Орманды қорғау және көбейту

Мазмұны
1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
2. Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
3. Шаруашылыққа қысқа сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
3.1 Табиғи.климаттық жағдай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
3.2 Шаруашылық.экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
3.3 Еңбек қорғау және техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
3.4 Орманды қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
4. Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
4.1 Зерттеудің мақсаты мен міндеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
4.2 Зерттеу материалы және әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
4.3 Зерттеу нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
5. Тұжырымдама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .65
6. Қорытынды және ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..68
7. Қолданылғын әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Малшаруашылығы және ... ... ... А. ... ... ... ... Кожебаев Б.Ж.
Семей 2008
Мазмұны
1. Кіріспе ………………………………………………………………….................3
2. Әдебиетке шолу……...........……………………………………...........................7
3. Шаруашылыққа қысқа сипаттама………......………………........................11
3.1 ... ... ... ... Еңбек қорғау және техникалық қауіпсіздік………………....................19
3.4 Орманды қорғау……………………………………………………...........27
4. Өзіндік зерттеу…………………………………………….................................37
4.1 ... ... ... Зерттеу материалы және әдістері………………………..........................37
4.3 Зерттеу нәтижесі………………………………………...............................41
5.
Тұжырымдама.................................................................
....................................65
6. Қорытынды және ... ... ... тізімі……………………………………...............69
Қосымша
1 Кіріспе
Қазіргі кезде орманды пайдалану көлемдері өсті, оның сапалы
өзгеруі өтіп жатыр ,бұл ... жаңа ... және ... байланысты.Ормандардың біршама аудандары шабылып жатыр . Алдын
ала есептеулер бойынша, біздің ғаламшарда жыл ... ... 10 млн ... ... ... жыл сайынғы әлемнің маңызды аудандарындағы ормандардағы
өрттер саны одан да көп, ... ... ... жану ... ... ... байланысты төмендеу байқалады.
Осыдан орманы шабылған және ... ... ... бұрынғы
қалпына келтіру қажеттілігі ... Бұл ... ... ... ... шаруашылықтарындаорманды қалпына келтіру ерекше орын
алады – ... бұл ... ... шаруашылық мақсаты және сонымен
қоса оны ... ... ... ... ... ... өз ... қосамыз .
Орманды қалпына келтіру мәселелерін дұрыс шешу,ағашпен және
орманның ... ... ... ... ... ... қоса
орманның қорғағыштық, рекрециялық және басқа ... ... бұл ... ... ... құрамдас бөлігі ұғымынан
туындайды.
Орманды қайта жаңарту, оның басты компоненті ... ... ... ... ол болса, басқа компоненттердің –орманға тән топырақ жабындысы-
ның, саңырауқұлақтар және ... ... және т.б ... ... ... ... қайта жаңарту» ұғымын кең мәнде биогеоценоздың
немесе экожүйе тұрғысынан ... ... ... қоғамдастығының,
орман биогеоценозының немесе орман экожүйесінің қайта ... ... ... ... ... ағаш ... ... келуі және жас
ағаш өсінділерінің ... оның ... ... ... өскен, көшеттер,
өсуі, олардың санын ... ... ... ... ... бағаланады.
Орманды қалпына келтіру-көп жақты проблема,оның ішінде әсіресе
табиғи, техникалық, ... ... және ... жақтарды
бөліп көрсетуге болады.
Орманды қалпына келтіру табиғи,жасанды және аралас деп бөлінеді.
Орманды табиғи қалпына келтіруді екі мәнде түсінуге болады:
1) ... ... ... ... ... ол ... сұрапыл
(стихиялы) түрде,ағаш өсірушуінің әсерінсіз, ... ол ... ... білу ... ... ... мәселелерінің кез
келген түрін шешуге болады;
2) реттелетін процесс ... ағаш ... ... яғни ... ... жаңартудың бір әдісі ретінде қарастыруға болады, ағаш
өсіруші табиғи жаңартудың бағытын анықтайды және оны әдіс ... ағаш ... өсуі үшін ... ... ... әдістерін
және тұқым беретін ағаштарды таңдайды, топырақ үстін және топырақты
дайындайды, орман кесу ... ... ... ... ... қайта жаңарту әдісінде ағаш ... ... ... табиғи және экономикалық жағдайларды, кесу ... ... ... ... ... ... қайта
жаңарту басқарылатын процесс және әдіс ретінде ... ... ... ... ... ... ... кезінде қазіргі әлемдік ағаш ... ... ... ... ... ... көбейту. Бірақ егу
және отырғызу қатынастары әр түрлі болуы мүмкін, бұл тұқымға, ... ... және ... ... қамтамасыз етілуіне,
техниканың мүмкіндіктеріне байланысты.
Аралас қайта жаңарту бір ... ... және ... ... бірдей қолдану болып табылады және әр ... ... ... Бұл ... бірталай жақсы жақтары бар, ... ол ... ... ... ... яғни ... ... алуды
(мысалға,қарағайдың өсуін табиғи қайта жаңарту нәтижесінде шыққан қайың
басып ... ... ... бұл ... ағаш ... ... ... қорғау және көбейту-жалпы халықтық іс. Орманды сақтау
және көбейту тек қана ... ... ағаш және ... ... ... етіп қана ... сонымен қоса жануар әлемінің, табиғи су
қоймаларында балықтың ... және ... ... Осы арқылы адамдардың өмір сүру жағдайлары ... ... ... ... көп ... бөлінген. Петр І 1701 жылы өзендердің
бассейндеріндегі орманды ... тиым ... қоса ол ... ағаш ... ... ... ... Малды бақташысыз жаюға
тиым салынды. Қазан және Нижнегородтағы орманды ... үшін ... ... жылы Петр І орман шаруашылығында маңызды ... бұл ... ... шаруашылығын министр бастаған жеке бір сала
ретінде арнайы басқарманың қалыптасуына ... ... ... ... орманды қалпына келтіру, орман
қорын тиімді ... ... ... оның ... азайту,
тасымалдауға және өңдеуге, орман өнеркәсіптерін орман қорына жақын етіп
орналастыруға байланысты көптеген қиын ... ... ... ... ... ... ... орман байлығымызды
көбейту және оның өнімділігін арттыру-ғылыми негізде ... ... ... ... ... Бұл ... ... жетістіктер орман
шаруашылығын жүргізу ережелерін терең және ... ... ... ... ... мен тәсілдер орман биологиясы
бойынша арнайы білімдерді-орман екпелерінің өмірі туралы ... ... ... оңды ісін ... ... Ағаш ... ... жатыр,ол өзінің күнделікті жұмысында өзі көрмейтін және ... ... өсіп ... ... оны ... ... айта ... өсірушінің қызметін чеховтың кейіпкері Астровтың
сөздерімен ... ... « ... қолымен өсірілген жас орманның шуын
естігенде, мен климаттың кішкене болса да менің қолымда ... ... ... жыл өткен соң адамдар бақытты болса,оған мен ... ... ... ... қайыңды салып, одан куейін оның өсіп келе жатқанын
көргенде, менің кеудем ... ... ... тек қана ағаш және ... ... көзі емес,тек адам
өмір сүретін ортаның компоненті ғана ... ... ... ... ... және ... ... сұлулықтың көзі.
Алғашқы музыкалық әуендер құстардың ... ... ... ... еліктеуден
пайда болған шығар. Әр қашан және әр жерде музыканың негізгі көзі табиғат,
оның ішінде ... ... ... ... ... тамаша суреттерін
Васнецов,Саврасов,Попов және Левитан, т.б суретшілер арнаған. Шишкин да
орыс орманының әншісі болған .
2 ... ... мен ... ... ... б.д.д Ү ғ жер ... ... ағаш материалдарына қажеттілігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... бағытталған
түрде болды. Біздің дәуірімізге дейінгі ІҮғ. кітаптарында орманды пайдалану
және орман босаған жерді қалпына келтіру туралы ... ... ... ... ... әр ... энциклопедияларда (ІХ-Х
ғ.ғ) келтірілген. Мемлекет тарапынан орман ісіне деген қызығушылық ПетрІ
кезінде басталады. ... ... ... ... ... ... ... кеткен.
Ормандар кеме флотын дамыту үшін керек болған.Бірақ ғылымдағы
адамдардың ойлары тек ... ... ... үшін қолданумен шектеледі
деген оймен тұрып қалған жоқ. Орманның суқорғауда, суреттеуде, ... ... ... ... зор ... ... ойлар пайда болды
және олар дәлелденді .
Ағаш өсіру ғылымының негізін өздерінің еңбектерінде ұлы ... ... ... ... және т.б ... өсіру ғылымы тез қарқынмен дамыды.1804 жылы ... ... ... кітап шықты, авторы Е.Ф.Забловский.
Орман өсірушілер баспадан шыққан А.В.Теплухов, А.Варгал,
П.Перелыгин, ... В.В. ... ... ... ғ.ортасында және екінші жартысында орман ғылымында В.Шелгунов,
М.К.Турский, Ф. К. Арнольд, Д. М. ... А. Ф. ... және ... ... ... ... мен ... оларға Н. С. Нестеров,
Г. Н. Высоцкий, Л. И. Яшнов, М. Е. ... В. Н. ... және ... қосылды .
Орыстың орман туралы ғылымының пайда болуына және дамуына үлкен
үлес қосқан ... ... оның ... ... 1967 ... ... Оның ... туралы ілімі» 1912 ж және 1949ж аралығында
жеті рет ... ... ... ... ... ... ... бағалығы мынада жатыр, әлемде бірінші рет орман ... ... Өзі ... ... ... және ... ... материалдары негізінде Г.Ф.Морозов орманның даму және оның
пайдалану барысында қалпына келтіру заңдылықтарын анықтап, ... . ... ... ... ... ... ... жиналған тәжірибе негізінде мынаны ... ... ... ... ... орынды орман дақылдары алу
керек. Бірақ оны өсіруге байланысты ... ... ... ... ... басқа тұқымдармен араластыру, орманның қалыңдығы
және егу орындарын орналастыру секілді,әлі күнге дейін ... ... қызу ... және ... ... егінділерді салу кезінде маңызды
рөлді әр ... ... ... ... тұқымдарының дәнінің шығу тегі
алады.
(Вересин, 1946. Носков, 1959, Поджаров, 1971). Дәндерді таңдау ... дәл сол ... ... тек ... соң ... ... кез келген дәнді қолдануынан болатын эффекті білу және ... ... ... ... бөлігінде, Усман борында «оңтүстік бөлігі),
жай қарағай дақылдарын сау технологиясы бойынша туындайтын сұрақтарға жауап
беруге арналған ... ... ... Олар ... айтылған
бағыттар бойынша зерттеулер жүргізуге ... ... ... ... бірінші рет организмдер мен ортаның бір тұтастығы туралы ... ... ... ... ... тірі ... тұрғылықты жері ретінде қарастырылды. Орман туралы түсінікке бір-
бірімен және қоршаған ортамен әрекеттесетін және ... ... ... мен өсімдіктер қоғамдыстығы ретінде берілді. Г.Ф.Морозов бойынша
орман географиялық құбылыс.
Ч.Дарвинның көзқарастарына негізделе ... ... ... ... үшін ... ... бұл табиғи сұрыпталуға
әкеледі деп ойлады. Ағаш ... ... ... ... ... ... ... процессі ағаш тұқымдарына тән. Ортаның
жағдайына бейімделе алған организмдер тірі қалады, бейімделе ... Ағаш ... ... және ... белгілер тұқым қуалайды, ал
ағаштардың қасиеттерінің өзгергіштігіне шек ... ... ... үшін ... тұжырымдаған ереженің
маңызы зор, ағаш тұқымдарының орта жағдайларына ... ... ... ағаш ... ... орын ... сәйкес болғанда ғана ... ... ... яғни ... өнімді орман.
Орманды қозғалмалы тепе-тең жүйе деп көрсете отырып, Г.Ф.Морозов
орман өміріне белсенді қатысып, табиғи сұрыпталуды ... ... ... деп ... Ол ... өсіруде жаңа бір бөлім әдейі сұрыптаудың пайда
болуына сетігін тигізді, бұл сұрыптау табиғи сұрыпталуды ... ... ... ... етіп реттеу туралы пән. Осыған орай орман табиғатын
терең зерттеу және оған ... ... ... күту ... ... басқа шаралар арқылы белсенді әсер ету,оның орман туралы ілімнің
негізі болды.
Профессор ... ағаш ... ... ... ілімнің
негізін қалаушы.Оның айтуы бойынша, ... бәрі ... ... ... ... тұрақты болуына қарамастан,осы заңға бағынады.
Орманның өмірге деген қабілеті ағаш бітімінің орта жағдайларына ... ... ... ... ... ол жасап шығарған ... ... ... анық ... Бұл ілімді жалпы біздің елде де және
шетелде де мойындады. Ол В. Н. ... П. С. ... В. Г. ... С. Мелеховтар айналасқан типологиялық бағыттардың дамуына негіз болды.
Орыс орман өсірушілері ІҮ әлемдік орман конгрессінде орыстардың
типологиялық мектебін ... ... ... міндетті.
Отандық орман өсіруде ең таңымал, А.Ф.Правдинің (1964) жай
қарағайдың түр ... ... ол ... ... түр) ... ... ... лапландық, сібірлік және құлынды(немесе оңтүстік
далалық). Әр түр ... өз ... ... экотиптерге және топырақтық
немесе эдафиялық экотиптерге ... ... ... ... ... ... ... тип (немесе географиялық бір түр) бұл ең ... ... ... ендік пен теңіз деңгейінің биіктігі
арасында айырмашылықты анықтау мүмкін емес деп ... ... ... оны ... ... ретінде
көрсетеді
(Н.В. Тимофеев-Ресовский және т.б., 1973; Э. ... 1974). ... ... зерттеу кезіндегі популяциялық көзқарас орман ғылымында жаңа
кезең. Орман өсіруде ... ... және ... ... ... ретінде қарастырылады.Ағаш өсімдіктерінің
популяциялық құрылымының ерекшеліктері, олардың ... ... ... ... ... әсіресе жай қарағайдың,дарақтардың саны бойынша
көп, ашық шекара жоқ, аралас зоналар бар. Ареал деңгейінде тұқымқуалаушылық
қасиеттер мен белгілері ... ... ... ... Жай қарағайдың географиялық өзгергіштігін ескере отырып, бұрынғы
Кеңес Одақ территориясында 85 ... ... ... еді .
3 ... ... ... Табиғи-климаттық жағдайы
Шығыс Қазақстан ... ... ... ... аймақтардың бірі, жалпы ауданы 28051,2 мың га.
Территориясы 40 0-тан 510 –ке дейінгі ... және ... -860 –ке ... ... ... ... орта және төменгі таулармен, тау бөктеріндегі
және тау араларындағы кең ... ... ... ... 250 ... ... 2962 м дейін және шығыста 4506 м дейін
өзгереді.Облыстың климаты ... ... суық ... және ыстық
құрғақ жазбен сипатталады.
Таулы және тау бөктеріндегі ... ... ... ... суық ай ... орташа айлық температура -15-200 С
солтүстігінде, -140 С оңтүстікте.
Қар жабындысы облыстың солтүстік және орталық аудандарында ... ... ... ... басында,ал қараша айының аяғында оңтүстік
бөлігінде түседі. Облыс бойынша қар жабындысының биіктігі ... ... ... ... ... 80 ... дейін жетуге мүмкін.
Тұрақты қар жабындысының болу аралығы (қарашадан ... ... күн ... ... ... қыстарда төмен ауа температурасы және
әлсіз қар жабындысымен қатар келгенде, топырақ қабаттарының терең қатып
қалуы байқалады. ... ... суық ... ... ... 00 С ... 160-170 күн,ал оңтүстік бөлікте 135-155 күн.
Ең жылы ... ... ауа ... ауа ... ... бөктерлерінде және таулы аудандарында 18-19 0 С, ал
жазықтарда- 20-220 С және ең ... ... С. ... жеке ... ауа ... 40-430 С ... көтеріле алады. Орташа жылдық
ауа температурасы 30 С тан 2,80 С аралығында. Жылу уақыт аралығы- аймақтың
көп ... 195 -205 ... ... және 210-230 күн оңтүстікте.
Облыстың оңтүстігінде ... ... оң ... ... ... ... ал ... территориясында-сәуірдің
басына келеді. Ауа температурасының тұрақты ауысуы әр 100 С-қа ... ... ... ... бөлігінде және мамырдың бірінші
бөлігінде-тау бөктерінде және тау бөліктерінде орын алады. ... ... ... ... 90-105 күн ... және 80-135 күн топырақта.
Жазықтықта, әсіресе оңтүстікте бұл периодқа,температурасы 100 ... ... ... ал ұсақ ... ... 15 0 С жоғары күндер сәйкес
келеді. Тәулік арасында температураның шұғыл ауытқулуларына байланысты
жылдың жылу уақытында ... ... орта ... температура 100 С
көтерілген уақыттан, біршама кеш басталады және орташа жылдық температура
100 С ... ... ерте ... ... ... ... ... көп бөлігінде шамамен
250 мм, бұл жаздың жоғары температурасын ескеретін ... ... ... ... аймақ үшін жыл бойы қатты желдер тән.Орташа жылдық ... ... көп ... 4-тен ... ... және ... 2-
3 м/с дейін төмендейді.
Шығыс Қазақстан облысының территориясының көп бөлігі далалармен
және Алтай, ... ... ... жүйелерімен сипатталады. Ертістің
толығымен оң жақ бөлігі және сол ... бір ... ... ... ... ... ... және оңтүстік-батысында Семейдің Ертіс маңы (172,7 мың км2)
созылып жатыр, ол ұсақ ... ... ... ... жусан-көде, жусан-бетеге-көкпек өседі.
Ертіс алаңы әр ... ... ... және ... ... Ертіс
жайылымдары бетеге және көде-бетеге шөптерімен сипатталады.
Қазақстанның орман өсіруді ... ... сай ... 1970) және ҚР Ғылым ... ... ... мәліметтері
бойынша филиал территориясы далалық зонада орналасқан, бұл зона ... ... ... ... территориясы Ертіс-Обь қарағай-қайың далалық ормандар
жеріне кіреді және ... ... ... ... ... ... қарастыратын болса филиал территориясы
Ертіс маңы ... ... ол ... ... ... ... және өсімдік жабындыларының ерекшелігі жергілікті жердің ... ... көп ... шымды-бор топырақтар және құмда
өсетін ленталық ... ... ... төменгі жақтарында қайың, көктерек
кездеседі, олар аралас ағаш қауымдастығын құрайды.
Жазықтық бөлігінде қарақоңыр гумусты ... ... ... ... тобы ... Ал әлсіз айқындалған рельефта әр
түрлі шалғындық өсімдіктер көп ... ... ... ... ... ... бұталы-тобылғы және қарағай ... ... ... ... әр ... ... ... және бұтақты ормандар ауданы Ертіс өзенінің ... Өзен ... бір ... ... қабатты аллювимен қаланған және
кедір-бұдырлы толқынды рельефпен ... ... ... ... ... қайрандармен және т.б сипатталады).
Орталық бөлік топырақтың ауыр құрамымен және көл, бұлақтардың
көптігі-нен пайда ... ... ... ... ... ... батпақты шалғындықтар кездеседі. Ағаш (терек, үйеңкі)
және талдар ... шоқ ... ... және т.б) ... ... жағалауында астық тұқымдастар және әр түрлі шөптер (арпабас, шын), ал
батпақты шалғындықтарда-қамыс, елекшөп және т.б.
Филиал орналасқан ... ... өсу үшін ... ... ... ... ол өсімдіктердің су балансын бұзады.
Қысқы желдер ашық жерлерден ... ... алып ... ... үлкен тереңдікке қатып ... бұл ... ... ... әсер ... Жаз кезінде найзағай түседі, әсіресе
ұзақ құрғақшылықтан соң, орман өрттерін тудырады. Қатаң климат орман өсіру
үшін ... және осы ... ... ... ... ... орманның рөлі жоғары. Орманды пайдаланудың
бес түрін бөліп көрсетуге болады:
1) ағаш өсіру
2) орманның басқа керек ... ... аң, құс ... адам ... орын ... ... ... –гигиеналық, топырақты қорғау, суды қорғау және т.б
функцияларын пайдалану.
Орманның ... рөлі ... ... ... ... ... жүйке жүйесін тыныштандыруда ... ... ... ... ... ... ... бар. Сол себепті курорттар, санаториялық профилактикалар, мектеп
лагерлері ормандарға жақын жерлерде орналастырылады. ... ... ... ... ... қатар жоғарғыда айтылған ... ... ... ... Семей үшін тән жағдай орман
массивтері топырақты бекітіп, қатты ... ... ... ... алдын алады.
Ертіс өзенінің жағаларында жапырақты ормандар су ... ... ... ... ... ... ... арттырады. Ертіс жағасында он шақты шаруашылық, мектеп
лагерьлері, демалу зоналары, профилакториялар орналасқан.
Тұрғындардың қажеттілігін ... ету үшін ағаш ... ... рөль ... ... өткен тексеру аралығында филиал 15-20
мың м3 ағаш дайындады .
Ленталық бордың көлемінің шұғыл ... ... ... мақсат ретінде Ертіс маңы ормандарын сақтау және көбейту қойылды.
2. Филиалдың шаруашылық-экономикалық сипаттамалары
Қазақстан Республикасының 1997 ... 15 ... «Аса ... ... ... ... ... Ертім маңының ленталық орманын
сақтау және қалпына келтіру ... ... ... 2003 ... 22 ... №73 ... бұрынғы Беген,
Бородулиха Букебай, Долон, Жанасемей, Жарма, Канонерка, ... және ... ... және аң ... комитетінің мекемелері
қайта құрылып(қосылу арқылы), мемлекттік мекеме ... ... ... ... ... ... Орман және жануар әлемін
қорғауға арналған Семейлік мемлекттік мекеме толығымен ... ... ... 5 ... ... жеке филиал ретінде кірді.
2004 жылы Қазақстан Республикасының ... ... және аң ... ... 15.06.04 №122 ... ... ... Семей филиалына Ертіс орманшылығы ... ... ... ... 6 ... ... ... №1)
Кесте №1.Филиалдың әкімшілік құрлымы
|Орманшылық ... ... га ... пен ... |
| | ... орны ... |20248 |п. ... ... ... |19611 |п. ... ... |18000 |п. ... ... |24769 |п. ... ... |13134 |п. ... ... |9926 |п. ... ... |105688 | ... | | ... ... ... рет 1910 жылы ... ... соң 1929 ... сол
кезде Пригород, Озерка, Лейков орман саяжайлары құрылды. Осы жылы ... 2х2 ... ... ... Бұл ... ... ... сақталмаған. Семей орман ... ... ... министрлігінің 30.01.47 ж №3 бұйрығы бойынша,Пригород орман
шаруашылығын қайта құру нәтижесінде п.б.
Келесі орманды орналастыру 1946-47 жж ... ... ... 2 ... ... ... ... Бұл орманды орналастыру ... да ... ... ... орналастыру 1961 жылы Қазақ орман
орналастыру мекемесімен 1 деңгейлік дәлдікпен ... ... ... ... Бұл орман орналастыру кезінде 2х2
шақырымдық квадраттар нысанаулаушылармен әрқайсысы 4 ... ... ... ... орташа ауданы 113 га дейін болды. Осы жылы
орман массиві планшеттерге бөлінді,олардың шекаралары 1:1500 тең ... ... ... Осы ... орман массивтерінің оңтүстік
шекаралары қалпына келтірілді. ... ... ... ... орман
орналастыру кәсіпорнымен 1970,1981 ... І ... ... қолдана жүргізілді.
Өткен орманды орналастыру 1991 ж- Қазақ орман орналастыру
кәсіпорнымен І ... ... 1986 ... ... ... талаптарына сай ... 95922 га, ... ... ... ... ... орналастыруды (2004ж) да, Қазақ орман
орналастыру кәсіпорнымен І ... ... 1986 ... ... ... ... сай 2003 ж ... 1:30000
топакарталарды қолданумен жүргізілді. Планшеттерді құру үшін керек
геодезиялық ... ... ... 1:25000 ... ... ... Семей бас орманшаруашылық өндірістік кәсіпорынының
шекаралары және ... ... ... жоқ. ... ... ... орман және аң ... ... ... №22 бұйрығы бойынша Ертіс орманшылығында 893 га жерді
басқа жер қоланушыларға берілгендіктен, ... ... ... ... ... ... жербетік таксация арқылы көздік
және көздік өлшегіш әдістерді, өлшегіш ... ... ... ... ... анықтауын бекіту үшін биіктік
өлшегіш, полиотомерлерді қолданылған.Жүргізілген орман орналастыру бойынша
сипаттамалар 2-кестеде көрсетілген.
2кесте.Орманды орналастырудың стпаттамалары.
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| ... | |
| |і | | |
| | | ... ... ... | | | | |аев |
| | | | |Аң ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|1 ... ... | 105688 | | |
| ... ... |105688 | | ... |жазықтықтағыны қоса |20248 |Краснокордон |1-181 |
| | |19611 ... |1-176 |
| | |18000 ... |1-160 |
| | |24769 ... |1-219 |
| | |13134 ... |1-115 |
| | |9926 ... |1-100 |
3. ... ... және еңбек қауіпсіздігі.
Адам еңбегінің қауіпсіз және ... ... ... ... және ... ... мен өндіріс жүйесін дамытудағы
маңызды шарттардың бірі.Әр түрлі өндірістегі оқыс оқиғаларды,кәсіби аурулар-
ды,аварияларды,жарылыстарды, өрттердің болу ... ... ... себептерді жоюға бағытталған шаралар мен ... және ... ... ... және ... ... өнімділігіне және ... әсер ... ... ... ... ... мен ... тақырыбы ретінде ... ... ... және ... ету ... ... адамдар
категориясын, себебі қазіргі әлеуметтік тоқырау кезінде халықтың бұл бөлігі
қауіп-қатерге төзімсіз және ерекше қорғауды талап етеді.
Қазақстан ... ... ... негізгі
құқықтары ретінде денсаулықтарын қорғау құқығы бекітілген.Осыдан жұмысшының
денсаулығына зиянсыз және қауіпсіз жұмыс жағдайы болу керектігі туындайды,
оны бір жеке ... және ... ... ... Конституцияда бекіткен.
Еңбекті қорғау-еңбек ету процессі кезіндегі жұмысшылардың ... ... ... ... ... оның ... құқықтық, әлеуметтік-
экономикалық, ұйымдастыру-техникалық, санитарлық-гигиеналық, емдеу-
профилактикалық, қайта қалпына келтіру және басқа ... ... ... ... және ... заңдылығында бекітілген барлық нормалар еңбек
құқығының ерекше бөлімінің маңызды құқықтық институтын құрайды, бірақ ... ... ... ... ... еңбек құқығын түсіну керек себебі оның
барлық нормалары жұмыс істеушілердің ... ... ... тар ... ... ... сөзін жұмыс істеушілердің өмірі
мен денсаулығын, жұмыс істеу ... ... ... бағытталған
нормаларды біріктірген еңбек құқығының құқықтық институты деп ... Ол ... ... ... ... ... ... және өндірістік санитария ережелері;
- ауыр,зиянды және қауіпті жағдайларда жұмыс істейтін ... ... ... ... нормалар;
- әйелдердің, кәмелетке толмаған және еңбекке қабілетігі төмен адамдардың
еңбегін қорғау нормалары;
- мемлекттік қадағалау және қоғамдық ... ... ... ... қорғау заңдылығын бұзғандығы үшін ... ... ... ... ... ... жергілікті деңгейде,
орталықтандырылған түрде қабылданады. Алғашқы төрт топ орталықтан-дырылған
түрде қабылдануы керек, бұл қоғамдағы зиянды, ауыр ... ... ... ... оны жою, бейтарап-тандырудың бірегей стандарттарын
және мемлекет ішіндегі ... ... ... ... нормаларын құру үшін керек. Бірақ үшіншісін орталықтандырылған түрде
шешу оның орындалуына аз ... ... ол тек ... ... қаржылық жағдайына байланысты көтерілуі мүмкін. Ал еңбекті
қорғау жұмыстарын жоспарлауды және ... ... ... ... ... түред болады да,ұжымдық келісімшарттар,
келісімдерге кіреді. ... ... ... бұзған үшін болатын
жауапкершілікті белгілейтін нормалар ерекше сипатта ... ... ... ... басқа нормалардан ерекшелігі ол құқықтың басқа
салаларына ... ... ... құқық бұзушылыққа арналған ... ... ... емес, басқа құқықтың әкімшілік және ... ... ... ... ... ... ... қорғаудың нормативтік актілеріне кіреді:
- еңбек қауіпсіздігін ... ... ... ... ... санитарлық ережелер, нормалар және гигиеналық нормативтері;
- іске асыру және ... ... ... (өрттік, ядролық,
радияциялық , лазерлік, биологиялық, ... ... ... еңбекті қорғау ережелері және еңбек қорғау нұсқаулары.
Қазақстан ... ... ... ... ... тарихында бірінші болып, жұмыс істеушінің еңбегін қорғаудың
субъективті құқығын ашып көрсетті.
Жұмыс істеушінің ... ... ... әр ... ... құқығы, оның ішінде:
а) өндірістік жарақатқа, өндірістік ауруға немесе жұмыс қабілетінің
төменденуіне ... ... және ... ... ... ... орнына;
б) зияндылықты төлеу, егер ол еңбек істеу кезінде болған жарақаттан,
өндірістік ... ... ... ... ... болса;
в) жұмыс берушіден немесе мемлекеттік және қоғамдық органдардан жұмыс істеу
орындағы еңбекті ... және ... ... туралы, денсаулықты зақымдайтын
қатер туралы, сонымен ... ... және ... ... ... ... ... ақпарат алуға;
г) өміріне және денсаулығына тікелей қауіп төндіретін жұмыстардан, сол
қауіпті жойғанша істеуден бас ... ... ... ... және жеке басты қорғау жабдықтармен қамтамасыз
етілуі;
е) ... ... ... еңбектің қауіпсіз әдіс, тәсіліне үйренуге;
ж) жұмыс берушінің ақшасына қайта мамандандырылуына,егер ... ... ... ... ... және ... жағдайының
қанағаттандырылмайтын деңгейде болғанда,сонымен қатар ондірістегі оқыс
жағдайдан немесе кәсіби аурудың нәтижесінде ... ... ... ... ... және ... қорғауды мемлекттік қадағалау және бақылау,
қоғамдық бақылау органдарының инспектрлік ... ... ... ... ... ... тиісті мемлекеттік органдарға, кәсіби одақтарға,құзіретті органдарға
жұмыс жағдайының, еңбек қорғауының ... ... ... ... жағдайын,еңбек қорғауды жақсарту туралы жиындарға қатысуға құқылы.
Орман шаруашылығындағы жалпы қауіпсіздік талаптары.
Орман кесу ... ... 18 ... ... ... медициналық
куәландырудан және жұмыс орнына жолнұсқадан өткен адамдар жіберіледі.
Жұмысшы жолнұсқаларды: кіріспе, бірінші ... ... және ... тыс кез ... ... ... Орман кесуде механикандырылған
құрылғыларды басқаратын адамдарда, оларды жүргізуге ... ... ... ... ... және әр ... ... машинаға тиісті
адамдарды бекіту өндірісті басқарушының бұйрығымен жүргізіледі. Орман кесу
орны орналасқан әр ... ... ... ... ... ұйымдастырылуына байланысты технологиялық карталар жасалады.
Технологиялық картаны ... ... ... ... және өндірістің
бас инженері бекітеді. Орман кесу жұмыстарын технологиялық картасыз жасауға
немесе одан шегерілуге жол берілмейді.
Технологиялық картаға кіру ... ... ... ... ... таситын жер, орманды тиеу, құрылғылардың ... ... кесу ... ... орналасуы немесе жұмыс істеудің
қауіпсіз әдістері көрсетілген технологиялық нұсқаулар.
Технологиялық карта бекітілген соң, ... ... ... ... жұмысшыларды таныстырады,бригадирлерге қол қойғызады және оған
орман кесудің технологиялық ... ... ... ... ... екі ... ... емес бригадаларға рұқсат етіледі, олардың
біреуіне қай ағашты ... қай ... ... ... ... ... және ... кесуге келген басқа тұлғалар қорғағыш
каскада болу керек. Орман кесуде және санитарлық ... ... ... ... ... және ... ... қолғапта болу керек,
оларды кәсіпорынның әкімшілігі бекіткен нормаға сай беріледі,сонымен қоса
шу, ... ... жеке ... жабдықтарын және басқа құрылғыларды қоладану
керек .
Орман кесуде жұмыс істейтін әр бригада да демалу,жылыну ... ... ... сумен және бірінші медициналық көмек көрсететуге
арналған дәрі қораппен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... ... жиілету, бұтақтарды кесу, желдің жылдамдығы 8.5 м/с, ал
жазықтықта желдің жылдамдығы 11м/с-тан ... ... ... ... кесу ... қатты жауын,найзағай,қатты қар жабқанда, қалың туманда
тоқтатылады.
Пайдалануда жүрген ... ... ... ... ... ... пайдалану нұсқасының талаптарына сәйкес жүргізілу
керек. Қол жабдықтары мен сайманда келесі талаптарға сай болу ... ... ... және ... құрал-саймандардың
саптары берік, тегіс немесе металдық бөлікпен берік қосылу керек.
Балтаның саптары тегіс және құрғақ,қатты ... ... болу ... ... ... жарғыш үшін-88% ,орман шабуға арналған
балта үшін -86% және ... ... ... ... 3 км ... болса және қоғамдық
көлік болмағанда,жұмысшыларды жұмысқа және үйге ... ... ... ... ... көлікте және адамдарды тасымалдау
ережелеріне сай жүргізлуі керек. Адамдарды тасымалдауға арналмаған ... тиым ... ... және т.б су бөгеттері арқылы тасымалдау
арнайы ... ... ... ... ... осы үшін жабдықталған
қайықтарда, паромдарда, тасымалдау ережелерін сақтай жүргізіледі.Өткелдегі
моторлы және ескекті қайықтарда міндетті түрде кезекші болу ... ... ... және ... ... қамтамасыз етілу керек:
құтқарушы дөңгелек немесе көтеруші күші 0,14 кН ... ... ... ... ... сай ... саны ... берілу керек,
1 м Александровтың құтқарушы білтемен, 1 қосымша ... суды төгу ... ... 1шам, 1 ... және 1 ... басы бар ... болу керек.
Әр түрлі тереңдіктегі мүмкін болатын адамдардың максимальды саны
ватер сызығында санмен ... ... және ... қайықтарды құрғақ борттың биіктігі ең төмен
бөлігінде желсіз немесе әлсіз желде 20см ... ... ... Су ... ... ... қайықты толтыру нормасы ... ... 40см ... ... ... Құрғақ борттың 20 және 40см биіктігін
көрсететін ватер сызығы ... ... ... ... ... жол ... бөгеті көп және қарқынды ... ... мұз ... жел жылдамдығы 8,5 м/с жоғары
болғанда және ... ... ... ... ... ... ... туралы жәбірленген немесе көрген адам тез ... ... ... ... ... ... ... олар міндетті
түрде жәбірленген адамға тез арада ... ... ... және ... ... ... басқа емдеу мекемесіне жеткізуге, орманшы
немесе басқа бастыққа ... оқыс ... ... ... ... ... сол ... сақтау және құрал-жабдықтарды оқиға болған
жағдайдағыдай қалпында қалтыру (егер ол адам өміріне, ... ... ... ... Оқыс ... ... кәсіпорын бастығына және
кәсіподақ комитетіне хабарлау керек.
Барлық ... ... ... ... ... ... ... Барлық жұмысшылар өңдірістегі еңбек тәртібінің ... ... ... тек ... ... ... етіледі. Жұмыс
істеу орынында мас адамдардың және арақ ... тиым ... ... ... нұсқанама сай, әкімшілік және тәртіптік ... егер ... заң ... қылмыстық жауапкершілікке
тартылмаса. Нұсқанаманың талаптарын орындалау оны білмеумен ақталынбайды.
Орман кесуде ... ... ... мен ... ... және өрткеөарсы жабдықтар болу керек.
Орманда жұмыс істемейтін тракторлардың пайдаланған газды шығару
трубасы шоқ ... ... ... тракторларға және басқа
машиналарға жанармай құю тек ... ... ... ... суық ... ... ... мостың,
картердегі жағармайды ашық отпен қыздыруға болмайды.
Арбасында оңай жанғыш материалдар бар ... және ... ... бар ... ... ... тиым ... Найзағай кезінде және ол жақындағанда ашық ... ... ... машиналарға жанармай құю тоқтатылады.
Электргаз дәнекерлеушіні дала жағдайында машиналарды ... ... құру ... тоқтатылу керек.
Машиналарды жуу, тазалау, техникалық ... ... ... двигательдерді жүргізіледі.
Орманда жұмыс істеу кезінде от жағудың жалпы өрт ... ... ... Өрт және ... ... ... ету
үшін, жанармай құю кезінде темекі тартуға, жанармайды трактор кабинасында
сақтауға, жанғыш материалдар сіңген киімде жұмыс ... ... ... жол берілмейді.
Дала жағдайында тракторлар мен машиналардың уақытша тұрақтары
құрғақ шөптен тазаланып,ені 1 м болатындай ... ... ... керек
және материалдар қоймаларына, шөп ... ... ... 20 ... болмау керек. Қауіпсіздік және өндірістік санитария талаптарына сай
келмейтін тракторлар мен механизмдерлі пайдалануға ... ... ... машиналар, механизмдерді комиссия алдында ... ... ... ... ... механикандырылған саймандарда
паспорт және пайдалану нұсқасы болу керек және оны жұмыс процессі кезінде
сақтау керек.Машиналардың ... ... ... ... қауіпсіз
белгілері ГОСТ 124026-76 талаптарына сай келу керек.
3.4 Орманды қорғау
Филиал территориясындағы ... ... ... мақсаты-бұл
орман өсімдіктерінің өліміне, өсудің төмендеуіне, ағаштардың сапасын
немесе ... ... беру ... ... ... зиянкестердің
және аурулардың көбейіп кетуін алдын алу, профилактика жасау.
Профилактикалық шараларды орман шаруашылық, агротехникалық және
басқа жұмыстар арқылы жүргізу, ... ... ... ... ... және ... ... басқа нормативтік актілеріне
сай жүргізілу керек.
Профилактикалық жағдайлар жеткіліксіз ... мен ... ... ... және ... ... ... территориясында орманпатогиялық жағдай қанағаттан-
дырылықтай. Зиянкестер мен аурулардың көбею ошақтары 2007 ж ... ... жоқ. ... ... ... зиянкестер мен аурулардың
әсеріне байланысты емес, өрт болмаған жерлердегі оның көлемі, табиғи ... ... ... ... ... ... жоқ, ал
хронологилық аурулары (энфитотии) самырсынды орманның аз бөлігінде(тамырлық
губка) кездеседі.
Табиғи ... ... ... ... ... ... зиянкестері тудырады: сібір піләтұты (шелкопряд), жұпсыз жібекқұрты,
долана жегіш(боярышник) және т.б.
Ағаштардың ... ... ... ... ... бүршік огневкасы, жапырақ шыбыны және т.б.
Орман зиянкестері және ауруларын бақылауды нұсқауларға сай
тұрақты түрде жүргізу ... ... ... ... мен ... үшін .
Ағаштардың діндерімен тамырларының аурулары,яғни саңырау-
құлақтармен күресу шаралары санитарлық ... ... ... ... ... ағаш ... ... жапырақты және қылқан
тұқымды ағаштаран аралас ... ... ... ... ... ... |Шаралардың түрі |Жыл ... |
| | ... |
| ... ... зерттеуі (мың. га) |50 |
|1 ... ... қазу ... |120 |
|2 ... ... ... (га) |10.0 |
|3 ... үйшіктер ілу арқыл құстарды шақыру (дана.) | |
|4 ... ... ... ... |100 |
| ... ... және ... ... ... |50 |
|5 ... ... ... құру (дана.) |5 |
|6 | | ... ... ... ... топырақта қарағай
ағаштарының екпелері басым екенін және жаз айларында ... ... ... аз ... ... сипатталатын климаттық
жағдайларды ескерсек, филиал территориясының 89% ... ... ... ... ... ағаш ... көп кварталдарды 4 табиғи ... ... ... ... ... туып және ... алатын барлық шаралар жиыны:
6 кесте.Филиал алаңын табиғи өрт ... ... ... ... ... өрт ... ... |Барлығы |Орташа |
| | | ... |
| |1 |2 |
| | | ... ауа ... |+1 |+2 ... |+16-17 |+18-19 ... сол, тек ... | | ... С ... ... ... ... арасындағы| | ... ... С |350-500 |200-280 ... ... ... | ... |180-200 |150-180 ... сол, тек | | ... мм |53 |45 ... ауа ... % | | ... коэффициенті | | ... ... |025-030 |010-025 ... ... кезіндегі | | ... ... | | ... | | ... ... сай ... ағаш ... ... де
өзгереді. Солтүстік бөлікте олар өнімдірек (II, 7класс ... 9) ... ... ... абсолютті салмағы солтүстік
борда (8,05г) және оңтүстік (11г) болып өзгереді (Л.Н. Грибанов,1960).
Осы ... ... және ... ... төменгі
қабатының синнузальды құрылысының құрылысының ... және ... ... ... ... ... борды екі орман
өсіру ауданына бөлуге негіз болды (Л.Н.Гриманов, 1965): Обь маңы (солтүстік
борлардың бөлігі) және Ертіс маңы ... ... ... оған ... ... Тополинский, Степно- Михайловский және Ключевск
орман шаруашылықтары Алтай аймағының және Павлодар, ШҚО 11орман шаруашылығы
кірді)
Табиғи қайта жаңарудың ... ... ... ... ... өсуі және ... ... ұзақ жылдық (1932-
1970) зерттеулер бір ұрпақтың екіншісіне ... ... ... ... және ... ... ... береді.
Вегетативті өсу сатысы. 1. Постэмбриондық өсу этапы-бұл топыраққа
құлаған ... ... ... ... көшу ... Өсінділердің
пайда болуы және тамырлануы ауданның тұқыммен жеткілікті ... ... ... ... ... ... емес ... ылғалдануға
қатынасымен, пайда болған өз өскінді тікелей күн радиациясынан ... ... ... және шөп ... бәсекесімен анықталады.
Осындай қорғанышты өсінділер ... ... ... ұзақжапырақты
тұқымдардың қолтығының көленкесінен табады.
2. Өз өскінің жеке өсу ... ... ... ... ... ұшар ... ... (смыкания кронами) -өсу фазасы. Бұл
этап кезінде өз өскіннің вегативті ... ... ... ... ... аға ... әсері теріс трансабиотикалық әсермен ауысады, бұл аналық
ағаштардың тамырлық жүйесінің беткі бөлігінің ... ... ... ... нәтижесінде өсіндінң өсуі ... ... ... қатты күйзеліп жатқандығын көрсетеді. ... ... ... ... осындай күйзеліс жағдайын 20-30жыл шыдай
алады, өсуге, жиектенуге қабілетін аға ұрпақтың ағаштарының шабылу ... ... ... ... ... ... біз ... деп өскіннен
өзіндік тамырлық қоректенуден ұшар баспен қамтылуына дейінгі, аға ... ... ... ... ағаш ... ... ... нәтижесінде күйзелісте болатын жас ағаштар ... ... ... өсу ... ... ... көз ... болсақ, өсіндінің ұшар басы пайда болуы және бір-біріне тікелей
әсерлерінің нәтижесінде, жас ағаштардың ... ... ... ... мұны ... ... жаңару процессі бітіп және жас ағаш бітімінің
қалыптасуының ... ... деп ... ... ... 1939). Осы
кезде ағаштардың аз бөлігі өздерінің көршілерінен тез өседі, ал ... ... ... өсуі ... ... ұшырап, құрап
қалады. Аралық жағдайға бірде көршілерінен тез, бірде ақрын өсетін ... ... ... динамикалық процесстің нәтижесінде бірінші ... ағаш ... жеке ... ... ... олар ... экологиялық қуыстармен бөлінеді. Вегетативті өсудің соңғы қорытынды
этап кезінде ағаштың ұшар басының өлшемдерінің өсу ... оның ... ... ...... ... ... түрі бұтақтардаң
қарқынды тазалану жүреді.
Ағаш бітімінің есею кезеңі. Ағаш бітімінің биіктікке өсу ... соң, ... ... ... ... ... процессі де бітеді
және ағаш бітімі ... есеу ... ... ... ... ... ол ағаштардың қалындықка ... ... ұшар ... қарқынды дамуның нәтижесінде ассимиляциялық
аппараттың ұлғаюы болады, ... ... ... ... ... және ... ... қалыптасуына қажет, және тұқым
беру фазасы басталады және ... жаңа ... ... ... ... экологиялық қуыстарда пайда болған өз ... ... шет ... ... аға буын ... жағымсыз
трансабиотикалық әсерін сезеді. Аға буыды ұрпақтың ең соңғы есею ... оның ... ... және жаңа ... ... болу ... болып
табылады. Бұл кезде бірінші ұрпаққа жататын ... ... ... ... ... ... өсе ... босаған
ауданда жаңа өз өскіндер пайда болуымен сипатталады. Бұл ... ... ... ... бұл ... жүре ... ... нәтижесінде
борларда шыңайы, формасы бойынша қүрделі әр жастағы – топтың ағаш ... ... олар ... ... ... ... жасты ұрпақтаң тұрады.
Ал дымқылды және ылғалды орманда қарағайлы ағаштардың ұрпағының
ауысуы ... ... ... мұнда орман маңы көктерекпен салынады, ... және ... ... аздығына байланысты бірінші – екінші өлшемді
ағаштардың өлшемдеріне ешқашан жетпейді. ... ағаш кесу және ... ... ... қарағайлы орманның көп бөлігін жойын, оның ... бай ... ... беріп, қарағайдан босаған аудандарды
қопыстаңдырады. Пайда болған тамырлы өркендердің ұшар ... ... ... қолтығыңа қүнді жақсы көретің астық тұқымдастар тез өледі және
көленкені көтергіш ... өз ... ... болуына керек жағдай
туындайды. Ал қарағай биіктікке тез өседі, 8-10 жасқа келгенде ол ... ... ене ... 10-15 жыл өткен соң қарағай ... ... асып ... I ... ... Сонымен қарағайдың қалпына келу
процессі 25-35 жылды алады, бұған көктерек қолтығында керек ... ... ... ... ... ... ... Өсу орының
жағдайы құрғақ және кедей келсе және ауданның ... ... ... ... бұл ... тез қарқынмен жүреді.
Ленталық борлардағы орманды қайта жаңару. ... ... ... 200 ... ... ... орман кесу және стихиялық орман
өрттері нәтижесінде кеңестік кездегі бірінші орманды орналастыру кезінде
орман ... ... ... объектісі еді. Мысалы айтуға жеткілікі
(1926 – 1928 жж) аралығындағы орман ... ... ... 60% ... ... ... 37,5га орман даңылдары салынды, бұл өте аз еді. 1947 ... ... ... ... тиым ... және орман дақылдарын ... кең даму ... 25жвл ... (1 ... 1972 ж) ... борларда
200мың га орман салынды, оның тек 63% сақталды, орманы бар ... ... ... 60% ... ориан дақылдары.
Ертіс маңындағы ленталық бордың орман қорын есептеу нәтижесін 1
қаңтар 1961 ж және 1966ж жағдайы бойынша ... 15 жыл ... ... ... ... ленталық борда 67 мың. га өсті және ... ... ... ... ... және ... қалпына келтіру арналған
кесу нәтижесінде 58% (немесе 33 мың.га). Ертіс маңындағы ленталық ... бар ... ... ... ... ... ... ие емес.
Бұл агротехниканың орман дақылдарын құрудағы жеткілікті ... бұл ... ... ... ... ... экологиялық жағдай
жасайды.
Жерді жаппай жыртуы, қатты ... ... ... ... және ... ... ... үшін, қарағай дақылдарын
жолақ түрінде құру керек деп шешілді, әғни дайындалған топырақ ... ... ... келе жасау. Салынған көшеттердің
тамырлануы және ... ... ... ... да ... тастау
көзделген. Бірақ екі жағдай бұл талпынысты іске асуына жол бермеді және
қарағай ... ... ... ... ... ... тұрады, орман жұмыстары есепке алу кезінде салынған аудан ... ... ... ... ... аралықтар кіретін ауданды санаған. Соның
нәтижесінде бұл ауданға әлі ... ... ... салыбаған. Екінші жағдай
ретінде орман дақылдарын дамыту этапында ... ... ... ... болады. Мұның нәтижеснде ... ... ... және олардың арасындағы өнделгмеген топырақ аралығының
өсуіне әкеледі. Мұның бәрі ... ... ... ... өсті және оның ... ... ... орын алған арам шөппен
физикалық буоануы орвн алды. Осының нәтижесінде ... ... ... ... өте ... болады, бұның үстіне ішкі ортаның қатты жарықтауы
дақылдар арасында қарағай бүргесінің ... ... ... ... жағдай
жасады, ал олардың іс-әрекеті ... тез ... ... шешуші
фактор болды (В.Е. Смирнов, 1966).
Ертіс маңындағы ленталық борлардағы қарағай ... ... ... ... ... орман шаруащылығының
мамандарының білім деңгейінің төмен болуы және орман ... ... ... ... ... таңдаудағы жоспарлаушы органдардың
қателіктері ойнады. Иірмелі жеңдердің ... ... ... ... борда ескі жыралардың және кеуіп қалған көлдердің төмендіктерін
қалыптастырады. Орман дақылдарын егу ... ... ... осындай орындардаы қарағай салу ... ... ... ... ... ... ... және тұзды үштік кезеннің ... бұл ... ... ... орман салу үшін қолайлы секілді бірақ
шындығындақарағай өсіндісінің әлсіз болуына әкеледі ... ... ... ... орманды қалпына келтіруде
максимальды жетістікке жету үшін екі ... де ... ... ... және дақылдардықұру) бірдей көңіл бөлу ... ... ... ... ... жаңару процесстерінің заңдылықтарын, орман
өсіру ортасының ерекшеліктерін, табиғи байланысты ... ... және ... ... ... және ... тәжірибенің
негізін- де Ертіс манының ленталық борының орман жамылғысын қалпына келтіру
бойынша келесі ұсынысты тұжырымдауға болады.
Құрғақ ... ... ... ... ... жаңаруының
негізінде аналық ағаш бітімінің қолтығында оның көптеп пайда болуына жағдай
жасау, бұған орман қолтығында ... ... ... ... 0,5-0,6 түсүрумен жетеді. Одан әрі пайда болған өз өскін аға
ұрпақтың жағымсыз трасабиотикалық ... ... ... ... оны жою үшін, өсінді маңында 5м дейін жерде бір ... ... ... ... жүргізу. Бұл талаптарды орыдамау ағаш
бітімінде көптеген қатты жарық ... ... ... ... ... өз өскіні келешекте ... ... соң да. ... ... ... ... ... станциясының тәжірибелері мынаны анықтаған, пайда ... өз ... ... ... бірінші вегетациялық периодтың
соңында өледі.осындай нәтижелер ... ... (1947 ж.) ... ... және ... ... ... 200га ... өз ... есептеу кезінде веуетациялық
периодтың соңында орта есеппен алғанда 100 дана 1га алғанда.
Одан да ашық ... Обь – ... ... ... бордағы
10 жыл аралығындағы табиғи қайта жаңаруға ... ... ... ... ... ... анализдеу береді. Осылай өз
өскін саңы 1га 5 мың. данадан алатың 6% аудан, 3-5 мың. дана - 6,9, 1-3 ... -6,9 және 1 мың. ...... қатынас бойынша жақсы натижелерді біздін бақылауымыз бойынша
(Л. Н. Грибанов, И. В. ... 1959) және ... ... зерттеулер,
В.Е. Смирновпен жүргізілген (1966) береді, үшкіржапырақты талдарды салу
береді. ... ... ... ... қайта жаңаруы, әсіресе
құрғақ Ертіс маңы борында, жақсы өтеді егер өз ... ... ... ... күн радиациясынан қорғау болғанда ғана. Осындай қарағайдын ... ... ... ... және жапырақты ағаштардың қолтығының
көленкесінен ғана емес, үшкіржапырақты өрме ... салу ... ... талдың қарағайдың өз өскініне жағымды әсері, ... ... ... байланысты. Бұл ылғалдылық өрме талдан құлап
қалған жапырақтарында жақсы сақталады және ол екі қабатқа аңық ... ... ... ... тұрады және төменгі жартылай
ыдыраған түсімнен ... ол ... ... ... ... және ... ... реакцияға ие. (В. Е. Смирнов, 1953). Орман
жамылғысының ... ... ... ... кетуден сақтайды және борпылдақ
құрлымына байланысты қарағай дәндерінің ылғалдылығы жоғары төменгі қабатқа
өтуіне кедергі жасамайды, мұнда өсуге ... ... ... пайда болған
өскіндер күннің әсерінен өрме талдын өсінділерімен қорғалуы. Өрме талдардын
өсінділердін ортотропты өсуі және ... ... ... ... ... онай және ешқандай бұзушылықсыз тесуге мүмкіндік береді,
олар ... өтіп оңай I ... ... ... берілген мәліметтер
орметалды табиғи қайта жаңаруға ... шара ... ... және
жеткілікті дәрежеде қарағайдың өз ... ... ... аға ... ... ұсынылған.
Ал топырақты минералдау өзін ақталмаған әдіс ретінде, өндірістік
тәжірибеден ... ... ... Жаңа орман типтерінде қарағайдың
қамқоршысы ретінде көктеректі қолданып келеді, ... ағаш ... ... ... ... ... жарықтандыру кесуін жургізу керек. Егер
қарағайдың өз ... жоқ, ... ... ... ... ... оның
аз болуы кезінде, онда осындай алаңдарда жасанды ұрықтандыру жүргізу керек,
ол үшін алаңдағы ... ... ... түсінін қопару арқылы жүреді,
бұл салынатың тұқымдардың ... ... ... ... ... топырағына жетуді жақсы қамтамасыз ету үшін керек.
Мұндай аудандарды арнайы уақытша шаруашылыққа тіркелуі керек,оның
мақсаты ағаш ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Орман дақылдары тек үлкен орманнан оқшауланған ... ... ... ... ондағы жағдайлар қарағайдың өмір сүру нормасына сай.
Бұл талаптарға сай келмейтін өмір сүру ... ... ... шегеріліп тастау керек, онда керек мелиоративті шаралар ... ... ... орман өсіру жағдайлары бар кішкентай алаңдарда (1-
2га дейін) қарағайдың табиғи қайта жаңаруына көмек ретінде қызыл өрме талды
өсіру ... ... ... ағаш бітімінің қалпына келтіруді орман дақылдарын
құру арқылы шешу әдісін толқылай ... ... ... кең ... ... төмен ағаш бітімдерінің қолтығында қарағай ... ... ... шығу ... ... ... еңбектерде (Л.Н. Грибанов, 1949, 1951,
1954, 1958, 1960, 1965) көрсетілгендей, аға ... ... ... ... ... өсінділеріне теріс трасабиотикалық әсер
етеді, орман дақылдарындағы көшеттердің өсуі қиындап, олар өледі. ... ... ... ... аға ... ағаштарын кесу кезінде,
50% жас қарағайлар орманды дайындау кезіндегі ағаштарды ... ... ... ... және аурулардан қорғау мемлекеттің және осымен
айналасатын тиісті органдардың ... ... ... ... ... орындау міндетті түрде орман дақылдарын, орманшаруашылығының
және ... да ... ... ... ... Ол сау, көп өнім
беретін екпе ағаштарды өсіруге және оны рационалды пайдалануға бағытталған.
Орманды ... ... ... ... ... органдары және ... ... ... ... ... заңдылықтар негізіне» сүйене отырып
жүргізеді.
Орманның жағдайын, пайдалануын, өндіруін, күзетуді және ... ... ... қағидаға сәйкес, Қазақстан Республикасының заңды
бекітілуінде инженер – лесопотологтары осы мәселелер бойынша ... ... ... ал ... инженерлесопотологтар – үлкен
мемлекеттік бақылаушылар, мемлекеттік бақылаудың ... ... ... және аурулармен күресу станциясының мамандары да
пайдалана алады.
Алғашқы ... ... 380 млн ... шамасында пайда болған. Содан
бері жер бетінде ... ... түрі ... Әр дәуірдің ормандары
әрқилы еді. Олардың түрі, қасиеті, ... ... да бір – ... ... ... ... замандарынан бері құрып кетпей, түрлі
себептермен сақталып қалған өсімдік, ағаш хайуан түрлері де жоқ емес, ондай
қалдық ... ... деп ... ... құрамы аса бай. Жер бетіндегі ағаш пен бұта түрлерінің
өзі ... 30 ... ... Әр белдеу орманның, әрбір ағаш ... ... сол ... ... жел, топырақ, су
ерекшеліктеріне тікелей байланысты.
Шығыс Қазақстанның табиғаты өте көркем және көп ... Ал ... ... ... ... Өз дәрежесінде өсіп, көркейген орманның адам
өміріне тигізер ... ... ... ... - бұл таза ауа мен ... ... жусаған жануарлар мен сайраған құстар.
Жадыраған жаз маусымы басталысымен орманға туристер, саяжайшылар ... ... ... ... ... легі ... ағылады.
Өкінішке орай олардың көпшілігі орман тәртібін ... ... ... ... ... ... көз ... тірі табиғаттың бәрін
жойып, ... ... ... ... ... өрттер шығып, арты
өкінішке соқтырып жатады. Сондықтан, шыққан өртті сөндіруден гөрі, ... жөн. ... ... ... ... ... досымыз, оны қорғап сақтау - біздің міндетіміз, ... мәні ... ... адам ... онша елей бермейтін қарапайым құбылыстар бар.
Мәселен, ауа... Біз ауамен дем аламыз. Онсыз өмір сүру ... ... ... мен ... дамыған кезде.Өйткені бір ған машина
атмосфераға қандай зиян әкелетінін айтаса ғой. Ауа – ... ... ... ... сіз сол ... ... көзі ... екенін
ойлап көрдіңіз бе, сірә?!
Сонымен қорыта келгенде, жер бетінде тіршілік ... ... тыс өмір сүре ... ... ... ата ... бізге
аманат етіп берген орасан зор жерді құртып, жою емес, керісінше, оны сақтап
одан әрі ... ... ... ... «Бір тал ... он тал ек» деген
тегін айтылмаған.
Ағаш талдың адамзатқа тигізер ... зор ... ... күні
бәрімізге аян. Орманды ұлғайтып, көркейтіп, көбейту ... ... және әр ... оған ... бере ... Осы ... ... жұмысымның маңызы зор,мұнда орманды біршама тез ... және ... ... ... толығымен айтылған. Бұл жұмыс тек қазақстандық
зерттеушілер ғана ... ... ... ... ... яғни ... кезге табиғи қайта жаңарудағы барлық озық ойлар
жиналған.Менің арманым ... ... өз ... қосу.
6 Қорытынды мен ұсыныстар
Орманның адамның қатысысыз қалпына келуі табиғи қайта қалпына ... ... ... ... ... ... ... жаңаруы үздіксіз
жүреді;
-Ертіс маңындағы қарағайлы орманда тұқымдық және вегативті қайта жаңару
байқалады;
-Табиғи қайта жаңару кезінде топырақтың жағымды ... ... ... ... өнімді ағаш бітімдерінің қалыптасуына
әкеледі;
-Орманды қайта қалпына келтіру техникасын өтуге қиын жерлерде қолдануға
және ағаш ... ... ағаш ... жоюға қажеттілігі жоқ;
-Қарағайлы бордың кесілген жерлерде табиғи жолмен тез өсетін жапырақты
ағаштар,қайыңдар,көктеректер және т.б өседі.
-Табиғи ... ... ... ... ... өз ... ... көрсету, оларды зақымдамайтын кесу түрлерін қолданбау, жаңындағы
жарық сүйгіш арам шөптерден қорғау,заңсыз кесулерден және өрт ... ... ... ... ... айтылғандарды ескере отырып ... ... ... және ... ормандарда табиғи қайта жаңару процестерін ескере
жүргізу керек.Оның аналық ағаш бітімінің қолтығында ... ... ... ... керек,бұған орман қолтығында арнайы 0,5—0,6м саңылаулар
ұйымдастыру керек. Тек бұл ... ... ғана ... ... ... және ... ... Қолданылған әдебиеттер
1. Алексеев С. В. Молчанов А. Л. Сплошные рубки на Севере. ... ... ... ... Н. П. и др. Лес в ... ... М.: Лесная
промышленность, 1978.21c.
3. Анучин Н. П. Проблемы лесопользования.— М.: Лесная промышленность,
1980.35c.
4. ... Г. И., ... Н. П., ... Е. С. и др. ... ... М.:Лесная промышленность, 1977.55c.
5. Гаель А. Г. и др. ... боры ... ... АН ... 1962, т.4. ... Глушков Н. II, Венгеров В. И., ... им И. В. ... С. Леса ... Свердловск, Изд-во УФАН СССР.1981,81c.
7. Грибанов Л. П. ... боры ... края и ... ... ... Л. II. ... деревьев старшего поколения леса на рост и
морфологические особенности соснового подроста в ленточных борах Обь-
Иртышского междуречья. — ... по ... ... ... 1958, вып. ... Грибанов Л. II. Естественное возобновление и техника рубок ухода в
сосновых ... ... ... ... ... 1949. ... Грибанов Л. II. Степные боры Алтайского края и ... ... ... Л. Н., Каменсцкая Н. В. К вопросу о возобновлении сосны под
покровом шелюги в южной части ленточных боров. — ... ... ... 1959, т. 6. ... ... Л. П. ... леса Казахстана и биологические основы
хозяйства в них. ... 1965. ... ... П. Е. Мероприятия по возобновлению леса при механизированных
лесозаготовках. М. — Л., Гослесбумиздат, ... ... Н. Е. ... ... по возобновлений леса при
концентрированных рубках. М. — Л., Гослесбумнздаи 1936. 112 стр.
15. Деревья и ... ... ... Изд. АН ... 1960 гг.
16. Дробиков А. А. Технология лесосечных работ и ... при ... ... ... ... в ... ...
«Труды Северо-Кавказской лесной опытной станции», 1967, ... ... А. К ... о ... ... в
сосновых лесах Среднего Урала. — ... ... ... ... 1932, № ... ... ... СССР и лесовосстановление. М.Центральное
бюро ... ... ... И. Н., Зворыкина К. В. — Освещенность под пологом некоторых
типов широколиственных лесов. — «Доклады АН ... 1949, т. , № ... ... Е. П. ... ... В кн.: ... культуры/Под
ред. проф. В. В. Огиевского. М.—Л., Гослесбумиздат, 1949, с. 114.
21. Зинькевич М. П. ... ... ... за ... ... ... Карелии. — «Труды Петрозаводской
ЛОС ... вып. I. ... ... ... К.. ... и ... в озерах ленточных боров. — В
сб.: Кулундипская экспедиция АН СССР. М., 1935.36с.
23. Ильин А. И. ... ... и ... в ... ... ... - «Труды Тбилисского института леса» 1965, т. XIV.78с.
24. Кайрюкштпс Л. А. ... ... ... ... ... М., ... ... 1969. 208
стр.
25. Козубов Г. М. Репродуктивная деятельность ... на ... ... ... ... ... Колданов В. Я. Смена пород н лесовосстановление, М., «Лесная
промышленность», 1966.78с.
27. ... Б. П. Леса ... ... — В сб.: ... Т. IV. М„ ... ... ... Б. П. Основные итоги изучения естественного
возобновления на ... ... в ... Свердловской
области. — «Труды Ин-та биологии УФАН СССР», 1960, вып, ... ... Б. П. ... ... ... ... ... — в сб.: Вопросы лесоведения и лесоводства
(Доклады на V Всемирном ... ... М., ... АН СССР,
I960.118с.
30. Коновалов П. Л., Ионии В. М. Типы ... ... ... их возобновление и хозяйственное значения — В кн.: ... ... ... на ... ... ... Свердловской
области. Свердловск, 1959.69с.
31. Корчагин А. А. Влияние пожаров па ... ... ... ее после пожара па европейском Севере— «Труды Ботан.
ин-та АН СССР, сер. 3 геобот.), 1954, вып. ... ... А. В. ... М.. ... ... ... ... Н. В. Аграрный цех лесного хозяйства //Ежегодник «Лес и
человек».— М..Лесная промышленность, 1985.75с.
34. Лосинкий К. Б. ... ... ... ... в ... ... вып. 45.115с.
35. Максимов В. Е., Вячкилс В. В., Паянен А. П. ... мер ... ... ... в ... области. — В сб., Л., 1971,63с.
36. Мелехов И. С. ... и ... ... ... П. И. ... ... на
Выршовского и ... ... ... ... ... АН ... 1960. 305с.
38. Мелехов И. С. Лесоведение и лесоводство. Изд. 2-е, М., 1972.
39. ... И. С. ... — М., ... ... И. С. ... ... ... хозяйства на севере. — В сб.:
Пути повышения продуктивности ... ... ... ... И. С. Научные основы лесовосстановительных мероприятий в
таежных лесах. — ... ... 1959, № ... ... И. С. ... основы лесовосстановления. Всесоюзная научная
конференция по проблемам лесовосстановления. ... ... ... ... И. С. О ... ели на ... — «Лесное хозяйство и л
есная промышленность», 1933, № ... ... И. С. О ... ... ... северной тайги ржавчинным
грибом Chrysomyxa ledi. — В кн.: ... ... ... института, №8. Архангельск, 1946.78с.
45. Мелехов И. С. ... ... ... — В кн.: ... ... и ее ... в ... хозяйстве. Архангельск, 1959.93с.
46. Мелехов И. С. ... ... ... ... ... ... и ее значение в лесном хозяйстве. Архангельск, 1959.157с.
47. Мелехов И. С. ... ... ... М.. ... ... ... ... И. В.Лесовозобновление и связь с механизированной
трелевкой. — ... ... ... Моисенко Ф. П. Повышение продуктивности и качества ... ... ... ... ...... ... ин-та лесного хозяйства», 1960, № 5.56с.
50. Морозов Г. В. Учение о лесе. М.—Л., Госиздат, 1928, 80 стр.
51. ... Г. Ф. Лес как ... ... - В сб.: ... ... русского леса. Вып. I. Сб., 1914.215с.
52. Моторов Г., Потапов Ф. Эксперимент в ... ... ... 1964, № 2, ... ... В. П. ... ... семян сосны и ели.— Лесное
54. Опыт создания лесных культур в лесхозах Ленинградской области. —
Реф. ... ... ... 1969, № 1 ... Орленко Е. Г. Лесное семеноводство за рубежом (обзор). М., 1975. 39
с
56. ... Ф. Б. К ... о ... ... ... па
возобновление сосны. — «Труды Архангельского лесотехнического
института», т. XIII.45с.
57. П о б с д и н с к и й А. В. ... леса на ... М. — Л.. ... ... ... А. И. ... хвойных пород па вырубках ... ... ... М., ... ... А. В. О ... рубок в лесах Восточной Сибири. —
«Лесная промышленность», 1962, №8.81с.
60. Побединский А. В. ... на ... в ... ... ... хозяйство». 1970, № 10.115с.
61. Правдин Л. Ф. Сосна обыкновенная,—М., Наука, 1964. 196 с.
62. Прокопьев М. П. Некоторые особенности роста и ... ... ... ... и ... лесхозах. — В кн.: Опыт; и пути улучшения
ведения лесного хозяйства в ... ... ... ... ПТО, ... Симой Ф. Ф. Результаты изучения некоторых условий возобновления сосны
с ... о ... в ... (Урал, ле-сотехн. ин-т),1981,53с.
64. Синькевич М.С. О ... ... ...... ... 1956, № 10.218с.
65. Смирнов В. Е. ... ... в ... борах посевом под
покровом н защитой посадок ... ... ... ... Смирнов В. И. Полувековой опыт лесовосстановленвя в ленточных борах
Казахстана и ... - ... ... ... лесного хозяства», 1966.125с.
67. Стратонович А. И. ... ... ... ... М., «Лесная
промышленность», 1966.21с.
68. Суворов В. И. Особенности почвенного питания ... ... ... в ... и на дно ... на ... нистых дерново-
подзолистых почвах Предуралья. — «Труды института ботаники УФАМ
СССР», 1963, вып. ... ... В. П. ... ... к ... Сухих В. П. Современное состояние лесного фонда Пермской области. — В
кн.: Состояние возобновления и пути ... ... ... ип-т леса и ... ... Тарасенко В. П. Динамика лесистости и породного состава.1981.75с.
72. Ткаченко М. Е. Леса Севера. — «Труды по лесному ... делу ... 1911, вып. ... ... М. Е. ... ... ... М. — Л. 1955.92с.
74. Ткаченко М. Е. Общее лесоводство. М., Гослесбумиздат, 74 с.
75. Толокоиников В. Б. Оптимальный баланс хвойных и ... ... ... ...... ... ... .
76. Хорев И. И. Возобновление сплошных вырубок на Урале. — ... и ... 1935, № ... ... В. Ф. ... ...... 2004.361с.
78. Цветков В. Ф. О выживаемости молодняка сосны па вырубках Кольского
полуострова. — В кн.: ... ... по ... ... ... Архангельск, 1971.36с.
79. Цветков В. Ф. О связи возобновления сосны с ... ... ... ... ...... ... 1968, №6.45с.
80. Цветков В. Ф. Роль предварительного возобновления ... ... ... в ... и ... ... ... Автореферат диссертации на соискание уч. степени канд.
с.-х. наук., 1971.98с.
81. ... В. Ф. ... ... ... на Кольском
полуострове. — «Лесное ... 1971, № ... ... В. Ф. ... ... ... лесовозобновления на
Кольском полуострове. Тезисы докладов к ... сов. но ... на ... ... Северо-Запада
европейской части СССР, Архангельск, 1971.87с.
83. Чекризов Е. А. Содействие ... ... ... Е. А. О ... ... ... ... на Кольском
полуострове. — В кн.: Сборник работ но лесному ... и ... ... ... Е. А., ... В. И. ... ... работ на
лишайниковых и черничио-багулышковых вырубках. — ... 1965, № ... ... П. И. Влияние пожаров на ... ... ... ... табиғи жаңару процестерін зерттеу
Табиғи жаңару түсінігін зерттеу
Табиғи жаңаруға көмектесу шараларын зерттеу
Орманның табиғи жаңаруына әсер ететін факторларды зерттеу
Өсінділердің ... ... ... ... ... ... орманның қайта қалпына келу негіздерін
зерттеу

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шығыс Қазақстан орман шаруашылығының жағдайы және дамуы48 бет
Жануарлар дүниесі биосфераның құрамдас бір бөлігі.11 бет
100 көлеміндегі сандарды көбейту мен бөлу20 бет
3-сыныпта көбейту мен бөлуді игерту әдістемесі15 бет
Анар өсімдігін жылыжай жағдайында көбейту9 бет
Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері мен заңдары.6 бет
Арифметикалық амалдарды жазбаша орындау тәсілдері18 бет
Арифметикалық амалдардың заңдары, оларды есептеуде қолдану20 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқыту арқылы оқушылардың құзыреттілігін дамыту41 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқытуда ақпараттық құзыреттіліктерді дамыту25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь