілікті орташа қарқынды қолдап ... Осы ... ... ... үшін ... ... оқышының потенциалдық
қабілеттін дамуына жағдай жасау керек. Бұл практикалық міндеттерді саралау
және ... ... ... ... ... жүзеге асады. Осы
процес баршаға ортақ индивидуалдық ерекшеліктерді ескеру, жеке адамды
дамыту мен ... жеке ... ... кезіңде индивидуальдық
оқытуды пайдалану және ... ... жене ... ... ... ... ... практикада ұстаздың алдында
бірнеше айқын мақсат қояды: Оған әртүрлі алдын-ала жұмыстарды жоспарлау,
әрбір оқушының ерекшеліктерің ... және ... ... ... ... ... ... келе, индивидуальдық оқыту
мынандай бірімен бірі байланысқан элементтерден тұрады:
а) әрбір ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу барысында жақын арадағы психологиялық
міндеттерді анықтау;
б)жекелей психологиялық зерттеу әдістерін таңдау және ... ... ... ... және ... ... және ... жаңа психологиялық мақсат , міндеттерді белгілеу.
Осы жүйенің негізі-оқушыны зерттеу болып табылады. ... ... ... жүйелі түрде жүргізілетін процесс.
II және III сынып оқышыларын зерттеу:
1. Танымдық дамуы, зейіннің ерекшеліктері.
2. Сөйлеудің жалпы психологиялық ... ... оқу ... ... оқушының білім қоры және оқуға деген қызығуы, мотиві.
5. Оқу процесін кезінде өзінің жетістігін, ... көре білу .
6. ... ... ... ... ... ... тексеру.
7.Тәртіп және моральдық ерік сапалары: жүйелілігі, беріктігі.
Осыған орай оқушыларды ... ... ... ... ... бақылау, қорытындылау, өздік және бақылау жұмыстары, ауызша жауап
беру, әртүрлі іс-әрекет жасау, ата-аналармен ... ... ... ... ... ... ... жүйесін, соның ішінді қозу,
тежелеуді зерттеу арқылы балалардың танымдық процестерін зерттеу. Осыған
байланысты балалар үш ... ... ... ... ... басым балалар жиналып алынады, екінші
топқа ... ... ... ... кіреді, ал үшінші топқа қозыу
тежелеуге сәйкес балалар кіреді.
Бірінші топқа ... ... ... өте ... ... ... жұмыс барысында жанындағы балаларды
мазалайды, тыныш ... ... ... ... тез ... ... және жауап беруге көп уақыт кетіреді. Сондықтан қолын көтеріп
жауап беруге басқа ... ... ... Тіл ... ... ... осы ерекшеліктерді ескере отырып, ұстаз бұндай оқушылардың
оқуға деген ықыласын тұдырып, ... ... ... ... ... деген
қызығушылығы мүлдем жоқ болып ... ... ... ... ... оқу жұмыстарын ұйымдастыру қажет. Сонда ғана балалардың материалды
түсініп еске сақтау процестері ... ... ... ... оқыту
барысында балалардың оқу ... ... ... ... ... ... психикалық даму процесінің айқандалуы мүмкін.
Екінші топқа кіретін балалардың ... ... ... ... айтып үлгермей, бұлар қолын көтереді. Қандай тапсырма ... оны ... ... ... ... тапсырманы орындау барысында
кейбір элементтерін тастап ұмытып ... ... ... тез, жылдам және
қатты сөйлейді, эмоционалды балалар. Оқу материалын қабылдауы ... және ... ... ... ... ... ... мен
логикалық ойлау процестері оқудың алғашқы жылында ... ... ... ... ... қабілеті төмен болады. Әсіресе дауыссыз
дыбыстарды есінде нашар сақтайды. ... ... ... ... ... ... дыбыстарға бөлу, сөздердің
артикуляциясына, дыбыстарды дұрыс айту, ... айту және ... ... ... өтек көп көңіл аудару керек.Сөздерді жазу барысында сөздердің
орфографиялық құрылысын қайталап көшіру, үлгі ... ... еске ... жазу және т.б. ... ... қажет. Бұл топтағы балалардың
теориялық жауаптары жақсы деңгейде болғанмен практикада көптеген қателіктер
жібереді. Ол жағдай ... ... ... төменділігіне, өзін-
өзі бақылау және ... ... оқу ... ... ... ... ... балалардың мінездемесі-оқу материалдарын
қабылдауы жан-жақты терең, оқу объектісінің жеке бөліктерін ғана ... ... ... және ... оқушылардың іс-әрекетін де байқап отыратын
балалар. Оқу материалдарын меңгеру барысында бұл балалардың ... ... ... ... ... ... ... сөзі
жатық, сөздік қоры бай және жайылма ... ... ... ... ... ... түсініп оқуға жеткізудің тағы бір жолы
–«идеалдық оқушы» сипаттамасын беру арқылы да ... ... ... және Л. ... ... ... оқушының »
басқа оқушылардан айырмашылығы: оның ... ... ... мен ... ... процесі болады. Кез келген оқушыда өздігінен сұрақтар
туындамайды. Бұл процесті басқарып ... ... ... ... ... ... қою, оған жаап беру ... күнделікті әдетке, оқудың
негізгі стиліне айналуы қажет. Балалардың қоятын сұрақтары сан ... ... ... Мәтінде не туралы айтылады?
• Мен мәтнде айтылған материал туралы не білемін?
• Бұл ... ... ... ... Бұл мен ... ... қалай байланысады?
• Бұны немен шатастыруға болмайды?
• Бұдан ... ... ... ... ... айтылғандарды іс жүзінде талдар көрейік : «Знание ... ... ... ... ... ... отырып, мынадай
фактілерді аңғарды. Өлі жылагды көрген құндыз жыланға тарпа бас салады. Оны
тістелей бастайды, шайнайды. ... бұл оның ... ... ... ... етін ... ... болғаннан кейін ол өзінің терісін
майлайды. Бірнеше тәжірибеден ... ... ... ... келді:
құндыздар осындай тәсілмен өздерін басқа жыландардың шабуылынан қорғанады
екен».
Бірінші жаңы ... ... ... ... етін ... неге бұндай қылықтар көрсетедіү Оны ол не үшін істейді.
Екінші жаңа ... бұл ... ... ... Оқып ... ... ... туындауы мүмкін. Біріншісі: қарапайым оқушы, мәтінді одан әрі оқу
барысында сұраққа жауап табады. Екіншісі: ... ... ... ... ... ... жацуап беруге тырысады. Бұл –«идеалдыө оқушы».
Оқу барысында ол өзінің болжамының мәтіндегі сауалңа тең ... ... ... ... ... ... ... сауалдарды тексереді. Өзін-өзі
бақылау: сапалы, түсініп оқу мен ... ... ... ... ... ... ... арқылы оқушы өз көзқарасын бірнеше
аспектіде бақылауға мүмкіншілік алады: мен дұрыс ойладым ба? ... ... бе? ... ... ... бере ... ... жағдайларда, оқушы өзінің білімін тексеруді тек қана
ұстаздың ... де ... ... ... ... ... ... оны жалпы орындағысы келмейді. «Идеалды оқушы» өзінің білімі
мен іскерлігіне тек қана өзі жауапты ... ... ... ... ... өзін-өзі қайта-қайта сауалдар қою
арқылы ... Бұл ... оның оқу ... ... ... және оқу ... ... түрде ырықты зейіннің дамуына
септігін ... ... ... ... оқу ... ... ... басқа да оқушылар еске аз уақыт ішінде түсіре алады.
Бастауыш сынып оқушыларында оқытудың бұл ... ... ... жеткізеді. Осындай индивидуальдық және саралай оқытудың
психологиялық негіздері мен тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... тигізетін әсері мол. Психологтардың айтуынша,
адамдардың көбісі өте жай оқиды. Олар өз ... ... ... Адамдар бала күнінен-ақ ішінен күбірлеп ... Олар ... ... ... ... күбірлеп қояды. Мұндай адамдар оқығаннан көрі
естіген материалды жақсырақ қабылдайды. (25)
Оқу техникасының ... ... болу ... ... бойы ... оқу ... ... дағдылар
2. Түсініп оқудың пассивті техникасының қалыптасуы, ол жылдам реакцияның
және толық концентрацияға кері әсерін тигізеді.
3. ... ... емес ... ол оқу кезінде уақытты жоғалтуға,
ұтымсыз пайдалануға әкеледі.
Сонымен оқушы мәнерсіз, ақырын оқушының себебі: оқытудың ұтымды әдіс-
тәсілін пайдалана ... ... ... ... ... ... айналдыру. Бұл мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... ... оқу оқу жыдамдығын арттыруға, оны дағдыға айналдыады. Жұмысына 3
рет 2 ... оқу ... ... оқу ... ... ... ... айналады.
2. Негізгі ойды анықтай отырып оқу.
Автордың негізін ойын анықтап алу қажет. Сөзден-сөзге, ... ... ойды ... ... ... Өзінің түсіну қабілетіне назар аудар.
Кім тез оқыса, ол жақсырақ ... ... ... ... ... ... назар аудару қажет.
4. Өзінің уақытынды ұтымды пайдалан
Әр адамға оқуға тиісті материалдарды анықтап қой. Алдына мақсат қоя ... ... оқу ... ... ... ... уақыт мөлшерін белгіле.
Оқу жылдамығының төмен болу факторларын анықтай ... оқу ... ... ... ... ... ... (мәтінді
түсіну процесі, мәтіндегі байланыс-қатынастарды ажырату т.с.с.) көптеген
ғалымдардың еңбектерінен ... ... ... ... ... ... (1941 жыл) ... анализін
жасады.
Сонымен қоса А.А. ... ... ішкі ... ... ... ... деге ... қарастырып,
олардың өзара байланыстарын ашып көрсетті. (24)
Осы ұғымдардың одан әрі дамуын предикаттар теориясын қалыптастырушы,
оның ... ... ... ... ... ... толық
танысамыз.
А.П. Бобырева дессертациялық зерттеуінде оқыту ... ... ... ... ... жан-жақты ашылып көресетілген.
В.Граф, И.Ильясов, П.Я. Ляудис еңбектңрендң олар ... ... ... ... бөлімдерге бөлді. (34)
Л.П. Доблев мәтіндегі байланыс –қатынастарды 4 түрге бөлді:
• дедуктивті;
... ... ... ... ... ортасында, аяғында кездесу элементтеріне
байланысты болады. (43)
Л.П. Доблев ... ... ... ... ... компоненті
ретінде бұрын қабалданған білімдердің арасындағы ... да ... және ... ... ... әдіс-тәсілдерді» пайдалану
қажеттігін ашып көрсетті.
Мәтінді оқу- танымдық жәнк ... ... ... ... ... Друдзе бойынша: балалардың түсіну процесі-ителлектуалды ақыл-ой
әркеті. Ол балалардың осы процесі-ішкі әрекеттерден және ... ... ... ... деп ... . ... . ... И.И. Ильясова еңбектерінде ғылыми мәтінді ... ... ... орны ... Смирнов мәтіннің негізгі кезендері ретінде оларды белгілі бір
жүйеге келтіруді ұсынды.
Г.Д. Чистякова зерттеулерінде мәтінді ... ... ... роль ... ... ... ... іс-әрекеті дамитындай
мәңге ие болу үшін ... ... ... ескеру қажет. (44)
1. Іс-әрекеттің мақсаты. Балаларға нені, не үшін істейтіндіктері
түсінікті ... ... ... ... істейтіндіктерін айтып қана өою жеткіліксіз.
Балаларды қызықтырарлықтай нақты міндет қою ... олар нені ... Не үшін ? ... нені білу ... ... ... ... яғни алға қойған мақсақа жету
жолындағы әрекеттер бар күш жігерін салуға ... ынта зор ... ... ... себептің қимыл әсерінен анағұрлым қимыл
әсеріне-қоғамдық мәні бар және кең ... ... ... ... ... болып табылады.
А.К.Дусавицкий мен В.В. Репкиннің зерттеулері көрсеткеніндец, ... ... оқу ... ... ... оқушылары бағаға қызығуға
шынайы танымдық мүддені білуге тез ауысады.
3. Іс-әрекеттің ... ... ... орындауға тиісті білімдер,-
оларға белгілі болған ғана емес, сондай-ақ оқушылар келекшекте ... яғни ... ... ... ... ... тиісті білімдер.
4. Оқушылар жүзеге асыратын іс-әрекетке керетін қимыл аса маңызды.
Бұл-бала еңбекпен немесе ... ... ... ... ... тиіс дағды, шеберлік, тәсіл.
Орындалатын әрекеттер өте біртекті де қарапайым, ой жүгіртпей қандай бір
немесе ... ... ... ... болуы мүмкін.
2.2 Танымдық іс-әрекетінің кезеңдері
Мектепке түсу бала өмірінде жаңа жас ... ... ... мектеп жасы, оның жетекші әрекеті оқу әрекеті болып табылады. Оны
жүзеге асыру үрдісіне бала мұғалімнің ... ... ... ... ... ... ... көрнекі бейнелер,
адмгершілік құндылық, құқық нормалары) және ... ... ... ... игере бастайды. Қоғамдық сананың осы түрлерінің мазмұны
теориялық сипаттамаға ие. (45)
Психологиялық зерттеулер анықтағандай 7-10 жастағы оқушылардың оқуға
деген ынталы, ... жеке ... ... ... емес, оқу әрекетінің
түрлері бойынша жүреді. Кез келген әрекет өзіне өз пәнін өз әдісін қосады.
Оқу еңбегінің кез келген түрінде ... мәні ... көзі және ... ... ... ... ... ол өзіндік жұмыстың
кез келген нақты түрінде жатқан міндет, мәселе, соны шешпекші ... ... ... ... кезең-оқушыда оқу әрекеті қалыптасуының ең қуатты
жүретін кезеңі. Мұның ... ... мен ... ... оқушылардың өздері өзгеріп дамиді, жеке ... ... ... мен ... ... Яғни бастауыш мектеп
жасындағылардың оқу әрекеті кезінде қалыптасатын ... ... ... және ... ... ішкі позициясы, еркіндіктің ... ішкі ... және ... ... ішкі позициясы 6-7 жас аралығындағы қалыптасады және олар
екі қажеттілік арқылы сипатталады.
1. Танымдық ... Бұл ... ... алады.
2. Белгілі бір әлеуметтік қатынасқа байланысты қажеттілік.
Ол баланың ... ... ... ... болатын қажеттілік.
Еркіндіктің дамуы ішкі оқу әрекеті пайда болу нәтижесінде, яғни қойылған
міндеттердің барлығын қабылдаған ... ... ... ... бар ... ... байланысты орындаған т.б.
жағдайларда пайда болады.
Ішкі ... ... ... сюжеттік рольдік ойындарда, оның одан
әрі қарай қалыптасуы оқу әрекетінде көрінеді. ... ... ... ... ... яғни ... жеке ойлау іс-әрекетіне және
өзінің жүріс-тұрыстарын бақылап, қарай бастайды. ... ... ... ... сонымен қатар баланың өзіндік сана-сезімінің
дамуының белгілі бір механизімі ... ... Оқу ... ... ... меңгері ол ойынмен, еңбекпен, қоғамдық –ұйымдастыру
істермен және т.б. қабысып тұрғанда құнды болады. оқу ... ... ... ... көрсету деп түсінуге болмайды.
Балалардың оқу әрекетінің басқа әрекет түрлерімен ... ... ... мен ... ... мен ... психологиялық
негізі болады.
Бастауыш сатыдағы білімнің теорилық деңгейін біршама көтерудің
оқушының танымдық дамуындағы маңызы зор. ... ... ... ... және оның ақыл-ой әректімен
байланысты.
Деңгей ақыл-ой әрекеті ... ... жаңа ... творчествалық
меңгерумен
-синтез ... ... бір ... өз ... ... ... ... эксперимент
-идеалды модель Жаңа білім процесін басқару
Жаңа білім ... ... ... ... және оқу ... ... мақсатынан тәуелсіз,
-синтез ... ... әр ... ... ... деңгейі
-абстрагирлеу ... ... ... өзін ... және ... ... мен ақыл меңгеру
-индукция
-дедукция
-ойлық эксперимент
Продуктивті -оқу ... оның ... ... қабылдау
-синтез ... ... ... қайта жасау
-абстрагирлеу ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... түрлері: (29)
Оқу әрекеті әдістер ... оқу ... ... ... ... ... оә ... оә
жоспарлау
Себепті байланыстарды табу Оқытуды ұйымдастыру және ... ... құру ... ... ... ... ... түсінігің тратовкасы
1. Педагогикады және классикалық совет психологияда. ... ... ... тип ... ... анықталады. Ол танымдық-заттық әрекет
әдісінің әлеуметтік белсенді негізі формасы ретінде түсіндіреді.
2. Д.Б. Эльконин –В.В.Давыдов бағымымен. ... ... ... және ... ... білім аймағындағы, әдеп пен ... ... ... ... ... меңгеруге бағытталған ... ... ... бір ... (85)
3. Тағыда басқа ағымдарда. Оқу үйрену, ... ... ... әрекетінің жалпы құрылысы
Танымдық қажеттілік. Осы немесе басқа ... ... ... меңгеру оқушылардың ұмтылуы.
Оқу тапсырмасы.
Оқу тапсырмасының спецификасы, оны шешу кезінде оқушы бүтін класстық ... н/с шешу ... ... ... ... ... ... білімін меңгеру жалпы ұмтылысы, кейбір
жее тапсырмаларды, толық ... ... ... бағытталған кезде
нақтылана түседі.
II. Бастауыш сынып оқушысының оқу іс-әрекетінде психикасының ... ... ... оқушысы және оның оқу іс-әрекетінің жалпы мінездемесі.
Кіші мектеп жасы (7 ден 10-11 жасқа дейін) бастауыш сныпта ... ... ... ... оқушысының психикасы объективті және
субъективті дамыған ... ... ... ... ... өмірге көзқарасы өзгереді, ұжымда,
отбасындағы орны да өзгереді. Оның негізгі іс-әрекет оқу болады. Оқу-бұл
үлкен еңбек, ол баладан тәртіптілікті, ... ... ... ... жаңа ... қосылады. Білімді меңгеру үшін ... есте ... ... ... ... алу, ... ... қабілеттілігі болу керек. Осы талаптар күнделікті күрделене
береді.
Мектепте оқудың бірінші күнінен негізгі қарама-қайшылық ... ... ... ... ... ... күші ... Бұл қарама-қайшылықты
үнемі өсіп келе жатқан талаптар арасында, оны оқу жұмысы, мұғалімдер, ұжым
баланың жеке басына, зейініне, ... ... ... Талаптар үнемі
өседі және психикалық дамудың деңгейі сол талаптар деңгейіне жетеді.
Психологтардың көп жылдық зерттеулері ... ... ... ... ескі бағдарлама мен оқулықтар толық бағаламағаның
көрсетті. Қазіргі ... ... эәне ... неғұрлым мазмынды
және терең, бастауыш сынып оқушысының психикалық неғұрлым мазмұнды және
терең, бастауыш сынып оқушысының ... ... ... ... қояды және осы дамуды белсенді стимулдайды. Бұл бағдарламалар
мақсаты баладағы түсінік, елес, біілм, ... сай ... ... белсенді, өзбеттілік ойлау және танымсық қабілеттіліктерге
әсер ету.
Психология көзқарасынан әрекет етуші бағдарлама және ... ... ... және оны ... ... ... психикалық
дамуын стимулдайды. Тәжірибе бұл бағдарламалардың сай ... ... ... ... ... оқуға қатынасы құрылады. Көбіне
мектептегі үзіліс, «тамақ ішу», «мұғалімнің қол көтеруге үйретуі», «жұппен
жүру» және т.б. ұнайды. Басында ... ... ... не үшін ... уақыты өте тез басталады, 2-3 жұмадан кейін, жаңалықты
сезіну, қуаныш сезімдерінің орнына күнделікті талаптарды ... ... ... оқу-бұл еңбек, ерік-жігерді, ... ... ... өзін-өзі шектеуді талап етеді. Егер бала
осыған үйренбесе, онда қызығушылығы жоғалады. ... бұл ... ... балаға оқудың қызықты бірақ онай еместігін айту керек.
(82)
Ең алдымен бірінші сынып оқушысында оқу ... ... ... ... ... ... кейін ғана оқу іс-
әреетінің мазмұнына қызығушылық, ... ... ... Осы
негізде бастауыш сынып оқушысында жоғары қоғамдық тәртіптің оқу ... ... ... ... ... айтқанда, оқу бағасын ғана айтпаймыз.
Жұмыс бағасы әрқашан болу керек. Сөздік баға бірінші ... ... және де ... ... егер ол педагогикалық тактпен істеліп,
мотивтелсе.
Тек бағаны түсінбеуде емес, баға бастауыш сынып оқушыларының өзіндік
дамуына ... ... ... ... сыныптағы баға мәселесі
мұғалімдер мен тәрбиешілердің көңілін аудару керек.
Бастауыш сынып оқушыларының барлық оқу іс-әрекеті ... ... ... ... оқу, ... ... дағдыларын игеру
керек, математика, қазақ тілі, табиғаттану пәндері бойынша ... ... ... ... дүниетаным кеңейді, баланың танымдық
қызығышылықтары дамиды, және кеңейеді. Үшіншіден, ... ... ... ... ... ... шығармашылық іс-әрекетке
қабілеттілік қалыптасады. Сонында оқуға жауапкершілік қатынас, ... ... ... қоғамдық мотивтері қалыптасу керек.
Бастауыш сыныптағы оқу іс-әрекеті қоршаған ортаны тура танудың
психикалық процестердің ... ... және ... ... қабылдаудың өткірлігі мен жаңалығымен ерекшеленеді. Ол тірі
қызығушылықпен күнделікті жаңаны ашатын қоршаған өмірді қабылдайды. ... ... ... ... ... ... оқушылары ұқсас объектілерді қате дифференциалдайды: кейде сызылуы
н/с айтылуы бірдей әріптерді айыра алмайды, ... ... ... және ... өзін де. Бұл ... ... талдау
функциясының жастық енжарлығымен байланысты. Кейде бұл оқышулар үлкендер
байқалмайтын заттарды байқайды. ... ... ... ... ... ... талдаудың енжарлығы тән. Олар жиі жай заттарды
көріп, заттылығы мен маңыздылығын қабылдамайды.
Кіші мектеп жасындағы ... ... ... баланың
практикалық іс-әрекетімен байланысты. Затты қабылдау-оны ұстап көру. (69)
I –II ... ... ... ... эмоционалдық тән ең
алдымен объект сапалары, белгілері, ерекшеліктері қабылданады және олар
балаларда тура ... ... ... ... ... қабылдауының тағы бір ерекшелігі-көрнекті, ашық, тірі жақсы,
анық эмоционалды қабылданады, ... ... ... көріністерге
қарағанда. Алғашқы оқу кезінде ашық, түрлі-түсті илюстрациялар кітапта ... ... кері ... тигізеді, оның жылдамдығына да.
Оқыту процесінде қабылдаудың қайта құрылуы жүреді, ол ... ... ... ... Ең бастысы дұрыс ұйымдасқан оқыту
процесінде бастауыш сынып оқушыларының қабылдауы мақсатқа бағытталған ... ... тән . Егер ... ... ... ... пайдалану үшін
қабылдаса, онда қазір дұрыс қабылдау үшін пайдаланады.
Оқыту процесінде ... ... ... ... іс-әрекет
болып, неғұрлым талдаушы, диффренциалды болады, ұйымдасқан бақылау
мінезіне ие болады. ... ... ... ... эффективті әдісін көрсетеді. Ол : салыстыру. Қабылдау сонда
неғұрлым терең, санды қателерді азайтады.
Негізгі ... ... ... ... табылады. (76)
Бастауыш сынып оқушыларында зейін мотивациясы жас ... ... ... және алыс ... ... ... ... сынып оқушыларында зейін ырықсыз дамығын. Мекпетте оқыту
оның ары ... ... ... оқушылардың, ешбіртқиындықсыз зейінін
жаңа, ашық, тартымдылар аудартады.
Ырықсыз зейін қызығушылықпен ұсталатындықтан, әрине, әр ... ... ... ... ... Бұл ... Бірақ оқушыларды зейінді
болуға үйрету ... ... жас ... және оны ... ... ... бұл I және II ... тән). Бастауыш оқушыларының зейнің
тұрақсыздығы ... ... ... ... ... Н.Ф. ... ... көрсеткендей, бүкіл
сабақ бойы зейінді сақтайды. Қысқаша үзілістер пайдалы, ... ... ... ... жоқ. Басқасы маңызды-оқушылар ... ... ... ... көп ... болмайды. Жұмыстың түрлілігі зейін
беріктілігін стимулдайды. (12)
Бастауыш сынып оқушыларының оқу процесіндегі ырықты, беріп ... ... ... ... өзі ... ... ... үнемі
жаттығуларды, тұрақтану үшін ерікжегерін талап етеді. Ырықты зейін оқудың
жоғары қоғамдық дамуымен бірге, оқу іс-әрекетіндегі жетістік үшін ... ... ... ... Осы ... ... ... оқушысында өз
зейінің реттеу және ұйымдастыру іскерлігі, оны саналы ... ... ... ... ... ... ес екі бағытта дамиды-
сөздік-логикалық, мәндіп есте сақтау ролі және шамасы ... және ... өз есін ... ... және оны ... ... ... Кіші
оқушылар (әсіресе I және II сыныптар) механикалық еске ... ... ... төрт ... ... ... сынып оқушыларында механикалық еске ... ... ... олар ... қиындықсыз материалды сөзбе-сөз еске сақтайды.
2) кіші сынып оқушысы оған еске сақтау тапсырмасын қойғанда, нені ... ... кіші ... әлі де ... нашар меңгереді, бірақ оларға сөзбе-сөз
қайталау оңай, мазмұныны жеткізгенше. (15)
Көптеген кіші ... ... ... ... ... ... ... логикалық құрылымдармен пайдалана адмайды, ... ... құра ... ... еске ... ... ... Мұғалімге кіші оқушыларды ескке сақтау тәсілдері мен
әдістеріне оқыту қажет.
Қиял –психикалық процестердің ... ... ... ... ... ... оның оқу ... процесінде
оның талабынан қалыптасады. Әсерлер (музейге бару, кино ... ... ... еңбек) қиялды дамытады. Шығармашылық қиял жаңа ... ... ... тәжірибенің әсерін оңдеумен байланысты, солай ары
қарай дамиды.
Оқу процесіндегі өте үлкен өзгерістерден бастауыш сынып ... ... ... ... қабылдау мен естің сапалық қайта құрылуына
әкеледі, ... ... ... процестрге айналдырады. Мектеп жасына,
Выгтский көрсетті, бала ... ... ... ... ... және есте ... функцияларының салыстырмалы). Бірақ интеллект
ес және қабылдауда болмайтын дамуға түседі. Бала нақты ойлауды ... оқи ... ... ... ... ... танудан оның
мәнін тануға көшу ... ... ... ... ... ... бірінші ұқсастық ... ... ... мүмкіндіп береді.
Анализдік-жасанды іс-әрекет бастауыш мектеп ... ... ... тура ... ... етуші анализ стадиясында
болады. (73)
Бастауыш сынып оқушыларының ақыл-ойлық анализі ізгілікті екі деңгейде
өтеді. Бірінші деңгейде елестету бойынша анализ ... ... ... ... ... ... негізіндегі анализ және де ол ішкі заттың
белгі мен қасиеттерді байланыстырады. Мұндай анализді екінші ... ... Оқу ... кең шеңберін оқығаннан кейін жүйелікпен
байланысты. (22)
Бастауыш сынып оқушысының ... ... ... ... ақыл-ойлылық анализге бағытталуында дамиды; бөлек пен
анализінен, пән және ... ... ... пен ... ... ... сынып оқушыларын оқыту іс-әрекетінде рефлексияның
сипатталуы.
Білімді жобалап, яғни алдын-ала анықтап, балалардың психикалық
дамуынның мүмкін ... бір ... ... ... ... ... саналы түрде бағытталуға ұмтылу-өзіміздің өмірлік іс-
әрекетімізді өз бетінше құру және көркейту, оның субъектісі болу. Дәл ... ... ... ... өзіндік анықталуына, бар ... ... жаңа ... ... және ... ... ... формаларын жасауына мүмкіндік береді. (71)
Бала туралы айтқанда, біз жас ерекшелік шектерін және оның өміріне,
жан денсаулығына және оның ... даму ... ... ... формаларын айта кетуіміз керек. Қиын жағдай болып
табылатыны-мәдени-тарихи ескертілмеген бірде-бір шекараны сенімділікпен
айта алмаймыз. ... ... ... ... ... ... және үйрену ептілігін тәрбиелеу талабы ешкімді
де таңқалдырмайды. Сонымен бірге үйрену ... жоқ ... өз оқу ... ... бола ... ерексектердің әділ наразылығын және
мазасыздығын тудырады: ... ... ... осы ... бала орта ... жасында оқуды қояды, мектептік ... ... ... ... тударыда, ал кәмелеттік
аттестат өзінің керең толмағындығын, өзгермелі әлемде өмір ... ... ... ... ... қазігі талап, егер оған қазіргі күнмен емес,
мысалы, 60-жылдардан қарасақ, ... ... жән ... ... көрінбейді.
Ол кездерде оған осы облыстарда өз бетінше болу жылдардан әлі ерте ... ... ... ... жәнң ... ... болу ... Осы күнделікті түсінік астарында балалық табиғатына деген мүлде
басқадай көзқарас жатты. ... ... тек қана ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге іс-әрекет пен адамдық
қатынастардың кез-келген ... ... ... ... білдіреді, әсіресе, өз-өзімен н/се саутсыз, бірақ өзгеруге,
басқа болуға қабілетті (38) ... ... өзін ... үшін ... , ... ... ... білу керек, екінщіден өз
мүмкіндіктерінің шегінен аса алу керек. Үйрену ептілігінің екі құраушысы
да ... ... ... болып табылады. 30 жыл бұрын ... ... ... даму ... турады сұрақ
валюнтаристылыгі болып көрінеді. Бұндай сұрқатың қойылуына бала ... ... ... ... болып табылады. Қалыпты (орта
статистикалық) бастауыш мектеп оқушысы ғылыми ұғымдарды қалыптастыруға да
(Л.С. Выготский) ... ... ... ... да ... ... емес ... эмпирикалық болып көрінеді. Субъектінің
рефлекстві қабілеттерін ұйғаратын адалдық іс-әрекет сфералары бала ... ... ... ... және ... да кіші ... ... дамуы туралы сұрақ (яғни, үйрету ... ... ... ... ... ... сұрау секілді теріс сауатсыз
естіледі (19)
60-шы жылдары Д.Б. Эльконин мынадай жорамал айтты: ... ... жас ... ... ... жас ... ... оларды ақыл-ой дамуының кез келген мүмкін жолының
бір инвариантына мәліметтер басты орын алатын және ... ... ... ... оқыту типінің сәйкес ... ... ... жас ... әсер етеді деп ойлауға негіз
бар» (85)
Бұл жорамалды қалыптастырушы эксперимент ... көп ... ... көрсетті. «Бастауыш мектепте қыбалданған оқу-тәрбиелік
процесті ұйымдастыру жүйесіне қарғанда, олардың оқу ... ... ... сана мен ... ... ... көп әсер ... мектеп оқушыларының жаңа мүмкіндіктерін тапқан эскперименталды
мектептердің ... 6-11 ... ... ... ... ... қате және заңсыз дәрежеден жас және ... ... және ... ... дәрежесіне ауыстырды. Бұл сұрақтың
бүгінгі зеректігі немен байланысты ? (27) »
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу ... ... ... кештеуі, акселерациясы мәселесі бойынша қауіптенумен азырақ
бйайланысты, ал оқу іс-әрекет тәсілдерімен шешілетін даму ... ... ... ... ... ... ... іске асытарын және ... ... ... үйрену ептілігін қалыптастыру міндетін
әлі толығымен шешпейді. Біздің ... ... жоқ, ... ... ... ... орат мектеп қиындықтары, ең бастысы-
оқушының үйренгісі келмеуі, эксперименталды сыныптарда да бар. Неғып?. Бұл
жағдайдың ... екі ... ... ... мектеп жасында негізі мақсатқа қол жетпейді, жас ... тосу ... бұл ... қол ... ... ... жамушы оқытуды жобалауда,
бастауыш мектеп оқушыларының жастық мүмкіндіктерін амплификациялау үшін
керекті мәнді жағдайларды есепке алмады. ... ... ... ... ... ... ... 60-шы жылдары да дәл осылай болады,
ол кезде дарында балалар теориялық ойлаудың рефлексивті қабілеттіліктерін
көрсетті. ... ... оқу ... ... ... ... ... ерекшелік болып саналудан қалды. Сонымен бастауыш
мектеп оқушыларының үйрену ептілігін оқу іс-әрекет амалымен қалыптастыру
мүмкіндігі турады ... ... ... ... шешілмейтін
тапсырмаларды шешуге тырысуда біз дамытушы экстремизммен айналысамыз ... бұл ... ... оның ... ... ... бе ? ... міндеттің шартын анықты алу үшін 1-ші қадам жасайық:
белгіліні белгісізден бөліп алайық. Рефлексия ... ... оқу ... ... ... ... Рефлексияны өз бетінше үйрену
қабілеттілігің психологиялық механизмі деп ... ... біз бұл ... ... ... тенестірмейміз. Рефлексия адамның өз өмір іс-
әрекетіне қатынас құрудың (универсалды) әржақты тәсілі ... ... ... өзгеру сфермасымен ғана шектелмейді. (80)
Ал, үйрену қабілетінде өзбітеншелік, рефлексиялылыққа қосылмайды.
Бірақ рефлексия және үйрену ептілік ... ... ... арқылы
қияылысады байланысты: өзін үйрете алатын адам өз білімінің ... ... н/е ... ... ... тәсілін өзі табады. (1). Үйрену
ептелігінің субъектісі кім екенің сұрау немесе шеңбер формасы ... ... ... Ал , оқу ... ... ... ... болып табылады?
Бұндағы жауап бір мағыналы емес . Бұл жауапты іздеуде 2 тәсілмен ... ... : ... оқу ... кім ... ... ... арқылы;
2) жаналы: бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... ... ... Ол ... талқыанатын қарама-
қайшылықтардың түрлі жақтарын позициялай алатындай қояды. ... ... ... ... ... көрінеді: Әрбір ішінара
көзқарастардың шегі талқылау пәнін құрайды. Талас ... ... ... ... ... шешу үшін ... білімдерінің
және әрекет тәсілдерінің жеткіліксіз екендігіне көз жеткізеді. Қалыптасқан
көзқарастарды байланыстыру, әрекеттің ... ... табу ... Біріккен жұмыс қатысушыларына ... ... ... жаңа ... –да ортақ болып келеді. Осы оқу тапсырмасын
шешу процесі ... ... ... ... ... ... ... балардың көзқарастарын поляризацияға және ... ... (81). ... ... оқу ... ... кім ... Оқу (рефлексивті) тапсырманы бірлесіп шешетін, бірігіп жұмыс
істейтін балалар тобы. Кәдімгі оқу процесінде біз ... ... н/е ... таба ... ... жұмыс субъектісі
индивидулданбаған рефлексия интерпсихикалық формадан өтеді. (65). Сынып
күрделі кооперативті топ ... ... ... ... ал ... не істей алады?. Рефлексияның жеке иеленушілерін коммуникация
және кооперацияның (сабақтағы рефлексия бар) реалды процестерден ... ... ... ... ... диагностика
процедурасынан байқауғ болады. Тапсырманы беретін ересек ... ... ... ... емес ... болып табылатынын түсіне
отырып, бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... бізге белгілі әдістемелерін 2 топқа бөлдік.
Бұл плассификацияның негізінде зерттеушінің рефлексивті әрекеттерді
иницияциялау тәсілдері ... ... ... анық, ересектен шығатын
болуы мүмкін және жабық, тапсырма шартынан шығатын болуы ... ... ... ... ... ... ... санциясы бар
әдістемелер кіреді. Мысалы, белгіні белгісіден болу ... ... ... ол жақ ... өзі ... ... ... жоқ.... Екінші топқа орындалуы рефлксивті әрекеттерді ұйғаратын
тапсырмалар әрекеттерді ... ... ... ... ... ашық ... жоқ. Мысалы, белгілі тәсілдермен шешілетін
тапсырмалардың ішінде мүлде шешімі жоқ тапсырмалар ... және ... ... ... ... Осы екі топ әдістемелер арқылы диагностикаланған
эскперименталды оқыту нәтижелері ерекшеленеді. Бірінші тип әдістемелері
бойынша ... ... ... ... 85-15 ... ... шеще алады. Екінші тип әдістемелері бойынша
мәлдіметтер төменірек: 50-15
С.Ю. Курганов балалық ... ... және ... техникасыг
шығарады. Бұлар балалардың формалды емес оңайларының құралы, өзінің
әлемін индивидуалды қатйланбас елестетуін ... жәна табу ... ... ... ... тәсілдерінің шектеулері бар: ол бітпейтін
сұрақтардың обслысында жұмыс ... бұл ... бір ... өлшемді
жауаптары жоқ және ешкімге белгісіз және белгілі шегінде пайда болады. Біз
оқу іс-әрекетін ... ... ... ... белгісізге қарай
қозғалысы турады, баланың оқулықта жазылған ... ... ... ... (соны меңгереді) қалай айналдыратыны ... ... оқу ... ... ... оны ... мен ... дақ табылда, оны оқу іс-әрекеті теориясының басқа да ақ дақтарына
қосуға болады. Ең алдымен ... ... ... ... ... өзі үшін ... ... үшін осы мәселесі үйрену ептілігі құпиясының, оқы іс-әрекетінің
субъектісінің кілті болып есептелді? Жалпы түрде бұл сұраққа жауап ... ... оқу ... ... және ... ... рефлексивті процестері өтетін күш өтпелі көріністе (49)
1) Ойлау тапсырмалары шешуге бағытталған өз әрекеттерінің негізін сапалау
үшін рефлексияға қажет етеді.
2) ... және ... ... рефлексия үстінде сонымен қатар
осы позициялардан шығу механизмі болып табылады.
3) Өзіндік сана, ішкі жобалауды «мен» және ... ... ... ... анықтауды рефлексияны қажет етеді.
Қорыта келе, рефексия өтетін үш аймақты ажыратып, енді оқу ... ... ... ... және оқушылар мен ... ... үш ... ... субъектісін, олардың
нәтижесін бөлуге болады.
2.2. Констатациялаушы эксперимент арқылы оқу ... ... ... ... ... ... дамытуыға арнлаған дидактикалық
дамытушы орындар мектептегі бастауыш сыныптардың оқу үрдісінде өте маңызды
орын ... Ол ... ... ... яғни бұл ... сай мидың құрылыстарының жетулеуі. Сондықтан
осы шақта баланың жеке басының және интелектігінің дамуы белсенді болады.
Ол оған ... әсер ... ... ... ... ... бала
солай қалыптасады.
Дидақтикалық дамытушы ойындарды, тапсырмаларды оқу үрдісінде қолдану
баланың тек танымдық процестерін ғана ... ... жеке ... ... ... ... мақсаты баланың дидактикалық ойындарды оқу үрдісінде
пайдалану арқылы дамығандығын, оның пайдалы екендігін көрсету. ... бұл ... ... №34 ... 4 «Д» сынып оқушыларына жүргіздім.
Зерттеу жұмысы екі ... ... ... ... ... яғни мұнда дидакткалық ойындар арқылы баланың қаншалық жетілгенің
анықтау. Ал екінші кезең дамытушы ... деп ... бұл ... дамытушы ойындар бір-екі айдан соң ... ... ... бірінші қолданылған әдістеме ... ... ... ... ... бір ... ... сол өрнекті олар ары
қарай ... ... (46). Бұл ... ... ... ... ... зейіні мен ұқыптылығына байланысты мыныадай
нәтижеге жеттім.
Зейіннің тұрақтылығы мен ұқыптылығын төрт деңгейге бөлдім.
Бірінші ... ... ... ... жақсы үш балада, олар
Абилмажинов Алмат, Тынысбек Еркебұлан, Сақашев Ербол.
Екінші деңгейде зейінінің тұрақтылығы қанағаттанарлықтай, ... ... ... жеті бала ... ... зейіні тұрақты, бірақ ұқыптылығы артша екі ... олар ... ... ... ... ... зейінінің тұрқатылығц төмен, қабылдауы өте төмен,
ұқыпсыз оқушыларды жатқыздым.
Мұндай бала төртеу.
Яғни бұдан шығатын қорытынды сыныптың ... ... 18,75 ... ... ... деңгейге; 12,5%-төртінші деңгейде тұр. Егер
біз оны диаграммаға салғанда, келесі жағдайда көреміз.
Мен алған ... ... он алты ... ... аты-жөні төменде берілген.
1. Абилмажинов Алмат
2. Баяхметов Данияр
3. Жұмағазинова Қымбат
4. Қалиясова ... ... ... ... ... ... ... Мұқанов Есболат
9. Мұратова Эльмира
10. Рахметжанова Мөлдір
11. Сайлаубеков Бекзат
12. Сақашев Айбол
13. Түркістанова Самал
14. Тынысбек Еркебұлан
15. ... ... ... ... ... 9-10 жас аралығында оқу үлгерімдері орташа, яғни
қанағаттанырлақтай.
Егер ... ... ... олардың топтық қарым-қатынастарына
сипаттама беріп өтсем, бұл сыныптың оқушылары қамқоршыл, топ ұйымдасқан,
өздерінің сынып жетекшілерін қатты ... ... ... орындайды,
қарым-қатынасқа тез түседі. Ал осы сыныптың кері жақтары да бар, олар өте
шулы сынып, түсінбеген жерлерін барлығы бір ... ... ... егер ... ... ... ... қояды.
Оқушылар жаңаны, тез қабылдайды, бір көргенді ұмытпайды, есте сақтау
қабілеттер жоғары. Сыныпта белсенді оқушылар көп.
Диаграмма 2.1. қарап сыныпта басым көпшілігі ... ... ... ... ... балалар басым.
Келесі қолданылған дидактикалық ойыным «саңдық қатарды жалғастыр» ... ... ... ... ... ... 4 6 8 .... ... 17 13 9 .... ... 25 21 21 17 17 .... ... 16 14 17 13 18.... ... қорйтындысын шығарғанда келесі жағдайды көрдім. Мен ... осы ... ойын ... үш ... ... ... толық үш балл алған немесе екі мен үш аралық, яғни үш
балл-ол бестік білім, логикалық олар ... ... ... ... 2,5-2 балл алғандар логикалық ойлауы, зейіні жақсы дамығандар олар
жетеу ... ... 1,5 және 0 ... ... ... ... яғни бес оқушының
білімі орташа, зейіні жиі ауысып өтырады, логикалық ойлауын дамытуды қажет
ететін балалар бар. Және де мүлде ... ... ... ... өте ... бір ... айтуға болады.
Сонда логикалық ойлаудың жалпы сыныпты есепке болғандар.
тегенде келесі ... ... ... ... топта жақсы оқитын,
логикалық ойлауы дамыған балалар көп.
Оқушының қабылдауы мен қиялының қаншалықты дамығандығын көру үшін
«Шифрланған сурет» атты жаттығуды қолдандым. Тапсырма өте оңай ... ... 100% ... ... ... Осыдан шығатын қорытынды,
балалар қабылдайды, қиялдары өте жақсы дамыған , өздерін бақылап қадағалай
алады. Әрине арасында қате жазғандары да бар, бірақ олар сол ... ... ... ... деп аталады. (52).
«Заңдылықты жалғастыр» және «Логикалық қатарды жалғастыр» сияқты
зейін мен логикалық ойлауға арналған ойындар жүргіздім. Сонда топ екіге
бөлінді ... және ... ... ... ... ... ... 43,75%, ал
бұрыс жауап берген оқушылар 56,25%. Мұнан мен мынадай қорытындыға келдім,
оқушылардың ... ... ... ... және берілген тапсырма
түсікніксіздеу болғандықтан, қате өзімнен кетті деп санаймын.
Тағы бір таным процесі –ол ес. Зерттеушінің есте сақтауын анықтау
үшін ... ... ... «лабиринт», «нүктелер». Бұл ойын барысында
мен келесі нәтижені алдым. «Нүктелер» ойыны қызықты, бірақ ... оны бір ... ғана ... ... ... ол баланың есте
сақтау қабілеті төмен. «Лабиринт» ойыны өте тартымды, ... ... ... оқушылардың 43,75% дұрыс жауап берген жоқ, ал 56,25% өте жақсы
қатысты.
Мен осы екі ... ... ... ... ... ... ... жауап бергендірдің 3 баллмен санап, «лабиринттен» өте алмай қалған
баларды 1,5 ... ... ... тең ... (50%) ... есте сақтау
қабілеттері жоғары дамыған. 1,5 баллға ие болғандар 43,75%, яғни бұл
балалар лабиринттен өте алмады. Есте сақтау қабілеті ... оны ... ... есте ... ... төмен н/е екі ойынды да орындамаған бір
ғана оқушыда жоқ бар ... ... ол ... ... есте ... ... ... оны мен екінші топқа қостым. Қорыта келгенде 50%
есте сақтау қабілеттері жоғары, ал 50% есте ... ... ... ... ... ... ... байланысты дамытушы ойындарды
қолдану керек.
Ал балалардың таңдауы бойынша жүргізген ойын ... ... ... ойында өте көңілді әрі қызықты өтеді. Баладағы көрнекі-
образдықтан абстрактілі-логикалық ойлауға өтуді қалыптастыру үшін, бала өз
бетімен талдап, жинақтай білу ... ... , ... үшін ... болды. Бұл ойынды да математика, және бейнелеу өнерінде қолдандым.
Балаларға бұл ойынды жүргізер алдында, суреттер таратып бердім, содан кейін
тоғызыншы суретті табу деп ... ... ... ... ... ұсақ түйекке көп көңіл бөлінбейтіні анықталды. Балалардың
62,5%-ы ұсақ түйекті елемейді. Ал қоршаған ортаға қалыптасқан 37,5%-ы.
Диаграмма ... ... ... ... диаграмма 2.3. көмегімен балаларға өз бетімен жұмыс жасау үшін
көп ... ... ... ... ... ... көмек
көрсету керек. Сондықтан осы ... ... ... ... ... ... ... жалпы қорытындысын шығарайын. Ол
үшін мен барлық жүргізген ... ... ... ... бір шешім
шығарамын Соның барысында ... ... ... ... ... шығады. Өзіме рңай болу үшін төмендегідей кесте құрдым. Бұл кестенің
ең тиімді ыңғайлы әрі ... ... ... ... ... ... ... |оқушылар- | ... |лық |лық |і |
| |дың ... ... | |у ... ... | ... |процестері | | | | | |у |
|1 ... А |58,3 |50 |75 |58,3 |100 |75 |
|2 ... Д |70,8 |100 |91,7 |50 |50 |91,7 |
|3 ... Қ |79,2 |50 |66,7 |100 |50 |66,7 |
|4 ... Ж |83,3 |100 |100 |66,7 |100 |100 |
|5 ... А |54,2 |50 |66,7 |41,3 |50 |66,7 |
|6 ... ... |83,3 |50 |66,7 |100 |50 |66,7 |
|7 ... Ернұр |58,3 |100 |91,7 |41,3 |50 |91,7 |
|8 ... Э |45,8 |35 |41,3 |50 |50 |41,3 |
|9 ... М |45,8 |50 |66,7 |25 |50 |66,7 ... ... Б |83,3 |100 |91,7 |75 |100 |91,7 ... ... ... |83,3 |100 |91,7 |66,7 |100 |91,7 ... ... ... |75 |100 |100 |50 |100 |100 ... ... С |70,8 |50 |66,7 |75 |50 |66,7 ... |Тынысбек Е |83,3 |83,5 |91,7 |75 |100 |91,7 ... ... А |66,7 |100 |91,7 |41,3 |100 |91,7 ... |Ускенбаева Г |87,5 |75 |83,3 |75 |100 |83,3 ... өте ... ... өте ... ... Оқу ... дидактикалық дамытушы ойындарды оқыту әдісі ретінде
қолдану.
Оқу үрдісінде дидактикалық дамытушы ... ... өте ... дамытушы ойындар-мақсаты мен мазмұны толық, алдын-ала
ойластырылған, баланың ... ... ... ... өсіп келе ... бала ... қажеттілігін өтейді. Ойын барысында
баланың физикалық күштері, тез тапқыштығы, инициативасы дамиды, дағдысы ... ... ... ... оқушылары үшін ойын –оқу, ойын-еңбек,
ойын-тәрбие түрі де болып келеді (10)
Ойын қабылдаудың, ... , ... ... ... ... ... әсер етеді. Ойнай жүріп бала өзіне жаналық
ашады.
Оқушыдағы ... ... ... мен ... білім алатын
тапсырмаларды шешуге бағттау керек. Ойынды басқара отырып, педагог оқушының
жан-жақты дамуын қадағалайды.
Әрине оқу үрдісіне әр ... ... ... ... ... үлкен жауапкершілікті алады. Оқу үрдісіне қажетті ... ... ... әр түрлі қараша-қайшылықтармен кездеседі
(уақыттың жетіспеуі, дидактикалық материалдардың аздығы және т.б.)
Практикада ойын ... ... ... ... ... және
мұғалім мен оқушы арасындағы ... ... (32). ... ... бірінші оқу жылында материалды дұрыс түсінбейді. Сондықтан
жаңа білімді дұрыс қабылдау үшін оған мықты тірек ... Осы ... үшін оқу ... дидактикалық ойындар қолданылады. Осы жерде
мұғалімдерге көмекті ең ... ... ... ... ... ... ... алдында, оны оқыту мен тәрбиенің ең маңызды құралы ретінде
қарастырған. Оқутыдың әр түрлі жүйесінде лйын ... орын ... Ал ... қажеттілігімен анықталады. Бала туғаннан есейгенге дейін ойынға көп
көңіл бөледі. Ойын бала үшін жай ғана ... ... ... ... ... ... түсіну, олармен қарым-қатынасқа түсу, ойын барысында бала
өз құрбыластарымен қарым-қатынасын қалыптастырады.
Қазіргі кезде бастауыш сынып оқушыларын ... ойын ... ... ... ойын ... оның ... бала ... маңызды
жолдардың бірі. Барлық зерттеулерде оқыту мен ойынның ... ... ... ... ... ойындардың теориялық және практикалық
жақтары келесі зерттеушілермен қарастырылып жатыр: А.П. Усова, Е.И. ... ... Б.И. ... З.М. ... Е.Ф. ... ... А.К. ... А.Л. Вергер және т.б. (3)
Барлық зерттеулерде оқу мен ойынның байланысы анықталды, ойын процесінің
құрылысы анықталды, дидактикалық ойындардың ... ... мен ... ... ... және ... күш ... рахат алудан,
басқа ешқандай мақсатты көздемейді, жеке бас белсенділігі. Ойын ... ... ... дайындайды. Сондықтан адамның барлық әрекеті жан-
жақты бір-бірімен байланысты.
Осыған ... ... ... танымдық, ақыл-ойлы
(интелектуалды): құрылысшы; еңбек-ойын, қарым-қатынас ойыны, музыкалық-
ойын, ... ... ... ... екі ... ... ... нақты ережелері бар және
жабық ережелері бар. ... ... бар ... ... ретінде
дидактикалық, танымдық, қозғалмалы, және дамытуға арналған интелектуалды
музыкалық, аттракциондар, әзілі бар ... ... ... Ал ... ... ... ... жатады.
Оның ережелері жасырын. Георайдың атқаратын әрекеттеріне байланысты.
О.С. Газман классификациясы бойынша ... ... ... ... ... ... ... физикалық, дене шынықтыру
жағынан тәрбиелейді. Қозғалмалы ... ... ... көрсетуге, адамгершілікке үйретеді.
2. Сюжетті –ролдік ... ... ... ... ... Компьютерлі ойындар басқа ойындарға ... ... ... әдістермен қатар тапсырмалар жүреді. Компьютерлі ... ... ... болу керек, агрессивті және қатал жақтарды
көрсетпеу керек.
Баланың жеке ... ... үшін де ... ... қолданылады: (70)
1. Мотивациялық қажеттілік сферасын дамытатын ойындар
2. ... ... ... жеңе алатын ол қоршаған ортаға
бейімделуге көмектеседі.
3. Ақыл-ойды дамытатын әрекет баланың шығармашылық ... ... ... ... 500 ... ойындар бар, бірақ олардың
классификациясы жоқ. ... ... ... ... ... ойындар-күрделі, оқытудың формасы, сондай-ақ ойын
әрекеті ... ... ... ... ... болып –дидактикалық
тапсырмалар, мұнда оқытудың негізгі мақсаты анықталады. Танымдық мазмұны
мектеп ... ... ... ... анықтайды. Ойын
тапсырмалары ойын құрылысының ... ... ... ойын арасында
дидактикалық және ойын сияөты екі тапсымалармен анықталады. (64).
Дидактикалық ... ... ... болып оның ережсеі табылады. Ал
оның мазмұны мен бағыттылығы баланың жеке басының ... ... ... ... ... сай ... шығу. Сюжетті-рольдік, құрылысшы ойынлдар ... ... ... Ал осы ... ойындардың ортақ тапсырмасы-мақсатқа
жету үшін ортақ жұмыс ... тіл ... ... ... ... ойындар оқушыда затқа, құбылысқа деген қызығушылығын
оятады, әр бір оқушының индивидуальды ... жол ... ... ... Дидактикалық дамытушы ойындардың құндылығы
оқушының ... ... ... ... ... ... ойынның
қорытындысы, біріншіден оның жүйелігіне, екіншіден басқа дидактикалық
жаттығуларға қарағанда ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларының
таным процестерін дамытуда.
2.1. Дидактикалық ойынның педагогикалық психологиялық аспектілері.
Ойын баланың ақыл-ойының белсенділігін дамытуда ерекше орын алады. Ол
психикалық процестерді ... ... ... мен құбылстарға
қызығушылықты тудырады, баланың қиыншылықтан ... өз ... ... ... мен іскерлігін дамытады.
Ойын барсында бала өзін субъекті ... ... да, жеке бас ... ... жол ашады. Ойындағы еліктеу қиялға байланысты. Бала ойын
барысында әрекеттерді қайталамайды, ол ... ... ... ... ... бейнелейді. Бірақ ересек адамдар өмірі балаға
да, оның ойынына жа және есейгенде жеке ... ... да әсер ... ... ... алдын да оның жан-жақты дамытатындығын,
оқутыға қызығушылықты тудыратынын, ... ... ... есте
сақтауын қалыптастыруға көмектеседі. (75)
Сабақ барысында баланың пасиивтілігін төмендетуге оқушының танымдық
қызығушылығын дамытуға, зейінін, ... ... ... ... ғылыми зерттеудің объектісі болғанға дейін ол баланың дамуында еркеше
орын алған.
Ойын әрекетінің қысқаша, әрі ... ... ... ... ... ... ересек адамды түсіну функциясы қалыптасады.
Ойынның мәні баланың жаңаны қабылдаумен, әрекет ... ... ... шектелмейді. Ойын ... ... ... ... ... ... П.Я. ... ақыл-ой әрекеті
мен ұғымның қалыптасуына байланысты келесі этаптарға бөлген. (24)
• материалджы заттарға әрекет жасау этапы;
• сол ... ... ... ... ... ... өздік ақыл-ой даму әрекеті деп айтуға болады. Дәл Брукер интелектінің
дамуында ойынның ... ... ойын ... ... ... ... дамуы (7)
Ойын барысында жақсы топ қалыптастыруға болады; еңбекке деген ... өз ... ... ... ... Ойын ... ... жеке бас болып қалыптасуына әсер етеді.
Ойынды дамытушы құралы ретінде қалыптастыруға болады. Баланың жеке басының
даму ... ... ойын ... ... ... ... ... әлеуметтік мотивтер балағ ерекше әсер етеді.
2. Бала белгілі бір горойдың ... ... оның ... ... Осы ... арасында бейімделуге, өзін-өзі
тануға, бағалауға кабілетін дамытады.
3. ... ... ... ... ... мен
мүмкіндіктерін дамытады.
Бастауыш сынып оқушысы өз іс-әрекетінің субъектісі болып келеді. Бұл
жерде оқушының оқуға дайындығының ... ... ... Оқу ... ... және ... ... деңгейін анықтайды.
А.И. Божович, Д.Б. Эльконин, Н.Г. Салмина, Н.И. Гуткинаның зерттеулерінде
баланың мектептке дайындығының негізгі көрсетілген: оның ішкі ... ... ... ... ... және ... ... оқушыларында оқу әрекетіне қажетті, оқуты дағдысы мен
іскерлігі қалыптасады. Осы периодта ойлау формалараф оның теориялық ... ... ... Осы ... бала өз ... ... істеуге үйренеді,
онда психологиялық қайта құру, «яғни баладан тек ақыл-ой қызуын ғана емес,
сондай-ақ ... ... ... да ... ... ... жаңа өмірлік позициясындағы көптеген қиыншылықтарды анықтада.
Бұл қиыншылақтар өмір тәртібінің күрделенуіне, мұғалімдермен жаңа қарым-
қатынас. (4)
«Мектеп жасында оқу ... ... ... ... ... сол ... қоғаммен қатынасы жасалды, екіншіден, оның негізгі жеке бас
қасиеттіремен қатар жеке ... ... ... деп көрсеткен
Д.Б. Эльконин. Оқыту әрекетінде бастауыш сынып оқушыларының өзіне, ... ... ... ... қалыптастырады. Осы оқу үрдісінде
баланың психикалық дамуына ... әсер ... ... ... ойындар болып табылады. ... ... ... ... ойын ... түсінеді.
Мысалы: №34 мектептің 4 сынып оқушылары «Газет» ойының ойнамақшы болды.
(Тәрбие сағатында) Радулов жұлдыздың әкесі редакцияда жұмыс ... ... ... ... болам деді. Ал қалған балалар өз әңгімелерін,
өлеңдерін жазып ойнады. Олар редакторға ... ... ... ... ... деп ... қарандашпен қол қойып отырды. Бұл ойынға
қатыспай жүрген Қасымхан Бекжан өзінің жазған әңгімесін алып ... ... ... ... ... ... «Ал мен өз әңгімемді. ... ... ... ... бәрі ... ... құру ... сндақтан
барлық адамдардың әңгіме, өлеңдерін алу керек» ... Бұл ... біз ... ортада болған жағдайлардан тысқары емес, оны ... ... ... ... балалар адамдар қарым-қатынасын бағалайды, олар
басшылық пен бағынушылықты көреді. Ойнай жүріп бала өзін ... ... ... ие ... ... ... интелектуалды –танымды дамуын қалыптастыруда ойындағы
ойыншықтар үлкен роль алады. Олар ... ... ... ... қолданылды. Балаға пайдалы ойынықтар түрі, ол баланың
өз қолымен құрайтын, талдап қайтадан жинай алатын.
Балаларға көбінесе жаңа ... ... ... ... ... ... ... математикалық, лингвистикалық, организаторлы және т.б.
Осы таным процестерін дамытатын ойындарға жекеше тоқталып өтелік.
Адам ... ерте ... ... барлығын түсінеді. Түйсік-сыртқы дүние
заттары мен құбылыстарының жеке ... ... ... ... ... ... ... мидағы бейнелерді айтады. Оқушыда түйсікпін барлық
түрлерін дамытып және оның байланыстылығын түсіну үшін ... ... ... ... диктант», «Мозаика», «Муха», «Лабиринт», «Жасырын
ойыншықтар», «Тыңда да, тап» және ... ... ... ... процесінің түрі қабылдау, ол түйсіктегідей
бір анализаторлың қызметін ғана емес, ... ... ... ... ... ... қабылдауына арналған жаттығулар
«Алмастырылған жолда», «Қаптағы мысық», «Нүктелер», «Көру диактанты» және
т.б.
Баланың ... ерте ... ... ... Зейінге байланысты
дидактикалық дамытушы ойындарда заттар мен құбылыстарды нақты түрін, түсін,
көлемін, фомасын, ... ... ... ... және ... ... алуға көмектеседі. Қарапайым зейін ... ... ... ... ... ... ... көлемі аз, тез ауысып,
өзгермелі келеді. Балаларға тексте белгілі бір әріпті табу ... ... Ол ... ... ... ... ... ойындарды жүргізуге болады. «Корректурная проба», «Және
біз», «Суретші нені алмастырып алды» , «Ұқсастықты ... ... ... сал және тез бол» және т.б.
Адамның зейініне қарағанда есте сақтауы көп аспектілі. Ес адам миында
сақтап, қайтадан жаңғыртса, танылып, ... ... ... ... ... зейні сияқты толық бағалануы керек. баладағы көркем, сөз
логикалық, эмоционалды, қозғалыс есте сақтауды ... ... ... ... ... ... «айырмашылықтарды тап», «Ұқыпты ... ... ал ... есте ... ... ... ... төбе»,
тактильді есте сақтауға «Қаптағы мысық» ойындары ... . ... ... ... ... үшін ... ойындар түрі өте
көп. Ойлаудың логикалық түрі ... ... орын ... ... дамыту үшін келесі ... ... ... ... жалғастыр», «Лабиринт», «Қисынсыз», «Жыл мергілі», «Жұбын тап»,
«Сөзді тап», «Қарама-қарсы сөз».
Осылай таным процестерін дамытуға өте көптеген ойындар ... ... ... ... ... ... ... пәндер арасындағы
байланысты түсінуден туадыү
Бірінші сынып оқушылар бұл спецификаны көрмеәді: мысалы математика
сабағын олар «дұрыс ... ... «тез ... ... ... үшін
оқиды. Оқушылар барлық пәндерді дағдылану үшін жаңа материалмен танысу үшін
өзінің ... ... ... үшін ... ... ... ... ғана оқушы пәндер ерекшелігін түсіне
бастайды. Сонда математика балаларды нақтылыққа, бір ... ... ... ... ... логиканы түсінеді, заңдылықтарды
байқайды.
Әңгіменің мазмұнына жалған қызығушылық оқушыларды егер бір ... сол ... ... ... ... көп көңіл бөлгенде туады.
Мұндай жағдай сабақ барысында да кездеседі. Балалар көнекілікке көп ... ... ... ... ... Бұл жерде көрнекілік керек
жоқдер айтуға келмейді.
Тек бір ... ... ... керек. Бала көрнекілік ашық және өте
көп болғанда, еш сұраққа жауап бермей, тек қарап ... ... ... сабақты қызықтыра әрі қарай жалғастырмаса баланың зейіні тез ауысып
кетеді. Себеп оқу үрдісімен тығыз ... ... ең ... ... ... нені танып белгісі келеді, ал қайсысы оны
қызықтырады. Бірінші сынып оқушысы мектепке ... ... ... өзі
кіріседі. Оған жазған, оқыған, сурет салған ұнайды.
Бала бұған эмоционалды ... ... бұл ... танымдық
қатынас болмауы да мүмкін. Берілген жағдайда тек бір қатынас көрінеді, ол-
сезімдік, Яғни, бұл жерде танымдық қызығушылық ... ... ... ... ... ... ... деген сүйспеншілігін айтамыз. (50)
Біраздан соң баланың оқуға, білімге деген қызығушылығы туады. Бастауыш
сынып оқушыларын әрекет процессі қызықтырады. Олар ауыр ... ... ... ... бала сабақты меңгереді, сұрақтарға жауап береді,
тақырыптарды таңдау қабілеті жақсарады, оқу заңдылығын, ... ... ... (58). Бала ... ... ... ... алауы керек. 1
және 2 сыныпта балада оқуға деген жағымды ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі мүмкін. Көптеген балалар мектеп
жауапкершілігінен, міндетінен шаршамайды, талпынысы азаяды, мұғалім беделі
төмендейді, оқушы болу ... ... ... ... ... Киричук бастауыш сынып оқушылар қызығушылығына байланысты зерттеу
жүргізген. ... ... ... ... өзіне ұнайтын
әрекеттерді таңдау берілген. Балалар ... ... ... ... ... II және III ... оқуға деген қызығушылықтық күрт
төмендеуі ... Ал ... ... ... ... көрсеткіші
жоғары болды, яғни оқуға деген қызығушылық жасқа байланысты емес, ол оқу
үрдісінің дұрыс ... ... III ... ... ... ... ... мүмкіндіктерінің күрделі материалды
қабылдауға бар екінін көрсетеді. Мұғалім өз ... ... ... ... ... керек.
Балалардың оқуға деген қатынасы әр түрлі болады, оны төменнен байқауға
болады. Кіші мектеп жасы.
Кең танымдық мотиві-білімге деген қызығушылығы. Оқу ... ... алу ... ... Өз-өзіне білім беру мотиві-ең қарапайым түрі-
толықтырушы әдебиеттер мен ... ... ... ... ... себебі-оқу мәнін түсіну, позициясы әлеуметтік мотиві-баланың ең
басты қажеттілігі мұғалімнің мадағы. (61)
Бастауыш сынып ... ... ... қабылдайды, осы мақсаттыр
ұзақ уақыт бойы ұстанады, ережеге байланысты жұмыс істейді. Мақсатқа ... ... мен ... қадағалайды.
Орташа жас
Өз-өзіне білім беру мотиві, оқу жұмысына белсенді ... ... ... ... ... ... түсу ... тыс әрекеттерді де жасайды.
Жоғары сынып оқушысы.
Білімге деген ... әр ... ... ... алу. ... ... орындайды.
Мұғалімнің алдына қойылатын талап:
Жасқа байланысты мүмкіншілікті ескеру, келесі жасқа дұрыс өту үшін, білімді
жақсы ... ... ... ... ... жету үшін ойын формасы
қолданады.
Әр бір ойында қорытынды шығару үшін жеңістер мен ... ... ... ... ... ал ойын ... оқушылар дайындығына,
мүмкіндігіне, шыдамдылығына , іскерлігіне байланысты жеңіске жетеді. ... ... ... ... болады, сонда оқушы оны іздеп табуға
талпынады. Ойын ... ... жету үшін ой ... ... түрде
іске кіріседі. Ой шешім іздейді, ... ... ... ... ... ... ... дамытушы ойындар мен
тапсырмалар классификациясы.
кесте 2.1.
| ... ... | |зі ... ... |рға |
| | ... ... ... ... | |у | | | | | ... диктант |х |х | |х |х | |МҚ ... ... |х |х | |х | | |М ... |х |х |х |х |х | |МОҚ ... ... ... |х | | | | |х |М ... ... |х | | | | |х |МЕҚ ... ... жалғастыр |х | | | | |х |М ... ... көр |х | | | | |х |МҚ ... алып таста |х | | | | |х |МОҚ ... ... ал |х | | | | |х |ОҚ ... |х |х |х |х | | |М ... диктанты» |х |х |х |х | | |МҚ ... ... ... ... |х | | | | |х |МҚ ... ... |х | |х |х | | |ҚЕС ... |х |х |х |х | | |МОҚ ... біз» |х | |х | | | |ОҚ ... ... |х | |х | | | |ҚС ... ... ... тілі мен оқу , ... ... танысу, Е-
еңбек, С-сурет.
3 Бөлім
3.1. Дамытышу эскперимент нәтижесі
Констатциялаушы эскперимент нәтижесі мен үшін ... ... ... ... ... мен ... ... ойындарды қолдандым:
«Шифраланған сурет», «тоғызыншыны тап», «Логикалық қалай өтуге ... ... ... » ... ... 100 % ... дұрыс жауап берді.
Қандай күрделінген болса да бала бұл дидактикалық ойындарды дұрыс ұқты.
Және де зейіні тұрақсыз, логикалық ... ... ... дамытушы
ойын ретінде күрделінген «Лабиринтпен» «Логикалық қатарды жалғастыр» деген
ойынды қолдандым. Бұл ... ... ... ... мынаны
көрсетті 11 адам «лабиринт-лабринтті жөңдеп түсінбегені көрініп тұр». Яғни
31,25%-орташа,68,75%-өте жақсы орындаған.
«Логикалық қатарды жалғастыру» ... ... ... ... де ... ... балалардың логикалық ойлауы өте жақсы дамыған,
зейіні тұрақты. Бұл ойындарды математикадан, бейнелеуден қолдандым.
Дамытушы эксперимент ... ... ... эскперимент | % |% ... |% |
| ... ... ... ... | | |у қиял |ық |
| ... ... | | | ... |
| ... | | | | |
|1 ... А |70,8 |75 |75 |66,7 |
|2 ... Д |79,2 |100 |91,5 |58,3 |
|3 ... Қ |87,5 |75 |75 |100 |
|4 ... ... |70,8 |100 |100 |75 |
|5 ... ... |70,8 |75 |75 |58,3 |
|6 ... Ринат |87,5 |75 |75 |100 |
|7 ... ... |70,8 |100 |91,7 |50 |
|8 ... ... |66,7 |50 |66,7 |50 |
|9 ... М |66,7 |75 |75 |41,3 ... ... Бекзат |83,3 |100 |100 |75 ... ... ... |83,3 |100 |100 |66,7 ... ... ... |75 |100 |100 |58,3 ... ... С |75 |100 |66,7 |75 ... ... ... |83,3 |100 |91,7 |75 ... ... ... |87,5 |100 |83,8 |75 ... ... ... |87,5 |100 |83,8 |75 ... - өте ... ... өте ... ... жұмысына жалпы қорытынды ... ... ... ... ... ... оқу ... жеке бас ерекшеліктері өзгерді, ... ... ... ... ең ... мүлде сөйлемейді деп те айтуға болады, өзі
кішкентай. Рахметжанова Мөлдірдің қабілеттері ерекше ... ... ... бұл ... ... ауыратынын және сабақты еркін келу анықтамасы
барын айтты.
Рахметжанова Мөлдірге дамытушы ойындар мен ... ... ... ... ... ... ... балалармен қарам-қатынасқа еркін
түседі, оның ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін диаграммаға салып көрелік.
Диаграмма 2.4.
Констатациялаушы эксперимент нәтижесі
Дамытушы эксперимент ... ... ... ... этнопсихологиялық
ерекшеліктері (37)
Қалымбетова Э.К.-
Каз МҰУ этнопедагогикалық
-этнопсихологиялық орталығы
Қазіргі кезде жалпы ... ... ... ... пен ... және ... өзгеріп жатыр. Сондықтан да оның ең ... ... ... ... ... және ... беру
халықтық педагогиканың ең жақсы әдіс түрлерімен , оның ... ... ... ... ... ... рухани
қаситтерді, өз халқының бағалы құндылықтарын дарытуға және ойлау, сөйлеу
шеберлігінің ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі психологиялық ерекшеліктерді білу өзектілігі
қазақ мектептерінде бірнеше ... ... ... байланысты.
Сондықтан да, бастауыш сынып оқушыларына тән ... ... ... ... өз ... ... және ... білімді өз
ерекшеліктеріне сәйкес меңгеру және игеру кезеңі.
Соған орай, бастауыш сынып жасындағылардың оқу ... ... ... жаңа ... ... ... абзал. Олардың
негізгісі-оқушылардың ішкі позициясы, еркіндіктің дамуы, ішкі жоспары және
рефлексия.
Оқушының ішкі ... 6-7 жас ... ... және ... ... ... Танымдық қажеттілігі. Бұл қажеттілік қанағаттандыруын оқудан алады.
2. Белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... келетіндігінен пайда болатын
қажеттілік.
Еркіндіктің дамуы ішкі оқу ... ... ... ... ... ... ... қабылдаған кезде. жүріс-тұрыс түрткілерін
бағындарған кезде, бао жұмысты ... ... ... ... ... Жүріс-тұрыстың еркінділігі мына жағдайларда көрінеді: өз
бетінше алдына мақсат қоя білу ... ... ой. ... ... ... ... кезде болады.
Ішкі жоспарлы әрекеттің дамы сюжеттік –рольдік ... оның ... ... қалыптасуы оқу іс-әрекетінде көрінеді. ... ... ... ... ... ... орындаған кезде, жоспарлау кезінде
және неше түрлі жағдайларды ... ... ... сынып жасының аяғында рефлексия пайда болады. яғни бала
өзінің жеке ... ... және ... ... тұрыстарына бақылап қарай
алады. Рефлексия теоритикалық ойлаудың ... ... ... ... өзіндік сана сезімнің дамуының белгілі бір механихмі болып
табылады.
Бастауыш ... ... ... ... белгісі: олардың
оқуға деген қарым-қатынасы (оқудың мәнін неден көреді, үй ... ... ... ... оқу іс-әрекетінің мінездемелік
ерекшеліктері (ойшыл ... ... ... ... ... ішкі ... дәрежесі).
Бастауыш сынып оқушыларының танымдық белсенділігін зерттеу олардың
даму деңгейлерін үш топқа біріктірді.
1. Үлгерімі жақсы ... ... оқу ... ... ... олар ... ... істей алады.
2. Үлгерім жақсы оқушылар, мектепке қызығушылықпен барады, ... ... ... оның ... мәні.мазмұны оларды қызықтырмайды.
3. Еркісіз түрде оқитын балалар. бұл балалардың білімдері бір жұйелі емес;
Осыған орай, бастауыш сынып оқушыларының белсенділігін ... ... ... құрал-сайманда, оқуды ұйымдастыру және өткізу жолдары
мен формаларын білу қажет.
Балалар оқудың бар түрлеріне үйренген кезде, ... ... ... білген кезде, оқытушы соған байланысты белгілі- бір ... ... ... ... ... ... ете білу қажет. Оқу
іс-әрекет кезінде юар жағдай қызық бола бермейді, сондықтан да ... ... іске ... ... қалыптастыру қажет.
Бұл мақаланың кіріспе бөлімінің бас кезінде шәкірттердің дүниетанымы
мен ... ... ана ... нормаларын жете меңгеруі шешуші роль
атқаратындығы , психология мен оқыту ... ... ... ... ... ... ... табылады. баланың ана тілін жетік
меңгеруі, екіндігі ғылыми жете дәйектелген мәселе.
Сауатты ... ... ... әр ... жаттығулар мен
жазу жұмыстарын өздерінің іс-әрекеттерімен орындап, оларды ... сана ... ... ... ... ... ... саналы іс-
әрекеттер мен жүйелі машықтану оқушылардың ... ... ... жазба жұмыстарын орындауды емін-еркін қолдана білулерін
қалыптастырады. Соның нәтижесінде ... ана ... ... ... естілуі мен жазылуы арасындағы айырмашылықтарды ... ... ... мен қағидалардың мәнісін ұғынып, оларды әр түрлі
жаттығулар мен жазба ... ... әр ... ... ... ... жаратылыстық-
ғылыми негізі академик И.В.Павлоывтың жоғары нерв қызметі туралы ілімінің
заңдылықтарымен дәлелденеді. Оның айтуынша, барлық дердік ... ... ... уақытша байланыстар (ассоциациялар) негізінде іске ... ... ... ... ережелерді меңгеріп, оларды
өздерінің жазу жұмыстарында саналы қолданып ... ... ... ... ... анықтауы бойынша, ассоцияция дегеніміз-бұрын байланыссыз
жатқан екі нүктінің өзара байланысқа түсуі. Осы жайында ... ... С.Ф. ... «К психологии формирования орфографических навыков»
деген еңбегінде: ... ми ... екі ... ... ... өз ... ассоциацияның үш түрін атап көрсетеді.
Бірінші түрі-шартты рефлекс. И.П. Павлов оның бұрын байланысқа түсуі
деп атайды. Екінші түрі ... ... ... нерв клеткаларының
әсер етуінен олардың арасында байланыс жасалады. ... ... ... ... ... ... түрі қарапайым
немесе жасанда ... деп ... ... бұл түрі ... ... екі дыбыс бірінен соң бірі қайталану ... ... ... бір ... ... ... ... дыбысты қажет етіп
тұрады. И.П. Павлов ... ... ... еңбегінде және уақытша
байланыстар түсінудің жаңа ... ... ... ... атап
көрсетеді. Осы аталған нерв қызметінің заңдылықтары-психологиялық
зерттеулердің ғылыми ... ... ... жүргізілетін тіл сабақтарында жоғары нерв
қызметінің мұндай заңдылықтары ... ... ... ашап, олардан
тиісті қорытындылар жасауға мүмкіндік ... ... мен ... біріне-бірі сәйкес келмесе,
орфографиялық ережені басшылыққа алу керек.
III. Бастауыш мектеп жасындағы оқушылардың танымдық ... ... ... ... тұлғасы мен санасының дамуы қуатты жүретін,
ерекше құнды, қайталанбас кезең. ... ... ... ... ... басқышы, қиын да жауапты жұмыс. (53)
Бастауыш мектеп балаға ... бір ... қана ... оны ... дамыту,
яғни сөйлеу, оқу ... орта ... ... ... объективті түрде бақылап, талдау жасауға үйрету,
ойын дұрыс айтуға, салыстыра білуге , ... ... ... ... ... да басты мақсаты баланы ... ... ... ... ... ... дегеніміз-бұл адамның өмір шындығында өзін-өзі тануға
ұмтылуы, ... ... өзі ... тануға көмектесіп, қабілетін
дамыту, жаңа рухани күш беру білімінің ең маңызды мақсаты ... ... ... ... ... тұрақсыз, импульсивті қабылдау
мүмкіндіктері де әр ... ... ... де әр ... бір ... бейімі
болады. (61)
Бейімділік-оянып келе жатқан қабілетін аоғашқы белгісі. Оқушының
шығармашылық қабілетін дамытуда мектеп қана ... ... ... ете алады.
Оқушыларды шығармашылық ... ... ... ... ... түсу ... шығармашылық қабілеттерін сабақта және
сабақтан тыс уақытта дамытуда әр түрлі әдіс-тәсілдер қолдануға болады.
1. Тақырыптың мазмұнына ... ... ... бір ... ... ... Логикалық ойлуын дамытатын ойындар берілген тапсырмаларды шешу
4. Қиялдау арқылы сурет салғызу, рольге бөліп оқу
5. Ұнатқан кейіпкеріне мінездеме ... ... тыс ... ... ... ... ... түрлері
1. орталық мұражайға апару
2. әр түрлі кездесулер өткізу
3. әр түрлі тақырыптарда сайыс, пікірталастар өткізір алынған ... ... ... ... ... ... оқушыларды шығармашылыққа баулуға,
шәкірт бойындағы талант көзін ашып, тілін байытуға, қиялын дамытуға, өз
бетінше ... зор ... ... Бала бойындағы қабілетті ашу-
оқушының шығармашылық бағытта дамуына жеке мән беру болып табылады. Мысалы,
қазақ тілі ... ... ... ... ... ... ... шығарма жазуға көмектеседі. Сөздік жұмысы оқушыны бір
жағынан ойлануға ... ... ... ... ... ... арттыруға белсенділікке ынталандырады (14)
Мысалы:
Берілген сөздердің ішінен содан оңға ... ... жаңа сөз ... ... ... Қала ... ... ... Сүт ... ... сөз ... жаз, бір әріп бір ... екі рет қайталанбауы
тиіс.
1. асық 5. ... ұзақ 6. ... бас 7. ... бақ 8. ... ... ... жұмыстар оқушылардың шығамашылық
қабілетің дамытуға зор , үлесін ... ... ... қай пәнінде
болмасын оқушылардың танымдық, шығармашылық қабілеттің дамыта оқыту ... ... ... ... ... ... ... түседі.
Бастауыш сынып баланың логикалық ойылауын дамытудың негізгі кезені
деп есептеледі. ... ... ... ... бейнелік ойлаудың
негізінде қалыптасады, ауқымы кеңірек мәселерді шешуге, ғылыми ... ... ... (35)
Бастауыш сынып оқушыларының ойлауын дамытуда екі негізгі ... ... ... ойлау әркеті көбіне әлі мектеп жасына дейінгі
баланың ойлауын еске түсіреді. Оқу материалдарын талдау бұл ... ... ету ... ... болады. Мұнда балалар нақты заттарға немесе ... ... ... ... Ойлауды дамытудың екінші кезеңі осы
өзгерістерімен ... 1-2 ... –ақ ... ... ... жекелеген элеметтері арасындағы болатын байланысты көрсету
үшін ерекше қам жасайды. Жыл өткен сайын ... ... ... ... қатынасты көрсету талап ететін тапсырмалар көлемі ұлғая ... өз ... ... ой операцияларының дұрыс-бұрыстығын
тексерткізу, оларды бір мәселенің өзін түрлі ... ... ... ... ... ... ... ететін мысалдар құрастыру, есептер
шығару, шығармалар жазу – баланың логикалық ойылауын ... ... ... ... ... ой ... дамытып талдау, жинақтау, топтау және
классификациялауға арналған мынадай жаттығулар жүргізуге ... ... ... бейнесі көрсетіледі. Бала сол суреттерге қарап талдап,
топтап, жүйлеп, логикалық ой қорытындысын шығара білу ... ... ... геометриялық фигураларды көрсетіп, осы фигуралардың бір зат
құрастыр (құс, ... ... т.б.). ... ... боя ... ... өзінше ойланып, тек сол фигуралардан ... ... ... ... құралған фигураны ғана боя десен, әр бала ... ... ... бояп ... ой ... әр ... тиімді қолану мұғалім шеберлігіне
байланысты. Сабақтың сапалы ұйымдастырлуының ... ... ... ... үстінде оқушылардың логикалық ойлауын дамытуға көбірек
көңіл бөлген абзал. (59)
3.1. Балалардың ... ... ... ... ... сақтау
Ө-өзін-өзі ойлау
Л-логикалық ойлау
Ұ-ұқыптылық
Абилмажинов Алмат ... ... ... ... |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... диктант |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... ... |+ | | | |+ | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |+ | | |+ | | |
|5 ... |- |- |- | |- | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | | |+- | ... - 3 ... «+-« ... «-»-0 ... 14 100% 58,3% Л= 7 100% ... 3 100% 50% Ө= 9 100% ... ... 9 100% 75% Ұ = 3 100% ... ... ... 2.3.
|№ |Дидактикалық ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... ... |+ | | |+ | | |
|3 ... сурет |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | | |+ | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 17 100% 70,8% Л= 6 100% ... 6 100% 100% Ө= 11 100% ... 11 100% 100% Ұ = ... ... ... 2.4.
|№ |Дидактикалық ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... жалғастыр |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |+ | | |+ | | |
|5 ... |- |- |- | |- | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |++ | | |++ | | ... 19 100% 79,2% Л= 12 100% ... 3 100% ... Ө = 8 100% 66,7% Ұ = ... ... ... ... ... |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... жалғастыр |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |+ | | |+ | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 20 100% 83,3% Л= 8 100% ... ... Ө = 100% Ұ = ... ... ... ... ... |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... қатарды жалғастыр |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | | |- | | |
|5 ... |- |- |- |* |- | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 54,2% ; Л= 41,3% ; Е= 50%; Қ= Ө = 66,7% ; Ұ = ... ... ... ... ... |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... жалғастыр |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |+ | | |+ | | |
|5 ... |- |- |- | |- | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |++ | |* |++ | | ... 83,3% ; Л= 100% ; Е= 50%; Қ= Ө = 66,7% ; Ұ = ... ... ... |Дидактикалық ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... жалғастыр |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | | |- | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 58,3% ; Л= 41,3% ; Е= 100%; Қ= Ө = 91,7% ; Ұ = ... ... ... ... ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |- | |- | |- |- |
|2 ... ... ... |+ | |* |+ |* | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | |- |- | | |
|5 ... |- |- |- | |- | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 45,8% ; Л= 50% ; Е= 35%; Қ= Ө = 41,3% ; Ұ = ... ... ... |Дидактикалық ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |- | |+ |+ |
|2 ... қатарды жалғастыр |- | | |- | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | | |- | | |
|5 ... |- |- |- |- |- | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 45,8% ; Л= 25% ; Е= 50%; Қ= Ө = 66,7% ; Ұ = ... ... ... ... ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... жалғастыр |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... жағастыр |+ | | |+ | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 83,3% ; Л= 66,7% ; Е= 100%; Қ= Ө = 91,7% ; Ұ = ... ... 2.12.
|№ |Дидактикалық ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... ... |+ | | |+ | | |
|3 ... сурет |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | | |- | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |++ | | |++ | | ... 83,3% ; Л= 75% ; Е= 100%; Қ= Ө = 91,7% ; Ұ = ... ... ... ... ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... ... |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | | |- | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 75% ; Л= 50% ; Е= 100%; Қ= Ө = 100% ; Ұ = ... ... 2.14.
|№ |Дидактикалық ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... ... |+ | | |+ | | |
|3 ... сурет |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | | |- | | |
|5 ... |- |- |- | |- | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |++ | | |++ | | ... 70,8% ; Л= 75% ; Е= 50%; Қ= Ө = 66,7% ; Ұ = ... ... ... |Дидактикалық ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... ... |- | | |- | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |+ | | |+ | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |++ | | |++ | | ... 83,3% ; Л= 75% ; Е= 83,5%; Қ= Ө = 91,7% ; Ұ = ... ... ... ... ... |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... диктант |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... ... ... |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |- | | |- | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |+- | | |+- | | ... 66,7% ; Л= 41,3% ; Е= 100%; Қ= Ө = 91,7% ; Ұ = ... ... 2.17.
|№ |Дидактикалық ойындар |З |Е |Қ |Л |Ө |Ұ |
|1 ... ... |+ | |+ | |+ |+ |
|2 ... қатарды жалғастыр |+ | | |+ | | |
|3 ... ... |+ | |+ | |+ | |
|4 ... ... |+ | | |+ | | |
|5 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|6 ... |+ |+ |+ | |+ | |
|7 ... тап» |++ | |** |++ | | ... 87,5% ; Л= 75% ; Е= 75%; Қ= Ө = 83,3% ; Ұ = ... ... мен деректер тізімі.
1. Амонавили Ш.А. Обучение . Оценка . Отметка (педогогика и психология
1986 №10)
2. Асмолов А.Г. Мир ... . М., ... ... Л.В. ... мир в ... ... М. 1992., ... Айтбаева А. Дарынды бала мәселесі (Ұлағат) 2005 №3 90-95б
5. Акимова М.К., Козлова В.П. Индивидуальность учащихся и индивидуальный
подход М., ... ... Ю.К. ... ... ... учебно-воспитательного
процесса. М ., 1982. 163б
7. Бурлачук Л.Ф. , Морозов С.М., Словарь-справочник по психодиагностике .
М. , 1999 ... ... Н.В. ... ... М. ... ... Н.В. ... развивающих игр и упражнений в учебном
процесс // начальная школа 1998 №4 11-18б
10. ... М.М., ... С.П. ... ли вы ... ... М., 1991 ... бабаева Г,И. У школьного порога М., 1993
12. Белонистая А.В. Индивидуальная работа с ... как ... ... ... // ... ... 2000 ... Бобырева А.П. Формирование способов чтения при обучении чтению М., 198
14. Возрастная педагогическая психология // Под.ред А7В7 Петровского ... ... ... и ... ... ... ... // Под. ред
Д.Б. Элькинс М., 1967 581б
16. Выготский Л7С. ... ... М.,1991 ... Выготский Л7С.М.,// ж.ж. 3т . М.,1983 322б
18. Волокина М.Н. Төменгі ... ... ... ... ... А., 1958 215б
19. Гамедо М.В. Возрастная педагогическая психология М., 1985 587б
20. Гиппенрейтер Ю.Б. Движение человеческого глаза М., 1978 ... ... Ю.Б: ... ... ... П.Я. Ш.Ж. 2т М., 1977
23. Заганов М.А. Как повысить культуру чтения М., 1996 35-36 ... ... А.В. ш.ж. М., 1986 ... Зак А.З. ... ... мышления у младших школьников М.,
1984
26. ... И.А. ... ... ... М., ... Зимняя И.А. Педагогическая психология Ростов –на Дону фоникс 1997,264б
28. Зацепин В.И. Межмочностные отношения в коллективе Л.,1970
29. Игры, обучение, тренинг /под. ред. В.В. ... М., ... Игры и ... по ... ... способностей у детей / Л.А.
Венгер., О.М. ... М., 1989 ... Игры и ее ... ... // ... ... 2004 №38 12б
32. Ильясов И.И. Структура процесса ученика М., ... ... М. ... ... ... // Ұлт тағлымы 2004 №1 91-
94б
34. Кәрібаева Т. Кәсіби ... ... және ішкі ... дерттеу
ерекшеліктері // Ұлағат 2003 № 1 25-30б; №3 2003 21-26б
35. Қалымбетова Э.К. Бастауыш сынып оқушыларының танымдық ... ... А., 2004 ... ... И. ... жас ерекшеліктерің есепке алу А., 1960
37. Қоянбаев Ж. Жас ерекшеліктеріне сүйене отырып // Қазақстан мектебі
1993 №8 ... ... Н.Г. ... М., ... ... Н. ... ... А., 1976 86-88 122-125б
40. Крайг Г. Психология развития М., 2001
41. Костролина С.Н. Как ... ... в ... ... М., ... Короткова И.А. Современные исследования детской игры // ... 185 ... ... И.Ю. Возрастная психология М., 2001
44. крылова А.А. ... по ... и ... ... М., ... ... Б. ... тілін оқыту әдістемесі А., 200
46. Липкина А.И. Самоценка школьника М., 1978 64б
47. Леонтьев А.Н. ... ... форм ... Ш.Ж. М., 1983 ... ... А.Н. Психологические основы детской игры М., 1981 481-509б
49. Леонтьев А.Н. ... . ... ... М., ... Левитина С.С. Можно ли управлять вниманием школьника М., 1980
51. Лисина М.И. Качеля Г.И. Обращение со ... и ... ... к школе Кишинев 1987 58-71б
52. Люблинская А.А. Мұғалімге бастауыш ... ... ... А., 1981 107б
53. Лейтес Н.С. О признаках одаренности // Вопр психологии 1995 № 3 104-
114б
54. Лебединская К.С. ... ... во ... школу М., 1983
55. Маркова А.К. Орлов А.Б№ Мотивацкая учения и ее воспитания у школьников
М., ... ... М.М. Жас және ... ... А. 1982 76б
57. Мудрих А.В. Общение как фактор воспитания школьников М. ... ... В.С. ... ... ... ... М.,
1986
59. Мұқанов М.М. Педагогикалық психология очерктері А., 1962 85б
60. Мұқанов М.М. Оқушылардың дара ... ... ... білу А. , 1961
61. Магазинник Л.Д. Оқыту индивидуализациясының ... М., ... Мир ... // Под. ред. А.Б. ... М., ... ... А.В. ... в процессе воспитания М., 2001 131-141б
64. Назарбаева Н.А.
65. Наубаева Н.Х. Оқу іс-әрекеті-бастауыш мектеп оқушысының психикалық
дамуының негізгі ... А., 2004 ... ... Р.С. ... М., 2001 2 т
67. Немов Р.С. Психология М., 2001 ... ... Б.П. ... игры М., ... ... Б.П., ... Л.А., Мы и наши дети М., ... Обучение и развитие // Под. ред Л.В. Занкова М., 1975
71. Орлова Л.В. Интелектуально пассивные учащиеся // Вопр. психологии 1991
№6
72. Общение и ... ... ... // Под. ред. А.А. ... ... Кричевского М., 1987
73. Ойын сабақтарын ұйымдастыру тиімділігі // Ұлағат 2003 №4
74. Овчарова Р.В. Практическая психология в начальной школе М., 1996 ... ... С.Л. ... общей психологии М., 1989
76. Сағандыков Е.С. Педагогика 1992
77. Талызина Н.Ф. Формирования познавательной деятельности ... ... ... Н.Ф. ... ... М., ... ... Г.А. Зачем детям учиться вместе М., 1985
80. Цукерман Г.А. Совместная учебная деятельность как основе формирования
умения учиться М., ... ... В.А. ... ... М., ... ... Д.Б. ... обучения младших школьников М., 1980
83. Эльконин Д.Б. ш№ж№ М., 1989 277б
84. Шадринов В.Д. Психология деятельности и способности человека
М., 1999

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары21 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары ( Оңтүстік Қазақстан облысының мәліметтері негізінде32 бет
Алты жасар балалардың дүниетанымын дамытудың психологиялық-педагогикалық проблемалары42 бет
Алқа билердің қатысумен сот процесін дамытудың негізгі кезендері және жалпы сипаттамасы72 бет
Ана тілі сабақтарында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы оқушылардың тілін дамытудың әдістемелік негізі43 бет
Арал өңірінде табиғи-шаруашылық кешенді экологиялық орнықты дамытудың ғылыми негізі32 бет
Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа кезеңі18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь