Қазақстандағы тұтыну рыногы және оны дамыту мәселелері

Мазмұны
КIРIСПЕ

I.бөлім. ТҰТЫНУШЫЛАР ТАҢДАУЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МАЗМҰНЫ МЕН ДӘРМЕНСІЗДІГІ
1.1 Тұтынушылар рыноктағы сұранысты қалыптастырушы және олардың қалауы
1.2 Бюджеттiң шектеулiгi тұтынушылар дәрменсіздігіне және мiнез.құлығына әсер етушi негiзгi фактор ретiнде

II.бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰТЫНУ РЫНОГЫ ЖӘНЕ ОНЫ ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРI
2.1 Тұтынушы талғамына әсер ететiн “табыс және баға тұтыну” қисықтары
2.2 Қазақстандағы тұтыну рыногы және тұтынушылар талғамының жағдайы

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
        
        Мазмұны
КIРIСПЕ
I-бөлім. ТҰТЫНУШЫЛАР ТАҢДАУЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МАЗМҰНЫ МЕН ДӘРМЕНСІЗДІГІ
1. Тұтынушылар рыноктағы сұранысты қалыптастырушы және олардың қалауы
2. ... ... ... ... және ... әсер етушi негiзгi фактор ретiнде
II-бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰТЫНУ РЫНОГЫ ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... әсер ... ... және баға ... ... Қазақстандағы тұтыну рыногы және тұтынушылар талғамының жағдайы
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ
Қазақстан Рсепубликасындағы нарықтық экономикаға өтуiне ... ... ... ... ... ... ... бола бастады. Нарық экономикасының қызмет етуiндегi бiрiншi және өте
маңызды элемент - өндiрушiлер мен тұтынушылар болып ... ... ... ... ... ... пен ұсыныс болса, ал
сол сұранысты тудыратын басты фактор тұтынушылар iс-әрекетi болып табылады.
Нарықтық экономиканың ... де сол, онда ... ... орында
тұрады, ал ұсыныстың қызметi сұранысты қанағаттандыру болып ... ... ... ... ... ... ... сүйену және
өзiнiң табысы мен бағаға сүйенуi арқылы анық айқын тұтыну жоспарын жасайды.
Осы жоспарды iске асырса ол ... ... ... ең ... ... деп ... шын ... тұтынушылардың табысына байлаынсты олардың бюджеттiк
шектеу қисығы орын алып, тұтынушылардың таңдау деңгейi әр түрлi болып ... ылғи да ... ... Яғни ... ... ... ... әр
түрлi болып келедi. Сонымен, сұраныс – бұл ... ... ... бiр ... ... алу ойымен жасайтын жоспарын және олардың сатып
ала алатын тауар бағасы мен оның ... ... ... ... ... ... экономикада тұтынушылар, олардың
талғамы, осы арқылы әр ... ... ... өмiр сүру ... ... сұраныс қалыптастырушы ретiндегi экономикадағы маңызды орнын
ескерiп өту болып табылады.
Сондықтан курстық жұмысымның тақырыбын экономикада ... ... ... ... ... байланысты “Тұтынушылық
таңдау моделіндегі дәрменсіздік ” деп алдым.
Бұл тақырыпта еңбек еткен экономикалық ... ... ... ... ... (координалистiк) талдау бағыттың өкiлдерi XX ғ. ... ... ... ... және ... ... ал
тұтынушылардың талғамындағы реттiлiк ( ... ... ... ... және бұл теорияны аяқтаған Аллен және Хикстi айтуға
болады.
Сондай-ақ бұл тақырыпта микроэкономика деңгейiнде еңбек еткен ғалымдар
Долан Э. Дж., Пиндайк Р. және ... ... атап ... ... ... ... бұл тақырыпқа экономикалық ... ... ... өз ... ... ... қосып жүрген экономист-
ғалымдар Әубәкiров Я.А., Мұхамедиев Б.М., Мамыров Н.Қ және т.б. ... атап ... ... бұл ... ... ... ... тұтынушылар
таңдауы моделін зерттеп, Қазақстан Республикасындағы тұтыну рыногының
қазiргi жағдайы және Қазақстанның тұтынушылар ... ... ... ... ... сай ... мiндеттерi келесiдей:
• Тұтынушы рыногын зерделеу;
• Тұтынушылар таңдауын және ... ... ... ... әсер етушi факторларды қарастыру;
• Қазақстанның тұтынушылар рыногын талдау арқылы, өзiндiк баға беру.
I-бөлім. ТҰТЫНУШЫЛАР ТАЛҒАМЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МАЗМҰНЫ
1.1 ... ... ... ... және ... ... рынокта белгiлi көптеген тауарлар мен қызметтердiң iшiнен
таңдау ... ... деп ... ... бiр ... ... және
сатып алу қабiлетiн айтады. Экономика деген ғылым шектеулi ... және ... ... ... ... Осы ... ... рынок субъектiсi максималды пайдалылыққа жетуге тырысады. Ол
кез ... ... ... ... ... ... жасауы керек.
Олардың арасындағы бәсеке және мәмiлелер бағаға әсер етiп, ... ... Ал ... ... ... тұтынушылар көптеген
экономикалық шешiмдер қабылдайды. Мiне бұл жағдай тұтнушылар ... ... ... ... келген тұтынушы ұнатымдылығымен артық көруiне сүйену және өзiнiң
табысы мен бағаға сүйенуi арқылы анық айқын тұтыну жоспарын ... ... ... iске ... ол ... өзiнiң қажетiн ең ... ... ... ... ... қалыптастырса, онда сұраныс тауардың
бағасы мен ... ... ... ... ... Сонымен,
сұраныс – бұл тұтынушының, сатып алушының бiр тауарды сатып алу ... ... және ... ... ала ... ... ... мен оның
көлемi арасындағы тәуелдiлiк. Яғни, ол келесi түрде ... = QD (P) ... Q - өнiм ...... ... (P) – сұраныс функциясы / 1, 22 бет /.
Сұраныс көлемi – сұранысқа әсер ететiн басқа ... ... ... әр ... ... ... алынатын тауардың санын көрсетедi. Бұл
жерде сұраныс заңы тауар бағасы неғұрлым жоғары болса, ... ... ... ... яғни Q = QD (P) ... керi. Ол “D” сұраныс
қисығы болып табылады. Оны келесi 1-шi ... көре ... ... ... Q1 Өнiм ...... ... ... ... ... гиотезалардан тұрады.
Мысалы:
1) Күнделiктi өмiрде адамдар тауарды төмен бағамен және көп мөлшерде
алғысы келедi. Бiрақ, ... ... алу ... ... ең ... болатын көрсеткiш – баға. Жоғары деңгейдегi баға сатып алушыға
үлкен кедергi болады да, ол өнiмдi көп алғысы ... ал ... баға оның ... алу ... ... Әр ... да тұтынушы өнiмнiң алғашқы бiрлiгiнен көп қанағат алады.
Мысалы, сiздiң бiрiншi iскен стакан суыңыз ... өте әсер ... ... ондай дәмдi болмайды, үшiншiсi екiншiден де аз қанағат
әкеледi. Бұл ... ... ... ... азаю ... әсер ... Сондықтан тұтынушы тауардың әрбiр келесi бiрлiгiн
тек қана баға төмендеген жағдайда ғана алады;
3) Тұтынушылардыi iс-әрекетiн табыс ... және ... ... ... ... Бұл екi ... бола ... ендi оның тұтынушы
сұранысына әсерiн зерттеп көрейiк.
Бiрiншi, ауыстыру әсерiн мысал ретiнде көрсек. 2-шi ... ... ... ... ... көрсетiлген. Мысалы, шайдың қорабының бағасы
150 теңге болып, белгiлi бiр уақыттан кейiн 200 ... ... ... ... ... шайға деген сұраныс бiр айдың iшiнде 30 ... ... ... ... ... ... B ... A 150 A1 ... ... D 50 ... 20 30 40 50 Q 0 10 20 ... ... мөлшерi, қорап (ә) ... ...... ... өсуi ... ... ... тигiзетiн ықпалы
(а) суреттен көрiп отырғанымыз, ... ... ... ... ... ... 200 ... өсуi шайға деген сұраныс көлемi ... ... ... ... ... ... өзгемейдi деп алғанда
тұтынушылар шайдың орнын кофемен қанағаттандырады, оны (ә) суреттен көруге
болады / 3, 35 бет ... (а) ... ... ... ... ... ... көлемiнiң өзгеруi деп , ал (ә) ... ... ... ...... ... деп ... Бұл мысалда тұтынушылар
шайдың бағасы қымбаттағанда олар кофенi көбiрек тұтынады, себебi бұл ... ... ... алады. Мұны кейде ауыстыру әсерi деп те ... ... ... ... ... ... сары май мен ... сиыр
етi мен қой етi.
Ал ендi бiрiн-бiрi толықтыратын тауарларды қарастырайық. Мысалы,
автомобиль мен ... ... ... 1 ... ... 60 ... тұтынушы 1 жетiде 40 литр алады дейiк, ал баға 80 теңгеге дейiн
көтерiлгенде, сұраныс көлемi 30 литрге ... ... ... 3-шi (а)
суретте өзгерiс сұраныс қисығының бойымен болады.
P ... B ... A 300 В1 ... ... D ... 30 40 80 100 Q 0 50 100 ... ... ... литр (ә) ... ... ... бағасының өсуi автомобильге деген сұранысқа әсерi
Суреттен көретiнiмiз басқа факторлар тұрақты деп ... ... өсуi ... деген сұранысты азайтады, яғни сұраныс қисығы
солға ... ... бұл екi ... ... толықтыратын немесе
комплементарлы тауарлар деп аталады. Мысалы мұндай тауарларға: ... мен ... шай мен қант ... ... ... ... ... және мiнез-құлығына
әсер етушi негiзгi фактор ретiнде
Тұтынушылардың сұранысына әсер ететiн негiзiнен бағалы және бағалы
емес факторлар бар. ... ... ... ... ... ... ал
олардың тұтыну мөлшерi белгiлi бiр деңгейде болады. Яғни, олар не қаласа
соны ала бермейдi, оларға ... ... ... ... ... ... ... сондықтан олар өздерiнiң шектеулi табыстарын тиiмдi
пайдаланып, сұранысын ... ... үшiн ... ... қатар, тауарға деген сұраныс көлемiне тұтынушылардың табысы
үлкен әсер ... Бұл ... ... тауарларды келесiдей екi түрге
бөледi:
1) кәдiмгi тауарлар;
2) жоғары сапалы және қымбат тауарлар;
3) сапасы төмен тауарлар.
Егер тұтынушылардың ... ... ... зерттелiп отырған
тауарға деген сұраныс көбейетiн болса, онда бұл тауарларды ... ... ... ... ... ... ... сайын олардың ет өнiмдерiне
деген сұранысы өседi. Ал керiсiнше табыс өскен кезде тұтынушылардың тұтыну
көлемi кемiсе, ондай тауарларды ... ... ... ... ... отырғанымыздай, табыс өзгергенде ет өнiмдерiне
сұраныс ... D2-ге ... оңға ... ... ... аз ... ... кг. ет алатын болса, ал табысы жоғарылағанда В нүктесiне сәйкес 40 кг.
ет ... ... ет ... ... тұрақты 150 теңге төңiрегiнде қалады.
Р
250
200
150 A ... ... 40 ... өнiмi ... ... – Тұтынушы табысының өсуi ет өнiмдерiне деген сұранысқа әсерi
Бiр тауардың екiншi тауарға қарағанда пайдалылырақ екендiгiн ... ... ... бiрлiгiн пайдалану мүмкiн емес. Ол тек ... ... ... ... қажеттiлiлiгiн ... ... ... ол әр ... ... өмiр
сүру ерекшелiктерiне байланысты болады.
Жалпы жағдайда тауарлар құрамы берiлген болса, онда оның пайдалылығын
сан түрiнде анықтау үшiн пайдалылық ... ... Ол ... ... үшiн ... жазылады:
U = U ( х, у )
Бұл функция тұтынушы Х,У ... ... қол ... ең ... ... пайдалылық функциясы тұрақты бiр санға тең болса, немесе:
U = U ( x, y) = C0 – ... ... ... ... ... 5-шi ... болады. Ол талғамсыздық ... деп ... ... әкелетiн тауарлар құрымының ... ... ... бiр апта Х және У ... тұтынады деп жорамалдайық,
Х- алма саны;
У- алмұрт саны.
1-шi кестеде және 5-шi ... ... ... ... ... 1 Алма және ... саны
|Жиын |У ... |Х алма ... |10 |4 |
| А2 |6 |5 |
| А3 |3 |6 |
| А4 |1 |7 ... ... 4 алма мен 10 ... және А2 жиынындағы 5 алма мен ... ... үшiн ... ... ... Демек, талғамсыздық
қисығының бойында жатқан А3 және А 4 ... ... ... ... деп ... ... болады. Бұл жағдайда талғамсыздық
қисығы келесiдей болады.
Талғамсыздық қисықтарының жалпы қасиеттерi:
1. Талғамсыздық ... ... ... осьiне алыс орналасса,
соғырлым осы қисықтың бойында жатқан жиынтықтар тұтынушыға көп пайда
әкеледi. 6-шi суретте төмендегi ... ... ... ... < U2 Р1 сұраным мөлшері Х21). Бұл ... ... ... ... ... ... түрдегі өсуін, бағаның салыстырмалы түрде төмендеуіне бөлумен
анықталады:
Мұндағы
Еа - сұраным ... ... ... ... өсу ... ... ... проценті
Әртүрлі тауарлар тобына сұранымның ... ... ... ... ... және ... тауарларға сұранымды қанағаттандыру
шамасынан, нарықта бар сол сияқты тауарлардан тәуелді ... ... ... ... ... ... тамақ өнімдерінің өте икемсіз
сұраным тисығы болады. ... ... ... ... ... өсуі ... ... өзгере қоюы екіталай. Мысалы, нанның
бағасының 24 тиынннан 10 сомға дейін өсуі оны ... ... ... ... ... жоқ. Сұраным бұл ретте оңтайсыз, ... ... ... ... ... ... ... зергерлік бұйымдар,
жеңіл машиналар секілді бұйымдарға төлем бар сұраным күрт қысқарды. ... ... ... ... ... ... - төлем мүмкіндігі бар қажеттілік, яғни тұтынудың
керекті тауарларға төлей алатын ақша соммасы.
Сұраныс дегеніміз - берілген ... ... ... ... ... пен ... ... өзгеруі бағаның құн төңірегіндегі
тербелуін тудырады. Осы тербелулер арқылы сұраныс пен ... ... ал ... ... пен тұтынудың тепе- теңдігін қамтамасыз ететін
деңгей қалыптасады.
2. Ұсыныс және ұсынысқа әсер ететін факторлар. ... ... бұл ... тұрған немесе соған жетуге болатын, ... ... бар ... ... ... ... ассортименті ( әр алуан жиынтығы) және
олардың бағалары арқылы ... ... өз ... ... тауар
ұсынымының көлемі мен құрылымы мен белгілейді, себебі тек-қана тұтыну мен
танылатын тауар ғана ... ... ... ... ... ұсынғысы келетін тауарлар санының
арасында ұсыным қисығының сызығы деп аталатын ... бір ... ... ... ... оңтүстік- батыстан солтүстік-шығысқа
қарай көтеріледі. Оны 3- суреттен көре аламыз.
3-сурет – ... ... ... ... ... өнім ... (х)нарықтық бағадан
(Р) тәуелділігін көрсетеді.
Баға –Р1, өнім -Х1 сәйкес, ал баға- Рс және Р2 –ге ... ... ... Хс және Х2 –ге ... ... Баға Р1 >Р2, ... көлемі Х1 >Х2-
ге сәйкес басқаша айтқанда тауардың бағасы ... ... ... оны ... ... соғұрлым өндірушілер оны көбірек ... ... ... ... болады.
Ұсыным мөлшерінің көбеюі ұсыным қисығының сызығын оңға қарай (S2S2) ал
ұсыным мөлшерінің азаюы солға қарай (S1S1) жылжытады. Оны 4- ... ...... өзгеруі.
Ұсыным қисығының сызығына қандай факторлар әсер етеді? Ұсыным шамасы
бағасынан қолданылатын өндіріс технологиясының ... ... ... ... (нақты) тауар мен оған ұқсас тауарлардың
бағасынан, бағаның өзгеруіне ... ... ... ... ... ... ... тәуелді болады.
Ұсыным детерминатикалық: ұсыным қисығы сызығының өзгеруін ... ... ... ... | |
| ... | |
|1 ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... қондырғыларға бағаның өсуі|
| | ... ... ... |
|2 ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... оның ... |
| | ... |
|3 ... ... ... |Қой еті мен ... ... бағаның |
| |өзгеруі ... сиыр етін ... |
|4 ... мен дотацияларды |Сигареттерге акция салығын көбейту |
| ... ... ... ... ... |
| | ... дотацияларды азайту |
| | ... ... ... ... |
| | ... |
|5 ... ... күту |Болашақта мұнайға бағаның төмендеуінің |
| | ... ... ... ... | ... көбейтеді. ... ... ... ... ретіндегі ұсыным көлемінің өзгеру
шамасы ұсынымның икемділігін сипаттайды.(Ұсыным ... 1ден көп, ... ... ... ... ... тауарлар санының
өзгеру процентінің, бағаның өзгеру мөлшерінің ... ... ... ... ... ... ... өсу проценті
%P-бағаның өсу проценті
Ұсынымның икемділік ... егер ... баға ... бір
рпоцентке көтерілсе немесе төмендесе, ұыснылатын тауар санының қалай
өзгеретінін көрсетеді. Батыс елдернің ... ... ... ... ... ... ... өсуі өндіріс көлемінің біршама
көбеюін ынталандырады.
Ұсыныстың экономикалық теориясы.
Соңғы жылдарда сұраныстың экономикалық теориясы сынға ұшырауда. ... ... ... ... ... саясат) ұсыныс теориясы, оның
басты белгілері:
1. Кейнстің доктринасынан бас тарту, яғни қысқа ... ... орта ... ... ... экономиканы қалыптастыру
дәл және тұрақты болуы мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ретсіздік орын алады. Бірақ
бұл саясаттың соңғы қорытындысы әлі белгісіз.
2. Ұсынысты ұлғайту күш салады, ... ... ... бар ... ... ... Салықты азайту: бұл еңбек пен қорлануды ынталандырады, соның
нәтижесінде өнім ... ... ... ... соңғы бес жылда
салықты азайту ... ... ... ... сұранысқа әсер етуде.
3.Сұраныс пен ұсыныстың өзара байланысы. Тепе-теңдік баға.
Тауардың бәсекелестік сұраныс пен ұсыныстың әрекет ету ... ... ... және ... пен ұсыныс тең болған деңгейде
нарықтық баға қалай орнайтынын байқайық.
Нарықтық баға мен оған ... ие ... ... ... ... бір ... ... баға жоғары болған сайын,
онысатып алушылардың саны азаяды, яғни сұраныс ... ... ... сол ... ... ... баға төмен болған сайын
сатып алушылардың саны мен ... ... ... саны ... баға мен ... көлемінің арасындағы байланысты график
түрінде көрсетейік.
Егер абцисия нарықта сатып алынған таур саны ал кординатада баға
қозғалысын ... онда ... ... ...... экономикалық әдебиетте сұраныс қисығы деп аталады. Бұған
бағаны түсірсек, онда баға өзгергенде ... ... ... ... болады. Егер P бағада сұраныс көлемі Q болса, баға P ... ... ... Q дейін өседі.
Пайда болған қисық сұраныстың біртіндеп азаю ... ... ал ол ... ... ... ... ; егер қайсыбір тауардың
бағасы өссе (ал ... ... ... ... онда осы тауардың аз санына
сұраныс болады. Бұл тәуелдікті басқаша да тұжырымдауғаболады, егер ... ... ... тобы түссе, онда, тең шарттық жағдайда, ол онша
жоғары емес ... ... ... ... азаюы заңының барлық тауарға қатысы бар. Оның
себептерін анықтау қиын ... олар ... ... ... ... ... байланысты. Егер жоғары бағалы тауарды тек бай
адамдар ғана сатып алса, бағаның төмендеуі, біріншіден, нарыққа жаңа ... ... ... ... ... төмендеуі тауарды тұтынушыны
қосымша сатып алуға итермелейді. Сонымен ... ... да атап өту ... ... өсуі ... кейін де, бағаның одан әрі ... ... ... ... ... өз ... ... себепті нарықтағы сатып алу сомасы ұлғая ... Егер ... ... ... оны ... ... қарасақ, онда кері көрініс
орын алады. Барлық сатушылар ... ең ... баға ... ... баға ... ... ... олар белсенді түрде көп тауар сатуға
тырысады, яғни ұсынысты ұлғайтады.
Басқаша айтқанда, әрбір сатушының ... ... ... ... ... баға жоғары болған сайын басқалар тең ... ... ... ... ... ... болады.
Жоғары бағалы өндірістің ұлғаю тенденциясының ... бір ... өсуі ... жаңа ... ... ... Екінші
жағынан, баға өскенде кәсіпкер қосымша пайда алады және көп ... көп ... пен ... ... ... өндірісті ұлғайтуға
мүмкіндік алады. Сонымен бірге, әңгіме тек ұсынысты көбейту тенденциясы
туралы ғана екенін есте ... ... ... бір ... ... бағаның өсуі
ұсыныстың өсуін қамтамасыз етеді. Алайда, бағаның өсуі жалғаса берсе, онда
өндірушінің өндіріс көлемін азайтуы ... .Бұл ... ... ... ... ... ... қарқынды жұмысты жалғастыруға деген ынтаны
төмендетеді.
Екіншіден, өндіруші өндіріс көлемін арттырудан ... ... ... ... ... ... Әрбір тауардың өз сұраныс пен
ұсыныс қисығы бар. Бірақ оларға бір рет және ... ... деп ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс қисығынын жылжуы
мүмкін. Осыған байланысты сұраныс көлемін сұраныстың өзінен ажырата білудің
маңызы зор. Баға ... ... ... ... ал ... өзі сол
тауарға қажеттіліктің көрініс ретінде өзгермейді. ... ... ... ... осы ... көптеп сатып алатын болса, сұраныстың ұлғаюы
туралы ... ... ... ... ... ... сусындар мен
балмұздаққа сұраныс көбееді. Бұл ... d1 ... ... ... ... жаңа қалыпта болады d2.
Одан басқа атап ... ... ... ... ... басқа
табыстар деңгейі, нарық мөлшері, басқа ... ... ... өз ... ... ... ... алушылардың орта
табыстары өссе, онда басқа тең жағдайларда сұраныс ... д1, ... ... ... сол деңгейіне p1сұраныстың өскен деңгейі сәйкес
келеді.
Ұсынысқа әсер ететін басты фактор - өндіріс ... ... ... прогрестің жетістіктерін пайдалану нәтижесінде немесе
ауыл шаруашылығына қатысты болса, ... ауа райы ... ... ... ... ... оңға төменге ауысады.
Ұсыныстың көлемі тұрақты P1 бағадан Q1-ден Q2-ге дейін ... ... ... ... алып ... жиынтық сұраныс пен ұсынысты
белгілейтін графикті бір-бірімен беттестірсек, онда ... ... ... пен ... тәртібін көрсететін график аламыз. Бір
нүктеде екі ... ... ... нүктесінде сұраныс сандық жағынан
ұсыныспен тең, ал ... ... ... ... Аса жоғары бағада
ұсыныстың сұраныстан артығы пайда болады. Бұл артық ұсыныс ... ... ... ... ... сұраныс ұсыныстан арьық
болады. Бұл жағдайда сұраныстың артығы мен бәсеке бағаны жоғары көтереді.
Тепе-теңдік ... ... ... ... ... ... ... шығаратын өнімдердің санына сәйкес келеді. Тек
осындай бағада ғана ... өсуі және кему ... жоқ ... ... және ... пен ... тербелуі, нарықта тепе-теңдік
орнықтыруға алып келеді. Қоғамдағы осы тауардың шектелген саны оны ... ... ... арасында бөлінеді. Бірақ, бұл жалпы нарықтағы
жекелеген тепе-тендік. Нарықтағы бағалардың тауарға сұраныс пен ... ... ... ылғи ... ... есте ұстау керек. Бұл
өзгерістер бір-біріне тәуелсіз бола ... ... бәрі ... ... ... ... ... басқа тауарлардың бағаларының
өзгеруіне әкеледі. Белгілі бір мезгілде және белгілі бір ... ... ... ... ... бағаның бүтін бір жүйесі болады. Бұл
жағдайда нарықтың жалпы тепе-тендігін ... Кіші ... ... тепе-теңдік әдісі экономикалық жүйе идеалды тыныштық
күйде болатын жағдайды іздеуді қажет етеді. ... ... ... ... ... келеді. Сондықтан, экономикалық тепе-теңдік жағдайында
жүргізуші субъект жеке өндіруші, фирма немесе сатып ... - ... ... ... ынтасы болмайды. Тепе-теңдік нүктесінде
экономикалық қозғалыс ... ... ... үшін ... ... ... ... технология,
өндірушілер мен тұтынушылардың күткендері мен ... ... ... ... пен ұсыныстың теңдігі теориялық абстракция,өйткені
нақты шаруашылық тәжірибеде мұндай сәйкестік өте сирек ... ... осы ... ... механизмнің қызмет істеуінің аса маңызды
заңдылықтарын анықтауға мүмкіндік береді. Сұраныс пен ... ... ... ... ... ... заңдылықтарын талдау,
экономикалық еркін нарықтық механизмнің ... ... ... ... ... ... қызмет етуін жалпы тепе-
теңдікке жетудің аса маңызды шарт екендігін сипаттайды.
Экономикалық еркіндік деңгейі, біріншіден, кәсіпкерлік ... ... мен ... ... ... ... яғни сауда
еркіндігі, үшіншіден ресурстарды әр түрлі ... ... ... ... баға құру еркіндігінен тұрады. Нақ осы экономикалық
еркіндік нарықта өзгермелі ... ... ... және ... ... да тепе-теңдікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Сұраныс пен ұсыныс ... ... ... және ... Қандай нарықтық экономикада болмасын, сұраным мен ұсыным тепе-
теңдігін орнықтыру және ... тұру ... ... ... ... ... ... пен ұсыныс тең болғанда қалыптасатын нарық жағдайы ... ... бір ... деп ... ... ... пен ұсыныс туралы біршама түсінік алғаннан кейін олардың
бәрін бір ... ... ... – 6. ... пен ұсыныс қисығы.
Сурет – 6 көріп отырғанымыздай, ... ... ... ... ... ... ... тұр. Тепе-теңдік нүктесіне сәйкес
нарықтық баға – тепе-теңдік баға деп аталады .
Сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... да ... ... ... бұзылуы экономикада сәйкессіздіктің тууына, қоғамдық
қажеттіліктер мен ... ... ... ... ... ... ... қолайсыз әлеуметтік-экономикалық
салдарға әкеліп ... ... баға ... «Е» ... ... Бұл
жағдайда сұраныс мөлшері мен ұсыныс көлемі бірдей болады, ... = Xs = ... баға ... ... ... пен ... тапшылығы
мен артықшылығы түрінде көрсетуге болады. Өндіруге ниеттеліп отырған
нарықтық ... ... пен ... ... ... ... етеді. Өндіріс барлық уақытта тауарлар мен қызметтерге сұранысты
теңестіруге тырысады. Егер де ... ... ... болса, ол өндірісті
ұлғайтуды ынталандырады, ал ... егер егер ... ... ... ... онда ... ... азаяды. Осындай ауытқуларды тіркейтін
барометр – ... баға ... ... ... ... ... бағалар мен тауарлар саны
жағдайында нарықта әрекет ететін ... ... ... ... яғни ... ... ... келетін тауардың мөлшерімен саны
жағынан теңелген және баға мен ... ... ... ... ... ... болады.
Баға теңдігі – ұсыныстың сұранысқа сай келуі. Бәсекелістік нарықтың
тепе-теңдігі қисық ... ... ... пайда болады.
Үш кедергі:
Біріншіден, сұраныс ұсыныс қисық сызықтарын сала отырып, біз ... ... деп ... ... ... ... қисық сызық бойымен ... ... ... сұраныс және ұсыныс теңдік нүктесінде қай мағынада тең болады?
1. Басқа факторлардың теңдігі жағдайында. Астыққа ... ... сала ... біз оның бағасын өзгертеміз және басқа факторлар
өзгермеген жағдайдағы астықтың сатып алған ... ... ... Біз ... ... ... тауарлар бағасы
өзгерссіз қалдырамыз. Неге ? себебі біздер лаборрториялық тәжірибелер
жүргізе алмаймыз, сондықтан нақтылы факторлардың тиімділін білу ... ойша ... ... ... ... ... және ... сызықтың өзінің қозғалысы.
Сұраныстың өсуі ... ... ... ... және ... ұлғаюы мен бағаның төмендеуі жағдайында қисық ... ... ... ... алмау үшін үлкен сақтық қажет.
Астық шықпаған кезде оның бағасы өседі, ... ... ... ... теңдік бағасын көтереді. Теңдік бағасының өте ... ... ... ... ... ... ... бойымен
қозғалады. Бірақ ешқандай өзгеріс болмайды, өйткені баға ... ... ... ... оьбективті негізі ... ... ... ... ... ... ... болады:
Сұраныс ұсыныстың тепе-теңдігі баға теңдігін анықтайды қандай
негіз бар? Себебі , ... ... ... ... ... тауарды біреу
сатып алады. Бағаға қарамастан, сан жағынан сәйкес келеді.тек осындай
бағаға, яғни ... ... ... ... мен сатылыс болмайды..
Сұраныс пен ұсыныс теңдігі неге ... ... ... ... ... мүмкіндігі барлар арасында бөлінеді. Оны ... ... ма? Заң ... ма? Жоқ. ... ... баға белгілейді.
Нарық механизмі «нені» , «қалай», «кім үшін» өндіру проблемаларын
шешеді, оларды көптеген өзара ... ... үшін бір ... ... ... ұсыныс қисық сызығы баға мен асн мөлшерін анықтайды дегенді
мойындайды. Баға теңдігі мұндай өзара тәуелділігі ... ... ... ол – ... пен ... ... анықтайды.
Сұраныс пен ұсыныстың қисық сызығы нарықтың ойдағыдай көрінісі.
Енді ... пен ... ... баға ... ...... қажетті тауарлардың ақшалай сомасы түрінде
көрінеді. Әдетте ... ... ... ... ... ал ... оны
қымбаттау сатуға тырысады. Бірақ нарықтық баға сұраныс бағасы деп ... ... ... ... ... Сұраныс баға деп, сатып алушылар
тауарды алуға келісетін шекті ең жоғарғы бағаны айтады. ... ... ... ... ... ... ... байланыс болады: сатылатын
өнімдердің саны неғұрлым аз болса, соғұрлым сатып алушылар оны ... және оған көп сома ... ... ал ... ... саны көп ... соғұрлым сатып алушылар оны төмен бағалайды және
оның сомасы ұлғаймайды . Егер сұраныс бағасы жоғары болса, ... ... ... ал сатылу көлемі шамалы ғана болады. Сұраныс ... ... ... ... арзан болады, сатып алушылардың саны мен
сатып алатын өнімнің көлемі өседі.
Енді нарықтағы жағдайды өндірушілердің,яғни ... ... ... ... ... біріктіреді: баға төмен сатушы аз тауар
ұсынады, немесе тіпті оны ұстап қалад, ал баға ... ... - ... ... ал өте жоғары болса – тіпті сапаға қойылатын талапқа ... ... ... өткізуге тырысады. Осылай ұсыныс бағасы, яғни
сатушылар өздерінің тауарларын сатуға ынталы болатын ... ... ... ... ... пен ұсыныс барлық уақытта қозғалыста
болады. Ол процесс бір ... ... ... көлемі мен
құрылымының, ал екінші жағынан, олардың ... ... ... ... және дербес сәйкестікті сипаттайды.
Баға тек қана экономикалық емес, ... ... ... да әсерімен де қалыптасады. ... ... ... ... диллер, жабдықтаушылар, мемлекеттік органдар сияқты
басқа да ... ... ... ... ... нарықты
экономикада сатушылар қолданып жүрген заңдылықтарды белгіленген баға қоюдан
аулақ болу, бөлшек сауда бағасын ... ... баға ... ... жол ... ... ең аз бағадан төмен
бағамен сату, алаяқтық мақсатта бағаны ... тағы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
мүмкіндігі жақын ... өте ... ... ... Бізде қазірде бір
тектес немесе ұқсас ... және ... ... ... ... қасы ... ... Тіпті меншіктің жаңа формаларын
заңды түрде ... – шын ... ... ... ... ... дамыған кәсіпкерлікті автоматты түрде енгізе алмайды.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... жағдай тумайды, ал тауар тапшылығын оның молшылығын жасау арқылы
емес, тек қана ... ... ... жәрдемімен ғана жоюы мүмкін
болады. Сондықтан да нарықтан өтудің алғашқы кезеңінде бәсекеге негізгі
бағыт бола ... Осы ... ... даму процессінің тереңдеуі
және нарық инфрақұрылымын жасау барысында, яғни нарықтық экономиканың
дамуының келесі кезеңдерінде ұстану ... ... ... ... ... өнім өткізу, тауар айналым
көлемін ұлғайту үшін жаңа және ... ... өнім ... ... ... ... маркетингтің алатын орны зор. Қазіргі кезде
жаңа ... мен ... ... ... өткізу үшін кәсіпорындарға
бағаның негізгі алатын түрін қолдануға ... ... ... Баға және ... ... ... пен ... көлемдерінің тауардың нарықтағы бағасына
тәуелділігі нақты қарауды керек ... Әр ... ... ... пен ... ... ... жауап беру деңгейімен
ерекшеленеді.
Нарықтағы ... ... баға ... ... мөлшерде
өсетіндігі немесе баға өскенде кемитіндігі бағаға байланысты сұраныстың
икемділігінің дәрежесін сипаттайды.
Сұраныс ... ... ... ... ... ... осы өзгерісті шақырған бағаға өзгерісіне қатынасын
көрсетеді:
Икемділік коэффиценті тауарға сұраныстың мөлшері тауар ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Бағаның кемуі
дәлме-дәл сүраныстың өсуімен өтелгенде, ал жалпы саудадан түсірген сома
өзгермегенде сұраныстың аз ... ... ... икемділігі (Ed >1).
Бағаның кемуі сұраныстың артық өсуін шақырса, онда сұраныс икемділігі
туралы айтамыз.
Сұраныстың икемділігі ... ... ... ... ... талдағанда да қозғалуға болады. Ұсыныстың икемділігі ол нарыққа
шығарылған ... ... ... бағаның салыстырмалығы өзгеруіне
сәйкес салыстырмалы өзгеруінің көрсеткіші.
Тауар ұсынысының икемділігі көп факторға ... әр ... ... ... ... ... қуаттардың
толық істеуінен, еркін жұмыс күшінің ... ... бір ... ... тең ... және тағы да басқалар.
Сұраныс пен ұсыныс икемділігі туралы айтқанда, яғни баға ... пен ... ... ... туралы айтқанда, біз бұл өзгерістер
бір ... ... ... ... ... бір ... есте сақтауымыз керек. Осыған байланысты нарық тепе-теңдігі
түсінігін сұраныс пен ұсыныстың келісуін уақытты еске ала отырып талдауымыз
керек.
Айталық, бір тауарға кенеттен ... ... Бұл ... ... ... ... емес болғандықтан, лезделік тепе-теңдік жағдайы
бағаның жоғарлауымен ғана сипатталады. Ұсыныс қисығы ... ... ... ... және ... ... ... ауысуы тепе-теңдіктің Р2
бағасын өсіреді.
Қысқа мерзімдік тепе-теңдік (7,б - сурет) жағдайында осы ... ... саны ... ... үсыныс біршама ұлғаяды және
d2 қисығы сәл ғана еңкейген болады, өйткені кәсіпкерлер бар ... ... ... Бұл ... ... ... Q3-ке дейін
азырақ өседі, ал тепе-теңдік бағасы ... ... ... ... қарағанда ұсыныс өзгерген сұранысқа
толық ... ... ... жаңа қуаттар жасауға жағдай жасайды, ал
салаларға жаңа кәсіпкерлер келеді, үсыныс көлемі Q4-ке дейін ... ... ... ... да көп ... ... икемділігі қаралып отырған уақыт кезеңі ұлғайған
сайын өседі, ал ол ... ... ... жәдемдеседі. Сұраныс
пен ұсыныстың игілікке керісінше мәні ретінде анықталуы бағаның икемділігі
ұғымына байланысты.
Ол сұраныс пен ... ... ... ... ... ... (в)
Сұраныс әңгіме болғанда, әрине төлем қабілеті бар сұраныс туралы
болады. ... ... ... ... әсер ... ... ... бірі табыстар деңгейі. Табыстар өзгергенде тауарларға
сұраныс та әр қалай өзгереді. Бұл ... ... ... сұраныстың
икем ділігі туралы айтамыз.
Мысалы, бәрімізге жақсы белгілі, сатып алушылардың табыстарының
өзгеруі, азық –түлік тауарларын ... ... ұзақ ... тауарларды
сатып алуға көп әсерін тигізеді. Басқаша айтқанда, өнеркәсіп ... ... ... ... болады.
Икемділік коэффициенті табыстың сұранысқа әсерімен анықталады:
Бұл жерде Ed - сұраныс икемділігінің табысқа байланысты коэффициенті, L –
сатып ... ... ... ... ... мен сұраныстың арасындағы
тікелей тәуелділік бар, яғни ... ... ... ... Алайда, кейбір
жағдайларда кері тәуелділік болуы мүмкін. Әдетте , ... ... ... тұтынатын, тұтыну қасиеттері төмен, тауарларға қатысты. Табыстар
өскен сайын картоп, нан ... ... ... ... азаяды, өйткені
тұтынушылар өз рациондарына көп ет, ... және ... ... алады.
Сұраныс икемділігімен тауарлар бағаларының ... ... ... ... әр ... әсер ... . ... , икемсіз
сұраныс пен тауар бағасы өссе, онда осы тауарды сол ... ... ... ... ал бұл ... табысқа басқа тауарларға сұранысты азайтады
және олардың бағасн төмендетеді.
2.1 Тұтынушы талғамына әсер ететiн “табыс және баға тұтыну” ... ... ... әрбiр түтынушының оңтайлы таңдауын ... ... ... ... ... тұтынушылардың табысы ылғи да
өсiп отырады. Онда ол тұтынушылардың оңтайлы нүктесi, яғни ... ... ... ... оңға өсiп отырады.
Әрбiр табыс өскен сайын оңтайлы нүкте Е ... ... Е2 және ... ауыстырып отырады. Осы жағдайда жазықтықта бейнелейтiн болсақ,
онда бiз тұтынушылардың теңдестiк жағдайын бейнелейтiн нүктелердiң тiзбегiн
аламыз. Осы оңтайлы ... ... ... 13-шi ... ... ... ... Бұл қисықты кейде халықтың тұрмыстық деңгейiн
көрсеттетiн қисық деп те ... ... ... – “Табыс-тұтыну” қисығы
Сапасыз тауарлар – табыс өскен сайын оларды тұтыну шамасы ... ... ... ... ... деп қарастырғанда “табыс-тұтыну” қисығы
координаттардың вертикаль осiне қарай бұрылады. Табыстың ... ... ... одан әрi өсуi, бұл ... ... азаюына әкеледi. Осы
деңгейге жеткенде ... ... ... ... сан болады, яғни
13-шi суреттегiдей I2 деңгейiнен жоғары өсу нәтижесi Х ... ... ... ... ... ... белгiлi бiр деңгейден
жоғарылағанда сапасыз тауарларды аз алады.
I3 Е4
Табыс ... ... ... Е1
X1 X2 Х
Сурет-13 – ... ... ... тауарларға)
Егер тұтынушының табысы өзгермей Х және У тауарларының тек бiреуiнiң
ғана ... ... ... онда бiз әр ... бюджет сызықтарын аламыз.
Олардың әр қайсысының теңдестiк оңтайлы ... ... Егер ... ... ... нүктелер тiзбегiн бiр-бiрiмен қосатын
болсақ, онда бағаның өзгеруiне байланысты ... ... ... ... ... аламыз. Бұл қисықты “баға-тұтыну” қисығы деп
атаймыз. Ол ... 14-шi ... ... баға-тұтыну қисығы арқылы сұраныс ... ... ... Бұл
жағдайда тұтынушылардың қалаулары мен мүмкiндiктерiнiң өзара iс-әрекеттерi
нәтижесiнде Х тауарына ... ... ... көре аламыз. Нарықтық
сұраныстың қисығы жеке сұраныс қисықтарының ... ... ... / 4, 74 бет ... қисығы
5 10 15 ...... ... ... әр ... ... жеке ... сұраныс көлемiн көрсетедi.
Ал Х тауары үшiн тұтынушының сұраныс қисығы болып табылады. Сонымен сұраныс
қисығы мен “баға-тұтыну” – ... ... ... деп ... ... ... ... осы тауарды сатып алу көлемi қалай өзгеретiнiн
көрсетудiң екi түрлi әдiсi деп айта аламыз.
Қазақстандағы тұтынушылардың ... ... ... бiршама жақсы
дамыған деп айтсақ болады. Себебi, экономикамыздың рыноктық ... ... елге ... ... әр түрлi тауарлар ағымы келуде.
Сондықтан, Қазақстанның тұтынушыларының ... ... ... деп ... ... бұл жерде елдiң тұтынушылардың талғамын шектейтiн бiр ... ... Ол ... ... мен кiрiстерi болып отыр. Мысалы,
елiмiздiң ... ... және 1999 ... қайта жанданумен
байланысты тұтынушылар теориясындағы табыс тұтыну ... ... ... өсiп ... Бұл ... ... ... яғни елiмiз тұтынушыларының
таңдау мүмкiншiлiгi шеңберi кеңеюде.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... iшкi рыногымызда қаптап кеткен сапасыз тауарларға бүгiнде
сұраныс азайып, ендiгi жерде ... ... өсуi және ... ... ... ... тауарлар және олардың көп ... ... ... ... ... теориясы бойынша табыс өсуiне байланысты
табыс тұтыну қисығы жоғарыдағы 13-шi суреттегiдей көрiнiс тапты.
Сондай-ақ елiмiздегi баға ... ... да өте ... ... ... ... бiрiн-бiрi алмастыратын тауарлардың көр болуына байланысты
бiр тауардың бағасының өсуi ... ... ... көбейтуде. Яғни, 14-
шi суреттегiдей елiмiздегi баға-тұтыну қисығы икемдi болса, онда елiмiздiң
сұранысы да икемдi деп айта ... ... ... ... мен тұтынушылар талғамының жағдайы
Тұтынушылардың iс-әрекетi олардың ... ... ... ... ... ... ал ... табысы ел экономикасының
жағдайына байланысты.
Елiмiзде экономиканың даму жүйесi әр түрлi ... ... ... ... ... ... ... талғамы деген сирек
кездесетiн ұғым едi, өйткенi ол кезде шығарылған өнiм бiрдей, табыстарың
арасында онша ... ... 1991 ... ... ... ... алып, нарықтық қатынастарға
өтуiмен байланысты бұрынғы экономикалық жүйе бұзылып, әр түрлi реформалар
жүргiзiлдi. Елiмiзге ... ... ... ... ... ... ... өндiрiсте жаңадан кәсiпорындар ашыла бастады. Дағдарыс
жылдары елiмiзде ... ... ... ... ... болды. Сол
себептен тұтынушылардың дағдарыс жылдары ... ... ... ... ... Ал 1997 жылдан бастап, елiмiзде экономикалық және әлеуметтiк ... ол ... ... ... ... ... ... келдi.
Бүгiнде елiмiзде орташа еңбекақы мөлшерi 22600 теңге ... ал ... ... көлемi 5500 теңге болды.
Тұтынушылар бағасының номиналды және ... ... ... және ... ... жалақыларының мөлшерiн Қазақстан
Республикасының аумағы бойынша келесi 3-шi кестеден көре ... / 10 ... ... ... ... ... 2004 жылдың
қыркүйек айы бойынша өңiрлерiндегi атаулы жалақының деңгейi және оның ... ... ... ... жалақыны ең көп алатын облыстарға Атырау (48272), Маңғыстау
(44841), Астана қаласы (33014), ... ... (32714), ... ... теңге болса, ал ең төмен жалақы алатын аймақтарға Жамбыл ... ... (15367), ... ... (15431), ... ... теңгенi құрап отыр. Әрине бұл көрсеткiштердiң ... ... ... ... Өйткенi ел аумағының шарушылығына және ондағы
тұрмыс деңгейiне байланысты.
2005 жылғы Елбасымыздың халыққа Жолдауында ендiгi жерде экономиканың
әлеуметтiк салаларға негiзiнен ... ... ... ... ... жалақысын 32%-дан астам өсiретiндiгiн, ал оның мөлшерiнiң
2006 жылы тағы да 30%-ға өсетiнiн, сондай-ақ жеке ... ... де ... ... ... 9200 ... елдегi орташа жалақыны 200$-дан ... ... ... ... бұл Жолдауда зейнеткерлердiң зейнетақысының минималды
деңгейiн 9200 теңгеге өсiретiндiгiн, студенттердiң степендияларын 2 ... ... ... ... қоса ... ... ... мен
көп балалы аналарға жәрдемақы деңгейiнде өсiретiндiгiн айтты. ... ... ... ... ... ... ... дамуы және жүргiзiлген тиiмдi саясаттар негiзiнде жылдан-жылға
өсiп келе ... көре ... бiр ... ... ... дереу өсуi ... ... әсер етiп, олар ... бюджеттiк шектеу сызығынан
оңға қарай ... ... ... ... ... олар ... ... тауарлар және көп мөлшерде алуға ынталы болады. ... ... ... мөлшерден тыс жоғарылап кетуiнен сақтану керек.
Оны мемлекет өзiнiң әр түрлi экономикалық саясаттары ... ... ... ... ... тұтынуы мен талғамы оның жалақы мөлшерiне тiкелей
байланысты ... ... ... осы ... ... ... ... тұрмыс деңгейiнде және ... ... ... де ... ... тұтынушылардың өз талғамдарын максималды қанағатандыру үшiн ... ... ... үшiн тұтынушылардың құқығын қорғайтын одақ
құрылып, ол жұмыс iстеп келе ... ... көп ... ... бұл ... ... ... бермейдi. Бұл жағдай
тұтынушылардың бұл ... ... ... ... сауатсыздығына
байланысты болуы мүмкiн деген пiкiрге келемiз.
Тұтынушылар қоғамдары мен ... өз ... ... ... ... ... емес ... ұйымдар болып табылады.
Тұтынушылар одақтары тұтынушылар құқықтарының бұзылуын жою үшiн ... ... ... ... мен ... ... бағалары мен
тарифтерiне тәуелсiз сараптама жүргiзедi;
• қызмет көрсетудiң әр түрлi салаларында ... ... ... ... ... және ... органдарына көтерiңкi баға бойынша немесе
сапа жөнiндегi белгiленген талаптарға сай келмейтiн өнiм шығарумен
өткiзуде ... ... ... ... тартады;
• өнiмге, бағалар мен тарифтерге тәуелсiз сараптамалар жүргiздi;
... және ... ... ... ... осы ... ... одақтарының қызметтерi
заңдастырылғанмен, олардың бүгiнгi ... ... ... ... ... көре алмай отырмыз. Ол үшiн елiмiздегi тұтынушылар одақтарының
мәртебесiн көтерiп, оның атқаратын қызметтерi ... ... ... керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, тұтынушылардың iс-әрекетi нарықтық экономикада
бiрiншi орныда болып, ол сондай-ақ субъективтi көзқараста ... ... әр ... ... ... әр ... Оған ... субъективтi көзқарасы, екiншiден оның табысының деңгейi әсер
етедi. Осы жоспарды тұтынушылар iске ... олар ... ... ең ... ... ... бiрiгiп сұранысты қалыптастырса, онда сұраныс тауардың
бағасы мен көлемiнiң ... ... ... ... ... – бұл ... сатып алушының бiр тауарды сатып алу ойымен
жасайтын жоспарын және олардың сатып ала ... ... ... мен ... ... ... экономикада тұтынушылар сұранысты қалыптастырушы болып
табылады және оның қызмет етуi ... ... ... ... Сонымен
тұтынушылардың талғамына екi жағдай әсер етедi. ... ... ... ... ... ... ... өзгерiсi. Бұлардың
ерекшелiктерiн жұмыстың барысынан көре аламыз.
Сондықтан мен ... ... ... ... ... ... теориясын қарастырдым, ал екiншi бөлiмде
тұтынушылардың ... ... және ... өзiнiң сұранысын максималдау
шартын, сондай-ақ тұтынушыларға әсер ететiн ... ... ... мен ... және ... ... қисықтарын көрсетiп кеттiм.
Сондай-ақ жұмысымның екiншi бөлiмiнде Қазақстан экономикасындағы
тұтынушылардың талғамын, олардың табыс деңгейiн және осы ... ... ... ... “табыс-тұтыну” қисығының оңға қарай
тиiмдi өсуiн қамтамасыз ету үшiн елiмiздегi ... ... шама ... ... өттiм.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т.
Т. II. – М: ... и ... 1992. – 384 ... ... Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: ... ... ... Н.Қ., ... Қ.С., ... М.А. Микроэкономика / Оқу
құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
4. Мұхамедиев Б.М. ... Оқу ...... ... 2003. – 219 ... ... Н.Г. ... экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
6. Есипова В.Е. Цены и ... ... для ...... 1999. – ... Есентугелов А. Долгосрочная стратегия развития экономики и размещение
производительных сил в РК // ... №6, 2000 ... ... теория. / А.И. Добрынина, Л.С. ... ... ... ... Я. А. ... Б.Б. / ... теория . Оқу құралы.
– Алматы. Қазақ университетi.
10. Әкiмбекеов С., Баймұхамбетова А.С. Жанайдаров У.А. / ... Оқу ...... 2002. – ... Ю. К. Шокоманов Состояние и перспективы ... ... в ... ... // ... ... ... экономическая,
№4, 2001 г. - с. ... ... ... ... жөнiндегi агенттiгiнiң бюллетенi.
2004 жылғы Қазақстан Республикасының өңiрлерi ...... ... – 6 ... ... ... ... саны
P
Q
P
S
Q
S
P
Q
P
Q
A
B
Д
Xe
ЫФЫЫЫS
Pe
P
D
Q
Тепе-теңдік нүктесі
S
P
Q
P
Q

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет
Қола дәуірінің тарихнамасы51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь