«Казкоммерцбанк» АҚ-ның қаржылық экономикалық жағдайын талдау

Кіріспе
1Банктің өтімділігінің теориялық аспектілері
1.1 Коммерциялық банктердің өтімділігіне түсінік және оның бағалаудағы рөлі
1.2Банктердің өтімділігіне әсер ететін факторлар
1.3 Коммерциялық банктің активтер мен пассивтер өтімділігін басқарудың сипаты
2 «Казкоммерцбанк» АҚ.ның қаржылық экономикалық жағдайын талдау
2.1 «Казкоммерцбанк» АҚ.ның қаржы нарығындағы қаржылық тұрақтылығын талдау
2.2 «Қазкоммерцбанк» АҚ.ның өтімділігі және басқару әдістері
2.3 «Қазкоммерцбанк»АҚ.ның қызметтерін бағалаудың әдістемелері
3 Коммерциялық банктерде қаржылық жағдайын басқаруды жетілдіру негізгі бағыттары
3.1 Коммерциялық банктің өтімділігі мен тәуекелдерін басқару жолдарын дамыту
3.2 Коммерциялық банктердің қаржылық нәтижелерін және өтімділігін талдаудың тиімді жолдарын жетілдіру жолдары 3,3
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны
Кіріспе
1Банктің өтімділігінің теориялық аспектілері
1.1 Коммерциялық банктердің өтімділігіне түсінік және оның бағалаудағы рөлі
1.2Банктердің өтімділігіне әсер ететін факторлар
1.3 Коммерциялық банктің активтер мен ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайын талдау
2.1 АҚ-ның қаржы нарығындағы қаржылық тұрақтылығын талдау
2.2 АҚ-ның өтімділігі және басқару ... ... ... бағалаудың әдістемелері
3 Коммерциялық банктерде қаржылық жағдайын басқаруды ... ... ... ... банктің өтімділігі мен тәуекелдерін басқару жолдарын дамыту
3.2 Коммерциялық банктердің қаржылық нәтижелерін және өтімділігін талдаудың тиімді жолдарын жетілдіру жолдары
3,3
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... негізі экономика болса, ал экономиканың негізі қаржы және банк жүйесі болғандықтан, қазіргі еліміздегі банк жүйесінің құрылымын, оның экономикадағы негізгі қызметтері мен ... ... ... ... ... ... ... анықтаудың маңызы зор.
Қазіргі уақытта елімізде банктердің дамуы соңғы 19 жыл шамасында көптеген ... ... ... ... Осы уақыт кезеңінде Қазақстан банктері ТМД елдері арасында көп ілгерлеушіліктерге қол жеткізді, дегенмен ... банк ... ... ... ... банк ... ... жету үшін көптеген күрделі мәселелерді шешуі қажет. Еліміздегі екінші деңгейлі банктердің қызметтерін алып қарайтын ... олар бір ... яғни банк ... ... ... ... ... шығып тек рейддерлік операцияларды мақсат тұтады. Мұның артында ... ... ... ... алып ... ... ... жағдайлардың қыйын жағдайда болуына әкелді.
Соңғы жылдары аталған процестер күш жинап жатқандығына куә ... және ... ... ... ... ... даму кезеңінде экономикалық қатынастардың несие-банктік жүйесін ел нарық шартының өзгерісіне амалсыз көніп келеді. Қазақстанның коммерциялық банктері күрделі жүйелерді қалыптастырады, өз ... ... ... капиталға салынған салымының максималды қайтарымы, банктің сапалы, алуан түрлі және қымбат емес қызметтер сұраныс ... ... ... барлық қоғамның несие жүйесіндегі ақшалай және тұтас экономикалық тұрақтылығының мүддесін қамтамасыз етуге міндетті.
Сондықтан банк басшылығы бір жағынан нарық жағдайының ... ... ... ... операциялар жүргізу сәйкестігі, екінші жағынан заңмен және Қ.Р Ұлттық банкімен белгіленген ... ... ... дамуына бағытталған жетістігін және банктік тәукелдерін шектеуге міндетті ... ... ... ... ... ... банк ... айналым қаражатына үнемі жетіспеушілігі, әлеуметтік мәселенің шиелінісуі, ұсақ және ірі ... ... ... ... ... ... үнемі талдау жасауда міндеттейді.
Банктік қызметтер бағдары шаруашылық нарығында операциялардан ... ... ... бойынша минимум шығындар болуы керек. Банкпен алынған табыстар шығындар, бұл көрсеткіштер банктің активтік және ... ... ... ... және ... факторлардың көрінісі оның қызметіне ықпал етеді.
Сонымен қатар қаржылық тұрақты ... ... ... ... ... ... ... субъектілер үшін сенімді серіктес болады Сондықтан қаржылық жағдайды талдаумен тек банктің басшылары мен қызметкерлер ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... инвесторлар, несиелендіру жағдайын бағалау мен тәуекелділіктің деңгейін анықтау үшін банктер, төлемдерді уақытылы алу үшін жабдықтаушылар, ... ... түсу ... ... үшін ... органдары және тағы басқалары айналысады.
Қаржылық дағдарыс ... ... ... мен ... ... негізі болып оның қаржылық тұрақтылығы табылады. Егер ... ... ... және ... ... онда ол инвестицияларды тарту, жабдықтаушыларды таңдау, мамандандырылған кадрларды іріктеуде қызметі ұқсас банктің алдында бірқатар артықшылықтарға ие болады. Неғұрлым ... ... ... ... нарық конъюнктурасының оқыс өзгерістерінен тәуелсіз және банкроттыққа ұшырау тәуекелі төмен болады. Банктің ... ... ... ... ... ... ... капиталдың жеткілікті үлесімен қамтамасыз етілетін банктің қаржылық жағдайының тұрақтылығы немесе банктің кездейсоқтықтан және кенеттен болатын өзгерістерден сақтап тұратын белгілі бір ... ... болу ... банктің қаржылық жағдайының тұрақтылығын талдау экономикалық ахуал болған кезде ғана емес, сонымен қатар оларды алдын-ала болжау, қашқақтау, ұзақ мерзімді, ... ... ... активтерді, меншікті және қарыз капиталын неғұрлым тиімді қолдану үшін жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... инвестициялық және басқа да кәсіпкерлік қызметтерінің негізгі талаптары капиталдың нақты құнын сақтау мен көбейту, экономикалық потенциалдың тиімді қолданылуын ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын бағалау, объективті, ғылыми негізделген және үйлесімді басқару, өндірістік, әсіресе қаржылық шешімдер қабылдау үшін оның қаржылық жағдайын талдау қажет. Тек ... және ... ... негізінде ғана оның қызметін объективті бағалап банктің қаржылық ... ... және ... және оның ... ... ... ... басқару шешімдерін қабылдау үшін басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... жасау және алынған нәтижелерге сәйкес банктің қаржылық жағдайын нығайту жолдарын анықтау.
Дипломдық ... ... ... ... тұрақтылығы түсінігі және оның банктің қаржылық-экономикалық жағдайын бағалаудағы рөлін, қаржылық тұрақтылық түрлері мен қаржылық жағдайларын зерттеу, банктің қаржылық тұрақтылығына әсер ... ... ... ... ... ... ... әдістері мен критерийлерін зерттеу және берілген банктің ... ... ... үшін ... әрі ... әдісті таңдау;
- коммерциялық банктің қаржылық жағдайын жалпылама талдау, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын абсолютті және салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... жолдарын іздестіру және қаржылық жағдайын ынталандыру бағыттарын анықтау.
Дипломдық ... ... ...
- ... ... жағдайы, қаржылық тұрақтылығы және оны басқарудың қажеттілігі теориялық тұрғыдан негізделген;
- АҚ>> мысалында екінші ... ... ... ... орнықтылығы мен өтімділгі жан-жақты талданған;
- аталған банкті негізге ала отырып, банктің депозиттік саясатының, қаржылық ... ... ... ... банктің қаржылық жағдайын талдаудың әдістемелік негізін қарастыру;
- банктің активтері мен пассивтеріне талдау ... ... ... ... өтімділігін басқаруды жетілдірудің мәселелері және алғышарттары
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі. Екінші деңгейдегі банктердің оның ... ... АҚ>> ... ... жағдайы.
Зерттеу пәні. бухгалтерлік баланс мәліметтері бойынша банктің қаржылық тұрақтылық ... ... және ... ... Жұмысты дайындау кезінде банктік қаржылық өтімділігі мен төлем қабілеттігін реттеуге бағытталған ғалымдардың теориялық қорытындылары мен ... ... ... ... ... ... әдістермен бірге, арнайы әдістер қолданылған, яғни салыстырмалы-құқықтық, жүйелі, тарихи және т.б. ғылыми әдістер.
Дипломдық жұмыстың құрылымы.
Дипломдық жұмыстың бірінші ... ... ... өтімділігі мен төлем қабылеттігіне түсінігі және оның бағалаудағы рөлі, банктердің өтімділігі мен төлем қабылеттігіне әсер ететін факторлар. Осыған байланысты ... ... ... ... банк ... ... қаншалықты ықпал ететіні айқындалған. Банктің тұрақтылығына әсер ететін ... ... ... зерттелген.
Екінші тарауда қаржылық көрсеткіштердің жиынтығы ретінде банк балансын талдау қарастырылған. АҚ қызметі және ... ... ... ... ... қоса АҚ ... портфелінің динамикасын талдау жасай отырып несие беру тәртібіне және ерекшеліктері жақсы ... ... ... ... ... ... ... басқаруды жетілдірудің негізгі бағыттары қарастырылды.
1. Банктің өтімділігі мен төлемқабілеттігінің теориялық аспектілері
1.1 Коммерциялық банктердің өтімділігіне түсінік және оның бағалаудағы рөлі
Қаржылық ... ... ... және ... нарықтық экономика жағдайында маңызды мәселе болып табылады. Әрбір банк қызметінің қаржылық тұрақтылығы жалпы мемлекет ... ... ... ... да бір ... ... Бұл ... көру үшін бірнеше авторлардың әдебиеттерінен іріктелген қаржылық тұрақтылық анықтамаларын қарастыру дұрыс болады.
Жалпы жағдайда ... ... ... деп оның ... ... ұзақ ... бойы ... асыра алу қабілетін айтады. И. Богданов экономикалық тұрақтылықты келесідей анықтайды: . Бұл тұрақтылық анықтамасының идеясы сыртқы ортаның жағымсыз әсерлерін төзу үшін ... ... ... кеңірек ұдайыөндіріске деген, сыртқы ортада қалыптасып, дамитын ерекшеліктерге сәйкес ... мен ... ... қажеттілікте жатыр. А. Илларионовтың айтуы бойынша, . С. ... ... ... ... ретінде сипаттайды[1].
И. Петренко банктің дамуы мен тұрақтылығының микроэкономикалық мәселесін қарастыру барысында И. Богданов көзқарасына жақын ... ... ... И. ... ... бойынша, сыртқы және ішкі ортаның өзгергіштігі жағдайында өндірісітік жүйе элементтерінің, оның тік және көлденең байланыстарының ... мен ... ... ... ... көрсеткіштерін сақтау қабілетін бейнеледі. Өндірістік жүйенің тұрақтылығы үшін ол ... ... ... ... ... Егер жүйе ... өзінің экономикалық потенциалын ұлғайтпаса, онда оның өзгергіш нарықтық ... ... ... ... қабілеті төмендейді. Н. Матвеев пікірі бойынша, банктің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кадрлардың, өндірісітің құқықытық нормаларының болуы және банктің қызмет етуінің тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... пен ... даму шарттарының жиынтығымен анықталады. Бұл автор банктің экономикалық қауіпсіздігінің негізгі элементі оның ... ету ... деп ... Бұл ... ... ... ... кешенділігін, банктің ішкі және сыртқы ортасына жатқызылатын көптеген факторларға тәуелділігін нақты көрсетеді[2].
... ... ... лексиконында нақты анықталмаған. Әлем тәжірибесінде түсінігінің әртүрлі баян етілуі ... ... екі ... ... ... өтімділігін дәстүрлі және қазіргі заман функционалды талдауы. Осы екі көзқарас негізінде аналитиктер қаржылық тұрақтылық түсінігін әртүрлі етіп қарастырады.
Баланс ... ... ... ... ... ... ... оның қаржылық құрлымының тепе-теңдігін қамтамасыз етілуіне және инвесторлар мен кредиторлардың тәуекелдерден аман болуына бағытталған ережелермен анықталады, яғни қаржылық ... ... ... ... олар ... ... қосады:
- минималды қаржылық тепе-теңдік ережесі, ол міндетті оң өтімділіктің болуына негізделген, яғни баланс пассивтері мен активтерінің қысқамерзімді элементтер айналым жылдамдығы, ... ... болу ... ... ... ... активтер мөлшерінің асу сомасында орын алатын қаржылық тұрақтылық қорын ... ала ... ... ... ... ережесі-қысқамерзімді қарыздар қысқамерзімді қажеттіліктерге пайдаланылады; дәстүрлі қаржылық стандарт банктің қарыздарын меншікті қаражат ... өтеу ... ... ұзақ және ортамерзімді қарыздар меншікті қаражаттар көздері мен оларға теңескен ұзақмерзімді қарыз қаражат көздерін өзіне қосатын тұрақты капитал жартысынан аспауы ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуын ескереді: қарыз капиталын қолдану көзделген барлық салымдар соммасының белгілі бір пайызынан жоғарламауы қажет, ал пайыз әртүрлі ... ... ... ... ... ... функционалды талдау негізінде қаржылық тұрақтылық келесі талаптарды орындау кезінде анықталады:
Коммерциялық банктің ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты басқа да қажетті экономикалық-қаржылық құраушыларды анықтау дұрыс болады. Соның ішінде банктің төлемқабілеттілігі негізгі орынды алады[3].
Төлемқабілеттілік пен ... ... ... ... жағдайында банк қызметінің маңызды қаржылық-экономикалық ерекшелігі болып табылады. Банктің түсінігі көп қырлы, ол ұйым қызметінің әртүрлі ... ... пен ... ... кең ... ... түсінігін отандық және шетел экономистері әртүрлі баяндайды. 90-шы жылдардың басында банктің ... ... ... қаражаттардың қарыз капиталынан ұлғаюы шарты бойынша меншікті қаражаттар көзі капиталымен түсіндірді. Сонымен қатар ол банк активтерінде меншікті және ... ... ... ... қаражаттардың жинақталу қарқынымен, ұзақмерзімді және қысқамерзімді қаражаттар қатынасымен, материалдық айналым капиталының меншікті көздерден жеткілікті қамтамасыз етілуімен бағаланды.
Қаржылық тұрақтылық -бір ... ... ... ... банк ... ... бір жағдайы. Қандай да бір шаруашылық әрекетті жасау нәтижесінде қаржылық жағдай не төмендеп, не ... ... ... Күн ... ... ... ... ағымы қаржылық тұрақтылық жағдайының бір күйден екінші күйге өтуіне ... ... ... ... ... және өндіріс шығыстарына капитал салымдарын өтеу үшін қаражаттар көздерінің өзгеріс шегін білу банктің қаржылық жағдайын жақсартуға және ... ... ... ... шаруашылық операциялар ағымының қозғалысына мүмкіндік береді. Қаржылық тұрақтылықты зерттеу ... ... ... жекеленген түсінігі бөлініп шығарылады. Көріп отырғандай, төлемқабілеттілік қаржылық тұрақтылықтың ажырамас бөлігі болып табылады. Қаржылық жағдайдың тұрақтылығы банктің ... ... ... қызметтерінің нәтижелеріне тәуелді болады, ал қаржылық жағдайдың ... оның ... ... ... ... ... жағдайының тұрақтылығын қорлар мен олардың құнының меншікті және қарыздық қалыптастыру көздерінің көрсеткіштері ... ... мен ... қалыптасу көздермен қамтамасыз етілуі, соныменен қаржылық ресурстардың тиімді пайдаланылуы қаржылық тұрақтылықтың мағызды сипаттамасы, ал ... оның ... ... ... ... Сонымен қатар қорлар мен шығыстардың қамтамасыз етілу деңгейі ... ... ... есептелетін төлемқабілеттілік деңгейінің қандай да бір себебі болады. Яғни ... ... ... ... бір түрі бола алады[4].
Қаржылық тұрақтылық банктің қаржылық жағдайын нақты бағалайтын мақсатты ерекшелігі болып табылады, ал ішкі шаруашылық мүмкіндіктерді, қаражаттарды және ... ... ... ... ... ... ... мен мазмұнының ерекшелігін анықтайды. Соныменен, қаржылық тұрақтылық-қаржылық ресурстардың тиімді қалыптастырылуы, бөлінуі мен пайдаланылуы ... ... ... ... ... төлемқабілеттілігі мен несие қабілеттілігі. Сонымен қатар ол-қорлардың меншікті қалыптасу көздерімен қамтамасыз ... және банк ... өтеу ... ... ... меншікті және қарыз қаражаттарының қатынасы.
Жалпы жағдайда, банк қаржылық тұрақтылығы дегеніміз банктің кездейсоқтықтан және кенеттен болатын өзгерістерден сақтап тұратын белгілі бір ... ... болу ... ... ... ... ... өз қызметін қаржыландыра алу қабілетін білдіреді. Ол банктің қалыпты қызметіне қажетті қаржылық ресурстармен қамтамасыз етілеуін, оларды орналастырудың мақсаттылығы мен ... ... ... да жеке және ... ... ... қарым-қатынасын, төлемқабілеттілігі мен қаржылық тұрақтылығын ерекшелейді.
Қаржылық тұрақтылықты бағалау талдаудың сыртқы субъектілеріне (ең алдымен келісім ... ... ... ... құрылымына, кредиторлар және инвесторлармен қатынас деңгейіне, қаржыландырудың сыртқы көздерін тарту мен қызмет көрсетуге байланысты, алдағы кезеңге банктің қаржылық мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... секторының өкілдерін қоса, банктердің басшылары белгілі бір қызметке меншікті капиталының едәуір аз бөлігін салуға және қарызға алынған қаражаттар ... ... ... Бірақ, егер құрлымы қарыз жағына қарай ұлғайса, қолайсыз бір уақытта бірнеше кредитор өз қаражаттарын өтеуді талап етсе, банк ... ... ... Сондықтан баланстың өтімділік деңгейін, айналыс қаражаттарын, ұйым төлемқабілеттілігін анықтаумен байланысты қысқамерзімді ... ... ... ... ... ... табылады.
Шаруашылық тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін банктің икемді капитал құрлымы болуы қажет, ұдайы өндірістің үздіксіздігіне қолайлы жағдай туғызу және ... ... ... ... ... шығыстардан жоғары болуын әрдайым қамтамасыз ете алатындай етіп өз қызметін ұйымдастыра ала білу қажет.
Нарықтық жағдайда банктің қалыпты қызметін ... ету ... ... ... ... субъектісінің дамуы мен қаржылық тұрақтылығына мүмкіндік туғыза отырып, қаржылық қамтамасыз ету тұрғысынан оның ... ... әрі ... ... ... бағалау қажет. Коммерциялық қатынастар дамуының тұрақтылығын анықтау тек коммерциялық ... ғана ... ... ... ... мен ... ... қаржылық сенімділігі мен тұрақтылығын анықтау үшін сәйкесінше ақпаратты алу қажеттілігі бар серіктестер де қызығушылығын ... ... ... ... ... ... мен ... саласында күнен күнге контрагенттердің саны өсе бастады.
Банк қаржылық ресурстардың икемді құрылымына ие және керекті жағдайда қарыз қаражаттарын мүмкіндігінше тартуы ... ... ... ... ... ... оның несие қабілеттілігі, яғни несиенің қайтарылуына байланысты өзінің міндеттемелерін уақытылы және толығымен өтеу мүмкіндігі болып табылады. Несиеқабілетті банк деп несиені алу үшін ... ... мен ... және ... пайыздарын төлеумен бірге уақытылы қайтару мүмкіндігіне ие ... ... Ол ... ... ... тығыз байланысты және несиені өтеу үшін қажетті жағдайда әртүрлі көздерден қаражаттарды жинақтау қабілетін көрсетеді. Несиеқабілеттілікті бағалау алдағы кезеңдегі ... ... ... ... және оны талдау төлемқабілеттілікті, қаржылық тұрақтылықты, капитал ... ... ... ... ... ... бір ... болып банктің тұрақты қызметі, рентабельділігі мен айналым капиталы айналымының жоғарғы деңгейі табылады[5].
Қаржылық тұрақтылық бір мезгілде банктің ... ... ... да, ... мен ... ... аман болуына бағытталады. Оны баланс активінде көрсетілген мүлікті қалыптастыруға пайдаланылатын меншікті капитал мен қарыз капиталының қатынасымен анықталатын көрсеткіштермен өлшеу ... ... ... ... ... ... жалпы ерекшелігін көрсететін және негізін толықтыруды талап ететін, меншікті ... мен ... ... және банк ... ... ... ... тұрақтылық түсінігін толық ашу үшін қосымша көрсеткіштер мен сипаттамаларды пайдалану қажет. Қалыптасқан пікір бойынша, қаржылық тұрақтылық- төлемқабілеттілікті ... ... ... мен капиталдың ұлғаюы мақсатында ұйымның үдемелі дамуын қамтамасыз ететін ресурстардың бөлінуі мен пайдаланылуы барысында банктің ... және ... ... ... ... тұрақтылығы банктің барлық қызметі үрдісінде қалыптастырылады. Бірақ партнерлер мен акционерлер осы үрдіске емес, одан алынған нәтижеге, яғни қаржылық тұрақтылық ... ... ... ... ... адам ... қызметті және онымен байланысты тұрақтылықты өзіне қажетті ... ... ... ... ... (нәтиже ретінде) қаржылық тұрақтылыққа, ал ішкі пайдаланушылар ... мен ... ... ... ... ... ... тұрақтылығына көңіл қояды.
Ұзақ мерзімді кезеңде банк қаржылық тұрақтылығының негізгі көрсеткіштерінің бірі таза (бөлінбеген) табыс болып табылады. Табыс- ... ... ... банк ... ресурстарының негізгі ішкі қалыптастыру көзі. Қызметінің үрдісінде банк пайдасы қозғалысының деңгейі неғұрлым ... ... ... сыртқы көздерден қаржы-қаражатты тарту қажеттілігі төмен болады, және басқа шартардың теңдігі жағдайында, соғұрлым даму тұрақтылық және нарықтағы банктің бәсекеқабілеттілік ... ... ... Табыс банкды банкроттық қаупінен қорғайтын, негізгі сақтаушы механизм болып табылады. ... ... ... ... ... ... да ... капиталының негіссіз жоғары бөлігін пайдаланғанда, активтер өтімділігін жеткіліксіз тиімді басқарғанда) ... ... ... басқа шартардың теңдігі жағдайында, табыстың жоғары потенциалды қозғалысы кезінде банк дағдарыстық жағдайдан шығуы тиімдіреке шығуы мүмкін. ... ... ... ... ... өтіміді активтердің үлесі (төлемқабілеттіліктің қалпына келуі), қолданылатын қарыз ... ... ... ... ... ... ... үлесі (қаржылық тұрақтылық жоғарлайды) тез өседі. Қаржылық тұрақтылықты қолдау үшін табыстың өсуі ғана ... оның ... ... ... мен ... ... деңгейнің, яғни рентабелділігінің ұлғаюы да қажет. Жоғары табыстылық жоғары қауіпті тәукелдермен байланысты болып келеді, ал бұл банктің табысты ... ... ... ... және ... ... білдіреді. Сондықтан табысқа жету үшін банк негізгі мәселені шешуі қажет: ақша - қаражаттардың жеткілікті деңгейі мен жоғары төлемқабілеттілікті динамикалық ... ... ... пен ... ... ... шешу ... - айналым өсімінің шамамен қарқынын анықтау, яғни өзін - өзі қаржыландыру мен ... ... ... ... сату ... ... ... уақытылы төлемдерін жасау, кең дәрежеде өз қызметін қаржыландыру, қолайсыз жағдайда өз төлемқабілеттілігін ұстап тұру ... оның ... ... ... ... шаруашылық жағдайынның тұрақтылығын бағалау үшін
- банк активтерінің құрылымы;
- банктің қаржылық тұрақтылығы;
- ... ... ... ... қоры ... ... ... көрсеткіштер жүйесі қолданылады[7].
Бұл көрсеткіштер осы банк пен экономикалық қатынастармен байланысқан субъектілер банк серік ретінде сенімді ме ... ... ... бере және олармен қатынастар жалғасының экономикалық тиімділігі туралы шешімді қабылдай алатындай болуы қажет. Инфляция жағдайында баланстың абсолютті көрсеткіштерін ... ... ... ... емес болғандықтын, банктің қаржылық-экономикалық жағдайын талдау салыстырмалы көрсеткіштерге негізделеді. Салыстырмалы көрсеткіштерді[8].
- тәуекелділік деңгейін бағалау мен банкроттылық мүмкіндігін болжау үшін ... ... ;
- ... ... және ... жақтарын және оның мүмкіндіктерін анықтау үшін басқа банкдардың ұқсас көрсеткіштерімен;
Банктің қаржылық жағдайының жоғарғы және төменгі деңгейлер тенденциясын ... үшін ... ... ... ... салыстыруға болады.
Қаржылық жағдайды талдаумен тек банк басшылары мен ... ғана ... ... ... ... ... ... мақсатында құрылтайшылар, инвесторлар, несиелендіру жағдайын бағалау мен тәуекелділіктің деңгейін анықтау үшін банктер, төлемдерді уақытылы алу үшін жабдықтаушылар, ... ... түсу ... ... үшін ... ... және тағы басқалары айналысады. Осымен байланысты талдау сыртқы және ішкі болып ажыратылады[9].
Тұрақты қаржылық жағдай банктің ... ... ... ... ... ... ... бір уақытқа оны анықтау есепті кезең барысында банк қаржылық ресурстарды ... ... ... ... жауап береді. Қазіргі таңда банкда орын алған жағдайды бағалау ғана емес, ол үшін арнайы көрсеткіштер қолданылады, сонымен бірге қаржылық жағдайды ... ... табу ... негізде қаржылық тұрақтылықты бағалау келесі бағыттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... динамикасы v мен құрлымын талдау;
- өтімділік
- төлемқабілеттілікті талдау;
- іскерлік ... ... ... ... коэффиценттерін талдау.
Қаржылық тұрақтылықты талдау қаржылық жағдайды талдаудың бір бөлігі ғана емес, ... ... ... жағдайы, өтімділігі, төлемқабілеттілігі, несиеқабілеттілігі, рентабелділігі мәселелерін анықтайды. Қаржылық тұрақтылықты талдау орын алған кемшіліктерді анықтауға және оларды жою ... ... ... ... ... ... ... талдау үшін негізгі ақпарат көздері болып бухгалтерлік баланс, табыстар мен шығыстар, капитал қозғалысы туралы, ақшалай-қаражаттар қозғалысы туралы және тағы ... есеп ... ... жеке ... ... ... бастапқы және аналитикалық бухгалтерлік есеп мәліметтері табылады.
Банк қызметінің ... ... ... үшін ... ... ... банк ... болып табылады.
Банк балансы - салыстыру негізінде табыстар мен шығыстарды бейнелейтін көрсеткіштер ... ... ... - ... ... ... пайда болу көздері бойынша банк қаражаттарын ақшалай формада көрсететін ... ... Ол ... пен ... ... Есепке алынатынның барлығы екі жақтан қарастырылады:
- есептің берілген объектісі қандай;
- қандай көздерден алынған.
Банк қызметінің қаржылық тұрақтылығын ... - ... ... ... банк қызметін талдау нәтижесінде оның қызметінің жағдайын ... ... ... ... ... Бұл ... ... мақсаты - оның қаржылық және шаруашылық жағдайы, төлемқабілеттілігі мен табыстылығы туралы ... ... ... ... банк ... ... ... бағалау келесі тұлғаларға қажет болады:
- бағалы қағаздар портфелі бойынша ... ... ... ... күмәні болмау үшін кредиторларға;
- өз клиенттерінің қаржылық ... ... үшін ... өз ... ... мен ... жағдайын нақты бағалау үшін қаржылық басшылырға;
- нарықта ... ... ... ... маркетинг бөлімінің басшысына[10].
Банк қызметінің шаруашылық тұрақтылығын талдау көздер - есеп түрлері мен оған қосымшалар, соныменен егер талдау банк ... ... есеп ... Нәтижесінде, банктің қаржылық жағдайын талдау оның басшыларына нақты фирманың жағдайы туралы бейнені көрсетуі қажет, ал осы ... ... ... етпейтін, бірақ оның қаржылық жағдайына қызығушылық білдіретін тұлғаларға, ... ... ... ... ... рационалды пайдаланылуы туралы алаламаушылық ой туғызу үшін қажетті және тағы басқа мәліметтер ... ... ... ... дегеніміз қаржыландыру көздерінің құрамында меншікті капиталдың жеткілікті үлесімен қамтамасыз етілетін банктің ... ... ... ... ... ... және ... болатын өзгерістерден сақтап тұратын белгілі бір беріктік қорлардың болу ... ... ... ... банктің қалыпты қаржылық тұрақтылығына тек банк құрылтайшылары мен басшылары ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... бұл ... тікелей байланысты клиенттер, потенциалды инвесторлар және тағы ... ... ... өз ... ... ... әрбір банк өзінің инвестициялық тартымдылығын сақтап қалу үшін, нарықтағы орнын бекіту үшін, яғни қаржылық тұрақтылығын сақтап тұру үшін ... ... ... ... ... жасау қажет, оның арқасында қаржылық қызметіндегі кемшіліктер мен артықшылықтар анықталады, жақын арадағы ... ... ... ... әсіресе кемшіліктерден арылу жолдары ізделінеді. Банк осы талдау арқылы нарықтағы шаруашылық-қаржылық потенциалын нақты анықтамаса, қаржылық тұрақтылығын жоғалту ... тап ... ... ... ... егер банк ... ... келтірілуі бойынша жедел әрі тиімді шаралар қолданылмаса, ... ... ... банк ... тап ... ... таратылуы мүмкін) дегенді білдіреді[11].
Банк қызметінің қаржылық нәтижесін мына факторлар көп әсерін тигізеді: қызмет сипаты және ауқымы, құрылымы, тәуелсіздік деңгейі, ... ... ... ... ... көп болған сайын, активтер портфелін әртараптандыру арта түседі. Ауқымды капиталданған банктер өсу үшін ... ... ... ... кең ... ... ұсынады. Басқару капиталы бұл - активтегі ... жабу ... ... ... ... ... қызметін талдау бойынша ұйымның принциптері.Коммерциялық банк қызметінің тиімділігін - тартымды қорларға шығынның арқатынасы мен ... ... ... ... ... Банк қызметінің нәтижелерін талдау ерекшеліктері пайдаллық көрсеткіштерін анықтаумен шектелмеуге тиіс. Міндетті түрде қандай есепке табыс ... ... ... жету керек екендігін анықтау керек.
Меншікті және тартымды капиталдар арақатынасын, олар өздеріне жүктелген міндеттемелерін атқарып жатқандығын, ... және ... ... уақтылы қамтамасыз етілуін, актив пен пассив сапасының құрылымын, несиелік, пайыздық, валюталық және тағы басқа банктік тәуекелдер пайда деңгейіне қалай әсер ... ... ... ... ... ... сапасын бағалай алады, келешекте қандай өзгерістер болады және олар банктің табысы мен шығынының шамасына әсерін және бір ... ... ... ... алып ... ... ... капиталданған банктерде мәселелер тундауы мүмкін, банкротқа ұшырауыда мүмкін.
Активтердің құрамы мен құрлымы оның сапасы, банктің ... ... ... ... ... ... нарығында үлкен көлемде операциялар жүргізеді және пайыздық тәуекелі, тіркелген пайыздық мөлшерлемесі бар, ... ... ... ... жатады.
Егер банктер клиенттеріне үлкен көлемде қарыздар берсе, онда олар несиелік тәуекелге бас ... ... ... пен ... ... ... жағдайда өтімділік тәуекелімен кездеседі.
Егер банк табысының құрылымында ауқымды ... ... ... орын алған жағдайда, сыртқы жағдаятынан біраз тәуелді екенін көпсетеді, артынша жоғары тәуекелге ... ... ... ... ... тиімді қаржы нәтижесін алу маңызы, олар актив пен пассивтің құрамы мен құрылымы, сонымен қатар ... ... ... мен стратегиясын дұрыс таңдау болады.
Банктің қаржылық қызметінің соңғы нәтижесіне әсер ететін факторлар жиынтығын анықтау үшін, алдымен айырмашылқ деңгейінің тиімділігін бағалаған жөн: ... ... ... ... ... ... әрине барлық банктер бойынша.
Сапалы талдау жүргізу үшін, міндетті түрде дұрыс және ... ... ... ... ... негізігі еік классқа бөлуге болады: сыртқы және ішкі.
Функционалдаған банк ортасының жағдайы туралы мәліметтрін алу үшін, сыртқы ... ... ... Бұл ... ... әр ... ... мен қорлану көздерінің, бәсекелес, клиенттер, нормативтік құжаттар туралы мәліметтер алуы керек.
Сыртқы ақпараттқа қатыстылар:
1. қаржы статистикасы бұл - ... және ... ... ... мөлшерлемені орналастыру және жұмылдыру (валюта бағамы, бағалы қағаздар ... ... ... ... пен несие бойынша пайыздық мөлшерлемесі, қайта қаржылындыру мөлшерлемесі және тағы басқалары);
2. баланстар, табыс пен шығын туралы есебін, басқа да ... ... ... бәсекемен, клиенттермен, банктік корреспонднттермен және басқа конрагенттермен құрастыру;
3. заңды және нормативті құжаттар;
4. сыртқы ақпараттар көмегімен сыртқы экономиканың ... ... және банк ... ... ... өзгерістердің әсерін анықтауға болады. Сыртқы ақпарат банк жағдайын салыстыру үшін, басқа банктермен салыстыра отырып қызметінің ... және оның ... ... ... ... ақпараттар жүйесі банктің ішкі істерін анықтауға көмектеседі:
- бухгалтеплік есебінің мәліметтрі;
- статистикалық және қаржылық есебінің белгіленген формалары;
- есеп ... ішкі ... ... ... ... ... ... шарттасу.
Барлық ақпараттар банктің экономикалық талдау қызметіне келіп түсуі керек. Мұндай қызметтер коммерциялық банктерге басқаатаумен болады. Банк ... ... ... ... ... ... ... және ішкі аудит пен бухгалтерлік есеп қызметімен жоспарлауға қол жеткізу керек. Ірі ... әр ... ... ... бар, өздерінің қызиетінебағыт көрсетеді.
Мұндай құрылым жеткіліксіз қатарында болады. Мысалға, төлемдердің функциясы, департаменттерді ... және ... ... ... жиі ... ... Көп ... және жұмыс күшінің қаражаттарын әдіснамамен елісуге және бөлімдер арасындағы есеп нәтижелеріне көп күштерін жұмсайды.
Бұл шаралармен банк ... ... ... ... Істі ... ... ... деңгейде стратегиялық жоспарлаудың негізделген жүйесі мүмкіндік береді. Құқықтық және қаржылық мәселелерді білудің коммерциялық жұмыс ... ... ... Жиі қате ... ... мерзімдерді болжау нәтижесінде табыстардың түсуі және кәсіпорын төлемдерін өтеу төлемқабілетсіз болып қалады.
Коммерциялық банктің сәтсіздік себептерінің бірі ... ... ... ... ... табылады. Мысалы, тұрақты шығындардың жоғарғы үлесі бағаның өсуін әкеледі, ал ол өз ... ... ... мен ... ... банк өнімінің бәсекеқабілеттілігіне, өнімнің сату көлеміне әсерін тигізеді. Өндірістік ... ... ... ... ... ... жағымсыз қаржылық жағдайы әртүрлі және әртүрлі деңгейде көрініс табуы мүмкін. Осы жұмыс шегінде банктің дағдарыстық қаржылық жағдайы мен оның төлемқабілетсіздігіне ... ... ... ... ... төлемқабілетсіздігіне себеп болатын мүмкін болатын факторларға келесілерді ... ... ... ... ... ... ... ие өнім;
- төменгі сапалы қызмет көрсеті,
- Берілетін ... ... ... ... ... оның ... кешіктіріледі,
Сонымен, банктің қаржылық тұрақтылығына көптеген факторлар әсер етеді. Егер бұл факторлар әсерін және ... ... ... ... ... банк банкроттыққа ұшырауы мүмкін. Негізінен банк қаржылық жағдайына пайда болу орны бойынша сыныпталатын сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... көрініп тұрғандай, банк қоршайтын экономикалық, саяси, демографилық, мәдени және т.б. жағдайлар әсер етеді. Ал ішкі факторлар болса, ... ... ... ... аса зор ... төндіретін факторлар болып табылады. Оның себептері банк ішкі құрылымы мен ... ... ... банк ... тұрақтылығына қауіпті ішкі факторлар менеджмент әрекеттерінен тікелей байланысты.
Банк өтімділігін басқару теориясы коммерциялық банк ұйымымен қатар туындаған. ... ... төрт ... ... ... несиелер;
ауыстыру;
табыстылығын күту - олар активтерді басқарумен байланысты;
пассивтерді басқару теориясы.
Өтімділік ... ... екі ... анықтауға болады. Оның бірі -резервті бақылау саясаты. Банкке табыс алып келмецтін құралдарының қолма-қолға кетіп қалуына жол бермеу. Екіншісі қарама - ... - ... ... ... қолдайды, міндетті резервтің мөлщері туралы талап қанағаттанарлығы жеткілікті. Банктің көпшілігі кейбір ортаны қолдайды. Барлық ірі ... ... ... бақылап отырады және майда банктер осы салым табыстық операцияларының қамтамасыз ... көз ... ... сұрақ банк өтімділігі туралы екі теориялық ... ие ... ... ... банк ... ... оның пассивінің құрылымы дәме - дәл келуі керек.
Екінші көз-қарас активтер құрылымы нақты сәйкессіздікке қалыптасты және ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер сақтандырылмаған, үнемі әлеуметтік - экономикалық жүйеде туындайды: экономикалық дағдарыс, банкроттық, несие ... ... ... ... ... және несие капиталының нарығында ақшалай қаражатқа ұсыныс, ... ... және ... да ... тыс ... ... көріністер. Мұндай құбылыстар еліміз үшін сипатты, нарықтың экономикаға жоспарлы-орталықтандырылған көз-қарастардың болуы. Жоғарыда көрсетілгендер қиын ... әр бір ... ... немесе әлеуметтік-экономикалық жүйені өзгерту, өтімділік деңгейін нақты ... ... ... - қолдың жоғарғы деңгейін ұстай отырып немесе жоғағы өтімділік активтерді қаражатқа айналдыру қамтамасыз етіледі, сонымен қатар тартымды қосымша салымдарға ... бере және ... ... ... қарыз ақша алуға болады. Салымдар самасынан, қарызды мерзімінен бұрын тану талабына ... ... ... ... ... ... етеді. Бір жағынан салымдар және қарыз қаражаттары бойынша банк шығындары арасында, ал екінші жағынан әр түрлі активтер операциялардың табысында ... ... бар. ... ... ... банктік операциялар табыстылығын жоғарылатсақ, тартымды қаражаттар және несиеден шектелген табыстар бойынша шығындарды жабуға көмектеседі.
Өтімділікті басқару стратегиясы өтімділік ... ... ету ... ... ... ... етіледі:
активтерді басқару банк үшін оңтайлы;
қарыз қаражаттарын басқару ... ... ... ... үшін ... мен пассивтерді басқару теңгерімділігі.
Көптеген елдерде өтімділік қаражаттарын басқару заңдарда белгіленген әр түрлі коэффициенттер жүйесі арқылы іске асады. Сондықтан өтімділікті ... мен ... ... банк ... іске ... онда Қазақстан Республикасының Агенттігі тарапынан да іске асады. Банктер өтімділік ... ... ... өйткені өздерінің активтерін және негізгі міндеттемелер бойынша өтеу мерзімі арасында сәйкестік болмайды. Ұлттық Банк банк өтімділігін ағымдағы нормативтік және ... ... ... талдау жүргізеді.
1.2 Банктердің өтімділігіне әсер ететін факторлар
Коммерциялық банктің қаржылық қызметіне талдау нәтижесі, жұмыс бағыты үшін ең бір ... ... ... ... ... ... ... мен банк қызметін банк ішіндегі талдау мақсатымен қадағалау элементтерін байланыстыру болып табылады.
Банк бір жағынан банктің қызметін қарапайым түрідеп елестетсек ол ... ... ... деп ... ... және ... ақшалай несиелік саясатының дәнекері деп білеміз. Банктің қаржылық қызметін талдау Қ.Р Халық банкінің белгіленген нормативтерін және лимиттерін ... ... ... ... банктер табыс алу мақсатымен функционалданған коммерциялық ұйымдар болып табылады.
Қаржылық нәтижені ... - ... ... ... ғана ... ... оның аспектілерін бөлек есебі арқылы бақылап отырады.
Қаржылық ... ... ... ... ... келесі деңгейдегі негізге сүйенген жөн:
Активтер = қарыз капиталы + банктің ... ... ... ... ... ... үшін анықталған ақпаратты, барлық банктердің активтері мен ... ... ... ... оның келісімін, жеделдігін, олармен байланыстырылған тәуекелдерді өңдеу сонымен басшылық дұрыс нақты ақпараттарды және белгіленген нақты уақыт режімінде алып ... ... ... ... ... банк қызметінің тиімділік мәнін жиынтық алдын ала жеткізу, барлық басқарушылық шешімін коммерциялық банктің қаржылық қызметінде экономикалық кешенін талдау деректерінің ... ... ... ... ... қызметін талдауда технологиялар тұжырымдамасын құруды суреттеу және оның ... ... ... мәселені ашу болып табылады.
Бұл деңгей банктің қаржылық нәтижесін анықтауға, оған әсер ... ... ... және банк қызметінің басқару тиімділігін пайда алып келуіне көмектеседі[12].
Банктің қаржылық нәтижесін талдау объектісі ретінде - оның коммерциялық қызметі, ал ... ... - ... өзі болып табылады.
Қаржылық нәтижелерді талдау мақсатында - банктің пайдалы қызметінің резервтер өсімі, ... ... ... ... ... мәселелердің туындауына алып келуі және банктің келешек жұмысында осы ұсынылған негізі ретінде қалыптастыру.
Банктің ... ... ... зерттеу үшін оның түрлерін қарыстырып өту қажет.
Тұрақтылыққа әсер ететін факторлардың көптілігі, оны сыртқы және ішкі болып екіге бөледі, ал оның ... ... ... ... жақтарын көрсетеді.
Тұрақтылықтың әрбір түрінің мазмұнын жеке-жеке 1 сурет бойынша қарастырайық:
- ішкі ... - ... ... ... ... ... ететін ұйым жағдайы, яғни өндіріс құрылымы мен ... ... ... және олардың динамикасы немесе кәсіпорын қызметінің тұрықты жоғары табыстылығын қамтамасыз ететін ұйымның жалпы қаржылық жағдайы. Оған жету негізінде шаруашылық орта ... ... әсер ету ... ... ... - ... шегінде сәйкесінше басқару жүйесімен жүзеге асырылатын, ұйым әрекет ... ... орта ... ...
- ... - ... және сыртқы жағымсыз, тұрақсыз факторлардың шұғыл өзгерісінен сақтап тұратын, бірнеше жылдар аралығында қалыптасқан ... ... ... ... бір ... болуының нәтижесі;
- жалпы тұрақтылық - инвестициялық жобалардың тиімділігін; материалдық-техникалық қамтамасыз ... ... ... ... басқаруды ұйымдастыру деңгейін көрсетеді; пайда алуды қамтамасыз ететін және өндірісті тиімді ... ... ... ақша ... ... болжайды;
685800135255сыртқы
00 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығының түрлері
- қаржылық тұрақтылық - табыстың шығыстан ... ... және ... ... ... қолданылуын қамтамасыз ететін, оларды тиімді қолдану арқылы өндіріс пен ... ... мен ... ... үрдісіне мүмкіндік беретін ресурстардың жағдайын бейнелейді. Ол ... және ... ... ... ... инвестициялық және қаржылық қызмет нәтижесінде меншікті капиталдың жинақталу қарқынын, ұйымның мобилді және иммобилді қаражаттарының қатынасын, меншікті көздермен қорлардың ... ... ... ... ... ... - шығыстардан табыстардың тұрақты жоғарлауының ерекше индикаторы болғандықтан, бұл ұйымның жалпы тұрақтылығының ... ... Оның ... ... ... ... жағдайында экономикалық мәселелердің негізгісіне жатқызылады, себебі жеткіліксіз қаржылық тұрақтылық ұйымның төлемқабілетсіздігін білдіреді, ал артығы шығыстарға бос ... ... ... етіп ... ... ... Сондықтан, қаржылық тұрақтылық, бір жағынан, нарық талаптарына сәйкес келетін, екінші жағынан, ұйым дамуының ... ... ... қаржылық ресурстардың жағдайымен анықталуы қажет. Сонымен қаржылық тұрақтылықтың мәні қаржылық ресурстардың тиімді қалыптасуы, бөлінуі, ... ... ал оның ... түрлері әртүрлі болуы мүмкін[13].
Қалыптасқан жағдайларда қаржылық тұрақтылықтың құрылымын төмендегідей көрсету қажет:
- ағымдық- нақты уақыт мерзімінде;
- потенциалды - ... ... ... және ... ... ... есепке алғанда;
- формалді-сырттан мемлекетпен жасалатын және қолдау алатын;
- нақты - бәсекелестік жағдайында және кеңейтілген өндірістің жүзеге асырылу мүмкіндігін есепке ... ... ... ... ... 2 ... ... қарастырамыз.
Қаржылық тұрақсыздықтың шегі болып кәсіпорынның дағдарыстық жағдайы табылады. Бұл қорлар мен шығындарды (олардың құрамына айналымнан тыс активтер, мерзімі ... ... және т.б. ... өтейтін көздердің жеткіліксіздігімен бірге кәсіпорында шығындар, өтелмеген міндеттемелер, үмітсіз дебиторлық қарыздар бар ... ... ... ... ... ... тұрақтылық
00 ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылық түрлері
Шеремет А.Д. мен Сайфулин Р.С. профессорлардың айтуы ... егер ... мен ... ... үшін тартылатын қысқамерзімді несиелер мен қарыз қаражаттарының мөлшері өндірістік қорлар мен дайын өнім (қорлар мен ... ... ... ... ... аспайтын болса, қаржылық тұрақсыздық қалыпты (мүмкін болатын) болып саналады.
Егер аталып өткен шарттар орындалмаса, онда ... ... ... емес және ... ... ... ... тенденциясын көрсетеді.
* Дағдарыстық қаржылық жағдай, бұл жағдайда кәсіпорын банкроттыққа ұшырауы мүмкін, себебі ... ... ... ... қаржылық салымдар (акционерлерден сатып алынған меншікті акциялардың құнын алып тастағанда), ұйымның дебиторлық қарызы ... ... ... ... ... ... қарыздарын алып тастағанды) және тағы басқа айналым активтері кредиторлық қарызын ( алдағы кезеңдегі ... мен ... ... және басқа да қысқамерзімді пассивтерді өтемейді.
Банк тұрақтылығы бұл - оның ... және ішкі ... ... негативтік факторларына қарсы тұру қабілеттілігі. Көбінесе тұрақтылық категориясы серпінді жүйенің сипаты ... көп ... әсер ... ... ... кездейсоқтық факторларды анықтайды. Сонымен қатар банкте қиын серпінді жүйе ... ... ... ... ... ... өзгерту, оны міндетті түрде жүйелік көзқараспен қарастыру керек.
Тұрақтылық терминін сенімділік - ... ... ... ... ... ... шындық, күдіксіз, қатты ретінде көрсетеді.
Осыдан кейін тұрақтылық пен сенімділік терминдерінің арасындағы айырмашылықты сенімді банк, тұрақтылық банк арқылы ... ... ... банк ... ... ... әр ... бағытта бірдей болмайды.
Банк клиенттерінің бағыттарымен, тұрақты банктің салымшылары қауымдасып, банк олардың алдында міндеттерін орындайды деп ... ... үшін ... ... ... маңызды болып келеді.
Сенімділіктің әр түрлі түсініктері банктің өзінің бағыты болып саналады.банк акционерлерінің мысалына ... өз ... ... ... инвесторлау, дәл осы жерде пайда алу көздері көбейеді деген ұғым қалыптасады. Банк қызметкерлерінің бағыты бойынша тұрақты және жоғарғы ... ... ... ... ... банк орталық банк тұрғысынан болуы мүмкін, ұлттық кеңістік азамат мүддесінің қамқорлығын және банктік жүйе мүдделігін қарау. Сенімділік банк қоғамдық ... ... банк ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз етеді.
Сенімділік банк бұл - клинеттердің сенімі, инвесторлар мен клиенттердің мүддесін қарап, қамтамасыз ... ... де, ... мүддесін өзгертуге жәрдемдеседі, серіктестік өзара тиімділік қатынас принциптерін басқарады, қоғамдық ... ... ... ойы бойынша "тұрақтылық банк"- бұл өте орынды фундаменттік түсінік. Алғашқы түсінік қатынасы"сенімді банк" .Сенімділік тұрақтылыққа тәуелді. Егер сенімді ... ... ол ... ... ... ол ... банк алдамайды деп сенуге болады, ал акционерлердің немесе банк қызметткерлерінің бағытынан өз мүддесін білдіреді, бірақ бұл сенім толық тұрақтылықпен ... ... Банк ... ... сенімділік, мүмкін клиенттер алдында өз міндеттерін орындайды, бірақ оның тұрақтылығымен қималанады, мүмкін табысын қысқартады, зиян ... ... пен ... ... ... ... қарсы қоймау керек. Айырмашылығын анықтау, дербестік құқығына ие, банк жағдайына бірдей сипатта бола алмайды. Клиенттер бағытынан ... ... ... үшін ... ... ... "сенімділік" терминін және "тұрақтылық" түсінігін абстракталық банктің қаржылық жағдайын сипаттауда қолдану орынды. Сенімділік банк бұл - ... ... ... ... ... ... банктердің барлығы сенімді мемлекеттік тіркеу фильтірінен өткен, өз лицензиясы бар. Сенімділік банкі негізінен орталық банкте немесе бұл мақсат үшін басқа ... ... ... ... ... іс ... тәуекелін таңдап, анықтайды:
- нарықтағы банк жұмысының ұзақтығы туралы;
- алғашқы іс тарихы ... банк ... ... ... пен ... ... ... (банк рейтінгісінен).
Сыртқы орта барабар бағытынан тұрақтылық банкін қарастыруға құқылы. Деректер сәйкестігі екі параметрге ие: толық іс белсенділігінің барабары және оның ... ... ... деп - өз ... ... іс белсенділігімен қатысты төмендету банкі. Банк операциялары жалпы шаруашылық мәмілесімен және қызметімен дамып келеді. Егер өнеркәсіп және ... ... ... ... ... онда ... ... өткен ақша ағынының төмендеуі және басқа операциялар көлемінің ... Банк ... ... ... оның ... қызметіне қатысты деуге болмайды. Қосымша ақпаратты екінші параметр бере алады - банк ... ... ... ... ... дұрыс. Сонымен банк тұрақтылығы уақтылы (жалпы экономикалық жағдаымен сәйкестігі), уақытынан бұрын және кешіктірілген. Соңғы екі ... ... ... келе жатқан банктер өзінің тиімділігін төменднтуі мүмкін. Сенімділік түсінігі үш критерийге бөлінеді:
- сапалық;
- үнемі орнында тұру;
- зерттеу сенімділігі.
Сапалық - банк ... ... және ішкі ... ... кері әсері ретінде түсінеді. Өмір сүру тұрақтылығы - бұл екінші сипаттама, ... ... ... ... ... Шынында да банк үшін қолайсыз факторларға ұзақ мерзімді тұрақтылықсыз өмір сүру мүмкін емес. Үшінші сипаттама банк сенімділігі - ... ... - банк ... ... ... ... ... жөн[16].
Коммерциялық банктің сенімділігі - бұл диалектикалық тепе-теңдік, сапалықты нығайту және ... ... ... және ... ... пайдалылық, тиімділік, активтердің сапасы, барабар әдістеріне оймен басқару арқылы ... ... ... сенімділігі.
Осы екі концепциядан кейін өзің сенімділік (банк қаржысының тұрақтылығы) ... ... ... ... көзқарасым бойынша бұл түсініктер синонимдес және оларды банктің ... ... ... ... ... ... ... банк сенімділігінің астарынан өздерінің барлық контрагенттерінің алдында міндеттерін орындап, келешекте талдау жасауда жұмыстарын тұрақты жалғастыру арқылы банк ... ... ... ... ... ұйымының қаржылық тұрақтылығы туралы максималды нақты ықтималдық беру, алдымен арақашықтықты талдау міндетті - бұл ... ... ... табылады. Жоғарыда көрсетілген ықтималдықты барынша көбейту үшін банктің қаржылық жағдайын талдау әдісіне бағытталады.
Дағдарыстық және тұрақсыз қаржылық жағдайында тұрақтылық қорлар мен ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылықтың жағымды факторы қорлардың қалыптасу көздерінің бар болуы, жағымсыз факторы қорлардың көлемі ... ... ... және ... қаржылық жағдайдан шығу жолдарының негізгісі мыналар болады: қорлардың қалыптасу көздерін толықтыру мен олардың құрылымын ынталандыру және қорлар деңгейінің негізді төмендетілуі.
Қорларды ... ... ... анағұрлым тәуекелсіз әдісі айналымнан тыс активтерге салынбаған ... ... ... ... ... ... салық салудан кейін пайданы бөлу есебінен немесе пайданы қайта бөлу ... ... ... ... ұлғайту болып табылады. Қорлар қалдығын жоспарлау, соныменен пайдаланылмаған тауарлы-материалдық қорларды жүзеге асыру ... ... ... ... орын ... Қорлар жағдайын терең талдау қаржылық жағдайдың ішкі талдаудың құрылымдық бөлімі ретінде болады, ... ... ... жоқ және ... ... ... ... ететін қорлар туралы ақпаратты қолдануды көздейді[17].
Қазіргі даму кезеңінде экономикалық қатынастардың несие - банктік жүйесін ел ... ... ... ... ... келеді. Қазақстанның коммерциялық банктері күрделі жүйелерді қалыптастырады, өз клиенттерінің, акционерлерінің шарттасқан капиталға салынған салымының максималды ... ... ... ... ... және ... емес ... сұраныс ұсынысын, сонымен қатар барлық қоғамның несие жүйесіндегі ақшалай және тұтас экономикалық тұрақтылығының мүддесін қамтамасыз етуге міндетті[18].
Банк ... ... ... бұл банктің депозиттік базасының сапалылығы. Депозиттік базаны мерзімді депозиттік және жинақ салымдары, есеп айырысу және ағымдағы шоттардағы ... ... ... ... ... және жеке ... қаражаттары құрайды.
Депозиттердің сапалылығының басты критерийі олардың тұрақтылығын сипаттайды. Депозиттердің ... ... ... көп болса, банктің өтімділігі соғұрлым жоғары болады. Депозиттердің тұрақты бөлігінің көбеюі банктің өтімді активтерге мұқтаждығын азайтады. ... ... ... ... жоғары тұрақтылыққа ие, өйткені бұл депозиттердің түрі пайыз мөлшерлемесіне байланыссыз. Банкте осы депозит түрінің көп ... ... ... ... сапалылығы мен жылдамдығы, банктің клиентке жақын орналасуы сияқты факторларға ... Ал, ... және ... ... ... ... ... дәрежесіне ие, себебі оған банктің пайыз мөлшерлемесі ықпал етеді.
Банк өтімділігінің жағдайы бірқатар ... ... яғни банк ... тыс ... ... ... ... жатады:
- елдегі жалпы саяси және экономикалық жағдай;
- бағалы қағаздар нарығының дамуы;
- банкаралық ... ... ...
- қайта қаржыландыру жүйесін ұйымдастыру;
- Орталық банкінің қадағалау қызметінің тиімділігі.
Банк өтімділігін басқару үдерісінің басты ... ... ... өлшеу және басқаруға, сондай-ақ түзету шараларын жүргізуге байланысты белгілі бір жүйені қалыптастыру болып табылады.
Өтімділікті басқару ... ... ... ... ... ... және оған ... жасау;
- банктің қаржы нарығына қолжетімділігін басқару;
- көзге көрінбейтін жағдайларға байланысты өтімділікті жоспарлау.
Сонымен, тұрақтылық түсінігін зерттей келе, оның жалпы түрлері ... ... ... ... ... , ... және қаржылық тұрлерін бөліп көрсетуге болады. Бірақ зерттеліп отырған тақырыпқа жақын кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы едәуір маңыздылыққа ие болғандықтан, оның ... ... да ... ... Оның ... ... қаржылық тұрақтылығын ағымдық, потенциалды, формальды, нақты етіп төртке бөледі. Сонымен бірге қаржылық жағдайлардың тұрақтылық дәрежесіне байланысты төр түрі, яғни абсолютті ... ... ... және ... жағдайлары анықталды.
1.3 Коммерциялық банктің активтер мен пассивтер ... ... ... ... активі мен пассивін басқару тұжырымдамалары мен теорияларын қаржылық менеджменттің ... ... ... ... ... ... ... ғалым Ю. Бригхемның еңбектеріне сүйенетін болсақ, онда қаржылық менеджменттің өзі дербес ғылым ретінде ғылым ретінде ХХ ... ... ... айтады.
Қаржылық менеджмент ғылымның негізгі өзегіне мен жатқызуға болады. Себебі, осы екі теория да кез ... ... ... ... ішінде коммерциялық банктің активі мен пассивін басқаруға тікелей қатысты.
... ... ... ... ... ... ... Г. Марковиц болды және ол өзінің 1952 жылы ... ... ... осы ... ... қағидаттарын жасады. Қаржылық менеджменттің осы бір маңызды теориялық тұжырымдамасының негізіне инвестициялық қоржынды құру барысындағы статистикалық талдаудың әдістемелігі мен тәуекел және ... ... ... ... ықшамдау қағидаттары жатады. Оның теориясын сәйкес, активтердің жиынтық тәуекелін тәуекелді активтерді бір қоржынға біріктіру арқылы ... ... ... яғни ... - ... ... ... қағаздарды -инвестициялық қоржынға, мерзімді валюталық нарықтың құралдарын - валюталық қоржынға біріктіруді көздейді.
Банк ... үшін бұл ... екі ... ... біріншіден, инвесторларға қатысты тәуекелді төмендету үшін барлық тәуекелді ... ... ... ... ... ... ... бойынша тәуекелдің деңгейін жалпы қоржынға шаға отырып өлшеуге болатындығы. Осы теориялық тұжырымдама негізінде, қоржын ... ... ... ... ... ол күтілетін нарықтық тәуекел жағдайында табыстың қамтамасыз етілуі және күтілетін табыс деңгейінде тәуекелді барынша ... ... ... ... ... ... активтердің ықшамды қоржынын қалыптастыру тәсілдерін анықтап бере алды [19.].
Банктің активі және пассивін басқаруда ... ... ... ... ресурстарының басым бөлігі тартылған қаражаттардан тұрады. Сондықтан тиімді несиелік, валюталық, инвестициялық және өзге де қоржындарды ... ... ... ... ... және ... міндеттерін шешуде өте маңызды.
Банктегі қаржы менеджментінің теорияларының біріне жатады. ... ... ... ... болуымен және дамуымен бірге пайда болған. Бастапқыда банк өтімділігіне қатысты екі көзқарас қалыптасады. Бірінші көзқарас бойынша активтердің құрылымы ... ... ... ... ... ... келу ... және ол өз кезегінде банктердің өтімділігі үшін белсенді саясат жүргізуге тиістігін талап ... Осы бір ... ... ... ... қаржылық талаптарының мерзімдері мен шамасы бойынша, оның міндеттемелерінің мерзімдері мен өлшемдеріне сәйкес болуы қажет деген қалыптасты.Екінші көзқарас бұл ... ... ... мен пассивтерінің шынымен сәйкес келмейтіндігін тұжырымдады. Бұл көзқарас бойынша кез ... ірі ... банк ... ... ... ... нақтырақ айтқанда экономикалық дағдарыстардан, банкроттықтан, ссудалар бойынша төлемсіздіктен, несие нарығындағы сұраныс пен ұсыныс конъюнктураларынан және өзге де ... ... ... ... ... банк активтерді басқару үш әдістемелік бағытқа негізделген.
Біріншісі - коммерциялық банк өтімділігін сақтай алады, егер оның ... ... ... ... ... олар уақтылы қайтарылатын болса.
Екіншісі - коммерциялық банк өтімді болуы мүмкін, егер ол өзінің активтерін ... ... өзге ... мен инвесторларға сата алса.
Үшіншісі - коммерциялық банктің өтімділігін жоспарлауға болады, егер де ... ... ... ... алушының болашақтағы табысы негізінде құраса.
Осы үш әдістемелік бағытқа активтерді басқарудың үш ... ... ... , және . Бұл үш ... ... активін басқарумен тікелей байланысты.
Қазіргі кезде біздің елімізде мұндай бағалы қағаздарға мемлекеттің бағалы қағаздары мен агенттік ... ... ... ... ... бағалы қағаздары ретінде тез іске асатын активтерге ҚР Үкіметінің бағалы қағаздары мен ҚР ҚҰБ қысқа ... ... ... Ал агенттік бағалы қағазға (ҚИК) АҚ-ның облигацияларын жатқызамыз.
2001 жылдарға дейін ҚР екінші деңгейдегі ... ... ... ... көп бөлігін мемлекеттің бағалы қағаздары құраған болатын. Бүгінгі күні оларды ... ... ... олар ... ... ... байланысты шығарылмайды. Керісінше ҚҰБ-нің бағалы қағаздары мен ҚИК облигацияларының үлесі ... ... ... ... арта ...
Біздің елімізде вексель бағалы қазаз ретінде заңда көрсетілмесе де, 2000 жылдан бастап енгізіліп отырған бірінші класстық ... ... ... ... алу ... ... бағдарламасы 2010 жылға дейін жүзеге асты. Соған сәйкес, бірқатар ірі банктер өздерінің жетекші вексельдік оператор ретіндегі қызмет көрсететін ... ... ... ... Бұл жерде бірінші класстық эмитенттерге қазақстандық ұлттық компанияларды жатқызады.
Банктегі қаржы менеджментінің қағидаттарын ғылыми негіздеуде банктің тұрақтылық теориясының маңызы ерекше. Ол ... ... ... ... ... және басқару әдістері негізделеді.
Банктегі қаржы менеджменті мынадай бағыттарды қамтиды [20.]:
- Стратегиялық және ағымдағы жоспарлау;
- Банктің ... ... Банк ... басқару;
- Пассивтерді басқару;
- Өтімділікті басқару;
- Табыстылықты басқару;
- Активтер мен ... ... ... ... ... ... қоржынды басқару;
- Инвестициялық қоржынды басқару;
- Тәуекелдерді басқару.
Банктік қаржылық менеджменті бұл банктегі ақшалай ресурстарды қалыптастыру және орналастыру және ондағы кез ... ... ... байланысты шараларды білдіреді.
Бүгінгі күні банктер өздерінің активтер мен пассивтер балансын ... ... және оны ... ... ... ... алу және ... тәуекел деңгейін қамтамасыз етуді жатқызады. Банктің активтері мен пассивтерін кешенді басқару банкке ... және ... ... ... ... әр ... маусымдық ауытқулардан қорғау және банктің түпкілікті мақсатына қол жеткізетін активтер қоржынын қалыптастыру құралы ретінде зор мүмкіндік береді.
Коммерциялық банктің активтер мен ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- банктің қысқа және ұзақ мерзімді өтімділігін басқару;
- банктің табыстылығы мен рентабельділігін ұстап отыру
- және ...
- банк ... ... және құрылымын басқару;
- банктің пайызсыз шығыстарын басқару;
- салық ауыртпалығын ықшамдау және азайту;
- банктің ... ... ... немесе арттыру.
Жоғарыда белгіленген міндеттер, активтер мен пассивтерді басқарудың ... ... ... қарастырылған және оларды банк қызметінің тиімділігі тұрғысынан шешу жолдарын іздестіру банктің активі мен ... ... ... ... ... қол жеткізуге мүмкіндік жасайды.
182880039370Банктің
қаржылық менеджменті
00Банктің
қаржылық менеджменті
30860998509000
1943100186690Активтер мен пассивтерді басқару
00 ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... басқару
0152400 ... ... ... ... ... басқару
480059938100001485899381000014859003809900
400050012699008000992374900018288001269900
5420359901700030860999017000
4505960151130Капиталды басқару
00 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
00 Несиелік тәуекелді басқару ... ...
00 ... ... ... ... ... басқару
00 ... ... ...
086360Инвестициялық қоржынды
басқару
00 ... ... ... емес ... ...
00 ... емес ресурстар қоржынын
басқару
0216535 Табыстылықты өтімділікті ... ... ... ... ...
00Операциондық
тәуекелді басқару
308609911747500
233426043815Нарықтық (валюта, пайыздық, баға)
тәуекелдерін
басқару
00 ... ... ... ...
тәуекелдерін
басқару
3-сурет. Коммерциялық банктің активтері мен пассивтерін кешенді басқару үлгісі
Банктің активі мен пассивін басқару қызметі ... ... ... асырылуға тиіс екендігі белгілі. Ондай қызметті отандық банктер тәжірибесінде активтер мен ... ... ... және пассивтерді басқару комитеті (АПБК) жүзеге асырады. Комитет мынадай қызметтерді атқарады ... Банк ... мен ... ... қызметін атқаратын әдістемелерді және регламенттерді даярлайды;
- Қаражаттарды тарту және орналастыру өлшемдері туралы шешімдер қабылдау;
- Бекітілген ... ... банк ... ... сай ... ... Банктік тәуекелдерді басқаруға байланысты әдістемелерді жасау;
- Банк ... ... және ... ... болжауға; бақылау жасау, өтімді қаржаттарға деген қажеттілікті анықтау және ... ... ... ... ... ... және бағыттары бойынша қысқамерзімді болжамдар жасау;
- Банктің баға саясатын жасау;
- Нарықтық пайыз мөлшерлерлемелерінің өзгерісінен туындайтын тәуекелге қатысты банк ... ... Банк ... ... ... және ... ... Қаражаттарды тартатын және орналастырумен айналысатын құрылымдық бөлімшелер арасындағы жұмысты үйлестіру;
- Банк капиталын басқару;
- Тәуекелдерге қатысты реттеуші ұйымдардың заңи және ... ... ... ... мен ... ... жөніндегі комитеттің құрылымын төмендегі сызбамен берілген (4-сурет).
148590073025Активтер мен пассивтерді ... ... мен ... ... комитеті
30854659207500
3477260152400Несиелік тәуекел басқармасы
00 ... ... ... ... тәуекелдер басқармасы
00 ... ... ... ... басқару
00 ... ... ... ... ... баға ... басқару
00Валюталық, пайыздық, баға тәуекелін басқару
1485899-825500
1828800130810Қазынашылық.
Өтімділік тәуекелін басқару
00 ... ... ... ... мен ... ... ... комитеттің құрылымы
Банк активтерін және пассивтерін басқару жүйесінде ең маңызды тәуекелдерді басқаруға өтімділік тәуекелін басқару, несиелік тәуекелді, пайыздық тәуекелді және ... ... ... ... ... ... басқарулар жатады. Тәуекел айнасына банктің қаржылық нәтижесін жатқызатын болсақ, онда банктің табыстылығын немесе рентабельдігін басқару, жалпы оның құрылымдық ... ... және ... ... да ... ... және ... басқару жүйесінің маңызды элементтеріне кіреді.
Банк активтері мен пассивтерін күрделі басқару бұл банк қызметінің ... ... ... ... тәуекелді төмендетуге бағыталған банктің стратегиясын жасауды білдіреді. Күрделі басқару капиталдың жеткілікті шамасын белгілеу, өтімділік пен сезімтал пайыз мөлшерлемелерін анықтау, несиелік ... ... ... ... ... сапасын бақылау сияқты шараларды қамтиды. Күрделі басқарудың артықшылығы, яғни ол ... ... ... ... және ... ... барынша көрсете біледі. Сонымен қатар банк активтері мен пассивтерін басқару жүйесінде басқару құралдары ретінде банктің стратегияларының орыны ерекше. Банктің ... даму ... ... ... ішінде несиелік, депозиттік, инвестициялық стратегиялары, тәуекел стратегиялары болып бөлінеді.
Банк ... мен ... ... ... ... келесі бетте сызбамен беруге болады (5-сурет).
48260-31750Активтер мен пассивтерді кешенді басқару саясатын жасау
00Активтер мен пассивтерді кешенді басқару саясатын жасау
80009913081000297179913081000537209913081000
4457700152400Ішкі ақпарат жинау
00 Ішкі ... ... ... ... ... ... жинау
00 ... ... ... ... ... мөлшерлемелерді, тарифтерді, комиссияны) басқару
00Баға белгілеуді (пайыздық мөлшерлемелерді, ... ... ... ... ... ... басқару
00Өтімділікті басқару
4277360161290Валютаны басқару
00 ... ... ... ... Баға ... ... ... ... мен ... ... басқару үдерісі
Банк активтер мен пассивтерін басқару банктің меншікті және тартылған ақша қаражаттарын, олардың көздері мен ... ... және банк ... ... туындайтын тәуекелдерді талдаудан басталады.
Активтер мен пассивтерді басқару сыртқы және ішкі тура немесе нақты ақпараттардың болуын талап ... Бұл ... ... ... банктің экономикалық даму және даму стратегиясын жасау үшін қажет болса, ал ішкі ... ... ... мен ... ... ... орындалуын қадағалау және оған қажетті өзгерістер енгізу үшін қажет. Банктің ... ... ... ... сенімді және уақтылы болуы тиіс [22.].
1-кестеде көрсетілгендей қажетті басқарылатын ақпараттарды мынадай көздер есебінен ... ... мен ... ... ... ... ... 1-кесте
Сыртқы ақпараттар
Ішкі ақпараттар
Экономикалық есеп берулер:
* жалпы болжамдар;
* қызмет көрсету саласындағы іскерлік белсенділік;
* үкіметтің ... ... ... мен ... ... ... мерзім ішіндегі активтердің немесе пассивтердің көлемі және бағасы;
* жоспармен / бюджетпен және ... ... ... ... ... көлемі
Қаржы нарықтары:
* пайыздық мөлшерлемелер, валюталық бағам, акциялар бағамы,
* банктің және оның негізгі бәсекелестерінің қайталама ... ... ... құралдарының жағдайы;
* қайталама нарықтағы несиелік тәуекелдің бөлінуі;
* инновациялардың ... ... салу және ... алу:
* реттеуге ықпал ететін және күтілетін өзгерістер;
* ... салу және ... ... ... ... ... қолайсыз өзгерістер қорғану.
Реттелетін нормаларға сай келу:
* капитал;
* өтімділік;
* ашық валюталық ұстаным шегі;
* ішкі ... сай ... және ... нормаларға сәйкес нақты мәліметтерді қалыпқа келтіруге байланысты күтілетін шаралар.
Пайыздық тәуекел бойынша ұстаным:
* ағымдағы ұстаным;
* пайыздық мөлшерлемелердегі ... ... ... ... ... ... ... ұлғаюынан күтілетін ұстанымның өзгеруі;
- пайыздық мөлшерлеме бойынша бейтарап ұстанымды ұстауға қажетті түзетілулер.
- пайыздық мөлшерлеменің әр ... ... ... ... ... ұстанымның жабылуы.
Ақпараттық ағындар тиісті бөлімшелерде өңделіп, кейіннен активтер мен ... ... ... ... бір ... қолдануы үшін берілуі тиіс. Активтер мен пассивтерді басқару банктің барлық қаржылық саясаты және стратегиясымен қамтамасыз етіледі.
Банк ... ... ... мөлшерлемелердің тез өсуі және валюталық бағамның өзгеруі, сондай-ақ нарықтық тәуекелдердің банктің қаржылық қызметтеріне ықпалын күшейте түскендіктен, банктерді активтер мен пассивтерді ... ... ... ... [23].
Біздің ойымызша, банк активтері мен пассивтерін теңгерімді басқарудың түпкілікті нәтижелерілеріне мыналар жатады::
- банк акционерлері, кредиторлары мен ... ... ... ... деген барлық қажеттілікті жабуға жеткілікті өтімділіктің деңгейін ... ... ... ... (пайыздық мөлшерлемелердің өзгерісіні сезімтал актив мен пассивтер арасындағы алшақтық) басқару және белгіленген тәуекел шегінде табыстылықты арттыру;
- белгіленген тәуекел ... ... ... ... пайда табу;
- кез келген іскерлік тәуекелдерді жабуға арналған капиталдың жеткілікті шамасын ұстап отыру;
- банк активтері мен пассивтерін тиімді басқаруды және ... ... ... ету ... ... өнімдерін және көрсететін қызметтерін бағалауды ықшамдау.
Қорыта айтқанда қазіргі жағдайда банктің активтер мен пассивтерін ... ... ... ... ... ... және әлемдік нарықтардағы бәсекелестіктің артуымен;
- жаңа күрделі банктік өнімдердің пайда болуымен;
- тартылған ресурстар құрылымындағы маңызды өзгерістермен;
- орталық банк және өзге ... ... ... ... банк ... ... әдістерінің өзгеруімен;
- экономикада тұрақсыздықтың орын алуымен;
- банк қызметін, оның барлық бағыттары бойынша үйлестіру қажеттігімен;
- банк қызметін ... ... ... ... ... қойылуынан;
тәуекелдерді басқарудың жалпы шеңберінде банк қызметін көрсетуге қатысты тәсілдерді үйлестіру қажеттігімен
2. АҚ-ның қаржылық ... ... ... ... нарығындағы қаржылық ... ... АҚ - ның 1990 жылы ... АҚ ... ... ... ... қоржыны және пайда мөлшері бойынша ірі жеке меншік қаржы институты болып табылады.
Қазкоммерцбанк ... ... ... сәйкес, 1990 жылы 12 шілдеде құрылған Медеу банкінен басталады. Қазақстан мемлекеті тәуелсіздік алғаннан кейін, банк ААҚ болып қайта тіркелді және ... ... ... ҚР ... ... 1991 ... 21 қарашадағы №48 лицензиясын алды. Бұл күн Қазкоммерцбанктің ресми туылған күні болып есептеледі.
1993 жылдың 15 ... ... ... ... ... ... ... 950,6 миллиард рубль сомасында 1961 - 1992 ... ... ... үлгілері алып тасталды. Ұлттық валютаны енгізгеннен кейін, экономиканы қолма - қол ақшамен қамтамасыз ету мәселесі күн ... алып ... ... ... Көбі ... ақша ... ... қамтамасыз етілетініне байланысты болды. Ал, Қазкоммерцбанк 1994 жылдың сәуірінде өзінің жеке даму стратегиясы мен өсіп жатқан жеке кәсіпкерлік ... ... бере ... ... ... ... жаңа деңгейге шықты. Осы уақыттан бастап Қазкоммерцбанк, бүгінде 22 бөлімше, 51 кассалық - есеп айырысу орталығы мен 12 ... ... ... ... ... ... ... торабы елдің негізі іскерлік және тұрғындар орталығына қатысу да. Осы жылдан бастап банк Ұлттық банк пен елдің Қаржы ... ... - ақ ... ... - ... ... ... жаңғыру және даму банкі, Ислам даму банкі, Kreditanstalt fur wiederaufbau және Азия даму банкі дайындаған және демеушілік ететін бір ... ... ... ... жылы ел ... ... негізі оң нәтижесі экономикалық құлдырау қарқынының бәсеңдеп, инфляция деңгейінің едәуір төмендеуі болды. Сол жылы Қазкоммерцбанк ҚР үкіметінің ресми кеңесшісі ретінде, ... және ... мәні бар ... ... ... жекелеген кәсіпорындарын қайта құрылымдау және жекешелендіру сияқты ұсыныстар ... ... жылы ... ... ретіндегі Қазақстанның даму жылдары ішінде бірінші рет ЖІӨ - нің артуы байқалды, инфляция қарқыны мен теңгенің ... ... ... едәуір төмендеді. Қазақстанның 1996 жылы шілдеде ХВҚ келісімінің 8 бабы ... ... ... ... оқиға болды, бұл ағымдағы операциялар бойынша теңгенің айырбасталуын ресми бекітті және ... жоқ ... ... ... ... ... берді.
Республиканың 1997 қаржылық жылы РЕПО және кері РЕПО операцияларын белсенді жүргізуді ... СВОП - ... ... операциялық практикаға енгізуімен белгілі болды. Бұл жыл ҚКБ үшін Credit Commerciale de France атты ... ... ... атап ... Оның ... ... ЕЖДБ ... және қарқынды институционалдық дамуды көздеген бағдарламасын жүзеге асырады. 1997 жылдың маңызды ... - ... ... ... ... үшін ҚКБ - ның ... мемлекеттік экспорттық сақтандыру компаниясының қарызгері ретінде бекуі ... ол ... ... қарызгер ретінде республика Үкіметін ғана мойындаған болатын. Осы жылы ҚКБ өзінің ... ... ... ...
1998 жыләлемдік қаржы нарықтарында дағдарыстық құбылыстардың шиеленісуімен және Қазақстанның ... ... ... нашарлауымен белгілі. Бұл жыл ҚКБ тарихындағы қызық жыл болды. Мамырда банк Қазақстандық корпоративтік эмитенттер ... ... ... 100 млн. АҚШ ... үш жылдық еурооблигациясын шығарды. Одан кейінгі жылдары банк барлығы 1,5 млрд АҚШ доллары сомасына ішкі және халықаралық облигациялар ... ... ... ... ... құбылатын айырбастау бағамы (ЕҚАБ) енгізілді. Бірнеше рет қоғамқабылдаған шаралар қазақстандық экспорттың қалпына ... және ... ... ... ықпал етті. Қазақстандық банктер енді посткеңестік кеңістіктегі өзінің көшбасшылығына нық келе жатты. 2001 жылы ҚР ... ... ... ... қоры алдындағы барлық міндеттемесін - 390,5 млн. доллар - ... ... ... ... Бұл ... ... және елдің банктік жүйесі үшін кезеңдік сәт сияқты болды. 2002 жылы Қазкоммерцбанк елде ... ... ... ... - 7 ... DEG ... ... тікелей - үкімет кепілдігінсіз ұзақ мерзімді несие алды. Елге деген ... яғни ... де, ... ... де ... арта ... жыл ... экономикасы үшін қолайлы жыл болды.Қаржылық аяда алдыңғы екі жылдың оң үрдістері жалғаса берді: инфляция мен ... ... ... ... ... ... ... өсті, банктерді капиталдандыру және тұрғындар салымдары ұлғайды, банктердің ... ... ... мен ... ... ... төмендетуі байқалды. Қазақстан ТМД елдері ішінде бірінші болып Moody`s Investors Services агенттігіне инвестициялық рейтингісін алды. Айырбастау бағамын девальвациялау нәтижесінде, ... 1999 - 2003 ... ... 64,66 % - дан 3,3% - ға едәуір төмендеді, алтынвалюта резервтері 1,6 есе өсті. Осы жылы ... ... яғни ... ... шығып, Қырғызавтобанктің 74% акциясын алды, соның нәтижесінде ол ... ... деп ... ... ... теңге бағамы мұнайға әлемдік бағаның артуына байланысты нығая бастады. Елге валюталық түсім ... ... ... халықаралық ынтымақтастықты дамытып, бизнесті бірлесе жүргізу позициясы тұрғысынан тартымды бола ... ... жылы ... ... ... ала бастады: жыл қорытындысы бойынша жиынтық банктік капитал 347 миллиард доллардан асып ... ... ... бұрынғыдан да әлеуметтік бағдарланған банкке айналуда. Осы жолда Қазмоммерцбанк тағы бір маңызды қадам жасады, оның ... 2008 ... ... > ... қоры ... Қайырымдылыққа жыл сайынғы шығыстар енді бір миллион долларға дейін жетеді.
2006 ... ... ... ... ... бірге айырбастау бағамының динамикасы бойынша да бірқалыптылау болды. 2008 жылы ел ... ... ... ... ... мен көлемі ұлғайғаны байқалды, Ұлттық банк төлем карточкалары нарығын дамытуға ... ... ... ... келетін болсақ, 2008 жыл банк тарихындағы тамаша жылдың бірі болды. ҚКБ отандық нарықтағы өзінің көшбасшылығын нығайтты. The Banker журналы ... ... ... ... ... мөлшері бойынша әлемнің 1000 ірі банкі тізімінде Қазкоммерцбанк2008 жылғы 718 орыннан 626 - шы ... ... ... ... 31 ... ... есеп - қисаптың халықаралық стандарттары ... ... банк ... 2,4 ... ... (2444 млрд. теңге немесе $19,2 млрд.) теңесті.
Ал, осы көлемнің 60% - ын (5,4 млрд.$) қарыз алады. 2007 жылы банк 20,563 ... ... ... (154,7 ... ... ... Бұл бір ... есептелгенде 51,17 теңгені құрайды. Ал, банктің меншік капиталы 2007 жылы 87,4 млрд. теңгеге дейін (652,1 млн.$) артты.
Банктің ... ... ... ... ... теңге мен шетел валютасында несие беру болып табылады. Банк ... ... ... ... және ... ... ... сияқты төлемдерін, сондай - ақ, бөлшек сауда банкингі сияқты ағымдағы шоттаына қызмет көрсету ... ... кең ... ... ... Банк активтерiнiң құрылымы
Банктік депозиттер қаражат тартудың елеулі көзі болып табылады. Олар жалпы қорландыру көлемінің шамамен үштен бір ... ... 2010 ... ... ... клиенттер шотындағы қалдықтар көлемі бір жарым есеге өсіп, 303,4 млрд. теңгеге (2,3 ... $) ... ... ... ... ... 652 млн. ... асып түсті. Депозиттік шоттар саны 2010 жылдың өзінде ғана 65,06 ... 73 ... ... ... ... 31 ... жай - күйі ... банкте ипотеканы қосқанда, 67 мың тұтынушылық несиесіне қызмет көрсетілді. Тұтынушылық несиенің жалпы көлемі 641 млн. ... ... ... ... және ірі Қазақстандық және Қазақстанда өз қызметін жүзеге асыратын халықаралық бірлестіктерге түрлі өнім мен қызметтер ұсынады; сауда, жобалық қаржыландыру, ... ... ... басқару, сондай - ақ, қысқа мерзімді несилеу мен басқа да ... ... ... ... Банк өз ... ... ... өтімділік деңгейін қолдау мақсатында, әдетте, корпоративтік клиенттер үшін 18 айға дейінгі орташа мерзімге несие, сондай - ақ ... ... ... ... ұзақ ... ... ... Банк Қазақстандағы өзінің негізгі клиенттері үшін шетелдік банктермен бірлестірілген несиелер ұиымдастырады және ... мен ... ірі ... ... ... ... жеке ... үшін тұтынушылық несиенің:жедел несиелеу, кезек күттірмейтін мұқтаждарды несиелеу, автомобиль сатып алуға несие беру, ипотекалық несиелеу бағдарламаларын ұсынады.
2010 жылдың 1 ... 29 ... ... ... ... ... ... ресімдей отырып, несие, ағымдағы шот ашу бойынша жеңілдетілген сыйақы мөлшерлемесін және банктік қызметтеріне төмен тарифтер алуға ... ... ... ... ... ... мен өзге банк ... арасында бағдарламаларды тестілеу негізінде шағын және орта ... ... ... ... ... отырып әзірленген деген жалпы атаумен Қазкоммерцбанктен шағын және орта бизнесті неиелеудің 9 ... ... (1 000 - нан 10 000 АҚШ ... ... ... несие беріледі).Бұл несиелендіру бағдарламасы жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге арналған. Несиелендіру мерзімі айналым ... ... үшін 3 ... ... 5 жылға дейінгі уақыт аралығына беріледі. Сыйақы мөлшері жылына теңгеде де, АҚШ ... да 17%- дан, 18,8% (60 ай), 19% (36 ай) - ға ... ... АҚ - ның несиелік портфеліне талдау
Банктің несие портфелі - бұл берілген ссудалардың, нақты ... ... ... ... мен сапасының сипаттамасы.
Осындай критерилердің бірі болып, шетелдік және отандық тәжірибеде қолданылатын несие ... ... ... Сондықтан критериде несие портфелінің сапасы анықталады. Несие портфелінің сапасын талдау мен ... банк ... оның ... ... ... ... береді. Несие портфелін басқарудың бірнеше этаптары бар:
1. жеке ... ... ... бағалау критериін таңдау;
2. ссудалардың негізгі топтарын, олармен байланысты тәуекел пайызын көрсетуімен анықтау;
3. банктен берілген әр ссуданы бағалау;
4. топтастырылған ссудалар ... ... ... ... анықтау;
5. несие портфелінің сапасын бүтіндей бағалау;
6.динамикадағы несие портфелі құрылымының ... әсер ... ... ... банк ... ... тәуекелге ортақ резервтік қор сомасын анықтау;
8. несие портфелінің сапасын жақсарту мақсатында шаралар ұйымдастыру.
АҚ - ның 2010 жылдың 31 ... жай - күйі ... ... ... ... 772,006млн. теңгені құрады. Алдыңғы жылмен салыстырғанда (524,810 млн. теңге) 247,196 млн. теңгеге (47,1%) өскен. ... 31 ... ... ... портфелінің үлесі (брутто) 2008 жылдың жай - күйі бойынша 74,6% - бен ... 64,6 % - ды ... 2010 жыл ... банктен саудалық және жобалық қаржыландыруға берілген документарлық несиелендірудің өсу ... ... 54,9 % - ды ... Бұл ... несие портфелі көлемінің 2008 жылдың аяғында 64,462 млн. ... ... 2010 жыл ... 99, 879 млн. теңгеге ұлғаюына әкелді. 2010 жылдың 31 желтоқсанындағы жай - күйі бойынша несие портфелінің жалпы көлемі ... және ... ... ... 2009 ... 31 ... жай - күйі бойынша 557,9 млрд. теңгемен салыстырғанда 48,3% ... 827,1% - ды ... ... ... ... (млн. ... ...
2009жыл
31 желтоқсан
2010 жыл
31 желтоқсан
Клиенттерге берілген ссудалар
772,006
524,810
Клеиенттер берілген ссудалары бойынша ... ... ... ссудалар, нетто
729,844
494,931
Шартты міндеттемелер
Кепілдіктер
39,928
22,972
Аккредитивтер
59,951
41,490
Шартты міндеттемелер бойынша шығындарға резервтер
(2,589)
(1,530)
Шартты міндеттемелерр, нетто
97,290
62,932
Барлық ссудалар және шартты міндеттемелерр, нетто
827,134
557,863
Қазақстандағы ірі және орташа кәсіпорындарға және Қазақстанда ... ... ... ... ... көрсетеді,саудалық қаржыландыру, жобалық қаржыландыру, қысқа мерзімге несиелендіру, шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... істеп, қызмет көрсетеді. Мұнымен бірге банк,тұтыну және ипотекалық несиелендіруді, несиелік карталар бойынша несиелендіру, сонымен бірге шағын бизнесті дамыту бағдарламасының ... жеке ... ... жүргізе отырып, жеке секторға да өз қызметін көрсетеді
Банк 2010 жылы ... ... және ... ... секторын несиелендіру, жеке секторды, транспорт және байланыс, металлургия және ... ... және ... ... саласында несиелендіру көлемін ұлғайтуды жалғастырды. Несиелік портфельдің көп мөлшерін құрылысқа, сауда және жеке секторды несиелеуге бағытталған ссудалар алып отыр. ... ... ... ... ... 59,6% ... ... қатар шағын компанияларға қаржылық жағдай жасайды немесе ... ірі ... ... ... ... ... 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша несие портфелінің құрылымы біршама өзгерген.Құрылысқа несиелер 2,3 есеге ұлғайған, және олардың үлесі 2009 жылдың аяғында 17,2 % - дан, 2009 ... ... 27,3 % - ... ... Алматы және Атырау қалаларындағы ірі масштабты құрылыстардың дамуымен байланысты өсті.
Сауда компанияларына берілген несиелер 51,7 % - ға өсіп,олардың портфельдегі ... ... ... ... 18,5% бен ... 2010 ... аяғында 19,1% - ға дейін өсті. Жеке секторларға берілген тұтыну несиелері, құрылыс және тұрғын үйді несиелендіруге ... (2009 ... ... ... ... көлемі өсу үстінде. Берілген ссудалардың үлесі жалпы портфельде 2009 жылдың 31 желтоқсанындағы жай - күйі бойынша 13,9% - дан 2010 ... 31 ... жай - күйі ... 13,2% дейін төмендеген. Көлік компанияларына және байланыс кәсіпорындарына ... ... 31,9% - ға ... ... ... ... ссудалық портфельдегі үлесі 2009 жылдың аяғында 5,9% - дан 2009 жылдың аяғында 5,3 % - ға ... ... ... ... 31 ... жай - күйі ... отын - ... өнеркәсіпке ссудалар көлемі жылдың басымен салыстырғанда 33,9 млрд. теңгеге дейін төмендеген 37 млрд. ... ... 2009 ... 31 желтоқсанында (8,3% - ға азайған), ... ... ... ... ... 2008 ... аяғына 7,1% - дан 4,4% дейін азайған.
Ауылшаруашылық компанияларға берілген несиелер 3,3% төмендеп, бұл несиелердің үлесі банктің жалпы ... ... 2009 ... ... 6,5% - дан ... 31 желтоқсанындағы жай - күйі ... 4,3% - ға ... ... ... өнеркәсібі несиелерінің үлесі жалпы ссудалық портфельдерде 2009 жылдың аяғында 3,7% - дан 2009 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдайы бойынша 3,9 % - ға ... ... ... ... ... ... ... экспорттық қабілетімен ірі конгломраттарға беріледі. (Төменде көрсетiлген диаграмма түрiнде салынған 6 - суретке қараңыз)
Тәуекелдік ... ... ... шектелуі банк саясатымен байланысты, банктің ссудалық портфелінің негізгі бөлігін шетел валютасындағы несиелер құрайды және біршама үлесі АҚШ долларындағы ссудаларға ... ... ... ... 1.6 - ... ... 2010 ... 31 желтоқсанындағы жай - күйі бойынша АҚШ долларындағы несиелер банктін ссудалық портфелінен 2009 жылдың жай - ... ... 75,3% - дан 68% - ды ... ... ... ... ... 2008 жыл аяғындағы мәліметтерімен салыстырғанда 2010 жыл 93,7% - ға өскен. Олардың жалпы портфельдегі ... 30,3% - ға ... ... ... ... банк несие портфелiндегi үлесi
Несиелер клиенттерге жылжымайтын мүлік, кепілдіктер, тауарлы - босалқылар, құрал жабдықтар, мемлекеттік ... ... ... мен ... ... ала ... ... Кепілдік өте консервативті түрде бағаланады, қажет болған жағдайда тәуелсіз сараптаушылар шақырылады. 2009 жылдың аяғынан 9,1% - бен салыстырғанда, 2010 ... 31 ... жай - күйі ... ... ... 10,2% - ды құрады. Қамтамасыз етілмеген ссудалар құрылымында ... ... ... ... ... ... орын ... (3-кесте)
Несие портфелiндегi қамтамасыздық үлесi ... 31 ... 2009 жыл 31 ... ... ... ... ... % ... ... несиелер
693,162
89,8
476,881
90,86
Қамтамасыз етілмеген несиелер
78,844
10,2
47,929
9,14
Барлығы
772,006
100
524,81
100
Банк әрдайым ссудалық портфель сапасын жақсарту бойынша жұмыстар жүргізеді. > және несиелердің көлемі 240,1 млрд. ... ... 2009 ... ... ... 465,7 ... ... 2010 жылы 31 желтоқсанда 705,8 млрд. теңгені құрады. және несиелердің үлесі 2009 ... ... 88,7% - дан 2010 ... 31 ... ... ... 91,4% - ға дейін өскен. және несиелердің категориялары 2,6 млрд. теңгеге (11,5% -ға) ... ... ... ... ... көлеміндегі үлесі 2009 жылдың аяғымен салыстырғанда 4,3 % -дан 2010 жыл 31 жеолтоқсанда 3,3 % -ға дейін төмендеген.
Банктің несие тәуекелі ... ... ... және клиенттер кепілдіктерімен негізделген. Қарыз алушылардың қаржылық жағдайының жақсаруы арқасында (Қазақстан экономикасы дамуы жағдайында), резервілеу тиімді ставкасы клиенттердің ссудалары ... ... ... және 2009 жыл 31 ... 5,7% - бен салыстырғанда 2010 жылы 31 желтоқсанда 5,5% құрады.
2010 жылдың 31 желтоқсанындағы ... ... ... ... ... ... ең ірі ... алушылардың, жалпы несиелік портфельде 26,8% құрады. Банк жаңа қарыз ... ... ... ... несие портфелінің тәуекелін ары қарай төмендеуіне үміттенеді. Соңғы ... ... ... ... ... байланысты несиелендіру мерзімінің ұзаруы болып табылады. 2010 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдайы ... 5 ... ұзақ ... ... ... көлемі 55,7% өсті. Бес жылдан жоғары өтелетін ұзақ мерзімді несиелер үлесі 2009 жыл 31 желтоқсанындағы жай - күйі ... 24,8% - дан 2010 жыл ... 26,2% ... ... Бұл көрсеткіш банктің өз қаражаттары есебінен, ЕБРР кредиттік несие желісі төңірегінде және ... ... ... ... беретін ұзақ мерзімді несиелердегі клиенттердің қажеттілігін көрсетеді. Қысқа ... ... ... (бір ай, бір ... бір жылға дейін және бір жылдан бес жылға дейін) 2009 жыл аяғымен салыстырғанда 7,8%, 30,7% және 36,7% - дан 2010 ... ... ... және 38,4% ... ... 2010 жыл аралығындағы банк міндеттемелері 71,6% - ға ... ұзақ ... ... клиенттің тұтынуын қамтамасыз ету мақсатымен халықаралық нарықтардан ұзақ мерзімге тартылған қаражаттардың арқасында. Негізінен халықаралық нарықтар есебінен, ұзақ мерзімге тартылған, клиенттердің ... ұзақ ... ... ... ету мақсатында, пайыздық міндеттемелер 2008 жыл аяғында, 628,356 млн. ... 2010 жыл ... 1082,519 млн. ... 72,3% өсті.
2.2 АҚ-ның өтімділігі және ... ... ... ... бұл банк ... және оның ... ... жан-жақты талдауын жүргізуді қажет ететін көп мөлшерлі мәселелер болып табылады. Банк өтімділігін талдаудың негізгі мақсаттары:
- банк өтімділігінің коэффициенттер жүйесі ... ... мен ... ... банк өтімділігі жағдайы жайлы нәтижелерді қалыптастыру;
- банк ... ... ... ... ... және ... кері ... анықтау;
- кері тенденцияларға алып келген факторларды талдау;
- банк ... ... ... және ... ... ... банктің ұсыныстарын анықтау.
Өтімділікті талдау банк капиталының жеткіліктілігінен бастау алады.
Банк өтімділігін бағалауда мыналар қызығушылық тудырады:
- ... ... ... жүргізу мақсатында ақша - ... ... ... асыратын Ұлттық банк;
- банктің жарғылық капиталына салынған меншік қаражаттарының сақталуы мен ... ... ... ... ... ... ... уақытша бос ақша қаражаттарын банкке ұсынатын кредиторлар мен салымшылар;
- өздерінің кредиторлары мен салымшыларының алдында ... ... ... ... бар банк ... мен ... ... әріптестікті мақсатты бағалау мәселесі бар потенциалды серіктестіктер (соның ішінде шетел серіктестіктері).
Банк өтімділігін анықтаудың ақпараттық базасы ... ... ... жоғарыда айтылып өткен барлық топтарда әртүрлі. Егер бұл мәселе бойынша банк басшылығы мен қызметкерлерінің сонымен қатар ... ... ... ... болса, онда қалған барлық қоғам мүшелері үшін жалғыз ақпарат көзі жарияланатын есептілік болып табылады. ... банк ... ... үшін банк ... мен қадағалау органдары қолдануы мүмкін көрсеткіштерін ғана білу қажет емес, сонымен қатар, қызығушылық тудыратын банктің өтімділігін бағалауды өз бетінше жүзеге ... ... ... ... ... ... мен басқа қызығушылығы бар тұлғалар жарияланатын есептілік негізі көмегімен коэффициенттер жүйесімен ұсынуы қажет.
Банк өтімділігіне әртүрлі фактор әсер ететіндіктен коммерциялық ... ... ... үшін ... ... жүйесі келесідей көрсеткіштер тобынан құрылуы қажет:
- меншік қаражаттарының жеткіліктілік көрсеткіштері;
- активтік және ... ... ... ... асу мерзімі
және мазмұны бойынша қатынастардың көрсеткіштері;
- активтердің сапасының, жеке ... ... ... ... ... тартылған қаражаттарды сипаттайтын көрсеткіштер: депозиттік
операциялардың диверсификациялау деңгейі, тартылған ресурстардың
көлемі мен ... ... ... ... ... ... тән ... және коммерциялық банктердің қызметіне талдау және бақылауда басқару органдары үшін өзіндік маңызы бар. Жеке көрсеткіштер ... ... жеке ... ғана ... ... ... барлық жиынтығын комплексті, жүйелі қолдану жағдайында ғана жалпы банк өнімділігін белгілі бір сенімділік ... ... ... ... ... өтімділігін басқару жүйесінің құрамына келесілер кіреді:
- капиталдық жеткіліктігін басқару;
- өтімділікті басқару;
- активтер мен ... ... ашық ... ... ... бөлімшелері мен қызмет етуші тұлғалары осы тәртіпте көрсетілген талаптарды міндетті түрде ұстануы қажет және осы тәртіпте жүктелген ... ... ... жылдың 1 наурызына қарай банктік сектордың жиынтық есептік меншікті капиталы 1 айда 606 млрд. теңгеге немесе ... ... 361,3 млрд ... құрды. Банктердің жиынтық активтері 164,1 млрд. теңгеге дейін жетті. Капитал адекваттылығының көрсеткіштері есеп беру ... К1 - 0,093; К2 - 0,158 ... ... ... ... жағдай бойынша: К1 - 0,097; К2 - ... ... ... ... ... ескере отырып) 1 айда 56,5 млрд. теңгеге өсіп (3,1%), 1869,4 млрд. теңгеге дейін жетті. 2009 ... 1 ... ... бойынша банктердің несиелік портфелінің құрылымында стандартты несиелердің ... 57,9%, ... - 38,8%, ... - 3,3% ... 2009 ... 1 ақпанындағы жағдай бойынша стандартты несиелердің үлесі 56,2%, күдікті - 40,9%, сенімсіз - 2,9% ... ... және жеке ... ... ... жалпы сомасы (банктер мен халықаралық қаржы ұйымдарынан басқа) 8,4%-ке ұлғайып, 4713,6 млрд. теңгені құрады. Соның ішінде заңды ... ... ... ... 1253,9 ... ... ... жеке тұлғалардың салымдары 3,0%-ке өсіп, 459,7 млрд. теңгені құрады.
Екінші деңгейдегі банктер табыстарының жалпы ... 2008 ... 1 ... ... ... тура сол ... салыстырғанда 25,8%-ке ұлғайып, 60,9 млрд. теңгені құрады. Шығындар сомасы өткен жылдағы тура сол кезеңімен салыстырғанда 31,7%-ке өсіп, 55,2 ... ... ... ... бөлінбеген таза табыстары 5,7 млрд. теңгені құрады. Бұл көрсеткіш өткен ... тура сол ... ... ... ... ... ... беру кезеңінде 14 банк мәжбүрлі тарату процесінде орын алып отыр.
Ал енді шаруашылық қызметінің көрсеткіштеріне сипаттама ... АҚ ... ... ... бірі ... ... қаржыландыру (несиелендіру) болып табылады. Біз өз қаражаттарымызбен, сондай-ақ шетелдік несие желілерін тартумен қысқа ... ... орта және ұзақ ... ... ... ... Қандай да бір жобаны уақтылы қаржыландыру оның іске асуына себеп болады, ал егер қаражат қарастырылмаған жағдайда тамаша жобалар тек қағаз ... ғана ... ... соңғы жылдары қарқынды даму үстінде. Валюта балансы 2009 жылы 58 ... ... 2010 жылы 95,4 ... ... ... ... Бұл жағдай банкті көптеген көрсеткіштер бойынша Қазақстанның банктік ... ... 4-ші ... ... етіп ... ссудалардың өсім қарқыны баяулады (2009ж. - 59,7%, 2010ж. - 63,4%), ... ... ... ... үлесі салыстырмалы түрде қалып отыр және орналастыру құралдырының арасында жоғары үлес салмаққа ие болып отыр.
Халықаралық қаржы институттарымен ынтымақтастықтың шеңберінде ... және ... ... ... ... ... - 92,0 млн. АҚШ доллар сомада 2 синдицирленген займ (2009 жылдың маусымында және қазан айында 1 жыл ... ... ... ... ... ... банк 2010 жылда өтеу мерзімімен субординирленген облигацияларды, 2009 ... ... 5 жыл ... мерзімімен ішкі теңгелік облигацияларды шығарған болатын. Бұл банкке өзінің пассивтерінің құрамында клиенттерді несиелеудің көзі ... ... ұзақ ... ... ... ... ... берді.
7-сурет . Жылдар бойынша активтер өсімінің динамикасы (мың. тг.)
Клиенттерге ұсынылған ссуда бойынша сыйақы 2009 ... банк ... ... бабы ... ... Есеп беру ... ... осы қызметінен түскен табыстардың сомасы 2008 жылмен салыстырғанда 49,4 %-ке ... ... ... ... емес ... ... бүкіл табыстарының 14%-н құрады. 2009 жылы банк табыстарының жалпы көлемінде 18%-ті ... ... ... ... ... өсті және де бұл ... базаның өсу динамикасын көрсетіп тұр.
2008 жылы ЕБРР Банкпен акционерлік капиталға қатысу ... ... қол ... және одан әрі Банк ... 15% жай ... ... алды.
Банк стратегиясы өзіне көшбасшы банк позициясын және қаржылық қызметтер провайдері (жеткізушісі) позициясын ұстануды кіргізеді.
Осы стратегияны жүзеге асыру үшін банк ... ...
* ... ... ...
Сондай-ақ, банк өзқызметтерінің ауқымын кеңейтуге көңіл бөледі. Банк өзінің корпоративтік клиенттік базасын кеңейте және ... ... ... ... ... бермек.
* Ақпараттық басқару жүйесі мен операциялық тиімділікті жақсарту. Банк операциялық тиімділікті адамзат ресурстары мен ақпараттық технологияларға ... ... ... және ... ... ... ... істеді. Банк жетекші ақпараттық жүйелерді енгізуді жалғастыра бермек.
Талдау банк ... ... ... үшін ... ... материалдары банктің дамуында артықшылықтар мен кемшіліктерді, жоғалтуларды, пайдаланбаған резервтерді, жоспарлауда кемшіліктерді табуға көмектеседі. Банктің ... ... ... ақша ... ... және негізгі және айналымдағы құралдар, тартылған құралдар, банктің жарғылық қызметті орындағанда пайда болатын процестер және ... ... ... ... және ... ... ... құралдардың ресерстарына жатады. Жарғылық капитал - банк ... ... ... ... ... ... құрылтайшылардың жаңа салымдары, ол жаңа құрылтайшыларды алғанда және акцияларды шығарғанда ... ... ... ... капиталы 1.01.2010ж-117,498,432 мың теңгеге тең. Резервтік қор шығыстарды, шығындарды, күтілмеген ... және ... ... жабу үшін ... ... резервтік қордың мөлшері 1.07.2010ж. 2,634,384 мың теңге. Арнайы қор - тозу ... банк ... ... ... ... ... қорларға және құндылығы аз және тез тозатын құралдарға қалпына келтірілген шығындардың соммалары. Банк қызметінің ... ... ... мен ... ... ... ... береді және де пайдаға немесе шығындар құрамына бірден қатысатын шығыстар мен табыстарды бақылауға мүмкіндік береді.
Банктің ... ... өте кең, ... ... қызметін басқару стратегиясын біз активтер мен пасситерді басқару стратегиясы ретінде қарастырамыз. Активтерді басқару - ... ... ... ... және ... яғни ... инвестицияларға, ссудаларға және басқа активтерге реттеу. Құралдарды ... ... банк ... ... және ... арасында дау - жанжалдарды шешу міндеті тұрады. Бұл ... шешу үшін ... ... 3 ... ... ... жалпы қордың әдісі
- Активтерді тарату және құралдарды конверсиялау
- ... ... ... кең мағынада салымшылардың және басқа несие алушылардың құралдарын пайдаланумен байланысты және банк үшін құралдардың қайнар көздердің ... ... ... ... ... ... ... ал тар мағынада - баланстың өтімділігін ұстауына, нарықта несиелік ресурстардың мобилизациясын ұстауына бағытталған ... ... ... ... ... ... құралдардың шығыстарын азайтатын қайнар көздерін пайдалануға ұмтылу қажет, ... бұл ... ... және ... ... үшін көп жаңа ... пайдалануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар банкте жоғары табысты активтерді ұстау үшін ... ... ... ... ... ете алатын депозиттер, зайымдық құралдар және ... ... ... банк ... қатынасты таңдау қажет.
Несиелік ресурстар нарығында Ұлттық Банк Өкіметке және екінші деңгейлі банктермен берілетін несиелерге ... ... бұл ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Макроэкономикалық деңгейде қазір бар маңызды мәселелер банктің тұрақты жағдайына кедергі жасап отыр. Бірақ біздің банктердің ... ... тек қана ... ... қиын болу ... болмайды: олардың пайда болуының негізгі себебі - банктік стратегияны және ... ... ... ... ... маңызды қате есептеу.
Сонымен, нарықтық жағдайда банкті тиімді басқару үшін әр ... ... ... ... ... көлемін жасау қажет.
Талдау қадамдардың ең маңыздысы өтімділікті ... ... ... ... ... ... ... мақсаты - бұл ақша-қаражаттарға сұранысты қанағаттандыру үшін қажет ... ... ... ... ала анықтау.
Енді АҚ-ның балансын талдауға көшейік. Басқа банктерде ... ... ... ... ... әдісімен жасалынады. Ағымды өтімділіктің коэфиценті:
Кө= АӨМ ... ... = 0,9 ... жылға
Кө= 320047000 166357400 = 0,32 ... ... ... ... ... ... ... өтімділікте өтімділі активтердің және міндеттемелердің өсуі ықпал етті. Негізгі кезеңмен салыстырғанда өтімділі активтер 2,6 - ға ... ал ... - ... өсті, нәтижеснде ағымдық өтімділік 1,68 - ге өсті. Өтімділік деңгейіне кассада ақша ... тез өсуі ... ... ... ... ... 4 % ақша ... болып табылады, ал басқа активтер және бағалы қағаздар, 96% ... ... ... ... ... ... ... деп айтуға болмайды.
Банктік жағдайды толық бағалау үшін лезде өтімділік ... ... Аө Об. М ... ... = ... =0,5 ... = 220047+661015+7727681663574+0+289989 = 16539301953563= 0,84
Осы жердегі мағына мынандай болып отыр: бұндай міндеттемелер бір кезде ... ... онда банк ... ... ала ма. ... ... 0,5 ... болды, яғни егер клиент бір күнде өзінің барлық ... ... ... ... онда банк өзінің клиенттіердің 50%-мен есептесе алмайды, ал 1.01.2009 жылда 0,84-84% - мен ... ... ... Бірақ тәжірибеде ондай бола алмайды, егер банк толығымен банкрот болса ғана. ... ... ... жоғары еместігін көрсетеді, яғни банк займшыларға ұзақмерзімді несиелерді аз береді.
Бұл Қазақстан ... ... ... ... ... әлі тұрақты қаржылық жағдайы бар сенімді займшылар жоқ.
Банк қарыз алудың сыртқы ... ... ... ... банк ... ... ... төмен. Өйткені банкте өзінің ресурстары көп, көп артық активтер бар. Сонымен қатар оның өзінің активті операцияларды, ... ... ... ... үшін көп мүмкіндіктер
бар. Ол активтерді одан да көп диверсификациялау және үлкен табыстарды әкелетін ... ... ... ... ... ...
Осыны қорытындылай келсек коммерциялық банктердің өтімділіктің талдаудың маңызды қызметтерін анықтауға болады.
АҚ Ұлттық Банкке ... ... ... ... ... ... және жылдық есеп беруге міндетті:
* жаңа жылдың бірінші ... ... ... резервтік қор - 6999.
- тәуекелді имитирлеу, бір ... ... ... ... ол ... ... банк ... соммалардың банк капиталына қатынасы. Оның максималды мағынасы 0,5-тен 1-ге дейін.
К=245319379422596=0,38
1. Жеке баланстық есеплердің ... ... ... ...
- ... операциялар бойынша есеп
Шығарылған есептеулер бойынша АҚ өтімділі болғаны көрініп тұр, яғни ... ... ... ... ... клиенттер алдында ұзақ мерзімді міндеттерді орындай алады. ... ... ... ... ... ... банк қызметі сипатталады, бұл экономикасының нақты секторында несиелендіру бойынша банкті активизациялау мүмкіндігі туралы күәландырады. Өтімділіктіің ... ... оған ... ... көрсетулерді және операциялардың түрлерін кеңейтуге мүмкіндік береді.
Өзіндік құралдарды талдаған кезде статистикада ғана емес ... да ... ... керек, бұл баланс қызметті олардың ... ... ... сияқты сипттауға мүмкіндік береді, және де басқа банктерде өсу қарқынмен ... ... ... өсу қарқынымен бағалауға мүмкіндік беріледі. Көрсеткіштерді ... өте ... ... ... ... динамикасы туралы берілгендерді көрсетейік.
9-сурет. Жарғылық капиталдың динамикасы ... ... ... (мың ... ... ... талдау капиталдың жылдан жылға өсіп келетінін ... ... Осы ... ... ... өсу ... ... тұрақты банктерге тән. Банк ... және ... жету ... ... ... ... ... мумкіндігін алу үшін капиталды көбейтуге ұмтылады. Сәйкесінше банк ... ... үшін ... ... ... ұмтылады.
2.3. АҚ-ның қызметтерін бағалаудың әдістемелері
Қазақстан экономикасының нақты секторының дамуымен және тұрақтылығымен байланысты банк тауарлар мен қызметтерді ... ... ... ... Банктің тұтынушылық несиелеу процесі жылжымайтын мүлікті, автокөлікті, оқуды, емдеуді, салтанатты өткізуді, күрделі жұмысты, демалысты несиелеу бағдарламасымен көрсетілген.
Жеке тұлғаларды несиелеудің жалпы ... ... ... Республикасының резиденттері мен бейрезиденттеріне беріледі:
- әйелдерге 21 ден 56 жасқа дейін, егер ... ... ... ... қайтарылуы Борышқордың 58 жасқа толғанға дейін іске асатын болса;
- еркектерге 21 ден 61 ... ... егер ... ... бойынша несиенің қайтарылуы Борышқордың 63 жасқа толғанға дейін іске асатын болса.
Жеке тұлғаларға ... ... ... ... және ол ... ... төлеуге жеткілікті тұрақты табыс көзі - жалақы, зейнетақы (отбасы мүшелерінің табыстарын қосқанда), кәсіпкерлік қызметтен табыс болған жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... табысына, сатып алынатын мүлік құнына және қамтамасыз етілетін кепілдігіне байланысты. Созаемщик ретінде борышқордың жұбайы және ... ... (ұлы, ... ... әкесі, туған ағалары және әпкелері) бола алады. Созаемщик барлық міндеттемелерді атқарады және банктік ... ... ... ... ... ... ие. Несиелеудің параметрлері, алғашқы жарнаның төменгі мөлшері, борышқорлар үшін талап етілетін ... ... ... ... ... ... нақты несиелеу бағдарламасы бойынша Банктің басқа өкілетті органымен бекітіледі.
Алғашқы жарна сомасы:
- Клиент өзінің ағымдық шотына ... алу және ... беру үшін ... ... заңнамаға сәйкес Банк Борышқордың ағымдық шотынан
Сатушының банктік шотына аударады;
- Борышқор қолма-қол ақшамен Сатушыға береді, бұл ... ... ... жарна сомасын бергенін растайтын құжатты Банкке береді. Бұл құжат несиелеу бағдарламасымен анықталады.
Несиелеу объектісінің құнының 100%-к ... ... ... ... егер ... ... орындалса:
- алғашқы жарна банкке кепілдікке берілген қамтамасыз етумен ауыстырылса, бірақ ұсынылатын ... ... ... құны ... жарнаның төменгі мөлшерінен төмен болмау керек;
- қамтамасыз ету кепілдігіне ұсынылатын кепілдік құн үш ... ... ... пен ... жабу ... ... қабілеттігін бағалау. Борышқордың төлем қабілеттілігінің бағасы соңғы 6 айға орта айлық жалақы туралы жұмыс орнынан алынған және анықтамада көрсетілген ... ... ... ... басқа да құжаттар және тапсырыс берушінің анкетасы негізінде есептеледі. Борышқордың төлемқабілеттілігін есептеу кезінде оның ... ... және ... ... ... ... төлемдер алынады (табыс салығы, жарналар, алименттер, зиянның компенсациясы, зейнетақы аударымдары, қарызға алынған тауарлар құнын өтеуге төлемдер, әрекет ететін ... ... ... ... ... және т.б.).
Жоғарыдағы жағдай жиынтық табысты есептеу ... ... ... ... да ... Таза ... салығын, міндетті зейнетақы аударымдарды, жарналарды, алименттерді, зиян компенсацияларын алып тастағанда соңғы 6 айға орта айлық жалақы туралы жұмыс ... ... ... ... мәліметтерге сүйене отырып анықталады. Отбасыны асырауға кететін ... ... ... ... ... ... ... анықталады (коммуналдық қызметтер, тамақ, емдеу, көлік шығындары, несиелер бойынша жарналар, білім және т.б. шығындар). Егер орта айлық жалақы туралы анықтамада ... ... ... ... ... ... табыстан төмен болса, онда Несиелік қызметкер борышқордың ... ... ... ... ... үшін ... ... орнына барады. Борышқордың жұмыс орнында Несиелік қызметкер ... ... ... бас ... ... ... ... алу керек, бас бухгалтердің берген мәліметтерімен, еңбек төлемі бойынша ведомостьпен салыстырып, жобаны қаржыландыру туралы Ұсынысты көрсету керек.
2008 жылдың 1 тамызындағы ... ... ... ... ... рұқсат беретін уәкілетті органның арнайы лицензиясы 20 екінші деңгейлі банктерге берілген болса, ... ... 18 банк ... түрде төлем карточкаларын шығаруды жүзеге асыруда. халықаралық жүйе карточкаларын - VISA ... Europay ... ... ... жылдың 1 тамызындағы жағдай бойынша қазақстандық банктердің шығарған төлем карточкаларының саны 2,16 млн. дана ... бұл ... ... саны - 2,11 млн. адам ... (2003 ... ... ... салыстырғанда бұл көрсеткіштер сәйкесінше 21,2% және 20,7% артқан. Төлем карточкаларының ішінде ... көп ... ... жүйе карточкалары болып келеді.Олардың өзіндік үлесі 86,9%, ал жергілікті жүйе карточкаларының өзіндік үлесі - 13,1%. 2008 ... 1-ші ... бұл ... 81,4% және 18,6% ... ... ... ... қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын қолдану арқылы сомасы 49,2 млрд теңге құрайтын 3,1 млн.-ға тең транзакциялар жасалып, бұл корсеткіштердің мәні 2003 ... ... ... ... ... 41,1% және ... ...
Бұл ретте, қолма-қол ақша алуға байланысты трансакциялардың саны 3,0 млн. ... ... бұл ... ... 47,4 млрд. теңге болса, ал қолма-қол ақшасыз төлемдер сомасы 1 822,6 ... ... 154,1 мың ... ... Бұл ... ... арақатынасы келесідей түрде қалыптасқан: 95,1% және 4,9%, 96,3% және 3,7% ... ... ... ... әр ... типтердегі және арналымдардағы төлем карталарының бар болуымен анықталады. АТФБанк ... ... ... ... ... ... және ... валютада қолма-қол ақшаларды қабылдау және беру; басқа банктерден түскен қаражаттарды карт шоттарға қосу; ... ... AIG ASSIST ... халықаралық сақтандыру полисін, , компанияларының локальды сақтандыру полистерін ұсыну. ... ... ... бизнес - банктің клиенттерімен өзара қарым-қатынастарды ары қарай дамытып тереңдету үшін ... ... ... ... ... жыл ішінде карталардың мынадай мөлшері шығарылған:
* Visa төлем жүйесі - ... Altyn ... ... - ... American Express ... - ... жылда көлемі 878 млн. теңгені құраған сауда және сервис кәсіпорындарында 31807 транзакция жасалған. Есеп беру ... ... ... түскен комиссиондық табыс 34,1 млн. теңгені құрап, 2008 жылмен салыстырғанда ... ... ... ... ... етіп ... ... жалпы көлемі республика бойынша 157.
2008 жылда 10 банкомат cалынған болатын, олардың 2 банкоматы ... қ. ... 2 ... ... қ. ... 1 ... Атырау қ. филиалында, 5 банкомат Алматы қаласында орнатылған. Сонымен, 2008 жылдың аяғына банк 13 ... ие ... жылы ... ... ... жүргізу үшін 78 Viza Virtuon картасы шығарылған болатын. 2008 жыл ішінде банктің төлем карталарын ұстаушыларға әлемге әйгілі AIG компаниясының 297 ... ... ... Express Cоmpany ... ... ... банк жол чектерін АҚШ долларында және еврода консигнация ... алып ... ... ... ... қолдануының арқасында әлемнің кез келген елінен нақты уақыт режимінде өз есепшоттарын басқаруға, яғни өз ... ... ... ... ... ... кез келген ыңғайлы жерден банктік операциялар жүргізуге мүмкіндік алады. Мұның нәтижесінде өз есепшоттарының ... ... ... ... ... шапшаңдығы артады, жоғары сапамен және тұрақтылықпен қаржы ағымдарын қашықтықтан басқаруға қол жетеді, ал бұл банкке баруға ... пен ... ... ... ... ... ... жұмыс болып табылады. Интернет банкинг жүйесінің тағы бір ерекшелігі бар: аймақтық шектеулерді жояды. ... ... ... орналасқан банкті іздемейді, банкті таңдаған кезде ол іс жүзінде ұсынатын сервиске: ... ... ... ... және өз ... ... ... көзқарасына жүгінеді.
Банк үшін маңызды болып табылатын барлық нарық сегменттеріндегі үлесін ұлғайту.
Банктің ... ... ... - оның ... бойынша нарықтық үлесін 9%-ға дейін көтеру. Осыған байланысты Банк осы кезеңде Банк үшін ... ... ... ... ... сегменттеріндегі өз позицияларын белсенді түрде күшейте түспек. Бөлшекті несие беру, шағын және орта ... ... ... және ... карточкаларын сату және жеке тұлғалардың депозиттерін тарту сияқты бизнес бағыттары Банк үшін ... ... ... ... ... ... ... қолдау мақсатында Банк шет ел нарықтарындағы, әсіресе Ресей ... ... ... ... ... Осы міндетті іске асыру үшін Банктің Ресейдегі жұмысының нақты нысанын ... ... ... және басқа да қаржы құралдары. Жарғылық капиталды ұлғайтумен және таза ... ... ... ... Банк ... ... ... ету мақсатында капиталды толықтырудың балама көздерін де пайдаланбақшы. Реттелген облигацияларды шығарып қана қоймай, Банк ... қор ... үшін жаңа ... ... ... ... облигацияларды келешекте пайдалануды да зерделемекші.
Қазіргі кезде банктік нарық клиенттерінің барлық ... ... ... ... ... аса ... болып келеді.
Банкте өз клиенттерінің ақшаларын сақтауға ... әр ... ... ... бұл бір ... ақшаның сақталуын қамтамасыз етсе, екінші жағынан өтімділікке деген клиенттің ... ... ... ... үшін ... ... ... жұмсалғанға қарағанда, мұндай ақшаны сақтау формасы тиімді болып табылады.
Қазіргі ... ... ... сөз қозғағанда, несиелік жүйенің басқа да буындары сияқты ... ... ... ... айта кету ... Яғни операциялар формасы, бәсеке әдістері, бақылау және бақылау жүйелері өзгеруде. Коммерциялық банктердің ... ... ... бар: ... ... ... ... және есеп айырысуларды жүзеге асыру, несие беру.
Банктердің өтімділікті басқаруға басты мән бере бастағаны белгілі. Коммерциялық банктер өтімділікті қолдау ... ... бір ... өтімді активтерге орналастырса, екінші бөлігін пайда табу мақсатында табысты ... ... ... Бұл ... ... ... ... тәуекелмен байланыстылығын ескерсек, онда оңтайлы шамадан артық өтімді активтерді ұстау өз кезегінде ... ... ... банктің құнына теріс әсер етеді.
Банктік өтімділікті қамтамасыз етуді ішкі және сыртқы көздерге бөліп қарайды:
1) ішкі көздер, яғни банк активтерін ... ... ... және ... ... және кассада қаражат ұстау арқылы) құру;
2) сыртқы көздер, яғни өтімді активтерді (бағалы қағаздар, депозиттік сертифкаттар және т.б.) сатып алу. ... ... ... ... бұл банк үшін қымбат актив деп есептейді. Тұрақты табыстар бұл ... өмір сүру ... ... ... ... Әрине, сенімді табыстар банкке өз қызметін жалғастыруға мүмкіндік береді. Банк жүйесіне қоғамның сенім білдіруінің негізгі талаптарының бірі мынада: ... өз ақша ... ... және кез келген уақытта қайтарып ала алатындығына және де осы банкке өз ақша қаражаттарын сала ... ... ... ... ... болу ... Сол себептен, салымшылар қадағалау органдары, банк басқарушылары мен ... ... банк ... ... қызығушылық тудырады.
Әлемдік банктік тәжірибеде банктің активін басқару бірқатар әдістер арқылы жүзеге асырылады. Дағдарыс жағдайында депозиттерді ... ... алу ... ... ... бұл ... барлық депозиттер талап еткенге дейін депозиттер болуы мүмкін. Сондықтан, банктің бұл міндеттемелерді өтеуге дайын болуы және ол үшін бұл ... ... ... ... ... ... ... Ең бастысы ортақ қор құру қажет. Бұл қордан қаражаттар ... ... ... ең ... ... резервтер (қолма-қол ақшалар, Ұлттық банктегі депозиттегі қаражаттар, резвертер), кейінен қысқа мерзімді өтімділігі жоғары бағалы қағаздар есебінен қосымша ... ... Ары ... қор қаражаттары қарыз алуға негізделген барлық өнімдерді қаржыландыруға жіберіледі, бұл жерде несие қоржыны өтімділікті ... ... ... ... табылмайды. Несиеге деген сұраныстарды қанағаттандырғаннан кейін қалған қаражаттар мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алуға жұмсалады. Олар, бір жағынан, табыс көзі болып ... ... ... өтеу ... ... болуына қарай қосымша резервтер қатарын толықтырады.
Ұзақ мерзімді болашақта бірегей ... қор ... ... елдегі экономикалық жағдайды тұрақтандыру кезінде біршама кемшіліктері бар.
- біріншіден, банктің қаржылық тұрақтылығына ұзақ мерзімді перспективада ... әсер ... ... ... ... ... ... өтімділігі жоғары қаражаттарды максимизациялауға бағыт жасайды;
- екіншіден, әртүрлі депозиттердің түрлерінің мерзімділігі ескерілмейді: ... ... ... ... есеп айырысу үшін арналған, ал жинақ және мерзімді депозиттер табыс алу үшін орналастырылады және ... ... ... ... ... үшіншіден, бұл әдіс берілген қарыздардың қоржынының өтімділігін есепке алмайды.
Бірегей резервтік қор ... ... ... басқару тәжірибесін талдау нәтижесінде келешек табыс теориясы жасалып шығарылады. Ортақ ... қоры ... ... ... ... ... ... асыру үшін қаражаттардың, егер оларды орналастыру банктің алдына қойған мақсаттарында жетуге жағдай ... ... онда ... ... көздерден келіп түскені маңызды емес [24.]. Сызба түрінде бұл әдісті көруге болады (10-сурет).
Қаражаттардың көздері ... ... ... ... ... ... ... салымдар
377190033020 Алғашқы резервтер
00 Алғашқы резервтер
34290007429500171450017716500 ... ... ... ... ... ... ... салымдар
00Мерзімді салымдар
171450011112500 342900015367000194310015240Қаражаттардың ортақ қоры
00 ... ... ... ... ... қағаздар
00Өзге бағалы қағаздар
3429000135255003429000245110003429000359410000295275Жинақ салымдары
00Жинақ салымдары
17145005143500171450024511000171450039751000
0143510Өзге қарыздар
00Өзге қарыздар
377190093345 Несиелер
00 ... ... мен ... ... мен
құрылғылар
0183515Акционерлік капитал және резервтер
00Акционерлік капитал және ... ... ... активтерді басқару
Берілген бұл әдіс банк басқармасынан өтімділік және табыстылық қағидаттарын бірдей сақтауды ... ... ... да ... осы ... ... сәйкес келетін активтік операциялардың түрлеріне орналастырылады. Қаражаттарды орналастыру белгіленген бір артықшылықтарға сәйкес жүзеге ... ... ... бұл оперативті бөлім басқармасына өтімділік және табыстылық сәйкестілік мәселесін шешуге көмек береді. Осы артықшылықтар банк қаражаттарында бар. Әрбір ... ... да бір ... ... ... ... ретті резервтерге орналасуды қажет етеді, табыс әкелетін ссуда немесе бағалы қағаздар үшін ... ... ... ... ... орналастыру кезінде екінші бір мәселе бұл белгілі бір табыс әкелетін өтімді активтерді жасау болып табылады.
Екінші ретті резервтердің ... ... бұл ... ... ... ... ... болуында. Соңғысы сияқты бұл бухгалтерлік емес, экономикалық категория және ол да банк балансында көрсетілмейді. Екінші ретті резервтерге бағалы ... ... ... ... және де ... жағдайларда ссудалық шоттағы қаражаттар жатады.
Өтімділікті басқару теориясы ... ... ... ... ... ... ... пайда болып, дамыды.
- Бірінші әдіс-мынаған негізделді: банк активтерінің жүйесі мерзімі бойынша оның пассивтерінің жүйесіне дәл ... ... ... ал бұл ... ... ... өтімділігін басқарудың активті саясатын ... ... ... ... Осы ... ... банктің қаржылық талаптарының көлемі мен мерзімі оның міндеттемелерінің мөлшері мен ... ... ... ... ... әдіс ... ... және пассив құрылымының нақты сәйкестігіне негізделеді. Өйткені, бірде бір күшті коммерциялық банк ... ... ... ... ... ... ... мынадай нәтижелерінен сақтандырылмаған, ол экономикалық дағдарыс, банкроттық, қарыздар бойынша төлемсіздік, бағалы қағаздар, ақша ... ... ... ... ... пен ұсыныс коньюктурасы және нарықтық қатынастардың басқа да теңгерімсіздік көріністері. Мұндай құбылыстар жоспарлы орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... елдер үшін тән болып келеді. Қазіргі уақытта барлық осы құбылыстар Қазақстанда байқалуда.
Әлеуметтік-экономикалық ... ... мен ... даму ... ... болған барлық жоғарыда көрсетілген және басқа да қиындықтар банк басқармасының өтімділіктің белгіленген бір деңгейін ұстап тұру бойынша тұрақты ... ... ... ... ... ... қызмет етуінің осы базистік жағдайын қамтамасыз ету баланс жүйесін басқару, яғни активтер мен пассивтерді басқару ... ... ... ... обьективті қажеттілігін тудырды.
Банктің өтімділігін бағалау Қаржылық қадағалау агенттігінің өтімділікке және резвертерге қатысты ... ... ... ... ... Банк ... жеткілікті деңгейін сақтай отырып, оның активтерінің пайдалылығын арттыру үшін қайтару мерзімдеріне байланысты тартылған ... мен ... ... ... ... салыстырылады. Өтімділікті бақылау шегінде мұндай салыстырулар банктің ағымдағы өтімділік ұстанымын ... ... ... Банктің жалпы өтімділік ұстанымы тартылған және орналастырылған қаражаттарды мерзімдеріне қарай салыстыру арқылы анықталады. Бұл жерде ... және ... ... түрлеріне қарай топтастырылады. Банктің қысқа мерзімді өтімділігі үш айға дейінгі мерзіммен, ал ұзақ ... ... үш ... ... ... анықталады. Болашақтағы төлемдік міндеттемелер мен әр күндегі талаптарды салыстыру нәтижесінде банк түсетін және шығатын, яғни сол күні ... ... ақша ... ... ... айқындайды. Егер банктен шығатын ақша қаражаты кіретін сомадан артық болса, онда ... ... ... ... ... Егер керісінше болса, онда өтімділік артық болады. Аталған жағдайларды талдаушылық бөлім қаражат тарту немесе орналастыру туралы ... ... үшін ... тиісті бөлімшелерімен байланысады.
Банктің талдаушылық бөліміне өтімділікті басқару барысында мынадай қызметтер мен міндеттер жүктеледі:
- ... ... ... ... жасау және Казынашылық бөліміне жедел ақпарат беру;
- өтімділік ... ... ... ... ... ... ... талдауға арналған коэффициенттер жүйесін есебінің жетілдірілген әдістерін жасау;
- өтімділіктің нашарлауын куәландыратын нақты немесе әлуиетті теріс үрдістерді айқындау;
- теріс үрдіс туғызатын ... ... ... ... стратегиясын анықтауға арналған ұсыныстарды жасау;
- мөлшері мен мерзімдері бойынша теңгерімді активтер мен міндеттемелердің оңтайлы ... ... ... тәуекелді және пайыздық мөлшерлемелердің өзгерісінен туындайтын тәуекелді талдау және бағалау.
- Банктің ағымдағы өтімділігін басқаруға байланысты Қазынашылықтың қызметтері мыналар:
- ... ... және ... ... есепке ала отырып, күн сайынғы міндеттемелерді өтеуге қажетті қолма-қол ақшалай қаражатпен қамтамасыз ету;
- артық ақша қаражат қорларын тәуекелдер бойынша ... ... ... ... ... ... шығатын қорытынды, тiптi бiрыңғай, бiрдей бағдарламаны пайдаланса да, әрбiр банк оны өз жағдайына ыңғайлауы керек. Алынған мәлiметтердi өңдеуден өткiзген соң ... пен ... ... ... ... және ... ... жетiлдiру үшiн ұсыныстар көрсетiледi. Анығырақ айтар болсақ, депозиттердiң тұрақты бөлiгiн анықтап, депозиттiк портфельдiң ... ... ... ... ... ... ескерiп (ipi көлемдi депозиттер, басқа да жоғары тәуекелдi депозиттер, төмeнгi ... және ... банк ... ... ... ... жолмен жасауды қолға алады. Банк өзiнiң депозиттiк портфелiн басқаруда тәуекелдердi ... ала ... ... ... тиiмдi орналастыруды басты мақсат етiп қояды. Өйткенi қаражаттарды тиiмдi орналастыру - банктiң өз мiндеттемелерi бойынша ... ... ... ... Коммерциялық банктерде қаржылық жағдайын басқаруды жетілдіру негізгі бағыттары
3.1 Комерциялық Банктің өтімділігі мен тәуекелдерін басқару жолдарын дамыту
Коммерциялық банктің ... ... ... өзіндік капиталының болуымен, лайықты мерзімді ескере отырып, баланстың актив мен пассив тармақтары ... ... ... мен оның ... ... ... ... барлық контрагенттері алдындағы қарыздарлық және қаржылық міндеттемелерінің орындалуын ... және ... ... ету ... көрсетеді. Коммерциялық банктің қаражат өтімділігі банктің меншікті капиталы, тартылған және орналастырылған қаражаттары сияқты үш құраманың ... ... ... ... ... ... объективті қажетті қатынасын үнемі қолдауында негізделеді.
Әлемдік банк теориясы мен тәжірибесінде қаражат өтімділігі немесе мағынасында ... ... ... ... ... ... бір уақытта актив құрылымын осы облыстағы қолданбаған резервтердің есебінен оның жоғары қаражат өтімділігі ... ... ... ... ... ... тұтынушы алдындағы өз міндеттемелерін орындау мүмкіндігінің дәрежесін анықтайды.
ретіндегі өтімділігі динамика ... ... ... және ол коммерциялық банктің белгілі бір уақыт арасында өтімділігінің қолайсыз деңгейін өзгерту немесе актив және ... ... ... ... ... ... қаражат тарту, табысты көбейту жолымен банктің қаржылық тұрақтылығын көтеру ... ... ... ... ... ... ... болдырмау мүмкіндігін бағалау деп көрсетеді.
Яғни, әр коммерциялық банк өтімділігін ... ... ... өз ... ... етуі ... Бір жағынан қаражат өтімділігінің белгілі бір уақыт ... ... ... ... ... ... ... жағынан банк қызметінің нәтижелерін болжау және жарғылық капитал, резервтер мен арнайы фондтарды ... шет ... ... ... ... белсенді несие операцияларын орындау аумағындағы ғылыми негізделген экономикалық саясатын жүргізу ... ... ... барлар мен оларды қажет ететіндер арасындағы делдал ретіндегі коммерциялық банктердің қызметі осы қаражатты ұтымды жұмылдырып және оны ... беру ... ... ... ... ... табыс үшін жоғары пайыз мөлшерлемесімен инвестициялаумен сипатталады.
Ақшалы қаражатты жұмылдыру мен ... ... ... және қолда бар қаражаттың нақты мерзімде түсуінің нарықтық белгісіздігі ... ... ... ... операциялық қызмет жүргізу үшін, банкке қаражат өтіміділігі түріндегі қаражат қажет, яғни оңай және тез, өте аз ... ... ... мүлдем тәуекелсіз ақшаға айнала алатын активтер қажет.
Сонымен, коммерциялық ... ... - бұл оның ... ... ... ... ... немесе оларды осындай түрге айналдыру мүмкіндігі. Банктің нақты қаражаты және ... ... ... бар ... ... ... ... басқа көздерден қаражатты жұмылдыру қабілеті қарыздарлық және қаржылық міндеттемелерін уақтылы орындау үшін жеткілікті болса, онда ... банк ... ... ... ... ... ... бар резерв несие мен инвестиция бойынша ұтымды келісімдер жасау; ... ... ... және аяқ асты ... ... ... ... алынуы кезінде толықтыру және т.б. сияқты кез-келген аяқ асты қаржылық қажеттілікті қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... және ... ... несиелік саясатты дайындау, несиелік лимиттерді белгілеу, несиелік портфельді бағалау, несиелік портфельдің диверсификациялау ... ... Оның ... маңызды функцияларының бірі - несиені табыс есебінен өтеу шешімін қабылдау, яғни оны үмітсіз деп тану болып табылады. ... ... бұл ... ... банктің несиелік саясатына өзгертулер еңгізу туралы ұсыныс жасайды. Бұл комитеттер тұрақты негізде жұмыс істемейді және айына бір реттен ... ... ... ... банк ... ақпараттарды жинау үшін CREVCO мен CRESCO комитеттерінің қызметкерлері арнайы талдау жұмыстарын жүргізеді. Олар мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... ... талдау жұмыстарын жүргізеді.
Несиелік саясатта несиелерді беру тәртібі, несие алуға деген ұсынысты қарастыру, несиелік талдау процесін жүргізу, басқа банктермен ... ... ... ... тәртібі қарастырылады.
Несиелік тәуекелді төмендетуге арналған бағыттарға қарыз алушының несие қабілетін бағалау болып табылады. Қарыз алушының несие қабілетін балл ... ... ... ... кезде көп елдерде қолданылады. Бірақ әр банкте несие қабілетін бағалау критериялары әр түрлі болып ... ... ... ... PARSEP және CAMPARI ... ... PARSEP әдісі:
P - қарыз алушының репутациясы;
A - алынған ... ... - өтеу ... - ... ... ... ... - несиенің мақсаттылығы;
P - тәуекелді қабылдағаны үшін банктің алатын ... ... ... ... "5 си" ережесі қолданылады. Мұнда қарыз алушыны бағалау кезінде қойылатын талаптар ағылшын тілінің "с" әріпінен басталатын бес ... ... - ... өтеу ... ... - ... алушының репутациясы;
CAPITAL - капитал;
COLLATERAL - кепілзаттың қамтамасыз ету дәрежесі;
CONDITIONS - ... ... ... ... ... ... ... қоса, батыс елдерінде соңғы он жылдықта потенциалды қарыз алушылардың сапасын бағалауда статистикалық әдістер қолданылуда. Мұндай әдіс ... "Z" ... ... ... Бұл ... американдық экономистер жетпісінші жылдардың соңында құрастырған. "Зет" ... ... ... ... ... ... ... бағалауға арналған. "Зеттің" мәнін бірнеше айнымалылары бар теңдеу арқылы шешіледі. Осы әдісті қолдана отырып американдық экономист ... бес ... ... ... - ... ... активтер сомасына қатынасы;
Х2 - бөлінбеген табыстың активтер сомасына қатынасы;
Х3 - ... ... ... ... ... - акцияның нарықтық бағасының жалпы қарыз сомасына қатынасы;
Х5 - сату көлемінің активтер сомасына қатынасы.
Егер "Z" мәні ... ... ... ... потенциалды банкроттардың қатарына кіргізуге болады, ал егер "Z"мәні 2,675 жоғары болса, мұндай кәсіпорындарға банкроттық қаупі тумайды.
Коммерциялық қарызды бағалаудың ... ... ... ... ... етті. Оның моделі негізгі алты айнымалыдан тұрады:
Х1 - бағалы қағаздар мен кассадағы қолма-қол ақшаның активтер сомасына қатынасы;
Х2 - сату ... ... ... мен ... ... ... қатынасы;
Х3 - салықты есептемей тұрғандағы табыстың активтер сомасына қатынасы;
Х4 - жалпы қарыздың активтер ... ... - ... ... ... ... қатынасы;
Х6 - негізгі капиталдың таза сату көлеміне қатынасы.
Дамыған мемлекеттерде валюталық тәуекелдердің негізгі үш түрі жиі кездеседі:
- операциялық;
- ... ... ... ... ... қаржылық инвестициямен және дивидендтік төлемдермен байланысты. Операциялық тәуекелге ақша қаражаттарының қозғалысы мен ... ... ...
Трансляциялық тәуекел шетелдік инвестициямен және шетелдік қарыздармен байланысты болып келеді. Ол табыстар мен шығындарды ұлттық валюта негізінде ... ... ... ... көлеміне әсерін тигізеді.
Шетел тәжірибесі ретінде өтімділік тәуекелін ... ... ... ... ... ... мына үш ... дұрыс ара қатынасы ретінде қарастырылады: банктің меншікті капиталы, тартылған және орналастырылған қаражаттар. Осыны ескере отырып, шетел ... ... ... ... ... ... басқарудың экономикалық және әкімшілік әдістері қолданылады. Осыған байланысты, әр мемлекеттің орталық банктері өтімділікке байланысты әдістемелер жасап отырады. ... ... баға ... ... ... ... бірі CAMAL ... табылады. Бұл әдіс АҚШ-та және басқа да дамыған мемлекеттерде қолданылады. CAMAL:
C - (capital ... ... ...
A - (assets ... ... сапасы;
M - (management), басқару;
E - (earnings), табыс немесе рентабельділік;
L - (liquidity), ... ... ... ... мынадай әдістері қалыптасқан:
1. қорларды конверсиялау әдісі;
2. қордың пул әдісі;
3. резервтік позицияны басқару әдісі;
4. несиелік позицияны ... ... ... ... ... ... Қорлардың конверсия әдісі қаражаттардың тартылу көздері көп болған ... ... да, ... мен ... ... ... сәйкестендіріледі;
1. Қордың пул әдісі ақша нарығындағы операцияларға шек қойылған уақытта қолданылады. Бұл әдіс бойынша қажетті өтімділік дәрежесі мен оның орнын ... ... ... ... ... сәйкестендіру қолданылады. Яғни, оның негізгі мақсаты өтімділікті қамтамасыз ету үшін қажетті бірінші ретті және екінші ... ... ... ... ... ... ... былайша сипатталады: резервтік позиция анықталады, бірақ екінші ... ... ... ала ... ... ... ... әдісі бойынша банк өтімділігін сақтау үшін қысқа ... ... ... ... мәмілелер кезінде айырбас бағамы бірден келісіледі, бірақ ... ... ... ... ... ... сипаттамалары бар:
- валюталық операция келісім шарт жасалған күннен бастап кем дегенде екі жұмыс күннен ... ... ... ... ... курс ... ... көрсетіледі;
- төлем уақытысы келмегенге дейін өтімділік қарастырылмайды.
Своп дегеніміз - ... бір ... ... бір ... екінші валютаға айырбасталу операциясын айтамыз. Мұнда спотпен форвард операциялары бір уақытта жүргіледі. Опциондық операция дегеніміз - ... ... мен ... алушы арасында валютаны болашақта сатып алу келісімі болып табылады. Мұнда валютаны сатып алушы белгіл бір уақыттан кейін ... ... ... ... бар, ... ол ... ... табылмайды[26].
Ал техникалық талдау әдісінің тұжырымдамасы бойынша мемлекеттің қысқа мерзімдегі макроэкономикалық көрсеткіштері ... ... ... таппайды деп есептеледі. Мұнда, математикалық және техникалық есептеулер ... ... ... ... ... Мұнда есептік база ретінде орта ғасырладың математигі Фибоначи ұсынған сандар қатары қолданылады.
18097568580Тәуекелдің ... ... ... белгілі
Көлемі белгісіз
Опциондар
Қысқа және орта мерзімді
Валюталық трансляция
Қысқа және орта мерзімді
Ұзақ мерзімді
Своптық немесе валюталық несиелер
Валюталық ссудалар немесе ... ... ... белгісіз
Мерзімі белгілі
Фьючерстер, валюталық овердрафт
Форвардтық келісім шарт
00Тәуекелдің сипаттамасын бағалау
Операциялар
Ұзақ мерзімді
Своптар
Көлемі ... ... ... және орта ... ... және орта ... мерзімді
Своптық немесе валюталық несиелер
Валюталық ссудалар немесе форвордтық келісімдер, фьючерстер.
Мерзімі белгісіз
Мерзімі белгілі
Фьючерстер, валюталық овердрафт
Форвардтық келісім шарт
11-сурет. Банктік ... ... ... ... ... ... ... өзгерісін реттеп отырады және валютаны сату, сатып алу туралы сигналдарды талдайды. (Техникалық талдаудың келесідей ... ... ... ... ... - ... бағамы бұған дейінгі жоғары валюта бағамымен салыстырғанда Х процентке төмендеді;
Сатып алу ... - ... ... ... дейінгі төмен валюта бағамымен салыстырғанда Х процентке жоғарлады;
2. ... ... ... ... ... ... ... сигналы - бес күндегі орташа валюта бағамы отыз күндегі валютаның орташа бағамынан жоғары;
Сатып алу ... - бес ... ... ... бағамы отыз күндегі валютаның орташа бағамынан төмен.
Мақсаты - ұзақ мерзімді тенденцияларды анықтау.
1. Салыстырмалы күш көрсеткіші ... ... ... тыс ... ... немесе шамадан тыс төмендеп кетуін анықтауға арналған көрсеткіш болып табылады. Бұл ... ... ... бір ... аралығындағы валюта курсының өзгерісін анықтай аламыз. Бұл көрсеткіш процент ... ... Егер бұл ... шамасы 30%-пен 70%-тің аралығында болса, онда валюта бағамы бейтарап болып табылады. Ал егер оның шамасы 25%-тен төмен болса, валюта бағамы ... ... ал егер ... жоғары болса шамадан тыс жоғары болып есептелінеді.
Бұл көрсеткішті есептеу үшін жалпы бағамның ... ... ... ... ... ... берілген мысал бойынша бұл коэффицент былай есептелінеді 265 / (265+60) = 81,53% ... ... ... ... ... ... ... өзгеруіне талдау жасап валюта бағамы шамадан тыс жоғары ... ... ... ... ... ... Қазақстанның экономикалық жағдайына валюталық тәуекелді техникалық талдау әдісімен анықтау қиынға соғады. Мұндай талдау валютасы тұрақты мемлекеттерге ғана жарамды болып ... ... ... екі ... негізделеді:
1. Банк өтімділік мәселесін қосымша ақша қаражаттарын, оларды капитал нарығында ... ала ... ... ... ... ... ... Берілген анықтама тәжірибе жүзінде Батыс ... ... ... ... ... ... ... банкі сияқты ірі банктеріміз өз акцияларын Батыс капитал нарығында орналастыру әрекетін жасауда.
2. Коммерциялық банк өз өтімділігін ... ... ... ... банк - корреспонденттерден кең көлемді қарыз ақша қаражаттарын, сонымен ... ... ... ... қарыздарды тарту арқылы қамтамасыз етеді.
Активтер мен пассивтерді басқара отырып коммерциялық ... ... ... ... ережелері тәжірибеде жүзеге асыра отырып банктер табыстылық, өтімділік және төлем қабілеттілік арасын үнемі баланстап отыруы қажет.
Кейбір күтпеген жағдайларда өз ... ... ете ... ... ... ... болып табылуы мүмкін, және де нәтижесінде банкроттыққа ұшырауы мүмкін. Сол себептен, коммерциялық банктердің өтімділігін басқару мәселесінің қағидалық мәні бар және де ол ... банк ісі ... ... ... кездері банктердің активтері мен пассивтерін басқаруда өтімділікті басқаруға басты орын беріледі. Банктің ... мен ... ... ... оның ... ... ... бастапқы талабы бойынша қанағаттандыруы жатады.
Банктің өтімділік жағдайын талдауға қажетті ақпараттары ішкі және ... ... ... ... ... ... ... алу, негізінен банктің бәсекелестері мен клиенттер нарығындағы және т.б. нарықтардағы жағдайлар туралы әр ... ... ... ... Ішкі көздер жүйесі банктің қызметін байланысты жағдайлар туралы ... ... және ол кез ... ... ... ... ... туралы ақпаратпен қамтамасыз етуге тиіс. Банктің ағымдағы өтімділігін талдауға қажетті ішкі ақпараттарды анықтайтын құжаттарды берілу мерзімдеріне қарай, ақпараттарға қолжетімді ... ... және ... ... бере ... ... банктің берген несиелері бойынша төлемсіздік туындаған жағдайларда, ресурстық базасы жеткіліксіз болғанда, жалпы міндеттемелері бойынша жауап беру мүмкіндігі азайған жағдайларда пайдасынан ... қалу ... ... Дей тұрғанмен, қаншалықты тәуекел деңгейі төмен болса, соғүрлым банктің ... ... ... табуы да мүмкін емес болады.Сондықтан да кез келген кәсіпкер, соның ішінде банк менеджерлері басқару шешімдерін қабылдау барысында табыс пен ... ... ... ... мән ... ... ісінде тәуекел - белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... жұмсау салдарынан пайда алмау немесе өзінің ресурстарының бір бөлігін жоғалту қауіпін білдіреді.
Банк үшін тәуекелдің сандық бейнеленуі банктің алға қойған ... ... ... ... ... ұшырауын және тәуекел саласындағы банк стратегиясының сапасын көрсетеді.
Банк менеджерлері ... ... ... ... ... ... салдары ретінде қарамайды. Тәуекел мен шығын, бір жағынан алғанда банктің пайда алуы мүмкіндігіне қарама - ... ... ... ... пайданың пайда болу табиғаты мен тәуекелдің пайда табиғаты арасында айырмашылықтың барлығына көңіл ... ... ... өз ... процесінде тәуекел түрлерінің әр түрлі жиынтығымен кездеседі. Осы жиынтықтар бір-бірінен пайда болу уақыты мен орны, экзогендік ... ... ... ... ... ... ... ) және эндогенді факторлар (банктің өзіндік қате қызметінен ... ... ) ... ... ... ... ... жіктеу қағидалары мыналар:
1. Банктік тәуекелдің әсер ету мен және қызмет ету аясы.
2. Банк клиенттерінің құрамы.
3. ... ... ... ... банктердің түрі.
Әсер ету мен қызмет аясына байланысты банктік тәуекелдер сыртқы және ішкі деп ... ... ... қызметіне байланыссыз туындайтын тәуекелдер жатқызылады. Олар экономикалық, құқықтық, қаржылық және басқадай факторлардан пайда ... ... ... ... ... ... ... жіктеуді ұсынады: баланстық және баланстан тыс операциялар бойынша, активтік және ... ... ... ... баланс тәуекеліне келесілер жатады:
- несиелік тәуекел (негізгі ссуда бойынша қайтарылмау тәуекелі);
- пайыздық тәуекел (берілген ссуда бойынша қарыздың қайтарылмау ... ... ... өз ... уақытында орындамау тәуекелі, өтімділік нормативтерін бұзу тәуекелі );
- капитал құрылымының тәуекелі ( капитал жеткіліктілік нормативінің банк орындамау тәуекелі, оның ... ... ... емес ... тәуекелі);
- банктің қосымша капиталы (несиелік тәуекелдерді жабуға арналған резервтер және т.б) негізгі ... асып ... ... болады.
Баланстан тыс тәуекелдер банктің келесідей жағдайларда қызмет көрсете алмау мүмкіндігі:
- берілген кепілдер бойынша;
- шығарылғае бағалы қағаздар, бағалы қағаздармен ... ... ... ... міндеттемелер бойынша;
- валюталық мәмілеге отырыру бойынша.
Сонымен қатар, банктік тәуекелдер деңгейі лизингтік және факторингтік ... ... және ... ... ... асырған кезде пайда болуы мүмкін.
Әлеуметтік-экономикалық жүйелердің эволюционды қайта құрылуы, банк ... ... ... ... мен ... ... банк өтімділігі мәселесінің екінші әдісі екі негізгі бағыт бойынша ары қарай дамыды: коммерциялық банктердің активтерін басқару теориясы және пассивтер ... ... ... ... ... банктердің өтімді қаражаттарға деген қажеттілігін қамтамамсыз етуге банктің активі мен пассивін теңгерімді басқару арқылы қол жеткізуге болады. ... мен ... ... бұл ... ... тартылған және орналастырылған қаражаттары мөлшері мен мерзімдері бойынша бір бірімен сәйкес келуін білдіреді. Қаражатты ... және оны ... ... ... ... ... банк ең ... клиент алдындағы міндеттемесін орындауға аса көңіл аударуға тиіс. Яғни банк өтімділікті басқара отырып, бірінші кезекте қарызға алған ... ... ... ... ... ... ... пайда алуды ойлауға тиіс. Банктеріміздің бүгінгі күні өтімділік дағдарысты басына кешіруінің ең басты себебі осы теңгерімсіздіктің сақталмауында болып отыр. ... ... ... ... ... ... бөлігі әлі де болса қысқа мерзімді болса, ал орналастырылған қаражаттары ұзақ ... ... бұл ... ... бұзылуы өтімділіктің сақталмауына жол беруде және бұл жағдай әлі біраз уақыт жалғасуы мүмкін.
3.2 Коммерциялық банктердің қаржылық ... және ... ... ... ... жетілдіру жолдары
Қаржылық нәтижелерді талдау банк қызметіндегі, оның жұмысындағы ең маңызды бағыттардың бірі болып табылады. Ол орнатылған нормативтердің орындалуын бақылауға және банк ... ... ... ... ... ... басқаруға мүмкіндік береді. Банктердің есеп берудегі талдау кезінде көлденең, тік, трендтік және ... ... ... ... ... ... есеп беру көрсеткіштерін алдыңғы периодтағы көрсеткіштермен салыстыру. Есеп берудің қарапайым салыстыру бабымен күрт өзгерістер, есеп беру бабымен өзгерістерді талдауды басқа ... ... ... болып табылады. Басты назар әр түрлі көрсеткіштердің өзгеруін экономикалық тектің шаруашылық үдерісімен сәйкес келмеген жағдайда аударылады.
Тік талдау - ... ... жеке ... үлес ... ... мен ... ... алдыңғы периодтағы көрсеткіштермен салыстыру.
Трендтік талдау кезінде базисті жылдың деңгейінен бастап, жыл ... есеп беру ... ... ауытқуларын анықтайды.
Жағдайлық талдау сол уақыттағы банктің жағдайын көрсетеді. Банк қойған кез келген мақсат нақты және осы ... ... ... ... ... тек бір ғана ... қоймағандықтан, ең бастысы осы мақсаттардың бірі бірімен келісілген болуы тиіс. Және тиісінше мақсаттарды иерахия бойынша қойған жөн, ... ... ... ... жөн. ... ... ... тиіс, оларға жеткендігі туралы және қойылғандығы туралы талдау кезінде айту үшін ... ... даму ... банк қызметтернің бағыттары нарықта дәстүрлі талдау әдістерінің ұстанымдарын қозғалтты. Жұмыс нәтижесіне әсер ... ... ... ... ... ... ... банк басшылары қолдана бермейді. Бұл жердегі мәселе болып, дәстірлі талдау жүйесінің нақты нәтижелерді көрсетпеуі, өйткені олар ... және ... ... ... ... ... аталып өткен талдау әдістері басшылардың жұмысын қиындатады, өйткені басқару шешімдерді қабылдауға ... ең ... ... банк ... ... әсер ... ... тиіс.
Осылайша, кең ауқымда қазіргі кезде қоладанылатын талдау әдістері банк қызметінде бизнесті басқару әдістерінен артта қалуда.
Банк қызметінің ... ... ... ... ... әсер етеді.
Өз кезегінде, эконмикалық тиімділік шығындар қатынасы мен қызметтің нақты нәтижесімен анықталады. Яғни, банк қызметінің тиімділігін ресурстарды тартудағы ... ... ... мен ... орналастыруды анықтау арқылы орындалады. Бірақ, банк қезметінің ерекшелігінен, оның тиімділігін талдауда тек рентабельділік көрсеткіштеріне сүйену ... ... Таза ... ... ... ... ... Осылайша, меншікті капиталдың өзіне жүктелген қызметтер мен активтер мен пассивтердің сапасын ескерілуі тиіс, ... және ... ... ... ... ... Әр өзара байланысты факторлар әр түрлі бағытта банк қызметінің қаржылық нәтижесіне ықпалын тигізеді, кез ... ... ... ... ... ... басқалардың жағымды ықпалын нөлге түсіреді .
Тұрақты, икемді және тиімді банк қызметінің ... ... ... ең ... ... міндеттердің бірі.
Жаңа несиелік институттарының құрылуы туралы жай ғана жариялап қою жеткіліксіз ... ... ... ... және ... ... ұзақ ... бойы жинақтаған тәжірибесіне негізделген, шетел тәжірибесін терең меңгеру жолымен несие мекемелерінің тиімді қызмет етуін қайта құру ... ірі ... ... ... ... қаржыландыру үшін белгілі әлеует жинақтауда, Қазақстан экономикасының ретінде қаржы-өнеркәсіптік бірлестік құру арқылы. Экономикалық маңызы бар, ... ... ... ... бейімді және айрықша жобаларға салымдар жасауға қызығушылығы арта түсті.
Банк салаларының негізгі бағыттарының бірі бүкіл елде өз бөлімшелерін ашу, ... шет ... банк ... ... жасау, Азиядағы қаржы рыноктарына шығу болып отыр.
Банк аралық ... ... банк ... ... ... банк ... өзгеріс серпінділігі өсіп келеді.
Банк ісі ақырында нақты адамдардың үміттеріне, сезімдеріне және жоспарларына қатысты болып ... ... ... ... тіршілік етуге ынталанатын коммерциялық банктер оның клиенттерінің барлық үміттерін ... ... ... ... Банк ... мен ... қаражатын сақтап өсіріп отыратын негіздің бір бөлігі болуы тиіс. Қазақстан коммерциялық банк ... ... ... ... жөнідегі жұмыс табысты басталды. Оны барлық қауым банкирлер болып, мемлекет болып, пресса болып, тұрғындар болып, біріге ... ... қана біз ... және оң ... ... ... қызметі-нарық экономикасының ең маңызды және айырып алынбайтын құрылымдарының бірі. Банктер мен тауар өндірудің және айналымының дамуы ... ... және ... байланыста болып отырған. Мұнда, банктер ақшалай есеп ... ... ... ... ... қайта таралуын жүргізе асыра отырып, жалпы өндірістің ... ... ... жұмыс өндірісінің өсуіне ықпал етеді.
Дамыған тауар және қаржы рыногы жағдайында банк жүйесінің құрылымы шұғыл ... ... ... ... жаңа ... жаңа несие құралдары және клиенттерге қызмет көрсету әдістері пайда болды.
Несие саясаты ... ... ... ... ... тиімді жұмыс істейтін механизмі, коммерциялық құрылымдарға қызмет көрсетудің жаңа ... ... ... жатыр. Тұрақты, епті әрі тиімді банк жүйесін құру-Қазақстандағы экономика реформасының ең маңызды.Сонымен қатар, төтенше міндеттерінің бірі ... ... ... алынған экономикалық өңірдің немесе бір елдің белгісі емес, олардың қызмет саласы ешқандай географиялық, ... ... ... Бұл, өте мол қаржылық қуаты, қомақты ақша ... бар ... ... ... өмірімізге нық еніп отыр. Олар көпшілік бұқараның көзіне ілінбестен, экономиканың өмір сүруін қамтамасыз етіп отыр. Алайда, бұл ... ... ... ... ... мен ... ұмытуға себеп болмайды. Тек, сондай жолмен ғана нарық механизмдерінің тиімді қызмет етуіне арналған қажетті компоненті-банк жүйесінің дамуы мен ... ... оңды ... жасалады. Қазақстанның қаржы секторының Еуропалық одақтың стандарттарына көшуі инвесторлар мен қатысушылардың қайсы ... ... ... ... ... ... ... стадартын таңдап алу, сонымен қатар Қазақстанның 80 % жуық тауар айналымы ЕС-ге кіретін ... ... ... ... ... ... Еуроаумақтың ел экономикасына әсер етуі біртіндеп азая бастайды. Бұл жағдайда күмәнсіз, Қазақстан мен Еуропалық одақтың ... ... ... ... ... ... 2010 жылда теңге еркін айналыстағы валюта болады, ал қаржы рыноктары Еуроодақ стандарттарына сәйкес қызмет етеді.
Несие берудің үш деңгейлік жүйесі ... дами ... Ол банк ... жеке ... жүзеге асыратын банктер, ұйымдардан және шағын несие ұйымдарынан құрылады. Нормативтік құқықтың ... ... ... ... мен құрылыс жинақ жүйесін дамыту жоспарланып отыр.
Ипотекалық облигация, құнды агенттік ... ... ... ... құнды қағаздар тәрізді қаржы құралдарын дамыту жөнінде шаралар қабылданады. Инвестициялық ... ... ... ... ... ... міндеті индустриялық саясатта жүзеге асырылып, жоғары технологияларға инвестициялауға қатысу ... ... банк ... ... ... ... соңғы жылдар аралығындағы талдауы келесіні көрсетеді:
Банктерді қаржылық сауықтыру мен ... банк ... ... ... ... ... қолдану қажет:
- банк капиталын көбейту;
- активтердің сапасын көтеру;
- банк ... ... ... ... ... ... есептерін дамытуға үлкен қызығушылық білдіріліп отыр. Бұл таң қалатындай жағдай емес, өйткені, күрделі ұйымды басқару-қажетті ақпаратты жинақтаусыз және ... ... ... ... ... банктер арасындағы бәсекелестікте банк ісін басқарудың соңғы әдістерін қолданып отырған, банкирлер ғана табысқа жетеді. ... ... ... ... үлкендігінен банк қызметімен байланысты толып жатқан мәселерді қарастыру мүмкін ... 2001 жылы ... ... ... ... ... сай ... көшу процессі жандандырылды. Бұл Қазақстанның Ұлттық банкі жүргізіп отырған, мақсаты ... ... мен ... банк бизнесінің дамуын жалғастыруға негізделеді.
Тұрғындардың ақша жинақтарын банктерге тарту банк жүргізіп отырған белсенді ... ... ... ... ... қабілеттілігін арттыруға, банк қызметтерінің өзіндік құнының түсуіне және соңғы нәтижеде республиканың қалың ... ... қол ... ... ... 2008 жыл ағымында аталған жүйенің қатысушы-банктер қатары 18-ге дейін, ал қазіргі кезде 42-ге ... ... ... ... сақтау жүйесі жетілдірілді-2003 жылғы сәуірде банк заңнамасына жеке тұлғалардың ... ... ... банк ... ... ... мен толықтырулар енгізілді.
Азаматардың салымдарын қорғау жөнінде қабылданған шаралар кешені тұрғындардың банк жүйесіне ... ... ... ... ал адамдардың түйсігінде болып, олар ақшаларын өз үйлерінде сақтауды қойып, отандық банктерге салатын болды.
Аталған банк ... ... ... ... орталықтары, интернет-банкинг, Homebanking ақауы клиенттерге ұсынылатын қызмет түрлерінің шектеулі болғандығын көрсетті. Ал телебанкингте операция жүргізу барысында бірнеше ... ... ... тура келеді. Негізгі мәселе, банктің бас серверіне рұқсат берілген іс қимылдар және рұқсат берілмеген іс- ... ... ... ... ету ... табылады.
Банктер ақпаратар мен жүргізілетін операцияларды қорғау шараларын үнемі жетілдіріп отыруға мәжбүр. Қазақстанда жаңа электронды банк қызметтері үшін заңнамалық қорғауды ... ... ... ... ең ... ... ... экономика секторының кәсіпорындарын ұзақ мерзімді инвестициялармен қамтамасыз ету болып табылады. ... 2015 ... ... ... даму ... ... ... көкейкестілігін күшейте түсті. Осыған байланысты Қазақстан банкілерінің тәжірибесінде Қазақстан банкілеріндегі ... ... ... жаңа ... ... ... ... отыр. Банк қызметіне жүргізілген зерделеу Қазақстанда жобалық несиелеу тиісті даму ... ... ... ... ... мәселе түрлі инвестициялық жобаларды қаржыландыру көздерін іздестіруде, оларды жүргізу кестелерінің күрделілігенде болып отыр. Одан басқа, кәсіпорындардың қызметіне, банктер үшін ірі ... ... ... ... жобалардың жоғары тәуекелділіне тікелей байланысты мәселер бар.
Банктің клиентердің сыртқы сауда қызметін несиелеуге байланысты инновациялық қызмет көрсету түрі сауда қаржыландыру ... ... ... банктер аккредетив, кепілдік және т.б. тәрізді қаржы құралдарын белсенді қолдана отырып, ... банк ... осы ... ... ... ... бөледі.
Коммерциялық банктің тиімділігін арттыру жолдарын қарастырғанда қаржы қызметкерлерінің ІІІ конгресінде қаралған Қазақстан қаржы рыногының даму тұжырымдамасы Қазақстан Республикасында туынды ... ... атап ... форвардтар мен фьючерс нарығының дамуына арналған. Коммерциялық ... ... және ... ... бойынша қызмет көрсетуді жүзеге асырғанда, сыртқы экономикалық қызметтерді несиелеу саласындағы жұмыстарды жетілдіру мақсатын ... ... ... ... есеп ... ... жаңа қаржы құралдарына деген қажеттілігін қанағаттандыру үшін. ... олар ... ... ... ... аз, бұл банк ... қызметердің аталған сегменті дамымағандығын дәлелдейді.
Клиенттердің сыртқы экономикалық мәмілелерін қаржыландыруға ықпал ететін жаңа қызметтің өзге түрлері факторинг пен ... ... ... ... ... ... төмендеу тенденциясы мен мықты бәсекелестік банкерді клиенттердің сыртқы экономикалық мәмілелерін несиелеудің тиімді түрлерін ... ... ... ... банк ... ... ... және форфейтингтік оперцияларды жүзеге асырудың көңіл қоюды талап ететін мәселесі мәмілелерге қызмет көрсетудің жоғары тәуекелділігімен шарттасатын факторингтік және форфейтингтік операциялардың ... ... ... ... ... бірі құнды қағаздар рыногын дамыту болып табылады. Экономика субъектілерінің инвестициялық әрекеттерін дамытуға ықпал ете отырып, коммерциялық ... ... ... ... жаңа банк ... көрсетуді пайдаланады. Ол банкке шаруашылық субъектілердің қосылу үрдісін дамыта отырып, үлкен табыс түсіруге, инвесторлар кішігірім топтарға бірлесіп, акциялардың ... ... ... өзге ... ... ... қарыздық құнды қағаздарды пайдалануға ынталанған кезде қарыз құралдар есебінен сатып алулар ... ... ... береді [27].
Қазақстанның дүниежүзілік сауда бірлестігіне кіруі, Еуропалық одаққа
бірлесуі экономика субъектілеріне ... ... ... сай ... ерекше талаптар қояды. Осыған байланысты қалыптасқан жағдайда көмек көрсетуге қабілетті Қазақстан банктерінің инновациялық қызметі шетелдік ... ... кең ... ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан банктерінің қызметін тиімділігін арттыру үшін, оның ... ... ... бағыттарын төмендегідей коммерциялық банктердің қаржылық ахуалын талдаудың теориясы мен ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің коммерциялық банктердің басшыларымен келісілген банктерді ... ... ... ... ... бантің қаржылық ахуалын талдауды толық және жалпылай қамти отырып, автоматтандыру мен ... банк ... ... ... үшін ... ... ... құру және қолда барын жетілдіру.
Банк эмитентінің негізгі функцияларына мыналар жатады:
- Карточкалар шығару ... ... жеке ... ... және ... ... клиенттерге карточканы жеткізу, карточканы жаңарту);
- Несие қабілеттілікті талдау (өтініш иесінің қаржылық жағдайын анықтау, карталық шот ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі туралы автоматты түрде немесе телефон бойынша ... ... ... беру, мастер-файлдарды жаңарту, ақпараттық айырбастау жүйелерімен өзара әрекеттесу);
- Ақпараттармен алмасу және интерчейндж үшін сыйақылар алу;
- Биллинг (каточка иесіне қарыздар сомалары мен ... жабу ... ... көшірмелер дайындау және жіберу);
- Карточкалық шот бойынша операцияларды бухгалтерлік есепке ... ... ... қарыздарды қайтару және несиелік лимит шектерінің сақталуын бақылау;
- Клиенттермен жұмыс (сұрақтарға жауап беру, шағымдарды қарастыру);
Банктік ... күрт ... ... ... ... ... ... айналуы, тұрғындардың басым бөлігі арасында олардың кең танымалдылығының ұдайы өсуі жүйеге қатысушылардың негізгі категорияларына, яғни, банктерге сауда ... және ... ... есеп ... бұл ... сөзсіз табысты болып табылатындығының нақты куәсі.
Несие карточкаларының табыстылығы.
Несилік ... ... ... ... ... ... мен шығыстардың келесідей негізгі құрамдас бөліктермен анықтауға болады. Алдымен табысты құрамдас бөліктер анықталады, яғни пайыздан түсетін табыстар карточка ... ... ... ... ... қатынасы бойынша анықталады. Ал, пролонгация жеңілдетілген мерзімде қайтарылмаған, яғни пайыз есептелетін несиелер сомасынның барлық берілген несиелердің жалпы сомасына ... ... ...
Банк-эмитент төлеуі міндетті банк-эквалайердің жасаған мәмілелерінің сомаларынан түсетін пайыздар эмитентке эквайердің ... ... ... ... табылады.
Бұл коммерциялық банк қызметінің тиімділігіне көз жеткен сайын мынадай тұжырым айқындала ... ... ... ... ... есеп айырысуларды тиімді ұйымдастыру, қаржылық есепке алу, маркетинг. Бұл үшеуінің қайсысы негізгісі екендігін басып айту қиын, бірақ үшеуінің бірісіз ... ... ... ... ... бұл үшеуінің біреунің әлсіздігі міндетті түрде барлық жүйенің ақсауына әкеліп соқтырады.
Несие беру делдалдық коммерциялық ... ... бір ... ... болып табылады. Бос қаражат иелері мен қарыз алушылардың ... ... ... оған ... ... ... беріліп отырған капитал көлемін бірлесе иемденуі, сондай-ақ, қарыз алушыға қажет капиталды босату мерзімі кедергі болып отырған жоқ. ... ... мен ... ... арасындағы тікелей несиелік байланысын соңғылардың төлемдер жасауға қабілетсіздігі де ... ... ... ... ... алушының қаржылық жағдайы туралы ақпарат болмауы мүмкін.
Қазіргі кезде көптеген коммерциялық банктерге тән сипаттардың бірі ... ... банк ... іс ... ... да болмасын ақша-қаржылық қызметтерге қол жеткізе алатындай айналу болып табылады. Біздің рынок құрылымдары ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалау әдістерін әмбебаптығын даму және келешекте әрі қарай өмір сүру мүмкіндігінің көрінісі. ... ... ... қатынастарының дамуы мен нығайтылуының өлшемі бойынша, әр банк үшін билік пен өкілетті бөлісудің нақты механизмдерін қалыптастыру шағында, күн ... ... ... ... ... ... ... аумағын іздестіру мәселесі қойылады.
Қазіргі коммерциялық банктер туралы сөз қозғағанда, олардың ... ... өзге де ... ... ... өрістеп отыратындығын баса айту керек. Олардың жүргізетін операция формалары, бәсекелестік әдістері, бақылау және басқару жүйесі өзгеріп отырады [28].
Соңғы жылдары банктердің жаңа ... ... ... ... ... терминал пайда болуының және халықаралық банк операцияларының кең таралуының арқасында банк саласындағы бәсекелестік күшейе түсті. Бәсекелестік өзге де қаржы ... ... ... ... мен ақша рыногының өзара қорлары, банктерге тән қызметтердің көптеген түрлерін ұсына алады) ... ... ... ... ... капиталға ие бола тұра коммерциялық банктер өз әлеуетінде ірі инвесторларға айналуы ... ... ... ... шаруашылығының дамуына тікелей ықпал ете алады, құрылымдық қайта ... ... ... ... ... секторларының келешегін анықтайды.
Жеке меншікті басқарудың және капитал қалыптастырудың акционерлік-құқықтық мәртебесін кең ауқымда иелене отырып, коммерциялық банктер ірі ... ... ... және де өз ... көптеген холдингтер, еншілес фирмалар мен кәсіпорындар ашу арқылы жан-жақты дамыта ... ... ... ... ... ... ... шынайы экономикалық рөл артудың негізгі құралы қоғам тарапынан коммерциялық банктің дәрежесін ... ... ... ... ... ... және ол үшін ... осы көзқарастың шегінде ұстауға мүмкіндік беретін реттеуші кешенін қалыптастыру қажет. Мұндай кешенде аса маңызды орынға өзі-өзі реттеу механизмі ие ... ... ... ... ... нақты ойластырылған және негізделген даму стратегиясынан көрініс табатын миссиясын есепке ала ... ... ... ... ... ... экономикасындағы коммерциялық банктердің рөлін дұрыс түсіну негізінде, олардың әр қайсысы өзінің орнын табуы керек. Сондай-ақ, өзара әрекет ... ... ... жинақтардағы, өндірістегі, айналымдар мен тұтынудағы мақсатты міндеттерін ... ... ... және ... тиімділігін көтеру үшін қолдағы барлық құралдарды пайдалану қажет.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған бағдарламасында ақша рыногының жағдайына ықпал ... әрі ... ... ... шаралар қабылдау, ақша-несиелік саясаттың түрлі құралдары бойынша мөлшерлемені келісу жұмыстары жалғасады делінген. Мұнда қаржы рыногындағы сыйақы мөлшерлемесін реттеудің, сонымен ... ... ... өтімділігін тазартудың негізгі құралдары Ұлттық банктегі екінші деңгейдегі ... ... ... нотасы және депозиттері болып қала береді.
Теңгенің ағымды және капиталдық операциялар бойынша толық еркін ... ... ... және ... ... ... мониторинг молынан кеңейе түседі, сондай-ақ, сыртқы экономикалық оперциялар бойынша ақпараттық базаны жетілдіру жөніндегі жұмыстар жалғасады.
Қорытынды
Банктердiң және тауарлы-ақшалай ... ... ... ... қатарлас жүредi, және олар бiр-бiрiмен өзара тығыз байланысты. Банктер халық ... ... ... ... басқарумен тiкелей байланысты болады, себебi тек қана банк арқылы олардың есеп-айырысу операциялары жүзеге асырылады, банктiң әртүрлi қызметтерiн пайдаланады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... барлығы банктiң активтi операциясы болып табылады. Олар арқылы ұдайы өндiрiс үрдiсiне қатысушылардың экономикалық мүдделерiн қанағаттандыру ... ... Осы ... банктер қаржылық делдал ретiнде шаруашылық органдардың капиталдарын, халықтың жинақтарын және шаруашылық үрдiсiнде ... ... да бос ақша ... ... отырып, қарыз алушылардың уақытша пайдалануына бередi, ақшалай есеп айырылысу жүргiзiледi, және ... үшiн ... да ... ... ... соның арқасында өндiрiстiң тиiмдiлiгi мен қоғамдық өнiмнiң айналысына тiкелей ықпал ... ... ... ... ... ... барлық активтiк операцияларының клиенттер үшiн, олардың қызметтерi үшiн ... орны ... ... ... ... ... болып табылады. Өз қызметiнiң үрдiсiнде, олар ақша нарығында тауар болатын жаңа талаптар мен мiндеттемелердi жасайды. Клиенттедiң салымдарын қабылдау арқылы банк ... ... жаңа ... ... ал ... беру ... ... алушыға жаңа талап қояды. Осы жаңа мiндеттемелер талаптарды жасау үрдiсi қаржылық делдалдықтың негiзiн құрайды. Несие ... ... ... және ... ... қаржылық институттар қызметтiнiң қозғалысы орын ауыстыруы қаржылық ресурстардың құйылуы активтiк операциялардың ең бiр басты бөлiгi болып ... ... ... мен ... негiзiнен экономиканы жалпы басқарудың мақсаттары және мiндеттерiмен бiрдей, әйтпесе де банктер басқарудың ... ... ... ... басқарудың жалпы мақсатына жетудi қамтамасыз ететiн, өзiне тән жеке мiндеттерiн орындайды. Экономиканы ... ... ... ... ... экономикалық қатынастарын көрсетедi, ал әр қоғамның экономикалық қатынастары ең алдымен мүдде ретiнде көрiнiс алады, ал экономикалық мүдде өндiрiстiң мақсаты ... күні банк ... ... ... ... ... ... құрам ретінде қарайды, өйткені алға қойған мақсаттарда орындау үшін банктік жалпы портфельдің ролін анықтау болып табылады ол, жоғары пайда көзі және ... ... ... ... пен ... бірге басқару жүйесі банкке депозиттерді қорғау, іскерліктің артуына ... ... ... өзгеруі және накуқандық өзгерістерден сақтайтын инструмент.активтерді басқарудың ... ол ... ... және ... ... ... яғни банк ... құрамын стратегиялық бағдарламаларға сай жасақтау.
Демек, банк алатын тұрғылықты пайда көзінің яғни маржаның жоғары деігейде болуы. Банк ... ... ... ... ... деп қарастыруға болады, өйткені ол қома-қол ақшадан, есеп шотындағы ақшадан, берілген ... ... ... ... тұлғалардың капиталынан, негізгі құралдардан және тағы басқа активтерден құралады.банк қызыметінің басты мақсаты, ... әр ... ... ... ... ... ол ... менеджменттің дұрыс, уақытылы шешім қабылдайтын органның тыңғылықты жұмыс атқаруы қажет. Ондай орган ... ... ... ... деп ... ... басқару меншікті және тартылған құралдардың орналастыру жолдары мен кезектілігі арқылы ... ... ... ... ... және басқада активтер жатқызылады. Ал операциялар кезінде ең басты инвестиция және бағалы қағаздар, несиелерге мән ... Бұл ... ... ... құжаттарды орналастырылумен байланыстырылады. Өйткені тәуекелдің ең жоғары дәрежесінде ... ... ... ... ... ... банктерде қорларды басқаруға белгілі факторлар әсер етіп, қызыметтің қозғалысын дайындата түседі.Біріншіден ең маңызды басқарылатын ... бірі ... ... ... ... ... ... сәйкестендірілуі қажет етіледі.Екіншіден банкпен клиент арасында келісіммен ... ... ... ... ... ... ұстаушыларда инвесторлар сияқты пайданың жоғарғы деңгейіне ұмтылады. Заңдылық актілері активті операциялардың құрамына екі әдіс ... әсер ... ... құралдарының көбісі сұраныс етілгенге дейінгі немесе қысқа мерзімді міндеттемелерді төлеуге жұмсалады.Осының ... ең ... ... ... ... салушылардың сұранысын қанағаттандыру болып табылады.
Екінші деңгейдегі шарт ол құралдардың болуы, несие алушы ... ... ... Бұндай несиелік шаруашылық банктің басты қызыметі болып табылады.Екінші деңгейдегі банктердің барлығы жекеше ... ... ... ... және олардың қызыметі пайдалы, өтімді және қауіпсіз болуы ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады, сондықтанда банк өзінің алдына үлкен жуапкершілікке ие болады.Банк ... банк ... ... ... жіне ... ... ... ешқандай күмән келтірмей, толықтай сенімділік көрсету керек. Кей кездерде банк акцияларын ұстаушылармен ... ... ... ... ... Сол себепті банк қызыметңнде өтімділіктегі сұраныс және қолайлы табыстылықтың арасында ... ... ... ... ... деп ... және оған ... құралдарды орналастыру кезінде анықталады..Бір жағынан банк басшылығы акция иелерінен пайда түсу мәселелері жөнінде, ал нкінші жағынан банк басқармасы тұрақты ... ... қалу ... ... ... ... төмендеуін сезінеді.
Қазiргi уақытта коммерциялық банктердiң активтерiнiң құрылымы өзiнiң ... ... ... ... ... ... ... активтер және несиелiк жұмсалымдардың үлесi жоғары.
Банктiң активтерiнiң құрылымында несиелердiң үлесiнiң көп болуы банктiң өтiмдiлiк ... ... әсер ... ... ... өз ... өтелмеуiмен және берiлген қарыздардың ұзартылуымен сипатталады. Ал бұл ... ... ... ... ... ... Мұның барлығы банктердiң өтiмдiлiктерiне және төлем қабiлеттiктерiне терiс әсер ... ... ... ... ... ұтымды орналастырудың негiзгi мәселесi қарыздың қайтарылуын және қарыз алушының сенiмдiлiгiн егжей-тегжейлi бағалау қажет. Қарыздар бойынша мүмкiн зияндардың ... ... үшiн ... ... үлкен көңiл бөлу қажет. Бұл активтердiң табыстылығын қолдауға бағытталған iс-шараларды жүзеге асыруға мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... үшiн жоғарыда айтылып өткен бағыттардың барлығын пайдаланады. Атап айтсақ, өтiмдiлiктiң сапалық көрсеткiшi, активтердiң жалпы тәуекелдiлiгi және тағы басқалары. ... ... ... ... және ... ... ... емес. Банктер оларды дербес анықтайды. Ал, заңмен белгiленген көрсеткiштерге өтiмдi активтердiң талап етiлгенге дейiнгi депозиттерге қатынасы, бiр ... ... ... ... ең ... ... және ... құралдарға және қаржылық емес активтерге банктiң инвестицияларының ең жоғарғы мөлшерi коэффиценттерi жатады.
Банк өз ... ... ... алып ... ... Ал, пайданың көлемiне банк активтерiнiң құрылымы және сапасы әсер етедi. Сондықтан банктер активтерiнiң сапасын ... ... ... ... ... ... ... активтердiң үлесiн ұлғайтып отыруға тиiстi. Бұл үшiн банк мынадай жолдарды пайдалануына болады:
* Қысқа мерзiмдi мемлекеттiк бағалы қағаздармен және бағалы метталдармен ... ... ... несиелiк портфелiнде күдiктi және проблемалы қарыздардың үлесiн ... ... ... ... ... операциялар арқылы табыс әкелетiн активтерге ауыстыру;
* банк ... ... ... ... трасталық операцияларды көрсетудi ұлғайту және тағы басқалары.
Банктiң активтерi бойынша ... ... ... жабу үшiн ... резервтер де банктiң активтерiнiң сапасын жақсартуға әсер етедi.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* Банковское дело. Под ред. О.И.Лаврушина. Издание второе, ... и ... ... , 2000. 180 стр.
* , М.С. Саниев. Алматы экономика және статистика институты, ... 2001 жыл. 215 ... ... Ю.В. ... ... и ... Ленинград: изд. Ленинградского университета, 2001 г. - 347 стр.;
* , С.Б. Мақыш, Алматы, ИздатМаркет, 2004 жыл. 181 ... ... ... за ... лет ... Авторский коллектив под руководством Н.К. Абдулиной. Алматы 2001 -250 стр.
* А.В.Виноградов. Основные ... ... ... ... вкладов в мире. Деньги и кредит.-2002 -240 стр.
* Дробозина. Л.А. Финансы.Денежное ... ... ... Юнити,2001 - 240 стр.
* Долан Э.Д; Колин Д и Розмари ... ... ... дело и ... ... - М.: СПб, 2004 г. -230 стр
* Лаврушин. О.И ... ... - ... ... ... и финансовая статистика,2002 -124 стр.
* Колесников А.И. Банковское дело. Масква 2001, -221 ... ... Б.А. ... ... Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы/ - Алматы: Экономика, 2000.
* Мотовилов О.В. ... и ... ... и финансирование инноваций. СП-Б, 2004 .
* ... ... ... кадрового менеджмента в банке// Лисак Б.И.// Банки Казахстана №2 2002.
* Роджер Лерой Миллер, Дэвид Д. Ван-Хуз. ... ... и ... ... Пер. с англ. - М.: ИНФРА-М,2000.
* Риск-менеджмент и управление ресурсами коммерческого банка ... А.В. ... ... №11, 2002.
* Саниев М.С. Ақша, Несие, Банктер. Оқу құралы - Алматы: Алматы ... және ... ... ... Сарчев А.М. Ведущие коммерческие банки в мировой экономике. - ... и ... ... ... ... Под ред. В.Е. ... - М.: ... и статистика.
* Коммерциялық банктің қаржылық қызметін бағалау // Ғаламдық даму аясындағы ұлттық ... ... ... ... ... - ... Қазақ университеті, 2005.
* Пайыз тәуекелін басқару және ... ... // ... ақыл ... ... ... ... конференция материалдары. - Алматы: Экономика, 2006.
* Банктік стратегиясы - банктің тұрақты дамуының ... // Орта Азия ... ... ... ... ... және орта ... кеңейту және ұстанымын нығайту: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция ... - ... ... ұлттық педагогикалық университеті, 2006.
* Экономиканың бәсекелестік қабілеттігін арттырудағы банк секторының рөлі мен ... // ... ... ... ... теориясы, тәжірибесі, болшағы: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Алматы: Қазақ университеті, 2006.
* Банктердің депозиттік ... ... ... ... ролі мен ... // ... ... демократияландырудың теориялық және тәжірибелік сұрақтары: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - ... ... ... заң ... ... ... мониторинг және проблемалық несиелермен банктің жұмысы // ҚазҰУ хабаршысы. Экономикалық серия. - ... ... Е.Ф. . ... 2005 г
* // ... ... бәсекеге қабілеттігі: теориясы, тәжірибесі, болшағы: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Алматы: Қазақ университеті, 2006.
* // Алматы. ... ... - 2006.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктер және оның қаржылық жағдайы14 бет
Коммерциялық банктердің қаржылық жағдайының теориялық негіздері79 бет
«Казкоммерцбанк» ақ-ның несиелік процесті орындау тәжірибесіне талдау жасау36 бет
Банктік менеджмент, құрылымы және оның қазақстандағы қажеттілігі67 бет
Бағалы қағаздардың коммерциялық банктердің инвестициялық қызметіндегі рөлі25 бет
Коммерциялық банктер туралы ақпарат76 бет
Коммерциялық банктердің активтерінің сипаты және сапасын талдау36 бет
Коммерциялық банктерде депозиттік саясаттың қалыптасуы72 бет
Қазіргі жағдайдағы коммерциялық банктерді басқару тиімділігі73 бет
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктерінің ипотекалық несиелендіруін ұйымдастырудың қарқынды дамуын және механизмін зерттеу78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь