Доғал заттармен салынатын жарақаттар және олардың жалпы сипаттамасы

Жоспар.
I.Кіріспе :
Механикалық зақымданудың жалпы сипаттамасы.

II.Негізгі бөлім :
1) Доғал заттармен салынатын жарақаттар және олардың жалпы сипаттамасы.
2) Өткір заттардан болатын жарақаттар.
3) Адам денесінің бөліктерімен салынатын жарақаттар.
4) Доғал заттармен жөне қарулармен салынатын.
жарақаттардың ерекшеліктері.
5) Құлаған кезде зақымдану.
6) Спорт жарақаты.

III.Қорытынды:
1) Зақымданудың адамның тірі кезінде немесе өлгеннен кейін болғанын анықтау.
2) Механикалық зақымданудан өлу себептері.
Қолданылған әдебиет
        
        Жоспар.
I.Кіріспе :
Механикалық зақымданудың жалпы сипаттамасы.
II.Негізгі бөлім :
1) Доғал заттармен салынатын жарақаттар және олардың ... ... ... ... ... ... Адам денесінің бөліктерімен салынатын жарақаттар.
4) Доғал заттармен жөне қарулармен салынатын.
жарақаттардың ерекшеліктері.
5) Құлаған кезде зақымдану.
6) ... ... ... ... тірі кезінде немесе өлгеннен кейін болғанын
анықтау.
2) Механикалық зақымданудан өлу себептері.
1. Зақымданудың жалпы сипаттамасы
Тұтас дененің (ұлпаның, мүшенің) ... ... ... ... ... мен ... ... дейінгі қандай да болсын бұзылуы
зақымдану деп аталады. Зақымдану дененің анатомиялық ... ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт қысылып,
кейіннен оның сал, қояншық ауруларына ұласуы мысал бола алады.
Күнделікті тіршілікте кейбір зақымдану ... өте ... ... ал
басқа бір түрлері халықтың бірдей топтары ... ... бір ... ... ... ... және тұрмыс жағдайлары ұқсас ... ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Жарақаттану мынадай түрлерге бөлінеді:
Өндірісте (өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында) жарақаттану;
Көлікте (автомобиль, темір жол, су ... әуе ... ... ... ... көшеде құлап қалуынан, ... ... т. б. ... ... ... ... кездейсоқ себептерден зақымдану:
баспалдақтан құлау, түрмыстағы қолданылатын заттардан зақым алу, т. ... ... кісі ... ... ... және т. б. ... жасалатын зақымдар);
5. Әскери қызметшілердің соғыс кезіндегі және ... ... ... ... ... ... Спортпен айналысқан кездегі спорт жарақаттары.
Жарақаттанудың әрбір түрінің өз ерекшеліктері болады, олар оқиғалардың ... ғана ... ... ... ... да ... өндірісте жарақаттанғанда — жаралану, көшеде — сынық, ... алу мен ... ... ... ... ... орын алады.
Сот-медицина тәжірибесінде оқиғалардың мән-жайы, ... ... ... ... ... ... қалады. Сондықтан қалай
зақымданғандығын және ... ... мен ... бойынша олардың
жасалған мерзімдерін анықтаудың зор маңызы бар.
Сот-медицина травматологиясының негізгі ... бірі ... ... ... ... салынғандағы құралды анықтау. Әсіресе
әр түрлі доғал заттармен ... ... ... ... ... ... себебі мен қалай болғанын ... өте ... ... күші мен ... мөлшерін қолдана отырып, дененің
эксперименталдық зақымдануын зерттеу мен ... ... ... ... ... зор. ... зақымдану Морфологиясын
күнделікті өмірде ... ... ... салыстыру сот
травматологиясы мәселелерін шешуге көмектеседі.
Мәселен, сот медицинасының ... ... ... және
статикалық күш түсіру жағдайында бас сүйегі мен омыртқалардың зақымдануын
модельдеу жөнінен кешенді түрде көп жүмыс ... Бұл ... ... травматологтар, анатомдар, физиологтар, спорт және авиация
медицинасының ... ... мен ... ... ... басып кеткенде немесе соғып кеткен ... ... ... ... ... жерге құлаған жағдайда баспен ... ... ... ... бас сүйегі мен омыртқалар зақымдануының бірқатар
модельдері жасалды. Бүл ... ... ... ... пайда болатын салмаққа, бастың және соғылысатын беттерінің
серпімділік қасиеттеріне (қалпына келу ... ... ... ... ... басы мен ... ... туғызады.
Эксперименттер жұмысқа қатысушылар ... ... ... ... биоманекендерде (өліктерде) жүргізіледі. Зерттеудің
морфологиялық әдістерімен қоса, ... ... ... ... ... шапшаң түсіру, тензометрия, пайда болатын
салмақты анықтау қолданылды.
Зерттеушілер әсер ететін күштердің ... ... мен ... ... ... жаралардың, сынықтардың, атап айтқанда, бас сүйек
шытынауының шоғырлануы мен ... және т. б. ) ... ... бір ... ... ... заңдылықтар
аңғарылған зақымданулар бойынша, соның ішінде бас сүйек ... ... ... механизмі мен әсер ететін күштердің ауқымын
іс жүзінде анықтауға мүмкіндік ... ... бас ... ... динамикалық және
статикалық күшіне төзімділік шектерін анықтайды. Мысалы, бастың ... ... ... та қатты сыртына соғылған соққылар 370 килограмнан
астам соққы күші жағдайында бас сүйегін ... ... ал ... ... ... ... жасалған кезде мүндай сынықтар 540 килограмнан асатын күш
әсерінен пайда болады екен.
Бас алға қарай барынша — 90—115° еңкейіп, ... 90— 140 кг ... Св — Т4 ... дене омыртқаларының сығылып зақымданғаны және
қылқанаралық сіңірдің ... ... ... ... бұл ... күшеюі бастың салмағы мен еңкею бұрышы артқан ... ... ... жаңа ...... ... мен ... әр
түрлі динамикалық және статикалық күш түсуіне төзімділік данасын зерттейтін
материалдардың биологиялық қарсылығы ғылыммен ... ... ... бұл ... жарақаттардан қорғану құралдарын (бекітілетін
қайыстар, қорғаныш шлемдерін, жұмсақ астарлар және т. б. ) ... да ... ... ... модель жасаудың сот
медицинасы үшін де, бірқатар ... ... ... ... мен ... медицинасы үшін де зор маңызы бар екенін
атап көрсеткен жөн.
Механикалық жарақаттар ... ... ... ... ... ... мүшелердің үзілуі, жаншылу және дененің бөлшектелуі пайда болуы
мүмкін.
Шырышты қабықтар эпидермисі ... ... ... ... терінің бүртікті қабатының зақымдануы жырылу деп ... ... ... ... ... бетін ғана зақымдайды. Жырылған жағдайда
эпидермистің толық сыдырылып түспей, терінің тиісті қабатымен ... ... ... ... жиі кездеседі. Ұзынша жіңішке жырылған
жері тырналу деп аталады. Жырылудан сақтану кезінде қалың киім ... ... бар, ... ... аз ... ... ... жерден қан шықпайды, тек бүртікті қабат
зақымданған жағдайда ғана ... ... ... ... қан ... ... Бірнеше сағаттан қейін жырылған жердің беткі жағы ... ... ... да, ол тері ... ... шығып түрады. Осы қабықтың
астынан зақымдалмаған тері жағынан эпителий өсе бастайды да, ... ... ... ... түсе ... бұл орайда оның бөлініп ... ... ... ... ... ... толық жапқан кезде қабық түтел
түсіп, оның ... ... ... сызат қалады. Бірсыпыра ... соң бүл ... та ... кетеді.
Жырылудың жазылу мерзімі зақым келтірілген уақытты анықтауға мүмкіндік
береді. Жырылған жердің жазылу кезін төрт ... ... ... ... ... ... ... тері деңгейінен төмен жатқан
жағдайда жырылған кезден қабық пайда ... ... ... Бұл ... ... ... 12 ... созылады. 2. Кеуіп үлгірген жырық
бейнебір тез біте бастағандай болып, жан-жағындағы тері деңгейімен теңеседі
де, сонан соң одан ... ... Бүл ... ... алынған кезден
бастап 12 сағаттан 24 сағатқа дейін, кейде 48 сағатқа дейін созылады. 3.
Эпителийдің өсу ... 4—5 ... ... 7—12 ... ... ... ... 4. Соңғы саты түскен қабық орнында ... ... ... ... ол жарақат алынғаннан кейінгі 7—15 күнде
аяқталады.
Келтірілген цифрлар жырықтардың жазылу ... ... ... ... өзі жас ... организмнің жай-күйіне, жырылудың
жойылуына, ауқымына және т. т. байланысты ... ... ... ... өте зор. ... ол ... ... күш салу керек екенін көрсетеді және кейде зорлық жасаудың бірден-бір
сыртқы белгісі болып табылады. Сондықтан жапсарлас жатқан үлпаларды ... ... ... гематома, тіпті сүйектің сынуы мен ішкі мүшелердің
үзілуі де табылуы мүмкін. Екіншіден, жырық жазылуының ... ... оның ... анықтауға мүмкіндік береді. Үшіншіден, жырылу
пішініне қарап, зақымдайтын заттың қасиеттері мен соққының бағытын ... ... адам ... ... ... жарты ай сияқты ойық
болады, ұзын жолақты жырылу сүйреткен ... ... ... ал пойыз басып
кеткенде кең тілік түрінде ауқымды жырық ... ... ... ... өзі ... мен ауқымы әр түрлі жырық салуы мүмкін. Демек, жырықтың
белгілі бір затпен салынғаны туралы қорытындыны жырылу ... мен ... ... ... ... ... ғана ... болады.
Сондай-ақ сызат түсірген заттың бөлшектерін (ағаш жаңқаларын, ... ... ... тас ... ... тастың үгіндісін, т. б. ) табудың зор
маңызы бар. Төртіншіден, жырылудың шоғырлануы оқиға сипатын ... ... ... ... ... ай ... ... мойынды қолмен
буындырғанын дәлелдейді, ал жыныс мүшелері маңайына және санның ішкі жағына
түскен ... ... ... ... ... ... және т. ... соққы тиген немесе қатты қысқан жерде тамырлардың жарылуы
салдарынан кейіннен шел клетчаткасына немесе ... ... ... ... ... болады. Құйылған қан тері шгінен көрініп, оны көгілдір
қызыл ... көк ... ... ("көгерген жер"). Қанталау кейде терінің
дақтануына ұласады.
Қанталаған ... көп ... оның ... ұлпалар
оксигемоглобиннен оттегін алып, қалпына келтірілген гемоглобин түзейді,
сөйтіп ол қанталаған ... ... рең ... ... соң ... ... ... Бұл орайда гемоглобин ыдырай бастайды да, ол белокқа
(глобин) және ... ... бар ... ... ... ... ... гемотині бөлініп шыққан кезде билирубин яғни түсі сарғыш
өт пигменттерінің бірі түзіледі. Билирубин тотыққан кезде биливердин, ... ... ... ... бір ... ... ... басқа жолмен де ыдырауы мүмкін. Мысалы, торлы-
эндотелийлі жүйеде гемоглобин ... ... ... ... ... ... ... жоғалтады, сөйтіп, биливердин түзеді. Соңғысы
қалпына келе ... ... ... ... ... түсі ... ... биливердиннің, ал сарысы —
билирубиннің түзілуіне байланысты. Билирубиннің тотықтануы мен ... ... сол ... ... ... ... биливердиннің
қалпына келуі біртіндеп болатындығына байланысты қанталаған жер өңірінің
екі, тіпті үш түсті болуы да ... ... ... ... ... ... ал айналасы сарғыш болады.
Қанталаудың сот-медициналық маңызы мынада: ол неге баса назар аударуды,
зорлықтың ... және ... ... ... ... жер ... жасалған жерді үнемі көрсете бермейді, ... ... ... алысырақ ағып барып үйыған жері қанталап кетуі
мүмкін. Мысалы, бас ... ... қан көз ... ... ... және ... қабақты көгертеді ("көзілдірік"). Кеңсірік пен қас
маңайына соққы тиген ... көз ... ... бұл ... ... төмен қарай ағуына байланысты.
Қанталаған жердің пішіні зақымдайтын нәрсенің пішініне, мөселен,
таяқпен, арқанмен ... ... түзу және ... ... ... ... ... келе бермейді. Әдетте, қанталаған жердің ауқымы ... де ... ... ... ... ... ... пішіні мен шоғырлануы зорлық сипатын көрсетуі мүмкін.
Мысалы, ... бір ... ... ... белгілі бір қашықтықта
көрінетін бірнеше дөңгелек қанталаған жер ... ... ... ... ... олардың түсі бойынша анықталады. Жақында қанталаған
жердің бастапқыда көбінесе көкшіл ... ... түсі 4—10 ... ... ... ал жасыл немесе сары түс қосылған қою қызыл түс 3—8 ... ... де, 8—12 ... ... ... ... (қою қызыл және жасыл-
сары) 5—9 күнде көрініп, 12—16 күнде жойылады. Бүл мерзімдер ... ... ... ... шағын қанталауға қатысты. Қатты
қанталаған жер мен гематомалардың қайтуына ... ... ... ... ... адамның тірі кезінде зақымданғанының басты көрсеткіші болып
табылады. ... оның адам ... ... ... ... бойы да ... ... ескеру керек. Мүндай қанталауды адамның тірі ... оңай ... ... ... ... тірі кезінде болған қанталау
ұлпаны қатпарлатып жібереді және онда ұйыған қан болады, ал ... ... ... ... ұлпаға ұйымаған сұйық қанның сіңуі ерекше
көзге түседі. Адамның тірі ... ... ... ... жарақат
ісігінің, лимфа жолдарында және шеткі ... ... ... да ... мен ... ... түгел бұзылып зақымдануы жарақат деп.
аталады. Бұл орайда көбінесе жапсарлас ... да ... Егер ... ... қуысына өтіп кетсе, ол өтпе жарақат деп аталады.
Егер жарақат тесігі дененің бүкіл зақымданған ... ... ... ... ... ... ... өткен жарақат пайда болады. Көбінесе оқ
жарақаты, кейде шанышқан және ... ... да ... ... ... ... Жарақаттаған жолы едәуір үлкен болғанымен, шыққан
саңылауы жоқ жарақаттар тұйықжарақат деп ... ... ... ... ... ... ... бойынша бөлу болып табылады. Жарақаттардың үш тобы бар, олардың
өздері де зақымдаушы нәрсенің ... және ... салу ... ... ... ... топ — ... доғал заттармен салынған жарақаттар; түрлері — а)
соғылған; ә) жырымдалған; б) соғылып-жырымдалған жарақаттар.
Екінші топ — ... ... ... ... ... — а)
кесілген; ә) шаншылған; б) кесіпшаншылған; в) ... г) ... ... топ — ... ... салынған жарақаттар (оқ жарақаты);
түрлері — а) оқ; ә) ... б) ... ... ... ... ... ... қойған кезде айқындаушы
рөл атқарады. Тәжірибе жүмыстарында кейде мылжаланған, паршаланған жарақат
деген және басқа да ... ... ... ... ... ... де, атылатын қарумен де салынуы мүмкін. Паршаланған ... ... ... немесе атылатын қарумен салынуы ықтимал. Сондықтан бүл
терминдерді диагнозды тұжырымдаған ... ... ... етіп ... оларды қосымша терминдер түрінде: мысалы, жырымдалып паршаланған
жарақат, соғылып мылжаланған жарақат, т. т. деп ... ... сот ... ... зор. Олар зақымданудың басқа
түрлерінің бәріне қарағанда зақымдайтын ... ... және ... ... ... жоғары дәрежеде ақпарат бере алады.
Зерттеудің алуан түрлі қосымша әдістерін қолдана отырып, ... ... ... ... ... ... мөлшері мен басқа да
ерекшеліктерін, әсіресе, оның дененің ... ... ... ... дәлірек анықтауға мүмкіндік береді. Жарақаттың пшгіні мен көлеміне
оның ... ... ... үңірейіп түруы едәуір дәрежеде әсер
етеді, ал оның үңіреюі жараның үзындығы мен созылмалы ... ... ... ... ... ... ет жиырылуы мен тіпті дененің
зақымданған бөлігінің зерттеу кезіндегі жағдайы арасындағы ... ... үшін ... ... өте ... мәселені —
зақымдау механизмі туралы мәселені шешуге мүмкіндік береді, өйткені ... ... ... ... әр ... ... ... болады. Мысалы, үшкір
ауыр пы-шақпен оның қай бөлігімен және ... ... ... ... жарақаттардың кесілгенін де, шаншып-кесілгенін де, ... ... да ... ... ... зерттеу сарапшының зақымдайтын зат
қозғалысының бағытын, жарақат салған ... осы ... ... ... қимылдардың ең аз санын анықтауына мүмкіндік береді. Жарақаттардың
шоғырлануы, олардың саны, тереңдігі, жарақаттандыратын зат ... ... ... өз қолымен салу мүмкін екендігі туралы мәселені
шешуге көмектеседі.
Жарақаттың тұрақты белгісі — қан ағу. Қанның ... ... ... және ... ... киім-кешегіне ағу бағыты оның
жарақаттанған кезде қандай ... ... ... ... т. б. ... ... мәселені шешуте мүмкіндік береді.
Сот-медицина тәжірибесінде жарақаттың салыну уақытын ... ... тура ... Бұл ... ... дәрежесін зерттеу негізінде
жасалады. Жаралардың жазылу процесін негізгі үш кезеңге бөлуге болады.
Бірінші кезеңде жарақатта ... ... және ... ... байқалады. Алайда некроздың морфологиялық ... ... ... ... өткеннен кейін аңғаруға болады. Оны
бұлшық ет ұлпасынан шамамен 6 сағаттан соң, ал тері мен шел ... ... ... ... ... ... болады. Жарақаттағы некрозға
ұшыраған ұлпалар көлемі жарақат жиектеріндегі қан ... ... ... алғашқы үш тәулікте көбейеді.
Қабынудың алғашқы көріністері жарақаттың ісінуі мен жарақат ... ... ... ... ... ... табылады. 1—2 сағаттан
кейін-ақ қан тамырларында полиморфиялық-ядролық лейкоциттердің ... қата ... ... ... соң ... ... ... тәулік соңына қарай ол айқын көріне бастайды. Некроздың іркілген
бөлігі ... ... жиек ... ... ... ... ... жарақат алынғаннан кейінгі 2—3 тәулікте
жаңадан дәнекер ұлпалар құрылуы және бет ... ... ... біту процесінің дамуымен сипатталады. ... ... ... алғанда, май клетчаткасында өтеді. ... ... ... ... ... аяқталады. Жарақаттың жабылу мерзімі әр
түрлі. Ол жарақаттың ... оның ... ... ... ... ... жалпы жағдайымен анықталады.
Жарақат бітуінің үшінші кезеңінде тыртық пайда болады. Сипап қарағанда
біршама жұмсақ тиетін жаңа тыртықтардың түсі қызғылт көкшіл көрінеді. ... ... ол ... қатая түседі. Микроскоппен зерттегенде тыртық
ұлпасында ұсақ тамырлар жүйесінің бірте-бірте жойылып, ... ... ... түскенін байқауға болады. 4—5 аптада, ал ... ... ... ... ұлпасында жұмсақ тадшықтар пайда болып, ... ... ... ... ... ... ... тыртықта жан болмайды, бірақ
кейіннен тыртық ұлпасында жүйке (нерв) талшықтарының өсуіне ... жан ... 6 ай ... ... ... ... ұлпа ван Гизан
бойынша айналасындағы тері түсіне ... ... ... боялады.
Тыртықтар құрылымында шамамен бір жыл ішінде елеулі өзгерістер ... 8—12 ... ... тыртық құрылымы онша өзгере қоймайды, сондықтан
оның қашан болғанын айту қиынға түседі. ... ... ... ... ... ... ... зақымдану мерзімі соғұрлым дәлірек
айқындалуы мүмкін.
Сүйектің сынуы тері ... ... ... ал ... ... бетіндегі
тері бүтін қалғанда жабық болады. Сондай-ақ сынықтар тік және жанама
сынықтар ... ... Егер ... ... немесе жарақат салған ... ... ... ... ... ол тік сынық, ал күш түскен маңайдан
қиыстау ... ... ол ... ... деп ... онша ... ... бірінші кезекте олар сүйек ұлпасы
созылған жерде зақымданады. Қысымды күш шоғырланған жерде сынық кейініректе
пайда ... ал бұл ... ... ... ... ... ... сыну белгісі бойынша жарақаттың түрі мен механизмін, ... ... ... оның әсер еткен күші мен ... ... ... ... бас ... ... мәні зор. ... жіктерінің сөгілуі, жаншылған, атап айтқанда, сатыланған жарық,
тесікті, жарықшақты және сақина тәрізді ... ... ... ... сүйекті жарып өтеді және бас сүйектің ... ... ғана ... ... ... пайда болу
механизмі үнемі бірдей бола бермейді. Ол доғал заттың тиюі немесе ... ... ... ... ... нәтижесінде жасалады. Бұл
орайда шытынау бағыты әдетте ... ... ... әрекет еткен күштің
бағытымен сәйкес келеді. Соққы неғұрлым қатты жасалса, олардың бағыттары
соғұрлым сәйкес болады. ... де бас ... ... бөліктерінің
мықтылығы бірдей болмайтындықтан, щытынау барлық уақытта түзу ... ... ... ... ... бұл ... соққы тиген жаққа
қарай тік бұрыш жасайды.
Бас сүйегінің жаншылып, ... ... ал ... ... ... ... жарылуы себепті шытынау орын алуы мүмкін. Бұлайша шытынау
да жасалған соққы бағытында болады, ... оның ... ... ... сырт көрінісінің өзі ара тісі сияқты ирек-ирек болады.Оның орта тұсы
үңірейіп тұрады да, ол шет жақтарында жіңішкере ... ... ... ... еткен жерден сәл қиыстау жатқан ... де ... ... ... тас төбеден тиген кезде желке сүйек қабығының көлденеңінен
шытынап кетуі мүмкін.
Бас ... ... ... шытынауға ұқсас және онымен үштасуы өте
жиі кездеседі.
Шағын аумақты доғал немесе үшкір затпен онша қатты соқпаған ... ... ... ... ... бүл ... сүйек сынықтары бас сүйекке
кіріп кетеді, бірақ бір-бірімен және ... ... ... ... ... ... сүйек сынықтары сатыланып
орналасады. Оны сатыланып жарылу деп атайды.
Тесікті сынықтар көлденең кесіңдісі 9—16 ... ... ... затпен
қатты соққанда пайда болады. Кейде мұндай сынықтар, әсіресе, бас сүйегінің
сыртқы бетінде ... ... ... зат ... ... үшкір құрал мен
қарудың көлденең кесіндісінің пішіні мен ... ... ... Бас ... ... ... жағдайда тесікті сынықтар да көбінесе ... мен ... ... дәл ... ... ... ... қатты соғылған соққының салдарынан
болады. Ол өдетте салмақты ... ... ... ... бөліктері
соққанда, биіктіктен құлағанда, сондай-ақ басты ауыр ... ... ... ... орын ... ... шағын доғал немесе өткір
затпен әлденеше рет соққанда да бас сүйегінің жарықшақтанып жарылуы мүмкін,
бірақ мүндай ... ... ... тысында сол заттармен соққан
кездегі соққыларға тән жарақат көп болады.
Дененің басқа сүйектері мен ... сыну ... ... және ... ... ... тақырыптарда баяндалады.
Сот-медицина тәжірибесінде буынның шықпасы мен сіңірдің созылуы сыныққа
қарағанда сирегірек кездеседі. Өлікке сараптама жасағанда олар әдетте басқа
жарақаттармен ... ... ... ... ... жасалған әсер
нәтижесінде болуы сирек, ол көбінесе буындар байланыстырып тұратын сүйекке
күш түсуі салдарынан пайда ... ... ... ... ... ... ... мәлім. Буын шықпасының құлаған кезде немесе көлік жарақатында
неліктен жиірек кездесетіні осыдан-ақ түсінікті.
Сіңірдің созылуы ... ... ... жыртылуы мен үзілуі ... ... ... ... ... кездеседі. Олардың пайда болуы буын
шықпасына ұқсас.
Ішкі ... ... дене ... ... ... астындағы
ұлпалардың жаралануымен — кіріп ... ... ... болуы
мүмкін. Мүндай жағдайларда ішкі мүшелердің зақымдануы біртұтас жарақат
жолының бір бөлігі ... ... және ... өткір заттардың немесе
атылатын қарудың әсеріне тән барлық белгілері болады.
Егер жаралайтын заттың ерекшеліктері, дененің ... ... ... ... ... пен ... да нәрселердің
амортизациялағыш әрекеті нәтижесінде тері аман қалса, ішкі мүшелердің ... ... ... қан құйылу, мүшелердің жырылып, үзіліп кетуі
және ... ... ... ... мен ... к,ан ... дербес зақымдану
ретінде немесе көбінесе үзілумен және жаншылумен бірге кездеседі.
Ішкі мүшелердің үзілуі әлдебір ауыр затпен ... ... ... күш ... ... орын алады. Ол өдетте көлік ... ... ... ... ... ... ... Алайда ішкі мүшелердің біршама
шағын заттар, мысалы, таяқ тигенде, тіпті жұдырықпен ұрып, аяқпен тепкенде
де ... ... ... ... ... сүйек сынуының себеп болуы сирек кездеспейді.
Мәселен, қабырғаның сынуы ... ... ... ... ... ... тесілуі жиі байқалады. Дене қатты қозғалған жағдайда
да ішкі мүшелерге зақым келуі ... Бүл ... ... және биіктіктен
құлау кезінде болады.
Паренхималы мүшелерінің: бауырдың, талақтың, ... ... ... ... жиі ... Қуыс ... ... ішек, қуық,
өсіресе олар толып тұрмаса, сирек жарылады.
Кейде іс-тәжірибелік сараптама жұмысында ішкі ... ... ... ... ... дейтіннен ажырату қажет ... ... ... ... ... болады, олардың көптеген
жағдайларда макроскопиялық және микроскопиялық зерттеу арқылы ... ... ... пен ірі қан тамырла-рының өздігінен жарылып кетуі
кездеседі.
Тікелей көп күш ... ... ... ... ... ... мүше
немесе оның бір белігі қүрылымының толық бүзылып зақымдануы орын алады.
Мұндай ... ... деп ... ... бүл ... доңғалағы басып
кеткенде, қүлаған нәрсе басып қалғанда орын алады. Бәрінен де паренхималы
мүшелер (бауыр, өкпе, талақ, бүйрек) оңай ... ... ... және ... ... да сот медицинасы жиі
кездестіретін құбылыстар. Өте көп салмақпен қысқаін жағдайда езілу ... ... ... ... ... ... ... тіпті бүкіл
дененің езілуі көлік жарақаты кезінде, ... ауыр ... ... ... ... ... қозғалмалы тетіктері тигенде байқалады. Езілу
жұмсақ ұлпалар мен мүшелердің едәуір дәрежеде мылжалануымен, сүйектердің
ұсақ жарықшақтарға айналып ... ... ... ... емес және қыры бар ... да ... зат, мысалы, рельспен
жүретін көліктің доңғалағы, аударылған ... ... қыры ... ... дене ... ... ... дененің бөлшектеліп қалуы да
кездеседі. Олар толық немесе ... ... ... ... ... жағдайда
дене мүшелері бір-бірімен сіңірлер, терінің мылжаланған кесінділері, қан
тамырлары арқылы жалғасып қалады.
Дене мүшелері ... ... ғана ... ... қатар созылу
нәтижесінде, мысалы, дене мүшесі станоктардың, машиналардың айналып тұрған
тетіктеріне түсуі жағдайында да бөлініп қалуы мүмкін. ... аяғы ... ... ... ... ... ілмегіне немесе зәкір шынжырына
ілініп қалған жағдайда да ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен өлікті қасақана бөлшектеп
тастауы мүмкін. Дененің жарылыстар кезінде бөлшектеліп ... да ... ... ... оның жиектерінің ерекшеліктері, жарақаттың
беті және сүйектердің зақымдануы ... ... жөне ... ... мүмкіндік береді.
МЕХАНИКАЛЫҚ ЖАРАҚАТТАРДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Жарақат салынған заттың түріне қарай, механикалық жарақаттардың бәрін
мынадай топтарға ... ... ... ... салынған жарақаттар;
2) өткір қарулармен салынған жарақаттар;
3) атылатын қарулармен салынған жа-рақаттар.
Шабуыл жасауга ... ... ... қарулардан (атылатын немесе суық
қарулар) басқа өндірісте, құрылыста, тұрмыста қолданылатын ... ... ... т.б.), ... қару да, құрал да деп
есептелмейтін басқа ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Келтірілген зақымдарды дүрыс анықтау үшін ғана
емес, сонымен қатар қару түрін ... ... үшін де бұл ... ... себебі, сарапшыға сол заттың қару екенін немесе қару ... ... ... ... ... өйткені атылатын және суық қаруды алып
жүруге, сақтауға, дайындауға немесе сатуға заң бойынша жаза қолданылады.
1. Доғал заттармен салынатын ... және ... ... ... ... алуан түрлі доғал заттармен зақымдау жиі, ал
доғал қарумен зақымдау ... ... ... қарулар кастет,
"закладка", қолшоқпар болуы мүмкін. Қарусыз адам жасайтын ... ... ... ... ... сипатында болады. Жүріп келе
жатқан көліктен, машиналардың жүріп немесе айналып түрған ... ... ауыр ... ... ... нәрсе басып қалғанда,
биіктіктен немесе жазық жерде құлағанда болатын ... да ... ... ... ... ... ... және спорт
жарақаттарынын көпшілігін де осы топқа жатқызуға болады. Жарақаттардың ... бәрі ... ... ... деген атаумен біріктіріледі.
Доғал нәрселермен салынатын жарақаттар тобына жатқызылатын ... ... мен ... ... ... көп әрі ... түрлі
болуына қарамастан, жарақат салу механизмдері онша көп емес. Адам денесінде
жара пайда болуына әкеп соғатын зақымдағыш заттың ... ... ... салу механизмі деп аталады., Жабық жарақат жағдайында ... төрт ... ... ... созылу және қажау механизмдері
болады деп саналады. Ұлпалар мен мүшелердің бұзылуын ... ... ... ... салу ... ... болмайды, өйткені олар жабық
жарақаттар салынатын әрбір жағдайда бұзыла беруі ... ... келе ... зат пен адам ... біршама қысқа уақытта
соғылысатын кезінде кенеттен болатын қатты итеріліс ... деп ... ... дене ... ... ... түрлі жарақаттар пайда болады, олардың сипаты
соққының күшімен және оның бағытымен ... ... ... бір ... жасап
соғылуымен), соққы жасаған аумақтың пішінімен және көлемімен, киім-кешек
пен басқа да ... ... және ... ерекшеліктерімен, дененің
зақымданған бөлігінің анатомиялық қүрылысымен және басқа да ... ... ... ... ... ... ... қанталап кету орын алады. Ал
қатты тиген соққылар жара, Доғал затпен салынған ... ... ... көп жері ... ... ... ІШКІ ... болған жарақаттар). және басқа да зақымданулар туғызады.
Соғылған жарақаттар әдетте дененің тері астында сүйек бар жерлеріне доғал
заттардың ... ... пен ... ... зат ... ... ұлпалардың
жұқа қабатының жанышталуы салдарынан пайда болады. Олар көбінесе адамның
басына жасалады. Жарақат пішіні алуан түрлі және ... ... ... мен ... едәуір дәрежеде ... ... ... ... дене ... зақымдағыш қару жанасқан жердің
ауқымымен анықталады. Жара ... ... ... зор. ... тегіс емес, дақты, қанталаған, жаншылған түрде болады, ... ... ... ... тұру жиі ... ... неғұрлым мықты ұлпалардан түзілген дәнекер аңғарылады.
Доғал заттармен соққан жағдайда сүйектердің әр түрлі дәрежеде ... ... ... зақымданулардың негізгі себебі майысудан сүйектің бұзылуы
және сүйек үлпасының қозғалуы ... ... ... ... ... ... ... ортақ құбылыс — зақымданған сүйек шеттерінің
тегіс емес, кедір-бұдыр болуы.
Хирургияда соққы тигендегі ... ... ... соғылған жер деп
аталады. Сот-медицина сараптамасын ... ... ... ... шектелмеу керек. Оның нақ қандай зақым алғанын ашып ... ... Бет жағы ... затпен едәуір қатты күшпен соққан
жағдайда тікелей әсер ... ... ... ... ... ... дене
немесе оның бөліктері де шайқалып, орнынан ... ... Бұл ... ішкі ... ... ... мүшелердің жеңіл дәрежеде шайқалып-лықсуы әдетте елеулі анатомиялық
өзгерістер туғызбайды, ... ... ... ... ... Бұл жағынан
мидың шайқалуы ерекше назар аударуға лайық. Бұл — зақымданудың ерекше ... ... және ол ... ... ... салдарынан орталық жүйке
(нерв) жүйесі қызметінің бұзылуы негізінде ... Атап ... ... ... ми ... ... ... Ми шайқалуында тамыр
соғуының (вадомотор) бұзылуына: қан тамырларының парезіне, көк ... ... және бас ... ... қысымның артуына көп мән беріледі.
Содан кейін ми домбығып, ісуі мүмкін. Сот-медицина ... ... ... ... өліп ... ... ... солай бола тұрса да сойып
қарағанда елеулі анатомиялық өзгерістер ... ... ... бір ... ми тәрізді затқа қан қүйылғанын микроскоп
арқылы анықтауға болады. ... ... ... ми ... өлгендерді
сойып қарағанда байқалатын петехиялық қан құйылуы тікелей ... ... ... көк ... (вена) іркілуі салдарынан болады деп
санайды.
Кейде ми шайқалуымен қоса соққы тиген және соққыға ... ... ... және ми ... ... ... ... шағын өзгерістер
болады. Бүл өзгерістерге мидың зақымдануы деген диагноз қойылады.
Ішкі мүшелердің ауыр ... ... ... ... ... әкеп ... шікі мүшенің бекітілетін аппараты мен ... ... ... ... ... ... ... көптеген жерде қан қүйылуы, мүшені ұстастырып тұрған
сіңірлердің жыртылуы, үзілуі және ... ... ... ... дене ... ... ішкі ... пайда болады. Әдетте, олар көп болады және бір-
біріне қосарласа орналасады.
Жаншылу. Соққыдан айырмашылығы, жаншылу жағдайында адам денесіне қарама-
қарсы екі жақтан әсер ... екі күш ... ... ... ... ... бағытта қозғалып, екінші жағы қозғалмайды. Кейде ... ... екі зат ... ... ... ... заттардың
шапшаңдығы көп емес, ал олардың адам денесімен жанасу ... ... ... ... көп ... Сондықтан зақымданудың қаншалықты
ауыр әрі көлемді ... ... ... ... ... және оның ... ... бөлігімен жанасатын ауқымымен анықталады.
Жаншылу топырақ, үй құлаған және ауыр заттар ... ... ... зақым
жасалуының негізгі механизмі болып табылады. Жаншылу — көлік жарақаттары
механизмдерінің бірі.
Жалпақ та ауыр ... ... ... ... бет ... ... болмайды немесе аздап қана зақымданады. Тек кейде ... ... ... ... ... зат ... әсер ... немесе аулақтау — сүйек шығыңқы түратын жерде басқа бір ... ... орын ... ... ... ... кезекте сүйектер мен ішкі
мүшелер зақымданып, мүның өзі дененің жарақаттанған ... ... мен ... ... тез өліп ... әкеп ... жұмсақ үлпалардың ұзақ уақыт бойы
жаншылуьг ауру белгілері жиынтығының (симптомокомплекс) дамуына әкеп ... ол ұзақ ... ... ... ... ... деп аталады.
Әдетте, бұл синдром зардап шегуші қираған үй ... ауыр ... ... ... ұзақ ... қалған жағдайда асқынады. Алайда кейде
ұзақ уақыт қозғалмай жатып қалған жағдайда адамның өз денесінің ауырлығы ... ... ... туғызуға жеткілікті. Бұл орайда жергілікті
өзгерістер ерекше сипатты: жұмсақ ұлпалар өте ... ... ... ... ... Жалпы құбылыс интоксикация түрінде өтіп, бүйректің қатты
жеткіліксіздігі бел ... ал оған ирек ... ... тығындап тастауы мен бүйректің қабықты қабаттарының
рефлекторлық ... ... ... ... Зақымданудың бүл механизмі мәні жөнінен жаныштауға тура қарама-
қарсы. Созылу жағдайында адам ... ... ... күш ... ... ... ... ең сипатты зақымдар жырымдалған
жаралар мен дене бөлімшелерінің жұлынуы болып табылады.
Жырымдалған жаралар сүйек сынықтарының ... ... ... және ... өте туралап немесе дене бетіне жанасатын етіп ... ... ... Бұл ... ... сүйектер сынған маңайда немесе дене
бөліктерінің толық немесе жартылай ... ... ... ... ... ... заттармен соғылған маңайда
шоғырланған жағдайда олардың ... ... ... ... ... ... жағдайда ол жараларды соғылып жырымдалған жаралар деген
дұрыс. Адамның немесе ... ... ... ... да ... ... ... жатқызылады.
Жырымдалған жаралар жиектері жалбыраған сызық түрінде немесе Г тәрізді
болады. Соғылған жаралар сияқты, олар да тегіс, бірақ ... ... ... ... ... ... ... жаралардың
жиектерінде мылжаланған, қанталаған жерлер болмайды, өйткені олар созылуға
емес, соққы мен жаншылуға тән ... Егер ... зат ... ... ... оған ... ... керісінше, дене әлдебір заттың бетімен сырғанаса,
үйкелістен зақымдану пайда ... ... ... дененің бет жағы
жараланады, тырналады, жарақат ... ... ... тері ... ... ... ... терең, астындағы сүйектерді де
қамтитын түрлері — ... ... ... ... байқалады.
Мәселен, бұл денені көлік құралдарының үзақ сүйреткен жағдайында кездеседі.
Сондай-ақ зақымданудың жекелеген түрлерінің ... ... ... да
кездеседі. Мүның өзі кейбір жағдайда сараптама жүргізуді тым ... ... ... ... ... ... кесетін, кесетін-тесетін, тесетін, аралап кесетін.
Шабатын заттармен жарақатқа оның ... мен ... ... тән. Тері ... түрі шапқыш заттың зақымдаушы бөлігіне
байланысты болады, мәселен, балта ... ... ... жара ... ... ... және екі жақ шеті ... болады: балта ұшымен ұрғанда
жара бір жағы «П» тәрізді , ... жағы ... ... тәрізді болып
келеді; шапқыш зат өткір бұрыш жасап ... тисе жара ... ... ... зақымданғанда берілген қаруға сәйкес зақым пайда болады. Бұл
жағдайдың тергеу жүргізуге көмегі зор.
Кескіш ... ... жүзі ... онымен денеге қысым түсіріп сырғытқанда
кесілген жара пайда болады. Жараның шеті тегіс, ... ... ... ... ... Қару ... өзгергенде қосымша тілімдер пайда
болады. Сүйек зақымдануы беткей сырылуы ретінде болады. Кесілген жаралардың
орналасуы ... Жара ... өз ... ... ол ... білектің ішкі
бетінде , мойынның алдыңғы бетінде орналасады және олар ... ... ... ... ... оның ... тереңдігінің басым болуы
тән. Оның тереңдігі қару ұзындығына және зақымның денеде орналасу жеріне
байланысты, ... ... ... ... енуі алдыңғы қабырғасының ығысуына
байланысты. Кесетін-тесетін заттың бір жағы қалыңырақ ... ... ... ... ... ... ... Қаруды денеден суырып алғанда
қосымша жарақаттар пайда болуы ... ол ... ... тағы ... Адам ... ... ... жарақаттар
Қаруланбаған адамның өз денесі бөліктерімен салатын жарақаттары тұрмыстық
жанжалдарда жиі ... ... ... ... алақанмен
(жайылған және қырымен) салынатын жарақаттар, адам денесінің бөліктерін
жаншу, шашты қолмен ... ... ... ... ... ... орын
алады. Аяқпен (өкшемен) және тістеп салынатын жарақаттар да аз кездеспейді.
Сот-медицина сараптамасының ... ... ... ... ... шынтақпен, жіліншікпен соғу әлдеқайда сирек кездеседі.
Қолмен жарақаттау. ... ... ... ... ... ... т.б.
саусақтармен қысқанда ол жерлер дөңгелек немесе сопақ болып қанталайды. Бас
бармақ қысқан жағында — бір, қалған саусақтар ... ... ... ... ... жер қанталап тұрады. Қанталаған жерде тырнақтың
жарты ай сияқты ізі қалатын жағдайлар да ... ... ... бір ... ... ... ұзын тырнақ ізі қалады. Саусақпен
шымшығанда жартылай дөңгелек немесе ... ... ... ... жер
пайда болады. Табиғи саңылауларға ... ... ... ... ... ... т.б.) саусақ тыққанда жұмсақ ұлпалардың жырылуы
мүмкін. Көз аңғарына саусақ тығып, көз ... ... ... ... ... ... жалпағымен соғу ... ... ... ... ... ... ... жақтан үру әлдеқайда қауіпті.
Мүндай соққылар елеулі зардаптарға: омыртқалардың сынуы мен ... ... ... ... ... ... мойынның алқым, кеуденің алдыңғы жағына
және ішке жасалады. Баста қанталаған, кейде тырналған ... ... ... тері ... жақын орналасқан шығыңқы сүйек маңында — қабақта, көз
аңғарының төменгі жағында, бет сүйегінде, астыңғы жақта соғылған жара ... ... ... ... жағдайда еріндердің шырышты ... ... ... ... ... салынуы өте жиі
кездеседі. Жұдырықпен қатты соққан ... ... бет ... ... жақ ... ... зақымдануы ықтимал. Бастан тиген соққылар
кейде мидың, көбінесе жеңіл ... да ... ... ... ... жұдырықпен соққан жағдайда ... ... ... ... ... және ... соғылған соққылар қабырғалар мен төс
сүйегінің сынуына, тіпті іш қуысы мүшелерінің жарылуын туғызуы ... ... ... ... ... ... төс ... жүдырықпен
соққаннан кейін адамның өліп кеткен оқиғалары да кездескен.
Аяқпен жарақаттау. Егер ... ... ... ... ... ... әдетте оның аяқтарына, жыныс мүшелері маңайына және ішінің төменгі
жағына жасалады. Кейде бір-бірімен ұласып жататын ауқымды ... ... ... Қанталаған жердің пішіні тепкен кездегі аяқкиімнің тиген
түсын бейнелеуі ... ... ... ... ... таптап, ауыр зақым
келтірілуі ықтимал. Бүл орайда қабырғалардың, омыртқалардың, төс ... ... ... ішкі ... ... сондай-ақ жабық түрдегі бас
сүйек-ми жарақаттары байқалады.
Тіспен жарақаттау. Адамның тістеп салатын жарақаттары ерекше ... ... Адам әр ... ... ... ... оны қылмыскер
де, одан жәбір шегуші де ... ... ... ... ... тәрізді із қалады және жарақаттар ... ... ... ... ... ... ... Жасалуы жағынан олар соғылған-жырымдалған
жараларға жатады. Кейде тістелген жерде тек ... және ... ғана ... Қатты тістеген жағдайда дененің шығыңқы тұрған шағын
бөліктері ... ... ... ... ... тістеп алынуы мүмкін.
Тістегеннен қалған іздер кейде тістеген адамды анықтау мақсатымен ... ... ... бола да ... ... ... жөне ... салынатын
жарақаттардың ерекшеліктері
Доғал заттармен соққы жасалған ... ... ... ... ... алуан түрлі зақымдаулар пайда болады. Ең алдымен,
соққы жасайтын беті көлемінің мәні бар, оның көлемі дененің ... ... ... айтңанда, зат пен адам денесінің түйіскен жерінен
үлкен немесе кіші болуы мүмкін. ... ... ... ... пішіні:
жалпақ, сфералық, цилиндр пішінінде ... да ... рөл ... ... ... ... ... бұдырлары және бұрыштары
(шығыңқы жерлері) болуы да зор әсер етеді.
Сонымен, сырттан соғылатын ... ... ... ... ... 1) ... жалпақ зат (тақтай, тақтатас, т.б.); 2) бетінің ... бар ... зат (кір ... ... тас); 3) ... ... зат (ұзын
және енді емес заттар — таяқ, сүймен, жұмыр білік); 4) бұдыр ... ... зат ... және көлденеңі енсіз заттар — көлденең кескенде үш және төрт
бұрышты білік, қайрақ тас); 5) қыры бар шағын көлемді зат ... ... ... кесіндісі); б) қырлы заттың (үтіктің, кірпіштің, қайрақтың
және т.б.) бұрыіпы немесе шығыңқы ... ... ... ... әр ... жарақат салуға болатынын, оның
жарақат заттың қандай бөлігімен салынатынына ... ... ... ... ... ... ... заттармен соққан жағдайда жара түсуі біршама
сирек кездеседі. Әдетте, ңанталап ... ... ал ... ... ... қоса ... ... пайда болады. Бастан қатты соққан ... ... ... доға ... ... ... тәрізді, кейде
ағаш бұтақтары сияңты жарақат салынады. Кейбір жағдайларда доғал затпен
соғылған жерде бірнеше ... ... ... ... жарақаттың айналасын
ауқымды дөңгелек сияқты немесе сопақша түрде ойық қоршап түрады. Соғылған
жараның жиектері тегіс болмайды, қан ... ... ... ... Соққы
тура тигенде жараның жиектері өдетте қатпарланбайды. Ол қиғаштай ... ... ... ... ... ... ... соғылған соққылар
көбінесе бас сүйегінің күмбезі мен ... ... әкеп ... ... ... ... ... салушы күштің бағытымен сәйкес келеді.
Ауыр затпен өте ... ... ... ... ... ... жарылады,
соққы жасалған жердегі сүйектердің ұсақ жарықшақтануымен және сол маңайда
сүйек ... ... ... ... таралатын сынықтармен
сипатталады. Сонымен бірге сынықтар ... ... ... ... ... ... ... айнала орналасқан сынықтармен қиылысып жатады.
Кейде ... ... ... сүйектің неғұрлым ұсақ жарықшақтар қоршаған ... ... ... ... бар ... затпен соққы жасап түсірілген жарақаттар
көбінесе 3,4,5 жарық саңылауы бар ... ... ... Тік ... сияқты,
кейде көптеген жарақаттар сирек байқалады. Жарақаттар төңірегінде дөңгелек
немесе сопақша ойық болады. Жарақаттың ... ... ... оның ... жиектерінің көрінеу былжырап-мылжалануымен сипатталады, мұның өзі
кейде үлпалардың кемшілігі бар деген әсер ... ... ... ... маңайындағы үлпалардан бөлектеніп түрады.
Бетінің ерекше сипаты бар үлкен заттар бас ... ... ... ... сынықтары бар, ал соққы қатты тиген жағдайда ... ... ... ... ... бар жарық салады.
пайда болған соғылу
13 Қырлы заттың ұшымен бастың ... ... ұзын ... жағынан соққаннан пайда ... ... ... ... ... ... ... болып тұрады. Едәуір жалпақ заттармен
(таяқпен) соққы ... ... ... ... ... ... ... қалуы мүмкін. Мұны былайша түсіндіруге болады: цилиндр ... ... ... ... ... ... қарағанда, оның шетіндегі ... ... ... ... ... ... кетеді, ал заттың дөңес бетінің
тиюі қан тамырларының жаншылуын ғана ... ... ... ... ... ... жігі әр ... тік және иілген
жаралар салынуына әкеп соғады. Олардың жиектері тегіс болмайды, ... ... бір ... ... екі ... да ... ... түрғаны
жақсы аңғарылады. Жара жиектерінің қатпарлануы қиыстай соққанда мейлінше
айқын көрінеді. Бүл ... ... ... ... ... ... ... түрады. Сонымен бірге ойықтау жағы оның қарсы шетінен ... ... ... ... ... ... оған үзынша сопақ пішінде
ойық сынықтар салынуы, кейде осындай ... ... бос ... ... тән ... ... ... үш бұрышты қырлары бар ұзын заттар тік сызық
сияқты қабырғаларының болуымен, олардың ұзындығының соққы ... зат ... ... ... жер ... асып ... ... заттың қырымен жасалған соққы ... жара ... ... ... кесілген жарақатқа да ұқсауы мүмкін. Бұл жаралар түзу, ал
үңірейіп тұрғанда ұршық тәрізді, жиектері біршама ... ... ... былжырап тұрмайды. Жарақаттың жиектеріндегі дақ енсіз болады,
ал кейде мүлде болмайды. Соққы қиыстап жасалған ... ғана ... ... ойық анық аңғарылуы мүмкін. Егер терінің қатпарлануы болса, ол
қарсы жиектен көрінеді.
Бас сүйекте қырлы заттың қырынан көбінесе ішке қарай ... ... ... ал соққы қатты болған жағдайда жарық ойылып, үңірейіп тұрады.
Доғал қырлы шағын заттардан — балғадан, ... ... ... және т.б. — түсетін жарақаттың пішіні заттың қандай бөлігімен
және қаншалықты ... ... ... салынатынына байланысты. Соққы
заттың қырымен тура жасалған жағдайда ... ... ... ... ... едәуір сәйкес келетін дөңгелек, сопақ, төрт бұрышты, тік ... ... және оның ... ... ... Бұл ... жара әдетте
заттың қандай да бір жағында жиегі ... ұшы ... ... ... ... ... ғана ... Сондықтан жарақаттар доға тәрізді,
П немесе Г тәрізді көрінеді. Бас сүйектен (терінің зақымдануына ... ... ... сынықтар байқалады, олардың пішіні мен ауқымы
соғылған заттың қырына байланысты болады.
Егер ... ... ... ... шет жақтарында тері жыртылған (заттың
қыры тигендіктен) түзу жарақаттар немесе ... ... ... ... ... ... бар жұлдыз сияқты жарақат пайда болады. Жиектерінің
мылжалануы мен ... ... онша ... ... ... ... ... жағымен) яғни үш қабырғасы және соған сәйкес үш ... ... ... тік ... ... да ... нақ сондай жұлдызша
пішінінде болып, олардың айналасы іркілдеп түрады. Бүл орайда қырлары үш
бұрышты ... ... да, шет ... оның ... ... ... ... бас сүйекте ішке кіріп кететін жарықтар пайда болып,
кейде оның үш бұрышты пирамида түрі ... ... ал оның ... ... ... ... ... жағдайларда соғылған жарақаттарға ... қою қиын ... ... ... ... жасалған соққылардан
бастың шаш өскен бөлігіне жарақаттар мен ... ... да, ... тұрған
сүйектер, мысалы, қас үсті доғасы, төменгі жақ сүйек шеті ... ... ... ... ... деп ... әбден мүмкін.
Алайда, соңғыларының ... ... ... қана қоймай, сонымен қатар
терідегі жарақат ізіңің қабырғалары да тегіс ... ... ... ... ... ... ... бір дәрежеде ойылып, олардан қан
шығып түрады.
Қорыта келгенде, тиісті сүйектердің зақымдану сипаты көптеген ... ... ... ... ... айта кеткен жөн. Өйткені тері беті
мен сүйектер зақымдануының жоғарыда келтірілген барлық ... ... ... сипаты туралы жалпылама түжырым жасап қана ... ... ... соққы салатын жерінің пішіні мен көлемін,
қырларының болуын және олардың пішінін, ... т.б. ... ... да
мүмкіндік береді.
Кейінгі жылдарда жарақат салу құралдарын анықтау үшін зерттеудің ... ... ... атап айтқанда, А.П. Загрядскаяның, О.Х. Поркшеяннын
әдістері барған сайын кеңінен ... ... ... ... зерттеліп
отырған өліктегі зақымданулар мен куәлардың ... бір ... ... әлде бір пластикалық массаға, жұмсақ металға немесе
мәйітке жорамалданған қарумен жарақат түсіріп ... ... ... ... ... ... ... жолмен жарақаттың қандай топтағы
құралдармен ... ғана ... ... ... бір сипатта көрсету
мүмкін емес.
Қарудын нақты үлгісін азды-көпті айқын көрсету үшін жарақат ... ... ... ... және шашын, киімінің талшықтарын,
сондай-ақ ... ... мен ... жарақат салынған
материалдың бөлшектерін табу пайдаланылады. Бұл үшін ... ... ... ... ... қолданылады. Егер жасалған жарақаттар
зақым келтірген қүралдардың жеке ерекшеліктерін көрсететін болса ... ... үшін ... болса, кейбір жағдайларда сүйектердің
зақымдануына трасологиялық зерттеулер жүргізілуі де мүмкін.
5. Құлаған кезде зақымдану
Доғал заттармен ... ... ... ...... ... ... қозғалады (құлайды), ал зақымдайтын зат яғни адамның
денесі құлайтын жер қозғалмайды. Сондықтан бұлайша зақымданудың ... ... ... ... екі түрге: биіктіктен және жазық жерде құлау
болып бөлінеді.
Биіктіктен құлау. Биіктіктен ... ... ... ... ... үйлердің төбесінен, жартастардан, ағаштардан, ... ... ... ... ... ... ... құдықтарға және т.б. құлау кездеседі. Авиация апаты
кезінде, парашют ашылмай ... ... ... ... және ... ... ... құлау әдетте жарақат алудын тиісті түрлеріне жатқызылады.
Биіктіктен құлауды оның болған жағдайларына қарай тік құлау және ... ... ... деп бөлу ... Тіке ... жағдайда дене тікелей
бір нәрсенің үстіне түсіп, сонда қалады. Ал ... ... ... құлап бара жатып түрлі биіктіктегі әр ... ... ... бұл түрі ... ... ... ... үйлердің
баспалдақтарында кездеседі.
Үлкен биіктіктен құлағаннан бас сүйек күмбезінің жарықшақтанып сынуы
Сонымен бірге дененің өзі немесе бір ... ... ... ... ... адамның бір өзі құлайтыны айқын, ал екіншісінде — адам
әлдебір затпен немесе көлік құралымен бірге құлайды.
Құлау ... білу ... үшін өте ... ... оқиға болған жерді өлік сойылып тексерілгеннен кейін болса да
қарап шыққаны абзал. Бұл орайда ... ... ... ... ... бір ... ... құлау ерекшеліктерімен байланыстыруға
тырысу керек.
Адам жеке өзі тіке құлаған жағдайда мейлінше сипатты зақымдар алады.
Бүл ... ... ... ... ... құлағанымен, дененің
салмағымен, адам құлаған жердің ерекшеліктерімен және адам денесінің құлап
түскен кезде сол жерге ... ... ... Мұндай жағдайларда
алынатын жарақаттарды екі топқа: 1) ... ... ... соғылған орын
және 2) соғылған ... ... ... күші ... ... ... ... жалпы белгілерінің бірі — дененің сыртынан гөрі ... ... ... басым болуы. Әдетте, сыртқы зақымдану онша
көп бола ... ... ... ... ... ... кейде соғылған жарақаттар болады. Бұл жарақаттар әдетте бір
жақты орналасады. Бір нәрсемен қосылып немесе ... ... ... ... тағы да ... ... ... олар құлау механизмі
туралы мәселенің шешілуін қиындатуы мүмкін.
Биіктіктен құлаған барлық жағдайда дерлік сүйектердің сынғаны байқалады.
Олар тікелей ... ... ... жерде болуы мүмкін, бүл тікелей сынық
деп аталады. Сондай-ақ сынықтың жанама түрде — ... ... ... ... ... ... түскен жағдайда өкшенің симметриялы ... ... ... ... ... тобықтың сынуы байқалады. Сондай-ақ
жіліншік сүйектерінің тік тиіп сынуы, сан мойындарының және жамбастың ұршық
ойықтарының ... ... ... ... ... ... жаншылып сынуы, басты күрт иіп қалған кезде иектің соғылуынан
төс сүйегінің сынуы, ... ... да бас ... ... дөңгеленіп сынуы
кездеседі.
Тік жағдайынан ауытқып кеткенде және қолмен соққанда ... ... ... пайда болады. Бөксемен құлаған жағдайда жамбас сүйектерінің
сынғаны, омыртқалардың жаншылып сынғаны, сирек болса да бас ... ... ... байқалады.
Баспен құлағанда әдетте бас сүйектері, кейде оның түбі шытынап жарылады
(дөңгеленіп жарылу). Бұлайша ... ... ... ... ... және жарықшақтанып сынуы, сондай-ақ бастың күрт
иілуі салдарынан төс ... мен ... ... жиі ... құлаған кезде ішкі мүшелер тікелей соғылуына байланысты
зақымдана бермейді. Бүл ... ... ... ... ... ... болады. Мүндай жағдайда қан құйылуы, өкпе түбі маңайының, қолқа
өзегінің, жүрек түбінің ірі қан тамырларының, бауыр мен ... ... ... ішек ... жыртылуы мен үзілуі, қабырғалардың
омыртқаларға ... ... іш ... сыртының және бүйрек маңының
клетчаткаларында қан құйылуынан зақымданулар ерекше сипатта болады. Олар
дене жерге соғылып күрт ... ... ішкі ... ... ... да болады. Қатты құлаған кездегі күшті соққыдан жүрек жарылып,
бауыр, бүйрек және ... ... ... ... ... ... жағдайда адам денесінің алды мен арты және бүйір ... онша ... ... Мұның себебі — адамның организмі ... ... ... және ... жағымен немесе бүйірімен құлағанда екпін күшіне
неғүрлым төзімді болады.
Жазық ... ... ... ... ... ... жазық жерде құлауы
да кездеседі. Адам ... ... ... ... ... қыс ... Мұндай жағдайларда адамның қол-аяғының сынуы, мидың шайқалуы ... ... бас ... ... ... сондай-ақ сирек болса да
ішкі мүшелерінің үзіліп ... ... Дене ... зақымдары әдетте
тырналумен, қанталаумен шектеледі, ал соғылудан салынатын жарақат ... ... Бүл ... ... адам денесінің қүлап түскенде соғылған
жерлерінде шоғырланады.
Жазық жерде құлаған кезде дененің жалпы шайқалуынан зақымдану болмайды,
мүның өзі ... ... және ... құлап алған жарақаттардан айыруға
мүмкіндік береді. Жазық жерде құлағанда алынған бас сүйек-ми жарақатының да
өз ... ... ол ... ... ... адам ... заттармен соққан жағдайлардан айыруға мүмкіндік береді. Жазық ... ми мен оның ... ... ... ерекшеліктері — жерге
соғылған орыннан гөрі қарсы соққы берілген маңайда ... ... ... Доғал затпен соққан кезде әдетте бүл белгілер байқалмайды.
Шалқалап құлаған кезде мейлінше ерекше зақым жасалады. Әдетте ... ... ол ... ... саңылауына, кейде самай сүйегінің
пирамидасына бағытталады. Күш түскен ... ... ... ... ... ғана ... Сонымен бірге соққы тиген жердің қарсы
жағында, маңдайда, ал кейде мидың ... ... ... ... ... ... ... көптеген қан қүйылған жер және ми заттары ... ... қан ... ... ... бүйір жағымен құлағанда әдетте самай сүйегі шытынайды. Соғылған
жерде де, оның қарсы жағында да ... қан ... мен ... ... ... ... ... құлау едәуір сирек кездеседі. Бұл жағдайда зақымдану сипаты
үнемі бірдей бола бермейді. Жарақаттар соққы тиген жерде ... ... ... ... жағында көп кездесе қоймайды.
Өндірістік жарақат
Сот-медйцина сараптамасының тәжірибесінде өлімші ... ... ... ... ... Өйткені өндірісте алынған әрбір жарақат
оның себептерін анықтау, кінәлы адамдарды жазалау және ондай ... жол ... ушін ... ... отырады. Бұл орайда сот-
медицина сараптамасы нәтижелерінің зор маңызы бар. ... бола ... ... ... сараптамасының мәселелері жеткілікті зерттелмей келеді.
Сараптаманың бұл ... ... ... ғана баса ... ... ... ... мейлінше алуан түрлі болады. ... ... ... әрбір кәсіпорында олардың өздеріне ғана тән, ... ... ... ... мүлде кездеспейтін жарақаттар болады.
Мәселен, шахтада өлімші болып ... ... ... ... құлауынан орын алады, сондай-ақ шахталарға тән механизмдер ... ... ... ... ... ... жанғыш газдардың және жарылғыш
заттардың қопарылыстары жарақаттайды.
Дегенмен де өндіріс орындарының көгашлігіне ортақ зақымдану жағдайларының
бірқатарын атап көрсетуге ... Бұл ... ... жағынан алғанда доғал
заттармен салынатын жарақаттарға жататын жараларға ... ... олар ... жарақаттарға қарағанда жиі кездеседі. Сыртқы ортанын
басқа факторларына байланысты зақымданулар тиісті ... ... ... ең жиі ... ... ... ... қозғалып тұрған машина бөліктеріне түсіп қалуы; зардап ... ... ... ... ауыр ... ... ... жумыс істеп
түрған станоктар мен ... ... ... ... ... ... адамның құлап кетуі.
Ауыл шаруашылығында ең көп кездесетін жарақат түрлері: ... ... ... ... кеткенде, кабинадан немесе тіркемеден құлағанда
трактордан болатын ... ... да ... ... (сабан
кескіш, астық бастырғыш, т.б.) болатын жарақаттар; ... ... ... ... құлаған жүктің соғуы немесе жаншып қалуы, малдың
жарақаттауы едәуір сирек кездеседі.
Зардап шегушінің журіп келе жатқан ... ... ... станоктар мен
машиналарға түсіп қалғанда алатын жарақаттары өте ... ... ... бет жағы ... түрлі доғал заттардың соққы
жасағаны, қыры бар ... ... ... ... ... езіп жіберу
және созылу байқалады. Мұның бәрі ... ... ... ... ... ... ... дейін сан алуан зақымдар алуға әкеп соғады.
Ал ... ... ... ... ... ... мен салмағына
байланысты болады. Құлаған заттардың соғылуынан түсетін ... ... — ол жара ... ... ... бас жарақаттанады. Көлемі
үлкен және салмағы ауыр заттардың құлауынан алынған жарақаттар ... ... ... жарақаттарға ұқсайды. Бүл жағдайда заттың ауыр
болуы себепті жарақат бас кескінінің, ... ... ... ... ... түседі.
Бас қысылып қалғанда бас сүйегінің қарама-қарсы жақтарында, әдетте, қысым
түскен жерлерінде тиісінше неғұрлым ұсақ ... екі орын ... Бүл ... ... бір-бірімен сынықтардың меридиан сияқты
сызықтарымен ұштасып жатады. Оларды сонымен бірге осы ... ... және ... ... ... ... қуысының жаншылуынан екі жақ қабырғалардың көптеген жерлерінде
бірнеше ... ... ... орын ... Бұл ... қабырғалардың тікелей
күш тускен жері (тік ... сол ... ... ... ... сынықтар)
мүмкін. Тік сынықтардың өзіне тән кейбір белгілері болады: сынық қабырғаның
ұзына бойына көбінесе қиғаштай түседі; ... ... ... ... жағына қарай бағытталып, қабырғалық сіріқауыз бен өкпені жарақаттайды;
сынған сүйектердің шет ... ... ірі, ... ұсақ та келеді. Жанама
сынықтар басқа белгілермен ... ... ... ... жарықшақтары
қабырғаның ұзына бойына көлденең бағытталады; ... ... ... сырт ... ... ... ... жарақаттамайды;
сынықтардың шет жақтары әдетте тегіс немесе тістері ұсақ болады. Жаншып
қалған жағдайда ... ... көп ... сынады әрі соққы кезіндегіден
айырмашылығы, симметриялы және екі ... ... ... Ал соққы тигенде
сынықтардың әдетте бір жақты сипатты болатыны жоғарыда айтылған.
Жанышталған ішкі ... ... ... ... заттардың оларға
тікелей әсерінің нәтижесінде тым ауыр болады. Ішкі мүшелердің созылуы,
жыртылуы және олардың ... ... ... ... ... ... басып қалған жағдайда көрінеу механикалық жарақаттар
болмағанның өзінде адам кеудесі мен іші басылуынан ... та өліп ... ... адамды станоктардың ... ... ... ... кезінде бөлініп шыққан не үзіліп кеткен ... да ... ... адам ... жатқан ағаш бөлшектерінен,
балғамен, токарь жонғыш, қырнағыш және басқа станоктармен ... ... ұшып ... ... немесе бөлшектерден және т.б. жаралануы
мүмкін. Мұндай жағдайларда доғал заттармен ... ... ... Көлемі шағын, бірақ өте қатты ұшқан заттармен жараланғанда оның
кірген тесігі тар, бірақ бір үшкір нәрсені ... ... ... ... ... ... тәрізді терең болуы ықтимал. Кіріп барып ... ... зат жара ... дәл ... мүмкіндік береді.
Көлік жарақаты мен биіктіктен құлағандағы жарақаттың өндірістегі жұмыстан
тыс жағдайда алынатын сол сияқты жарақаттардан ... ... Ал ... ... ... ішінде жануарлар теуіп немесе тістеп,
сүзіп салатын жарақаттардың өзіндік сипаты болады.
Жылқы және т.б. ... ... ... ... сүйектерінің сынып, ішкі
мүшелердің жыртылуы, бас сүйек пен миға ауыр жарақат түсуі ... Ірі ... ... ... және ... ... ... олар кейде дене
қуысына өтіп те кетеді. ... ... ... доға ... ... ... ... кейде тері мен жұмсақ еттің едәуір бөлігі жұлып
алынуы мүмкін.
Өндірістік жарақат жағдайларында сот-медицина сараптамасын жүргізудің өз
ерекшеліктері мен қиындықтары да бар. Өз ... ... ... ... ... ... өндірістегі технологиялық процестердің
негізімен таныс ... ... Ол ... ... ... ... нәтижелерімен танысып шығуға міндетті. Сот-
медицина ... ... ... болған жерде қарауы, егер бұлай
істелмесе, ол жерді өлік ... ... де ... ... ... ... ... жағдайда да алкогольді анықтау мақсатымен сот-химия
түрғысынан зерттеу үшін ... қан мен ... алу ... ... ... айналысқандағы жарақат басқаларынан гөрі сирек кездеседі және
сот-медицина сараптамасына көп түсе бермейді. Бірақ солай екен деп, ... ... да ... ... ... спорт жарыстары дұрыс ұйымдастырылмаған
жағдайларда жиі орын алады. Оның ... жиі ... ... ... ... ... қорғану құралдарын және зақымданудың алдын алу
шараларын қолдануды елемеу; бапкердің жаттығуды дұрыс өткізбеуі; ауырған
немесе ... ... ... ... ... ... болса да
спортшылардың тыйым салынған тәсілдерді қолдануы және т.б.
Спорт ... ... ... ... мен ... ... ... мен
үзілуі, соғылу, шығып кету, сыну көбірек ... ... тізе ... ... жиі ... Конькимен сырғанаушыларда және
хоқкейшілерде — бет пен бастың, гимнастарда, ... мен ... ... футболшыларда, жеңіл атлетикамен айналысушыларда және ... ... жиі ... ... ... ... жараланатын жағдайлар баса назар аударуды талап
етеді. Мұнда өлімші болып жарақаттануда бірінші орынды мойын ... ... ... ... бас ... ... ... болса да ішкі
мүшелердің зақымдануы мен басқа жарақаттардан да адамның ажал табуы мүмкін.
Ең үлкен тобы — спортшылардың ... ... ... ... ... ... ... семсерлесуде, футболда және басқа спорт
түрлерінде де ... ... ... алуы ... тұрады. Кейде суға
секірушілер де өлімші болып жарақат алады.
Гимнастика құралдарынан құлаған ... ... ... ... (омырылуынан) адамның өліп кетуі мүмкін. Мойын ... ... ... ... ... ... ... жұлынды жаныштап
жіберуі байқалады. Кеуде тұсы мен бел ... ... ... ... бас сүйектің күмбезі мен түбі ... миға ... және ... ... бас ... ... мен түбі ... салдарынан ми заттарына зақым келуі және мидың қатты қабығы астына
қан құйылуы ... ... бас ... ... ми ... өлген оқиғалар мәлім. Бокста ... ... мен ішкі ... да ... ... ... ... кұлаған кезде қатты затқа соғылу, баспен қулау,
шаңғы таяқшасының үшы тиюі өліп ... ... ... ... және т. ... ... жүргізген жағдайда жарақаттың мән-жайын мұқият
зерттеу, дене шынықтыру диспансерлері дәрігерлерінің, білікті бапкерлер мен
спортшылардың, ... ... ... ... ... ... ... сараптаманы тиісті мамандар қатысатын комиссия арқылы
жүргізген жөн.
Зақымданудың адамның тірі кезінде ... ... ... ... адамның тірі кезінде немесе өлгеннен кейін ...... ... ... сот-медицина сараптамасының
негізгі мәселелерінің бірі. ... тірі ... ... едәуір жиі
кездеседі. Ал өлгеннен кейін жарақат салу біршама сирек ... ... ... ... немесе қасақана салынған жарақат болуы мүмкін.
Адам өлгеннен кейін оған жарақаттың кездейсоқ салынуы кейде өліктерді
дұрыс ... ... оны ... ... ... кезде,
сондай-ақ өлгелі жатқан науқасқа алғашқы дәрігерлік көмекті білікті адамның
көрсетпеуіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... жасалатын зақымдануды: кеуде терісіндегі жарғақтанған дақтарды,
қарттар қабырғаларының жарылып кетуін адамдарға дәрігерлік ... ... ... ... ... кейін оған тікелей ұзақ алыс-жұлыстан кейін, өлтіруші өлі
адамға жарақат салып жатқанын аңғармайтын жағдайда қасақана жарақат ... бұл қаза ... ... кек алу ... ... ... ... өлгенінен кейін оған кейде өндірісте, көлікте жазатайым оқиғаға
ұшыраған ... ... ... деп ... үшін ... ... да
ықтимал. Қылмысты түсік жасау кезінде өліп кеткен әйелдің өлігін поезд
астына ... ... да ... ізін ... және ... ... ыңғайлы ету үшін өлік
кейде әр алуан өткір құралдармен әдейі ... те ... ... оны ... ... мен ... қарай кісі
өлтірушінің бөлшектеу әдісін қалай білетіндігі мен ... ... ... ... ... ... ... өлгеннен кейін оның өлігін кейде жануарлар, мысалы, кемірушілер,
қасқырлар, құстар, балықтар, қүмырсқалар, т.б. ... ... ... ... жағдайларда өліктің едәуір шіріп-ірігені орын ... ... ... қою өте қиын болады.
Кейбір жағдайларда (мысалы, өрт, үй құлаған кезде, өлік судан табылған
кезде) адамның өлгеннен ... ... жиі ... мүның өзі
жағдайдың ерекшеліктеріне байланысты екенін ескерген жөн. ... ... ... ... нәрсе (үйдің төбесі, т.б.) өлікке қосымша ... ... ... адам тірі ... ... ... сот-
медициналық диагноз қою бірқатар ... ... қиын ... Бұл
бірінші кезекте адамның жарақат алғаннан кейін көп ұзамай өліп кеткен
жағдайына ... Егер адам 5-6 ... ... оның ... ... ... ... қабыну құбылыстарының аңғарылуы мүмкін.
Макроскопиялық ... ол ... ... ... ... ісінуінен, жалқықтың тершуінен, жараның іріңдеуі мен ... ... ... болуынан көрінеді. Мұндай жағдайларда
микроскопиялық көрініс қан ... ... жара ... ... ... ... жара маңайының іркілуінен және
ісінуінен көрінеді.
Адам тез өліп кеткен ... ... ... байқалып үлгірмейді,
сондықтан адамның тірі кезінде зақымдануының негізгі көрсеткіші қан ағу
болып табылады. Ұсақ қан ... ... ... 20—40 ммнд, ал
артерияларда 100—150 ммнд болатыны белгілі. Сондықтан ... ... қан ... көп ... ал ... ... кейін жарақат салынғанда
бұл байқалмайды. Адамның тірі ... ... алуы ... оқиға болған
жерде қанның көп аққаны немесе өліктің кеуде ... ... ... қанның
көп (1500—2500 см3) құйылғаны жиі аңғарылады.
Егер жарақат алған адам ... ... ... аз ... ... да ... түрегеліп тұрса, жарадан аққан қанның денеде немесе киімде тігінен
ізі қалады, бұл адамның тірі кезінде жараланғанын көрсетеді.
Адамның тірі ... ... ... бір ... жиі ... болып
табылады, ал мүның өзі ұлпа қабаттарына енетін қан құйылуы. Оны жай ... ... ... қан ұюы ... ... ... айырмашылығы,
қанталау жүқа болған жағдайда қанның ұюы болмайды, ... ... ... ... байқалады. Микроскоппен зерттеген кезде аздап қанталау ұлпа
элементгері арасындағы эритроциттердің іркілуі болып ... ... тыс ... ... ... ... тірі кезінде
жарақат алғанын дәлелдейді. Қалың қанталау сияқты, өлік таңбалары ... жұқа ... да ... тірі ... ... ... ... бола
алмайды.
Адамның тірі кезінде жарақат алғанының маңызды ... ... ... ол үлпалар көбіне былқылдақ болып ... кеп қан ... ... ... ... Ісік бел ... және ... айналасынан айқын аңғарылады. Темір жол ... үшін ... ... ... ... жара ... кесілуін адамның тірі
кезінде кесілген тері асты ... ... ... ... тірі кезінде зақымданғанын микроскоп арқылы анықтағанда: 1) ... ... ... көп ... 2) ... ... ... мейлінше әр түрлі болуы және олардың эозинмен неғұрлым
интенсивті ... 3) ... ... ... 4) ... ... көрсете алады. Сонымен бірге көптеген ғалымдар адамның тура өлері
алдында және өлген ... ... ... ... арқылы зерттеу дәл
анықтауға мүмкіндік бермейді деп санайды.
Адамның тірі кезінде зақымдануына аспирация және қан ... ... мен ... ... және ... ... ... қосымша белгілер
бола алады. Сонымен бірге адамның тірі кезінде зақымдану көрсеткіштерінің
бірі — ... ... ... ... лимфа түйіндерінен
эритроциттердің табылуы, ал симметриялы түрде орналасқан ... да ... ... ... ... ... ... түйіндерден
физиологиялық норма ретінде табылатындығына байланысты да ... ... ... мақсатында зерттеу жүргізу қажет.
Механикалық зақымданудан өлу себептері
Механикалық зақымдану ... өлу ... ... түрлі. Оларды
негізінен екі: бастапқы және қайталама ... ... ... ... ... ... ... себептері жарақат алған бойдан
организмнің тіршілік қызметі ... ... ... Оған ... жатады.
Дене тұтастығының анатомиялық жағынан дөрекі түрде бұзылуы. Мысалы, бастың
мылжалануы, дененің бөлшектелуі, бауырдың езілуі, жүректің ... ... т.б. ... ... өте көп ... Оны өлікті сот-медициналық
зерттеу кезінде оңай анықтауға болады.
Қан ағу. Өлу процесінде қанның көп ағуы ғана емес, оның тез ағуы да ... ... Қан баяу ... ... адам ... ... айрылса да
тірі қалуы мүмкін. Керісінше, қан тез және ... аз ағып ... де, ... ... ... тамырлардан аққан жағдайда, жүрек ішінде ... ... мида ... күрт ... ... адам өліп ... адамның организмінде шамамен 5—6 л (салмағының / бөлігі) ... Тез ... ... мл ... яғни ... бар ... ... бірінен
жартысына дейін жоғалту әдетте адамның өлуімен тынады.
Қанның азаюы, әсіресе, балаларға қатты тиеді, мұны ... ... аз ... ... болады (дене салмағының ... Жаңа ... бала 50—60 мл қан ... өліп ... мүмкін. Қан
жоғалтуға еркектерден гөрі әйелдер шыдамды келеді.
Ірі қан тамырлары жараланып, қан тез аққан ... ... ... бірнеше минут ішінде ағып шығады да, өлімге ұшыратады. Мұндай
жағдайдарда ... ... ... ... ... бұл арада ажалға,
негізінен алғанда қанның жоғалуынан гөрі артерия қысымының ... ... ... ұсақ қан тамырларының жаралануы салдарынан ... ... ... ... адам ... ... кейін, ал кейде жарақат
алғаннан кейінгі алғашқы ... ... ... ... ... едәуір қансырағаны көрінеді. Тері мен шырышты қабықтардың күрт
бозарғаны ... өлік ... өте ... көрінеді, кесіп қарағанда
ішкі мүшелері сұрғылтым тартып ... ... ... беті ... ... ... болады. Жүрек қолтығында аздаған қан қалып, жүректің
сол жақ қарыншасы қабығының астында қанның ... ... ... ... Маңызды мүшелерді қүйылған қанның немесе ... ... Бұл ... ... ... ... маңызды мүше орналасқан
қуыстың кеңдігі және осы қуыстың керілу мүмкіндігі негізгі рөл атқарады.
Мәселен, мидың ... ... см3 ... бас ... ... қан
қүйылған кезде, жүрек — тампонадасы жағдайында жүрек үлпершегіне 500—700
см3 қан ... ... адам өліп ... ал ... ... өкпенің
бір жағы толық дерлік түншыққан кезде де ... тірі ... ... бас ... ... қан ... ... және қабықшалық
болып бөлінеді. Соңғысына эпидуральдық, субдуральдық және субарахноидальдық
қан құйылуы ... ... ... жағдайында әдетте жарақат
алған кез бен ми қысымының өрши түскен симптомдары ... ашық ... ... Бұл аралық бірнеше сағат бойы ... ... ... ... ... қан ... бәрінен де бастың төбе
сүйектерінің шытынауына ... ... ... және субарахноидальдық қан құйылуының ... ... ... ... ... ... Субдуральдық,
әсіресе субарахноидальдық қан құйылуы жағдайында құйылған қан ... ... қан ... бет ... немесе қабықтары аралығына жайылады.
Диагноз қоюға базальдық субарахноидальдық қан құйылуы көп қиындық
келтіреді, ... ... ... ми ... ... туа ... ... немесе ги-пертония ауруларының салдарынан өздігінен
туындайды. Кейде осындай базальдық субарахноидальдық өздігінен қан ... ... ... ... сәйкес келеді де, мүның өзі оларға ... ... ... өте қиындатады.
Жүреқ үлпершегіне құйылған қан (жүрек тампонадасы) жүректі қысқан кезде
жүректің таза ... ... ғана ... ... қатар қан кернеген
жүрек үлпершегінің рецепторлық өрісінен рефлекторлық ықпалдың (шок) маңызы
бар. ... ... қан ... аз ... ... см3) ... кезде
адамның өліп кеткен реттерін, бәлкім, осымен түсіндіруге болар. Сіріқауыз
(плевра) қуысына ... ... ... ... ... ... ... кездеспейді, өйткені өкпенің созылмалы болуы себепті ... көп ағуы ... ... ... ... ... ... сіріқауыз
қуысына жарақаттанған өкпе арқылы келетін немесе оған кеуде ... ... ... өтетін ауаның өкпені өлімші етіп түншықтыруы орын алады.
Әсіресе, екі жақтың пневмотораксі қауіпті: бір жақтың ... ... ... ... ... қатерлі, өйткені оң жақ өкпе көлемі жөнінен
үлкен болады және бұл ретте оң ... ... ... ... ... Мидың шайқалуы, жүректің қозғалуы. Бас ... ... ... ... ... да ... атап ... бас сүйектерінің
жарылуымен, ми тәрізді затқа және ми қабығына қан құйылуымен ... ... ... ... ... ... оларға сот-медицина
диагнозын қоюды жеңілдетіп, бірқатар жағдайларда ми зақымдануының сипаты
бойынша күш жүмсалған орын мен ... ... ... анықтауға
мүмкіндік береді. Сонымен бірге микроскоп арқылы қандай да болсын ... ... ... ... ... ... де ... мүмкін.
Сопақша мидың оқшауланып қатты шайқалуы өмірге ерекше көп ... ол ... ... ... ... ... тез өліп ... әкеп
соқтырады. Ол, атап айтқанда, желкеден соққы тигенде, шалқалап құлағанда
болуы ... ... ... сот-медицина диагностикасы үшін желке тұсының
және жұлын арнасының қан құйылғаны ... ... ... ... ... егжей-тегжейлі зерттеудің маңызы зор.
Ми шайқалған жағдайда гистологиялық зерттеу жүргізген кезде ми
элементтерінің ... ... ... жүйесі түгел зақымданғаны байқалады.
Артерия жөне көк тамырлардың үсақтары да жарылып кетеді. ... ... ... төңірегінде немесе тамырлардың ішкі беттерінде жекелеген
геморрагиялық шағын ошақтар түрінде қан ... ... ... ... ... ... ... және оларда клеткалар маңы
кеңістігінің кеңеюі жиі аңғарылады.
Жүректің қозғалуы ... ... ... ... кезде, атап айтқанда,
кеуде клеткасына соққы тигенде немесе құлағанда кездеседі. ... ... қоса ... ... ... мен тампонада да жарылып кетуі
мүмкін.
5. Кептелген қан асфиксиясы қан ағумен ... оның ... ... ... ... Ол ... ... жара кең болған
кезде, сондай-ақ бас ... ... ... ... ... ... тор ... сынып, қан кеңсірікке, ал одан тыныс жолдарына тоқтаусыз
аққан жағдайда, әсіресе есін білмей жатқан адамдарда жиі кездеседі.
Қан кептелуіне сот-медицина диагностикасы ... ... және ... ... қан ... негізделген. Гистологиялық зерттеу кезінде ... мен ... ... ... (ауа, май ... тромбоэмболия, қатты
бөлшектер — жаншылған бауыр түйіршіктері, бөгде зат эм-
болиясы және т.б.) өлуге тікедей себепші болуы мүмкін.
Ауа эмболиясы ... ірі көк ... ... ... ... (түсік жасату) жағдайында, әсіресе жатыр ішіне сабын ерітіндісін
енгізген жағдайда, пневмо-торакс салып, ине өкпе ... ... ... ... ... ... Эмболияның немен бітетіні ауаның қан
тамырларына қанша Мөлшерде және ... тез ... ... 5—10 ... ... ... ол ... араласып кете алады. Ұзақ уақыт бойы ауаның көп
мөлшердё баяу сорылуы кейде жақсы аяқталады. Қан жо-лына 15—20 см3 ... ... ... ... ... ... тоқтатады және қарыншалардың
жиі тартылуы нәтижесінде адам өліп кетеді.
Ауа эмболиясынан өлгендегі сот-медицина диагностикасы Сумцов сынамасына
— жүрек үлпершегіне ... су ... ... шаншуына, сондай-ақ ми
тамырларының түтасып кетуін зерттеуге негізделген.
Май эмболиясы кейде іші қуыс ұзын ... ... ... ... ... ... және шайқалған кезде жұлыннан сорылып алынатын май
тамшысы көк тамырға түскен жағдайда ... ... Қан ... ... ... ауа көбігіне ұқсас өзгерістер туғызады. Ауаға қарағанда май әдетте
нашар сіңетін болғандықтан, оң жақ жүректің май ... ... ... өте сирек кездеседі. Май тамшылары көбінесе жүрек арқылы ... ұсақ ... ... Өкпе ... ... үші бітеліп
қалған жағдайда адамның тынысы күрт ... өліп ... май ... өкпе ... өтіп ... ... олар ... болғандықтан, жоғары көтеріліп, мидың ұсақ тамырларына түседі. Адам
көбінесе ми тамырларының май эмболиясынан ... Бүл, ... ... ... ... ... жағдайда жиі кездеседі. Жүрек, бауыр,
бүйрек және басқа мүшелер тамырларының да май эмболиясы болган кездері ... ... ... ... ... арқылы анықталады және оны
өлік қатты шіріген жағдайда да анықтауға болады.
7. Организмнің жарақаттан ... ... ... ... ... тану ... тым қатты қозып, кейіннен жүйке регуляциясының бұзылуынан болады.
Механикалық зақымдану жағдайында жарақаттан естен ... ... ... ... алғашқы немесе қайталанған клиникалық көрінісінің байқалуы
мүмкін.
Алғашқы естен тану жағдайында адам сезімтал жүйке жүйесіне бай ... ... ... ... ... ... ... қалуы
себебінен өледі. Зақым-данған жағдайда алғашқы рет естен тандыру ... ... ... еннің, саусақтар мен башпайлар тырнақты
сүйектерінің маңайы жатады. Өлікті сот-медицина ... ... ... ... ... Тек тез өліп кету ... ғана аңгарылады.
Өлікті сойған кезде алғашқы естен тану кезінде өліп ... ... ... клиникалық көрінісі болған жағдайда өлімнің басқа себептерін елемей
қоюға ғана болады.
Жарақаттың қайталап естен тандыруы бірте-бірте жарақат алғаннан ... ... соң ... ... ... ... ... естен тандыру диагнозын жазып қою үшін морфологиялық үш белгінің
болуын ескеру ... Ол ... 1) ... ... ... ... ... өкеп соққан қатты зақымдану; 2) қанның көп кету ... ... ... ... ... ауыр жаралануы өлікті сойып қарағанда оңай анықталады. Қанның
көп кетуі оның қуыстар мен үлпаларға ... ... ... ... ... ... ... көп ағуымен анықталуға тиіс.
Қанның патологиялық жинақталуы құрсақ қуысы мөлшерінен байқалады.
Кейбір ғалымдардың (Ю.М.Лозовский, П.Е.Снесарев, т.б.) ... ... ... қоса ... бір гистологиялық көріністер: ... және ... ... ... мүшелердің клеткаларында
өзгерістер болуы, бүйрек безінің қабықты қабатында ... ... сот ... ... ... ... ... қайталап
естен танудың диагнозын өлікті сою және гистологиялық зерттеу нәтижесіне
сүйеніп қана қоюға болмайды. Егер ... ... ... ... ол ... сою ... мен ... зерттеу деректерін
ескере отырып, естен тану диагнозын шамамен ғана қоя алады.
Жарақат алған адам қайталанған немесе жанама ... ... ... ... бірсыпыра уақыт өткен соң өледі. Бұл ... оған ... ... кетуі себеп болуы мүмкін.
Аурудың асқынуын үш топқа: 1) инфекцияға, 2) ... және ... ... ... да ... ... ... Жарақаттың ұшынуы
ретіндегі инфекциялар (іріңді перитонит, плеврит, менингит, ми абсцесі,
сепсис және т.б.) мейлінше жиі ... ... ... организм
ұлпаларының ыдырауы, улануы нәтижесінде, мысалы, ұлпалардың ұзақ уақыт бойы
жаншылуы жағдайында, сондай-ақ артериялардың, тиісті көк ... қан ... ... да ... ... ... ... басқа ауруларға
аспирация мен гипостикалық пневмонияны, жарақат эпилепсиясын, бүйректің
қатты кемістігін, ... қалу ... ... ... ... ... ... ісіктерді және т.б. жатқызуға болады.
Өткір заттармен жасалатын зақымдар.
Өткір заттарды шабатын, ... ... ... ... ... ... ... оның тереңдігі мен маңындағы сүйектің
зақымдалуы тән. Тері зақымдалуының түрі шапқыш ... ... ... ... ... ... ... ортасымен жасалса, жара ұзынша
келген шеттері тегіс және екі жақ шеті ... ... ... ... ұрғанда
жара бір жағы «П» тәрізді , ... жағы ... ... тәрізді болып
келеді; шапқыш зат өткір бұрыш жасап жанай тисе жара ... ... ... ... берілген қаруға сәйкес зақым пайда болады. Бұл
жағдайдың тергеу жүргізуге көмегі зор.
Кескіш заттарда өткір жүзі болады, онымен денеге ... ... ... жара пайда болады. Жараның шеті ... ... ... ... ... ... Қару ... өзгергенде қосымша тілімдер пайда
болады. Сүйек зақымдануы беткей сырылуы ... ... ... жаралардың
орналасуы әртүрлі. Жара адамның өз қолымен жасалса ол көбіне білектің ішкі
бетінде , ... ... ... ... және олар ... ... беткей жаралар.
Кесілген-тесілген жараларға оның жалпақтығынан тереңдігінің басым болуы
тән. Оның ... қару ... және ... денеде орналасу жеріне
байланысты, мысалы, құрсақ ... ... енуі ... ... ... ... ... бір жағы қалыңырақ келсе жараның тұйық
ұшынан ... ... ... ... ... денеден суырып алғанда
қосымша жарақаттар пайда ... ... ол ... формасын тағы да
өзгертеді.
Тесілген жара. Бұл жағдайда тері ... ... ... ... ... ... ... болады да , қарудың көлденең
кесіндісінің формасына сәйкес болмайды.өткір зат ... қыры аз ... ... өткір болса сәуле тәрізді зақымдану пайда болады.
Аралап зақымдау . ... ... ... ... орналасқан тырналулар
мен сырылулары бар. Араланған бетте жүлгелер мен ... ... ... доға ... ... қатар, жара түбінде
немесе жара аяқталатын жерде сүйек үгінділерінің ... ... ... ... А.А «Судебная медицина »1998 г.
2. Томилин В.В «Судебная медицина »1998 г.
3. Қ. Қаракөбенов «Сот ... 1996 ... ... ... ... ... ... 1998г
5.Вермель И.Г.,Солохин,Формальная логика в судебной медицине 1995г
-----------------------

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік жарақаттануды сараптау әдістері. Кәсіби аурулар себебтері. Өндіріс орындарын желдету әдістері. Желдетуді есептеу тәсілдері10 бет
Балалардың тіршілік әрекеті мен тәрбиесін ұйымдастыруға бағытталған жұмыстарда қамтылған мәселелерді көрсетіңіз9 бет
Жер ресурстарын тиімді пайдалану4 бет
Сана3 бет
Суды тазарту жолдары8 бет
Топырақтың эпидемиологиялық маңызы9 бет
Төл ауруларынының алдын алу қағидалары4 бет
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет
Биологиялық жарақаттар және оның алдын алу4 бет
Гипоксия мен туы жарақаттарының себептері. Асфиксиямен туылған нәрестелерге көрсетілетін негізгі шұғыл көмек шаралары.11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь