Сиырдың туудан кейінгі жыныс жүйесінің қалпына келуін анықтау

Мазмұны.
1. Кіріспе.
2. Әдебиеттерге шолу.
2.1. Малдың туу процесінің өтуі жөніндегі мәліметтер.
2.2. Малдың туудан кейінгі мерзімінің өтуі жөніндегі мәліметтер.
2.3. Малдың туудан кейінгі мерзімінің аяқталуын анықтау жөніндегі мәліметтер.
3. Өзіндік зерттеулер.
3.1. Шаруашылық жөніндегі мәліметтер.
3.1.1. Табиғат пен климаты.
3.1.2. Шаруашылықтың экономикалық көрсеткіштері.
3.1.3. Шаруашылықтың эпизоотиялық індет аурулары жөніндегі жағдайы.
3.1.4. Еңбек қорғау және сақтандыру.
3.1.5. Табиғат пен сыртқы ортаны қорғау.
4. Ғылыми зерттеулер.
4.1. Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты.
4.2. Зерттеуге керекті заттар , тексеру әдістері.
4.3. Алынған мәліметтер және оларға талдау жасау.
4.4. Қорытындылар мен ұсыныстар .
5. Пайдаланған әдебиеттер. қосымшалар
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі        ... ... ... ... ... кафедрасы
Дипломдық жұмыс
Тақырыбы: «Сиырдың туудан кейінгі жыныс жүйесінің қалпына келуін анықтау»
Орындаған
Ғылыми жетекшісі,
Б.Ғ.К. , доцент
Қажиев.Х.Ж
Семей – 2007 ж
Мазмұны.
1. Кіріспе.
2. ... ... ... туу ... өтуі ... мәліметтер.
2. Малдың туудан кейінгі мерзімінің өтуі жөніндегі мәліметтер.
3. Малдың ... ... ... ... ... жөніндегі
мәліметтер.
3. Өзіндік зерттеулер.
1. Шаруашылық жөніндегі мәліметтер.
1. Табиғат пен климаты.
2. Шаруашылықтың ... ... ... эпизоотиялық індет аурулары жөніндегі жағдайы.
4. Еңбек қорғау және ... ... пен ... ... ... ... зерттеулер.
1. Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты.
2. Зерттеуге керекті заттар , тексеру әдістері.
3. Алынған мәліметтер және оларға талдау жасау.
4. Қорытындылар мен ... .
5. ... ... Республикасы бүгінгі күнде енді ғана аяқтарына түрып ... ... ... , қазіргі кезде көптеген шешілмеген мәселелер бар. ... ... ... ... ... ... ... біздің алдымызға
екі негізгі мақсат қойды. Олар Бүкіл ... ... ... ену және ... ... , ... төтеп бере алатын елдердің қатарына
ену. Алдымызда тұрған мақсаттарды орындау үшін мемлектіміздің
экономикасында қалыптасқан әдеттегі ... ... ... ... біз ... ... ... заман талабына сәйкес деу өте қиын
әсіресе ауыл шаруашылығында қолданатын ... ... ... ... ... Әлемдік Сауда ұйымынына енген жағдайда біздің ауыл шаруашылығының
өнімдері сырттан келген өнімдермен бәсекеге түсе алмайды. ... ... ... қолдана отырып қана қоймай , оған инновациялық өзгертулер
енгізу керек . Сол үшін ғылымға жүгіну қажет. Біз ... ... ... ... деп санауға болады. , себебі мал ... ... ... ең ... мәселелердің бірі болып келеді. Бұл жұмыста сиыр ... ... ... ... қалпына келуін анықтау жұмыстарымен
айналыстық. Зерттеу ... ... ... ... ... шолу
2.1 Малдың туу процесінің өтуі жөніндегі мәліметтер
Буаздық дегеніміз сиырдың организмінде төлдің физиологиялық дамуын
айтамыз. ... ... ... өсе ... , 4-5 күні ... ... ... кейін барып кілегей қабықтың тереңірек жерлеріне барып бекиді.
Буаздықтың басында , төл өте баяу дамиды. ... ... ... ... үштігінде өсуінің шегіне жетіп , төлдің салмағы кұніне 500 ... ... ... ... 250 күннен 310 күнге созылу мүмкін ... 270 күн) ... ... және азықтандыру жағдайына және күтіміне
байланысты.(1) Бірақ басқа мәліметтерде сиырларда буаздығы 283-285 ... ... 50-60 күн ... ... ... , яғни ... ... бұл буаздықты аяқтайтын физиологиялық процесс . Туу процесінің
басталуына күрделі кешенді нейрогуморальды факторлардың ... ... ... – бас миының қыртыстары қадағалайтын процесс болып келеді.
Туу – көп ... ... , ... ... ... , себебі бұл уақытта бас
миының қыртыстарының ... ... , ал ... асты және ... аппараты , керісінше , жоғарлайды (3)
Бірақта туу процесіне түсінік ... ... ... бар. ... Токсикоз теориясы , яғни ... туу ... ... ... ... болады , ал ол ... ... және ... аштықтан пайда болады.
- Кейбір авторлар көмір қышқыл газының шоғырлануы негізгі себеп ретінде
санайды.
- Жетілу ... , яғни ... ... еттерінің туу процесінің басталу
кезінде гипертрофиясына жетеді . Ал оған ... өз ... ... ... ала ... жұмыстарымен айналысуға тура келеді .
Сол себепті төл ... ... ... ... ... ... ... туу процесін жеңілдетуге , сиыр мен төлді ... ... ... ... көмек көрсетуге өз ықпалын тигізеді (5)
Төлдеуді туу бөлімшелерінің сиыр бұзаулайтын жеке орында ( ... ... ... ... төлдеу 1.2-1.5 рет тезірек, ал желін
аурулары 1.6-2.0 рет азырақ болады ... ... ... ... ... 3х3.5-4 метр ... керек , осы арқылы біз ... ... және ... мен ... ... ... ... қана қоймай ,
керек болған жағдайда ветеринарлық көмек көрсете аламыз.(3)
Туу бөлмесінде бұзауларға ... ... болу ... , ... түрде сиыр қордан оқшаулануы қажет. (5)
Есептеулердің нәтижесінде туу бөлімшелеріндегі бокстардың саны ферманың
немесе комплекстің жалпы мал басының 2% ... келу ... ... үш ... тұру ... : тууға дейінгі , туу бөлімшесі
бокстарымен ( денник) және туудан кейінгі бөлімше . Туу бөлімшелерінде ... ... ... , онда буаз малдарды санитарлық өндеуден өткізеді ... ... туу ... ... ... ... бөлмесіне сиырларды тууға 7-10 күн қалғанда ауыстырады . Алдын ала
малды ... . ... ... ... ... туу ... мен ... кейінгі кезең
қиындықсыз өтсе , малды кем ... 10 күн ... ... күні онда ауа
температурасы +10 С мөлшерінде ұсталынып тұруы қажет.
Туу бөлмесіне кірер ... ... ... ... ... бар
жәшіктер орналастырылуы қажет. Жәшік ұзындығы мен ені жануар мен адам
аттап кете алмайтындай ... ... ... ... ... дейін механикалық тазалаудан өткізіп ,
каустикалық содының 3-4% ыстық ерітіндісімен ... 5%- ды ... ... сөндірілген әкпен дезинфекция жасайды . Дезинфекциялық заттардың
қалдықтарын сумен шаяды. Еденді , қабырғаны , азық ... , ... Осы ... ... ... ... зақымдалуының
алдын аламыз . Өйткені төлдеу кезінде қағанақ бірнеше рет сыртқа ... ... ішке ... ... (10-30 рет дейін) . Сол едендегі микрофлорамен
қынаптың кілегей қабығы және жатырдың мойны зақымдалады. ... ... ... ... ... ауыз және ... қуысына енеді , яғни төл
туу жолынан шықпай тұра ... ... 5-7 күн ... ... ... ... және құнарлы
азайтады немесе мүлдем алып тастайды.
Осы кезеңде жегенінше жақсы шөпті ... , ... ... ... ... парездің алдын алу үшін сиырларға төлдеуден 10 ... ... 100-200 г ... жылу суға ерітіп береді (5)
Егерде туу бөлімшелері болмаған жағдайда , ... ... , ... ... ... Бұл ... ... , жарық ,
барлық зоогигиеналық көрсеткіштер сақталуы қажет. Келесідей микроклиматтық
көрсеткіштер сақталу ... : Ауа ... 16 С , ... – 70% , ауа ... жазда – 0.2 м/сек , жазда 0.5 ... ... туу ... ... төл ... салыстырғанда ертерек
тұрып және азықтық рефлекс тезірек пайда болады. Осы ... жаңа ... ... тезірек еміп , төлдің иммундық төзімділігі жоғарлайды.(3)
Кейбір авторлардың мәліметтеріне қарағанда малдың су алғаннан кейін 14-15-
нші күні мен төлдеуге 10-14 күн ... ... ... ... ... ... түрде емдеу қажет. (6)
Өйткені малдың буаздық ... ... ... мал ... қасиеті , ал нақтырақ айтсақ қанның бактериоцидтік қасиеті
әсіресе төлдеудің уақыты ... ... . ... төлдейтін
малдың денсаулығына көңіл аудару керек .(8)
Қазақстандық зерттеушілердің мәліметтеріне қарағанда ... ... қыс ... келеді , ал нақтырақ айтсақ 60% нан астамы.(7)
Енді туу процесіне көңіл аударсақ , жоғарыда айтқандай бұл өте ... ... ... Бұл ... ... А.П. ... сипаттауы
бойынша : төлдеу – физиологиялық құбылыс , ... ... ... ... сүре алатын төл және қағанақ қабаттары мен ... суын ... Туу ... ... ... ... 3 ... бөлуге болады
. Біріншісі топқа – дайындаушы ; ...... ... ; үшінші -
қолдаушы болып бөлінеді.(9)Туу процесінің ұзақтығы көп жағдайда енесінің
физиологиялық жағдайына байланысты , ал ол өз ... ... ... , ... ... ерекшеліктеріне байланысты болады.
Енесінің организмі төлдеу процесінің басталуына дайын болу керек , ... ... өтіп , өмір сүре ... , дені сау төл дүниеге
әкелетіндей . ... ... ... ... туу ... ... биологиялық дайын болуы кепіл береді. Бірақта төлдеу барысына көптеген
ішкі және ... ... әсер ... ... патологиялыққа
ауысқаның байқау өте қиын .
Төлдеу белгілі бір ... ... өмір сүру ... әсер етеді .
Ұзаққа созылған төлдеу сандық шығынға әкеледі , яғни төл өледі.
Туу ... ... ... ... ... ... ... бірі төлдің денесінің ... ... ... ... немесе төлдің өлшемдері мен енесінің жамбас
қуысының сәйкес келмеуі . Тағы ... ... ... жатырдың дұрыс
ашылмауы , атониясы және бұралуы , ал ... ... және ... ... ... Осы ... көрсеткіштер төлдеу уақытын
ұзартып және оның ... ... әсер ... процесінің патологиялық сипат алуы бұзау өміріне ... ... ... ... тұншығуды жатқызуға болады , оның ... ... ... ... ... бұрын тыныстану кіндігінің қысылуы немесе
оның үзілуі салдарынан болады. Осындай құбылыс төлдің жатырда ... жиі ... ... төлдеу немесе көмектесу үшін кез-келкен құрылғыларды
қолданғанда ... ... ... . ... ... төл ... немесе одан кейін өлуі мүмкін.
Қиындықтармен өткен төлдеу салдарынан бұзаулардың инфекциялық
ауруларға ... ... ... созылған төлдеу және онымен қоса
жүргізілетін ... ... туу жолы мен ... ... алу ... зақымдалуына әкеп соғады. Осының салдарынан бұзаудың ... ... ... , ... ... ... ... өткен төлдеуден кейін бұзауларды жоғалту , ... зиян ... ... және ... ... ... осы шығындарды азайтуға бағытталған әрекеттер болып келеді.
Сиыр төлдеуге тәулік қалғанда мазасызданады , мөңірейді , ... ... , ... ... ... , ... түбі ... , олар
орнын ауыстыра береді , біресе жатып , тұрып жүреді , ішіне ... ... ... төлдеудің бірінші белгісі болып ... Осы ... ... ... жуады.
Ескеретін бір жағдай И.Ф. Заянчковскийдің мәліметтеріне қарағанда
төлдеудің 41% ... , 18% ... , 23% ... , 18% кешке өтеді.
Төлдеу өте күрделі физиологиялық құбылыс болып тұрып және төлдің өмір
сүру қабілетіне ықпал ететіндігі мәлім. Бұзаулардың туу ... ... ... 6%-ға дейін . Егерде тууға дейінгі толғақтары бірдей емес және ұзақ
емес болса , ал туу басында ұзағырақ (0.5-1 ... ) , ... ( ... 3 ... дейін үзіліс ) болады. Төл туу жолынан орташа есеппен
70 минут ішінде ( 30 ... 3-4 ... ... ) (3) ... ... ... төлді 15 минут ішінде шығарылмаса , онда фетотомия
немесе Кесерево тілуін жасау ... . ... ... ... ... ... 38-52% жету мүмкін. Мұндай жағдай көбінесе ірі төл кезінде
көп ... ... ... ... ... 8-10 ... , оның ... дайындық
кезеңіне 2-3 сағат , төлді шығаруға 1-2 сағат , шу ... 4-5 ... ... (6)
Енді бір автор төлдеу орта есеппен 13.5 сағатқа оның ішінде дайындық
кезеңі 8.5 сағат , төлді шығару 10 мин , шу ... 4.3 ... ... ... ... ... ... жатыр мойны ашылғаннан бастайды да , ... ... ... ... ... ... 70 минут ішінде .
Өте үлкен қысыммен төл туу ... ... , ... басы одан ... төл ... ... қағанақ жарылмайды , ондай жағдайда оны жарып
жібереді , өйтпесе төл асфикциядан өліп қалады.
Қалыпты төлдеу ... ... ... ... ... ... . Егер төл 2-
3 сағат ішінде шықпаса , онда көмек көрсетілу керек.
Жаңа туған төлді енесінен ... ... ... . Сиыр бұзауды жалау
қажет. Енесінің ұзақ және ... ... ... ... ... ете ... ... кезінде төлдің терісі енесінің сілекейінің
лизоцимі әсер етіп , ... ... ие ... Теріге , бұлшықетке
, диафрагмаға массаж әсер етіп , сол ... ... ... мен ... ... Осы ... енесі шарана суын жалайды , ол оның
организміне әсер етіп , туу ... ... ... ... , ... , шудың түсуіне және туу жолдарының қалыпқа келуін тездетеді.
(3) Осыған қосымша Н. М. Носкиннің ... ... өкпе ... , ал жылы ... ... 28 % және сабанмен сүрткенде 41% өлген.
Егерде акушерлік ... ... және ... ... , ... , ... ... әкелуі мүмкін және кейде төлдің ... ... ... ... соң бір ... ... ғана ... Алынған уызды
бұзауға ішкізеді . Ал бокстарда бұзауды енесіне жібере салады.
Жаңа туған ... ... рет ... ... , ... түрде желінді
маститке тексеру керек. Себебі малдың желініңде ... ... ... , онда түзілген уыз биологиялық тұрғыдан жеткіліксіздері бар және
ол микрофлора мен токсиндердің көзі болуы мүмкін.
А.П. Студенцовтың айтуы ... ... ... 1.5-2 л ... беріп ,
қалғанын енесіне берілу ұсынылған . (4) басқа авторлар осы мен келіседі тек
қана енгізу жолында ... бар , яғни ... ... тері ... ... ... аударатын жәйт , бұл шарананы төлдеу барысында жинау және
оны сиырға беру болып ... . ... ол ... ... ... гормон
қолданған еммен пара-пар. Қолданудың әсері оның құрамындағы ... ... ... . Оны ... ... шығарған кезде жинап ,
тазалаудан өткізіп , 3-4 литрден сондай көлемдегі жылу ... ... ... ұсынылады.(11)
Бірақта шарананы беру уақыты бойынша келіспеушіліктер кездеседі.
Шарананы төлдегенде жинап , 2-3 тәуліктен кейін беру ұсынылған. (10) ... ... ... қарағанда туғаннан кейін 5-6 сағаттан соң беру
керек сонда шудың кідіруі азаяды..
Сиырға шарананы 1.5 ... 6-8 ... ... емес , ал ... соң ... керек дегенде мәліметтер бар. (7)
Туғаннан кейін бірінші күні сиыр ... ... шөп және ... ... жем ... 2-3 күндері кебек пен шөп мөлшерін ... Ал 4 ... ... 3-4 кг ... ... ... болады.
Келесі күндері нормасын көтере беріп , қалыпты рационға ауыстырады. Алғашқы
7-10 ... ... кем ... 4-5 рет сауу керек.(12)
2.2 Малдың туудан кейінгі мерзімінің өтуі жөніндегі мәліметтер.
Туудан кейінгі мерзім немесе пуэрперальді деп ... мал ... және туу ... ... ... ... жоғалуын айтамыз. (12)
Бірақта осы мәселені қарастырардың алдында жиі кездесетін ... ... ... Олар ... ... , ... ... парез
және т.б.
Төлдеуден кейінгі патологиялардың ішінде ... ... ... ... Оған ... ... әсер жасайды:
- құнарсыз немесе жеткілікті емес азықтандыру , әсіресе ... A , D , ... және ... ... ( микро және ... ... ... ... ... , мысалы: серуендетудің болмауы , уақытынан
көп қолдану;
- ауыр көп төлді туу;
- инфекциялық және инвазиялық ауру;
- улану;(16)
Әдетте ... ... шу 6 ... ішінде қалыпты жағдайда түседі . ... көп ... ... ... онда ... ... деп ... (12)
Бірақта 6 сағатпен кейбір авторлар кезліспейді . Олардың айтуынша 10-12
сағат ... ... ... ... ... ... ... бөлігінде шу 4-
6 сағат арасында түседі және мұнда келтірілген мәліметерде ... ... қыс пен ... ... жиі кездеседі.(9)
Шудың кідірілуі жуық мөлшермен алғанда 10-60 %-ға дейін (13) , ал
нақтырақ айтсақ 57.18% ... ... ... ... ... кідірілуі малдың
өнімділігіне байланыссыз ... ... ... сиырдың резистентілігі
жоғары болған сайын , шудың бөлінуіде ... ... (9) ... ... ұзақ ... ... малда , міндетті түрде шудын кідірілуі
кездеседі және суалу ... аз ... ( 50 ... аз) ... ... кідірілуінде қолданатын әдістер өте көп . Олардың ішінде ... ... , ... препараттарды айтуға болады. Соған қарамастан ен
тиімді әдіс ... ... бөлу ... ... Бірақта бұл әдістің
кемшілігі бар , яғни сыртқы ортадан жатырға микрофлораның енуінде , ал ... ... ... ... соғу ... ... ... күнін көбейтеді . Ары кеткенде сиырдың қысыр болып қалуы мүмкін.
(13)
Әрине бұл әдіс тиімді ... , егер ... ... ... ... В.С. ... жасаған тәжірибелерінде қолмен
бөлудің екі әдәсі ... ... Яғни ... және ... ... ... ішінде құрғақ әдіс тиімді болып шыққан. Енді ... ... ... ... әдіс ... ... бөлгеннен кейін ешқандай ерітіндімен
жатырды шаймайды. Ал «сулы» әдісте ерітінді қолданады. «Сулы» әдістен кейін
малдарда жыныс ... ... ... ... ... Осыған себеп ретінде жатырдың сіңіру қасиетіне байланыстырады.
Нақтырақ айтсақ жатыр ісініп , ... ... ... ... ... ... әдіс кезінде мұндай патологиялық өзгерістер байқалмаған.
Тек қана операциядан кейін антимикробты препараттарды енгізу қажет.
Осы әдіспен қатар ... әдіс ... ... кейін кіндіктің
культясын (культя пупочного канатика) кесіп тастау ұсынылады . Бұл ... ... соң 1-1.5 л қан ... Осы ... карункульдардың
босансуы байқалып , плацента мен жатырдың арасындағы байланыс әлсірейді ... ... ... ... екі есе ... ... алдын алуда тағы бір альтернативтік әдіс ретінде
тіндік емдеу әдісін ұсынылған . Бұл ... ... ... ... ... ... арқылы алады (патент на изобретение РФ № 2138273
"Способ ... ... из ... ... по ... № 98112535/13
(014143) . Технологияның ерекшелігі мынада : қағанақ ... ... ... ... ... ... 10 күн ... 15 мл
екі рет және төлдегеннен соң енгізілді.
Алынған нәтижелерге ... ... ... ... шуды ... 2.4 ... , ал ... кідірілуі 2 есе азайды. Сонымен қатар туудан
кейінгі патологиялар , жатырдың субьинволяциясы , ... ... ... Осы ... қолданған сиырларда бірінші
ұрықтану көрсеткіші 1.38 рет жоғары , жыныстық айналым уақыты 9.66 ... ... ... ... ... 14.11 ... азайған. (15)
Осымен қатар шудың толығымен ... ... ... активті нүкте арқылы электр тоғымен әсер ету . ... ... ... ... , 20-30 ... соң шу ... түседі(17).
Шуға әсер ететін дәрі ретінде Супрафен гормональды ... ... ... Бұл ... енгізгеннен соң 6.1-7 сағаттан шу толығымен
түскен. (18)
Туудан кейінгі патологияның ішінде ... ... ... жиі кездеседі.
Ресейдің деректеріне қарағанда Горьковский облысының бас малдәрігері
В.Ф.Лысенко ... осы ... ... 75 ... 40-да ауру ... ... . 3-5 жастағыларда кездесу саны азырақ ... ... ... (12), ал 11 ... (9) өте аз ... Аз ... ... бұл ауру кездеспейді.
Ауру төлдегеннен соң көбінесе 1-2 күні , 3-6 күндері сирек кездеседі.
Ескеретін бір ... ... ... ... ... ... ... кальцийдің мөлшері азаяды. Сонымен қатар осы ауруға шалдыққан мал
өнімділігі 2-3 кг азаяды.
Туудан ... ... ... ... . ... зерттушілер
(Студенцов А.П., Шипилов В.С. и т.б. 1999 ж.) өз еңбектерінде көбінесе:
- қонымдылығы жоғары малдарда , ... ... бай ... ;
- ... ... ... ( ... жоқ малдарда бұл ауру өте сирек кездеседі
) ;
- ең жоғарғы сүт өнімділік уақыты – 5-8 жастағы сиырларда , ... ... өте ... ;
- ... ... ... туудан кейін алғашқы 3 күнде ; онай және тез ... ... ... ... соң ... жұма ... ай ... кейін және кейде
тууға дейін немесе туу кезінде дамуы мүмкін , ... ... әр ... ... ... (19)
Әрине бұл ауруды емдеудің концервативтік емі өте жақсы нәтиже береді .
Сонымен қатар көптеген жаңа ... ... ... патологиялар жиі кездесіп тұрғанымен де , әдетте малдың
жыныс жүйесі қалпына келе ... Бұл ... ... ретінде туу
жолдарының қалдықтарының ... ... ... Енді ... ... мәліметтерімен танысып кетсек.
Х. Хеэтсельдің мәліметтерінде туу қалдықтарының бөлінуі алғашқы кезде
шырынды , жабысқақ , мөлдір және ... ... күні ... ... ... ... ... секреті құрайды. 3-5 күнге ... ... ... ... ... , қызыл түске ие болады. 6-8-ші күнге
қарай қалдықтардың көлемі 300-500 мл ... ... ... , шоколадтың
түсіне ұқсай бастайды. Туу жолының қалдықтары әрқашанда түссіз , ... . ... ... ... ... , одан ... тек ... көруге болады.
Басқа зерттеулерде бірінші тәуліктерде көлемі аз делінген және оның
түсі ... ... . 2- 7-ші күн ... ... ... және ... ... толығымен тоқталады. (9) А.П. Студенцов 15-17-ші күнге дейін
созылу туудан кейінгі асқынудын белгісі. Қалдықтың түсі және иісі , ... ... мен ... ... ... ... ... басқа авторлардың да ақпараттарыда сәйкес келеді.
2.3 Малдың туудан кейінгі мерзімінің аяқталуының ... ... ... ... ... уақытымен және оған әсер ететін
факторлармен танысып кетейік.
Туудан ... ... ... ... келуі туралы әдебиеттерде ... ... ... буаз емес ... орта ... 27 күн ... Бірақта оның уақыты әртүрлі себептерге байланысты ұзарады. Мысалы:
7 ... ... 25 ... , ал 8-15 ... -28 ... қарай.
Осында ескеретін жағдай қондылығы жоғары малда тезірек , қонымдылығы төмен
малмен салыстырғанда. Төлдеу уақыты және ... ... ... ... ... ... 82.5% малдардың жатыры жамбас қуысына қайтып және көлемі
кішірейген ( буаз емес қалыпқа ) орта ... 24 ... , ал ... күні
жатырдың инволюциясы тек 23.3% осы уақытта ғана тіркелді. ... ... ... ... деп ... болмайды. Осымен қатар азықтағы А
витаминнің болуы әсер етеді. ... ... ... ... , 23.6 күнге сервис мерзімі кем.(7)
Жүргізілген зерттеулерге сәйкес , егерде сау жас ... ... ( ... ... және төлдеуден кейін үш күннен соң ) ... ... ... ... 19 күнге қарай жатыр қалпына келеді.Осы
зерттеулердің ... ... ... ... ... күн ... келмесе , тек 30-35 күні ғана қалыпқа келсін дейік , бәрі-бірде бұл
ұрықтану үшін кедергі бола алмайды. Себебі бізге белгілі ... 2 ... ғана ... ... қабығына бекиді , яғни бұл кезде кілегей қабық
толығымен қалыпқа келеді. Ал осы ... ... ... ... ... бөлетін
«жатыр сүтімен» қоректенеді. Сонымен қатар туудан кейін 18-21 күні ... ... ... ... ... , ... кездесуге ешқандай кедергі
болмайды , яғни буаздықтың басталуы толығымен мүмкін.
Инволюцияның өтуі мал организмінің ... ... ... ... ... ... мерзіммен салыстырғанда 7 күнге аз болады
орта есеппен.(9)
Әрине ғылыми жұмыстарда оптимальды сервис- мерзім деп 80 күн ... ... 91% мал ... ... ... ... , сиыр ... жыныс жүйесіне
азықтандыру өте көп әсер етеді. Ресейде жүргізлген зерттеу кезінде азықтын
сапасына ... ... ... сүт ... көбейген және малдың жыныс
жүйесінің қалпына келуі қыстың күні 17.4% жоғары болды.(21)
Малдардың жыныс жүйесіне ... ... ... ... , ... ... ... Яғни 30% -ке дейін осы ауру шалдыққан
делінеді ... ... ... ... өте көп , ... ... ... жақтары бар. Солардың ішінен ерекше көзге көрінетіні ... , яғни ... ... ... . Бұл ... алдын алу үшін жақсы әдіс. Бұл әдісте ... 24 ... ... ... ... қорытынды.
Біздің мүмкіндігімізге байланысты табылған ... ... келе сиыр ... тууы және туудан кейінгі мерзіміне
байланысты төмендегіжей ... ... ... ... ... мәліметтер шетелдік ғалымдардың деректері болды .
2. Сиырдың тууы және туудан кейінгі ... ... ... ... ... Қазақстанда оның ішінде Семей өңіріндегі шаруашылықтардағы сиырлардың
төлдеуі және туудан кейінгі жыныс ... ... ... ... ... жоқтығы белгілі болды
Жоғарыдағы көрсетілген жағдайларға байланысты дипломдық жұмыста қаралатын
негізгі сұрақтар:
1. Сиырдың туу процесінің өтуін ... ... ... ... ... ... ... .
3. Сервиз мерзімінің ұзақтығын анықтау.
3. Өзіндік зерттеулер.
3.1. Шаруашылық жөніндегі ... ... ... ... алып ... ... Семей қаласының
сол жақ жағалауында орналасқан шағын шаруашылық болып келеді. ... ... ... ... , негізінде шаруашылық 20 жылдам
астам жұмыс істеп келеді. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ретінде құрылған . 5 жыл бұрын шаруашылық жеке
меншікке ауысты. Оның казіргі иесі «Иртыш ГЭСстрой» ... ... ... Иесі Мендіғалиев.О.Р .
Шаруашылықта негізінен 8 адам жұмыс істейді ( жан ұялық типті) . ... ... ... ... және жазғы , яғни қыстың күні мұнда барлық мал
тұрады. Ал ... күні өнім ... мал ... ... ... екі ... қора және жазғы қора бар. Арнайы ... ... жоқ , ... ... бір ... осы ... ... Малды
азықтандыруы жақсы , ешқандай алиментарлық ауру кездеспейді . Мал ... ... ... , ... салмаққа байланысты жем беріледі. 1 литр
сүтке мөлшерімен 300 г жем есептелінеді. ... ... ... , ... жұптасу әдісін қолданады.
3.1.1 Табиғат пен климаты.
Табиғат пен климатына келетін ... , ... ... ... ... ... ... , яғни біздің ауа райымыз тез өзгеруге бейім.
болып келеді. Нақтырақ ... ... күні ауа ... +40 С0 ... ... , қыстың күні -50 С0 суыққа дейін жетуі мүмкін. ... ... ... ... ... өсіріледі. Табиғат жағдайлары
мал шаруашылығы үшін өте жақсы деуге ... ... ... ... ... келеді . Сол себепті мал өнімділігі бір ... ... ... ... ... малдарда жайылады , яғни ... және ... ... Осымен қатар Қысқы азық дайындайтын орындар бар.
Жалпылама ... ... ... ... табиғаты жақсы.
3.1.2. Шаруашылықтың экономикалық көрсеткіштері
Шаруашылық шағын шаруашылықтар қатарына жатады. Мұнда негізінен ... мал ... Яғни ірі қара мал мен қой малы ... Ірі ... саны 28 бас , 240 қой бар. Шаруашылықта екі ... қора және ... ... ... жасалған туу бөлімшесі жоқ , бірақта қораның бір ... ... ... ... ... тұқымды емес мал ұсталынады. Сол
себепті өнімділігі жоғары емес. Негізгі пайда көзі сүт пен ет ... ... 200 ... астам сүт алынады. Оны көбінесе сүт өндеу цехтарға
тапсырылады. Етті ... ... Бұл ... ... жағы ... ... болғандығы , кемшілік малдарға сатып алынтын ... ... ... ... принціп қолданады. Жаздың күні өнім бермейтін мал жеке
бағылады , жазғы тұрақта тұрады. Бірақта шаруашылықтан тыс жерде орналасады
. Ал өнім ... ... жеке ... , жеке ... ... ... ... эпизоотиялық індет аурулары жөніндегі жағдайы.
Шаруашылықтың эпизотиялық жағдайы қалыпты , жұқпалы аурулар ... ... ... ... ... деп ... , ... жұқпалы аурулардың таралуы кең етек алмаған. Тек ... ... ... ... ... ауру кездескен , бірақта ол
шаруашылықта сауықтыру шаралары жүргізіліп жатыр. ... ... ... орын жоқ , ... ... өлім-жітім өте аз кездеседі.
Жұқпалы аурулардың алдын-алу үшін егу жұмыстары ... . ... мен ... жарасына қарсы егеді. Шаруашылықта санитарлық талаптар
орындалады мүмкіндікше.
4. Еңбек қорғау және сақтандыру
Шаруашылықта еңбек қорғау және сақтандыру ... ... ... 4 ... ... ... етеді . Ал қалғандары осы жан ұяның
мүшелері болып келеді . ... мал ... ... ... қауіп бар .
Себебі мал дегегіміз басқарылмайтын , жеке ... ... ... ... ... ... танысқан. Бұл шаруашылыұта
малдәрәгерлік ... жоқ . ... ақы ... ... ... ... пен сыртқы ортану қорғау
Табиғат пен сыртқы ортану ... ... ... ... және ... ... зиян келтіретін объектілер аз. Оған
шаруашылықтағы ... , ... ... ... көні . ... ... өндеуден өткізіп , тек содан кейін барып биологиялық тынайтқыш
ретінде қолданады. Басқа жағдайларда табиғатқа зиянды азайтуға тырысады.
4. Ғылыми ... ... ... ... Сиырдың туу процесінің өтуін анықтау.
2. Сиырдың туудан кейінгі мерзімінің өтуін бағалау .
3. Сервиз мерзімінің ұзақтығын ... ... ... , ... әдістері.
Бұл ғылыми жұмыста әртүрлі әдістер мен зерттеу құралдары қолданылды.
Зерттеу кезінде ... ... мен ... ... , ... ... ... пайдалынылды. Акушерлік-гинекологиялық әдітер мен қатар
клиникалық зерттеу , хронометраж жүргізілді.
Ең басты ... ... ... ... ... , ... біздің негізгі
мақсат төлдеу процесінің өтуі мен одан кейінгі ... баға беру ... ( ... ... түсу ... ... ). Қосымша құрал ретінде
фотокамера болды ( Sony Ericsson W800i ) , бұл құрал істелген ... ... үшін ... арнайы буаздықты анықтау үшін әдіс ретінде сыртқы және ішкі ... . ... ... ... . нұқу , ... әдісі негізге алынды.
Ішкі әдістердің ішінде көбінесе тік ішек арқылы ( ректальды ) зерттедім.
Туудан кейінгі мерзімге баға беру үшін ... ... ... .
Мұнда әдебиетерде ұсынған жүйе бойынша жұмыс жасалды , яғни ... ... ... ... 5-6-ші , ... және ... (6) , (бірақ біз көбінесе 30-шы күні тексердік ) және ... ... ... ... ... ... түсі мен бөліну
ұзақтылығына көңіл аударылды. Акушерлік тексеру үшін вагинальды ... әдіс ... ... ... ... үшін ... айнасы және жарық
түсіргіш шам қолданылды. Тік ішек арқылы тексеру үшін бір рет қолданылатын
гинекологиялық қолғап ... ... ... ... құны арзан
және қынаптықпен салыстырғанда тиімділігі жоғары және ыңғайлы болып келеді.
Сиырдың туудан кейінгі мерзімде , оның ... ... ... ... ... қатар , олардың жыныстық айналымының пайда болу
уақытын анықтап және ұрық енгізілгеннен кейін 2 ай ... тік ішек ... , ... ... ... баға ... .
4.3. Алынған мәліметтер және оларға талдау жасау.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты мен ... ... үшін 10 ... ... тәжірибелік жұмыстар жүргізілді. Атап ... ... ... алынынды:
1. Туар алдындағы белгілер бойынша сиырларды тууға ... .
2. ... ... ... .
3. ... туу ... шығарылу ұзақтылығы.
4. Шуудың түсірілу ұзақылығы.
5. Шуы түскеннен кейін туу жолынан қалдық заттардың ( лохий ) шығарының
басталған ... ... ... ... ( лохий ) неше күнге созылғаны және
сапасының өзгеруі .
7. Сиырдың күйге келу ... және ... ... Ұрықтанудың сапалы өткенін анықтау үшін 2 айдан кейін , оның буаздылығын
тік ішек ... ... ... ... көптеген қызықты мәліметтер алынды . Соған байланысты
мынадай кестелер құрылды.
Сиырлардың туу процесінің көрсеткіштері . (кесте №1)
|№№ ... ... ... туу ... ... түсу |
| ... ... ... ... |
| |( мин) ... ... ... | 100 |5 |10.5* ... |134 |26 |5 ... |270 |20 |6 ... |300 |90* |48 ... ... |420* |15 |6 ... |295 |45 |12 ... |139 |81* |7 ... |630* |20 |6 ... |120 |90* |3 ... |300 |15 |36 ... |
|Орташа |270.8 мин , яғни 4.5 |40.7 |13.9 ... ... | | |
* ... бар.
Сиырлардың туу процесінің көрсеткіштеріне арналған кестені талдап
жіберсек.Тууға ... ... орта ... 4.50 ... тең ... ... .
Ал әдебиетке сүйенетін болсақ , біз алған мәлімет ондағы мәліметпен ... ... ... . ... әр ... ... ерекшелігі бар.
Сонымен қатар малдың жастық , тұқымдық ерекшеліктерін ... ... . ... № 5, 8 ... ... ... ... Толғақтың ұзақтылығы
мен қайталану аралығының ұзақтылығы авторлардың айтқан мәліметтеріне ... ... ... ... мына суреттен көруге болады.
Бұл фотосурет тууға ... ... ... , желіннің уызға
толып тұрғаны байқалып тұр және мал еденге жатқанын ... ... ... туу жолынан шығару уақыты орташа есеппен кемдегенде ... ... ... , біз ... ... одан ... ... тұр , яғни орта есеппен 40.7 минут ( 5 ... 90 ... ... созылды. Мұнда санаққа алынған малдың 30%-нда туу кезінде қиындықтар
байқалды . Яғни № 4-нші ... ... ... болуынан , туу процесі
ұзаққа созылды , № 7-ншіде ... ... иық ... ... және № 9-
ншы сиырда төлдің үлкендігі байқалды , сол ... ... ... ... 70% малда қалыпты өтті. Осы кезенге мынадай фотосуреттерді ... ... ... ... ... 30% ... .( әдебиетте 60% -
ға дейін кездесуі мүмкін делінген ) . Оның ... ... ... ... Осындай жағдайға байланысты шудың бөліну ... ... 13.9 ... тең ... Яғни қалыпты көрсеткіштен өте
жоғары. ( 8 сағатқа ) (9), ... ... түсу ... ... ... өткен малдардың мәліметтері енгізілген. ... ... ... туудан кейінгі кезеңін қалыпты өтуін мына ... ... ... ... ... ... ... танысып отырсыз.
Сонымен қатар туудан кейінгі мерзімнің қалыпсыз өтуін көруге болады (
туудан ... ... ... ... ... ... ... қалпына келу көрсеткіштерімен танысу
үшін арнайы кесте құрылды.
Туудан кейінгі жыныс ... ... келу ... (кесте
№2)
|№№ |Туу жолының ... ... келу |2 ... |
| ... ... ... (күн) |кейінгі |
| ... ... ... | | ... ... |24 |10 |30 ... ... |24 |5 |35 ... |
|3. |36 |7 |24 ... ... |96 ... ... |14 |73 ... ... ... |24 |7 |27 ... ... |48 |13 |32 ... |
|7. |24 |11 |26 ... ... |168 ... |15 |40 ... ... |72 (туу ... |14 |26 ... ... |қиындық) |9 |29 ... |
| |24 | | | ... | | | | ... |10.5 |34.2 | |
*- ... соң буаздығы анықталды.
Туу жолының қалдықтарының бөлінуі уақыты , ұзақтылығы ... ... ... келтірілген мәліметтеріне сәйкес
келеді ( 6 ,9). Бірақ бір сиырда бұл көрсеткіш ауытқыды , нақтырақ айтсақ
бөліну ... 7-ші ... ... Ал ... ... туу және ... ... кездесетін патологияға байланысты болып тұр. Сол себепті
санаққа алынған ... ... ... ... ... ... сервис мерзімінің көрсеткіштері.
Сервис мерзім деп сиырдың төлдеген күнінен бастап , ... ... ... ... ... ... ... мерзімді анықтау үшін есепке алынған сиырдың жыныс жүйесінің
қалыпқа келуін ( вагинальді , ректальді ) ... ... ... ... күні ... ... және 2 ... кейін буаздығы анықталды.
№3 кесте
|Көрсеткіштер | | 2 | 3 | 4 | |
| |1 | | | |5 ... № | | | | | ... ... |13.50- 16.04 ... ... ... | | |0 |12.00 | ... | | | | | ... ... ... ... ... ... ... уақыты|уақытынан |басталу |қалыпты |күші ... оның ... ... ... ... |әлсіз |і ... , ... 10 с ... | ... | ... ... ... 1.5 |уақытынан | | | ...... ... ., | | | ... |Арасындағы уақыт|алдындағы | | | |
| |20м тан 2м ... | | | |
| ... ... | | | |
| | ... | | | ... туу |06.40-06.45 , |16.04-16.30 |04.00- |12.00-13.|19.00- 19.15|
|жолынан ... 5 ... ... , туу |04.20 |30 ... ... ... ... . |процесінде |минут , |. ... ... ... ( ... ... |қиындықтар |яғни 20 |көмек ... ... ... , ... ... болу ... . ... . Табиғи|
|көріну |ішті. ... ... ... ... өтті. |
|мерзімінен | ... ... ... | ... ... | ... ... | | ... | ... ... | ... ) | | |н жоқ. | | ... түсу |10.05 м ... |Шу толығымен |Шу ... |Шу ... ... түсу |5 ... |толығымен |кідірілуі|6 сағаттан |
| ... |сон ... |6 ... ... |
| ... Шу | |соң ... екі | |
| ... тек | | ... |
| ... күні | | |соң ғана | |
| ... | | ... | |
| ... | | ... |
| |соң ған ... | | ... | ... ... |Туу ... |Туу ... |1.5 |4 ... күні ... туу ... |қалдықтар |тәуліктен |тәуліктен|бөліне ... ... ж ... күні |соң ... ғана |бастада |
|қалдықтың |бөліне бастады. ... ... ... | ... | ... | ... | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... |Өте сұйық|Бастапқыда |
|бөлінген |бірінші ... ... аз ... ... көп ... , ... ... |мөлшерде ғана|болды. |мөлшерде |содан кейін |
|(лохии) неше |бөлінген ... ... ... ... қою ... ... ... уақыты|кейін |бастады. |болып |
|және сапасын |түсі ... |5 күн ғана ... ... ... ... , ... |бастады. 7|екі |7күнге |
| ... | ... ... |созылады. |
| |10-шы ... | ... ... | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... келу |50 күннен соң |35 куннен соң|13.02.06 |26.05.06 |27 күн ... ... ... , ... ... |күйге |күйге |соң |
| ... 21.05.06 | ... ... , ... |
| | | |24 ... ... | |
| | | |тең. ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... ... ішек және ... сиырды |2.06.06 жылы |Малға |Зерттеуле|Зерттеу |
|қынап арқылы |жоспралы ... ... ...... ... ... |түрде тексеру|жұмыстары |жүргізілг|жоқ. |
|, ... ... ... ... жоқ. | |
| ... : ... |н жоқ, | | |
| ... жамбас |Қынап арқылы |бірақ мал | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... ... |жабылмаған |келген | | |
| ... ... ... 0.5 |жоқ. | | |
| ... |см ... | | | |
| ... |шыққан тұсы | | | |
| ... ... (6 | | | |
| ... |см) | | | |
| ... ... | | | |
| ... . ... | | | |
| ... 3-4 |Тік ішек | | | |
| |см ... : | | | |
| ... жатыр |Жатыр мойыны | | | |
| ... 1см ... | | | |
| ... , ... | | | |
| ... |ұқсас | | | |
| ... ... | | | |
| ... |10-12 см , | | | |
| ... 2-ші ... | | | |
| |айы. ... | | | |
| | ... | | | |
| | |, | | | |
| | ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | |, ... | | |
| | ... | | | |
| | ... . | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
| | |бар. ... | | | |
| | ... ... | | |
| | ... жоқ.| | | ... № 1 ... | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 ... | | | | | ... ... ж ... ж |15.01.07 ж|29.01.07 ж |05.02.07 ж |
|уақыты | | | | | ... ... |11.50- 14.09 ... ... | | |0 |07.00 | ... | | | | | ... | | | | | ... ... дайындау |Толғақтың |Толғақ |Толғақ ... ... ... |басталу ... ... ... ( ... ... туу ... ... |
|ұзақтығы , |ұзақтылығы 15 с |баствлған ... |нды ... ... ... ... 1.5 |кезде жиілеп |арасындағы|арасындағы |үзіліс |
|аралығының |м созылды. |, ... 1 ... 25 ... 5 ... 20 ... |Арасындағы уақыт|минутка дейін|минутка |минут қана |минутқа тең|
| |10м тан 40 сек ... ... ... ... |
| ... ... , |созылды. |алдында |Ал |
| | ... ... ... 25 ... |
| | ... өте ... ... ... толғақ |
| | ... . ... тез ... . |сайын |
| | | ... | ... |
| | | ... | ... ... туу ... |14.09-15.30 |10.00- |07.00-08.30|19.00- ... ... өте ... , туу |10.20 |минут . |19.15 ... |. ... ... , ... |минут. |
|ұзақтылығы ( |төлге енесін |қиындықтар ... 30 ... ... ... , уызын |пайда болған |минут . |р қалыпты |көмек ... ... ... ... ... |көрсетілген|
|көріну | | ... | |жоқ . ... | | ... | ... ... ... | | ... ... ... | | |н жоқ. | | ... ) | | | | | ... түсу |. Шу ... |Шу ... |Шу |Шу 3 |Шу ... |тек 12 ... |7 ... |толығымен |сағаттан |толығымен |
| |соң ... |соң ... |6 ... ... ... жоқ |
| | | |соң ... |тек 36 |
| | | | | ... |
| | | | | |соң ... ... ... жолының |Туу жолынан |Тек 7 |3 ... ... туу ... ... ... соң|соң ғана |бөліне |
|жолынан |2 ... соң ... күні ... , ... |бастада |
|қалдықтың ... ... ... ... |бастады. | ... | ... ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | | | | ... ... |Бөлінудің |Басында |Өте сұйық |Бастапқыда |
|бөлінген ... ... ... ... ... көп ... , |
|қалдықтың |жатырдан ... ... ... ... ... неше ... ... |Содан |бөліне |ақшыл қою |
|күнге ... ... ... ... ... ... және|түсі қошқыл қара|қалдықтардың |ағара ... ... 9 ... |қызыл болды , ... ... |екі ... ... |
|өзгеруі. ... ... |15 ... ... ... |
| ... қарай |болды , ... | | |
| ... ... ... | | | |
| | |12-шы ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... | | | ... келу |32 ... соң |26 ... соң|40 күннен |26 күнен |29 күн |
|уақыты. |күйге ... ... ... |соң |соң ... соң ... ішек және|Тік ішек арқылы |Тік ішек |Малға ... ... ... ... күні ... ... |жүргізілген|жүргілді . |
|тексеру |тексерілді . |тексерілді ... ... ... ... , ... кезінде |20-ншы күні |жүргізілді|массажға |толығымен |
|нәтижелері. |жатыр толығымен |тексерілді . ... ... ... |
| ... ... ... ... |береді. |келген. . |
| ... ... ... | |
| ... ... |. Жатыр | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... ,| | |
| | | ... | | |
| | | |әлі | | |
| | | ... | | |
| | | ... | |
| | | |ен. | | |

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отбасы - кіші әлеуметтік топ7 бет
Қой,ешкі мегежін ,иттер мен құстардың жыныс мүшелерінің анатомиясы мен физилогиясы4 бет
"Сиырдың тақия қарнына зонд енгізіп емдеу"19 бет
"Сиырдың тақия қарнына зонд енгізіп емдеу."6 бет
1848-1849 жылдардан кейінгі германия18 бет
1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейінгі Қазақстанның қоғамдық-саяси жағдайы56 бет
2-ші дүние жүзілік соғыстан кейінгі халықаралық жағдай. Герман мәселесі19 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет
ІІ дүниежүзілік соғыстан кейінгі Халықаралық жағдай (1945-1953) жылдар16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь