Қазақстандағы депозиттік нарықтың дамуын коммерциялық банктің депозиттік қызметі негізінде талдау

ЖОСПАР
КІРІСПЕ

1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ПАССИВТІК ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАР
1.1 Коммерциялық банктің ресурстары және оларды қалыптастыру көздері
1.2 Коммерциялық банктің депозиттік саясаты

2 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕПОЗИТТІК НАРЫҚТЫҢ ДАМУЫН КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ДЕПОЗИТТІК ҚЫЗМЕТІ НЕГІЗІНДЕ ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердiң депозиттерi мен оның құрылымы талдау
2.2 Банктің депозиттік салымдар құрылымын талдау

3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕПОЗИТТІК НАРЫҚТЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ...
3.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесін қалыптастыру
3.2 Депозиттік операцияларды жетілдіру жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ ......................................................................................................................3
1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ПАССИВТІК ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАР ... ... ... ... және ... ... ... .....5
1.2 Коммерциялық банктің депозиттік саясаты ....................................................11
2 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕПОЗИТТІК НАРЫҚТЫҢ ... ... ... ... ҚЫЗМЕТІ НЕГІЗІНДЕ ТАЛДАУ ...................................................................................................................18
2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердiң депозиттерi мен оның құрылымы талдау ...........................................................................................18
2.2 Банктің депозиттік салымдар құрылымын ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ........................................................................................29
3.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық ... ... ... ... беру ... қалыптастыру ....................................................29
3.2 Депозиттік операцияларды жетілдіру жолдары ............................................32
ҚОРЫТЫНДЫ ........................................................................................................36
* ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ .............................................................38
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан ... ... 2007 ... 28 ... ... ... ... бірлескен отырысындағы атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында: "Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен бастап сіздер мен біздер барлық қажыр-қайратымызды ... ... ... Жаңа ... ... сайын нық сеніммен алға басып келеді. Дамудың өзі ... ... ... ... ... ... ... әлемдік қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан жылға артып отыр. Біз экономикамыз мен мемлекетіміздің берік іргетасын қаладық. Қазақстанның алдағы ... ... ... экономикалық, әлеуметтік, саясаи және әкімшілік тұрғыда жан-жақты сараланып, түбегейлі жаңа кезеңге батыл қадам бастық",- деп Елбасымыз Қазақстан халқына ... ... ... ... ... тағы да ... жеткізді. /1/
Еліміздің 2030 жылға дейінгі Дамуының стратегиясы - ... ... ... мен ... ... баян ... ... толық жауапкершілікпен былай деп мәлімдеуімізге болады: "Қазақстан өтпелі кезеңнен ойдағыдай өтті, әрі өз ... ... жаңа ... нық ... ... ... жылы біз ... қазақстандық жобамызды тұжырымдап, оны іске асыруды қолға алған болатынбыз. Бұл - біздің ... ... ... ... 50 ... ... қарай жедел жылжуымыз және оның тұрақты мүшесі ретінде ... ... ... өткен жылғы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясында: "Біз қатаң бәсекеге әзір ... оны өз ... ... ... ... ... көп ... халықаралық экономикалық жобаларға белсене қатыса алады, қатысуға тиіс те. Мемлекет өз ... ... ... жолындағы заңнамалық, әкімшілік және бюрократиялық кедергілерді ысырып тастауға, жекеменшік капиталдың келешегі үлкен кемел бастамаларына тікелей қолдау көрсетуге ... - деп ... ... ... ... ... бар деп пайымдаған еді. /2/
Экономикамыздың дамуына үлкен өзіндік үлесін қосып жатқан Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің қызметтерінің дамып, халықаралық ... сай ... ... айта ... ... ... яғни ... банктердің пассивті операциялары негізінде салымдар түрінде кәсіпорынның, ұйымдардың, басқа банктердің, халықтың уақытша бос қаражаттарын тартуға мүмкіндігі бар. Бұл ... ... ... бірі - ... ... табылады.
Қазақстанның қаржы жүйесінің тұрақты дамуы бірінші кезекте ұзақ мерзімді қайта құрудан өткен банктік мекемелердің ... ... ... Осыған байланысты еліміздің депозит нарығының соңғы жылдардағы даму ... ... ... ... ұлғаюынан және халықтың банк жүйесіне деген сенімділігінің артуынан ... ... Ғ.С.: ... ... ... ... ... 1994 жылдың аяғынан бастап байқала бастады, себебі осы кезден бастап депозиттер бойынша пайыздық мөлшерлемелер тиімді болды. Банктерді депозиттік ... ... ... ... ... бар. Бұл ... коньюктуралық деуімізге болады, себебі олар белгілі уақыт ... ... ... және ... ... ... байланысты көкейтестілігін жоғалтады",- деп өзінің бағасын берді /3/.
Банктердегі жеке тұлғалар шоты бойынша ... ... ... ... ... қабылдау және жеке тұлғалардың мерзімді депозиттерін кепілдендіру жүйесі жүзеге асқаннан бері халықтың бос ақшаларын тартуда ... ... ... ... ... салымдарын сақтандыру жүйесі Қазақстан Республикасында банк саласындағы ең маңызды жетістіктердің бірі, өйткені басқа ТМД елдерінде мұндай жүйе жоқ.
Сондықтан Қазақстан Республикасының ... ... банк ... ... сақтауда және банк мекемелеріне деген халық сенімділігін арттыруда өзінің негізгі міндеттерін оңтайлы орындауда.
Тақырыпты зерттеудің ... - ... ... ... операцияларының ішіндегі ең ауқымдысы - депозиттік операциялардың жағдайына талдау ... оны ... ... ... беру.
Көрсетілген мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қойылды:
* банктің негізгі функциялары мен операцияларын қарастырып, ... ... ... ... ... ретінде депозиттік операцияларды қалыптастыру ерекшеліктерін ашу;
* Қазақстан Республикасындағы ... ... ... салымдарынның динамикасына және АҚ мысалында банктің депозиттік қызметіне талдау жүргізу;
* коммерциялық банктердің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... обьектісі болып - коммерциялық банктің депозиттік операциясы.
Зерртеу пәні- ҚР-ның депозиттік нарығының ... мен ... және ... операцияларды жүзеге асыру процесінде пайда болатын экономикалық және ұйымдық қатынастардың жүйесі.
Курстық жұмыстың бірінші тарауында коммерциялық банктердің қаржы ресурстары және оны ... ... ... коммерциялық банктегі пассивтік операциясының ішінде депозиттік операцияның мәні ашылған.
Екінші бөлімде Қазақстан Республикасындағы ... ... ... салымдарынның динамикасына және АҚ мысалында банктің депозиттік қызметіне талдау жүргізілген.
Үшінші тарауда банктегі депозиттік ... ... ... ... және ... болатын өзекті мәселелерді шешу қарастырылған.
1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ... ... ... ... ... ОПЕРАЦИЯЛАР
Коммерциялық банктердегі пассивті операцияларын жүргізу нәтижесінде банк ресурстары ... ... ... ... ... операциялар болып табылады. Депозиттік саясат коммерциялық банктердің маңызды саласы болғандықтан, бұл ... ... ... ... ... оның функцияларын, банк ресустары мен қалыптасу көздерін қарастырамыз.
1.1 Коммерциялық банктің ресурстары және оларды қалыптастыру көздері
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... және ... етуі ... ... " ... Банк және банктік қызмет " туралы заңға негізделген. Банк - жоғарыда көрсетілген заңға сәйкес банктік қызметті жүзеге асыра ... ... ұйым ... ... ... тұлға.
Банктер қызметінің мәні оларды басқа органдардан ажырататын функцияларды орындаудан көрініс табады.
Банк қызметін - банктің клиент мүддесі үшін ... бір ... ... ... ... ... ... әмбебап банктер банк қызметтерінің және қаржылық қызметтердің барлық аспектілерін түгелдей қамтитын өнімдердің кең ... ... Осы ... ... ... ... артықшылықты жаулап алу және оны мықты түрде сақтандырып қалу мақсатымен қатаң түрде белгілі бір қызметтер түрлерін көрсетуге мамандануға ... ... ... өз ... ... қызметтеріне қызмет көрсетумен байланысты несиелік есеп айырысу және ... ... ... ... ... ... ... және банктік қызметтер туралы" Заңға сәйкес банктер мынадай операцияларды орындай алады:
* ақылы ... ... ... ... мен ... ... ... және оларға кассалық қызмет көрсету
* қайтарымдылық, мерзімдік және төлемділік шарттарымен заңды және жек тұлғаларға қысқа мерзімдік ... ... ... ... ... иемденушілердің тапсырмалары бойынша капиталдық жұмсалымдарды қаржыландыру
* заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару (чектерді, вексельдерді, аккредитивтерді, депозиттік, депозиттік сертификаттарды, акцияларды және ... да ... ... төлем құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, олармен басқа да операцияларды жүргізу
* ақшалай нысанда орындпуды қарастыратын үшінші тұлғалар үшін кепілдеме және өзге де ... ... ... ... талап ету құқығын, сатып алу және қызмет көрсету, осындай талаптардың инкассациялық ... ... өз ... ... ... ... ... брокерлік қызметтерді көрсету, клиенттердің тәуекелі бойынша олардың агенттері ретінде әрекет ету
* клиенттер үшін құжаттар мен бағалылықтарды сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... сату ... (форфейтинг)
* клиенттердің тапсырмалары бойынша сенімдік операцияларды
* банктік қызметпен ... ... беру ... ... ... ... ... асыру
Осы операцияларды топтай отырып, олармен атқарылатын негізгі қызметтерді былай құруға болады:
* уақытша бос ақша қаражаттарын ... және оны ... ... ... мемлекетті және халықты несиелендіру
* шаруашылықтағы төлемдер мен есептерді жүзеге ... ... ... ... ... ... және ... ақпаратпен қамтамасыз ету
Уақытша бос ақша қаражаттарын тарту және капиталға айналдыру функциясын жүзеге ... ... ... ... ... мен ... салымдар түрінде тартады. Тартылған қаражатты банк мемлекетті, заңды және жеке тұлғаларды несиелендіру үшін қолданады. Банктің бір ... ... ... ... ... Төлемдерді өтеу үшін банк өз клиенттері үшін есеп және төлемдерге байланысты опеоацияларды жүзеге асырушы ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды шығарып және орналастыру арқылы жүзеге асырады. Экономикалық жағдайды әрдайым ... ... ... бар ... ... өз ... ... беру қызметін көрсетеді.
Банктің жүргізетін операциясының экономикалық негізі ақша қаражаттарының қозғалысы құрайды. Нарықтық экономика жағдайында коммерциялық банктердің барлық ... ... 3 ... ... ... ... ... (банкке ақша қаражаттарын тарту және ресурстарын қалыптастыру бойынша ... ... ... ... ... ... активті-пассивті операциялар (белгілі төлемдеоді төлеп, клиенттің банкке тапсырысы бойынша комиссиондық операциялары)
Коммерциялық банктер, басқа да шаруашылық субьектілер сияқты, өзінің ... және ... ... ... ету үшін ... ақша қаражат сомасын, яғни ресурстарды иемденуі қажет. Экономиканың қазіргі замандағы даму жағдайында ресурстардың қалыптасуы маңыздылығы бойынша бірінші кезекте. Бұл ... ... ... ... іске мемлекеттік монополияның жойылуымен, екі деңгейлі банктік ... ... ... банк ... ... өзгерістерге ұшырауымен байланысты.
Коммерциялық банктердің активті операциялары: өндірістік, сауда және басқа кәсіпорындарды несиелендіру; халыққа ссуда беру; валютамен, асыл тастармен және ... ... ... банктің пассивті операциялары: қызмет көрсетумен клиенттердің ақша қаражаттарын тарту; қызмет көрсетпей клиенттердің ақша қаражаттарын тарту; ... ... ақша ... тарту.
Активті- пассивті операциялары (делдалдық операциялар): клиенттердің тапсырмасы бойынша есеп операциялары; клиенттерге кассалық қызмет көрсету.
Сонымен қатар, банк қызметінің масштабтары ... ... ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыру үшін қолданатын өз иелігінде бар меншікті және ... ақша ... ... ... ... ... банктік капитал және оған теңестірілген баптар кіреді. Коммерциялық банктердің меншікті ... рөлі мен ... ... ... ... олар басқа қызметпен айналысатын кәсіпорындар мен ұйымдардан ерекше, себебі банк меншікті капиталынан 10%-дан кем емес ақша құралдарына жалпы қажеттілігін жабады. ... ... үшін ... және ... қаражат арасында белгілі минималды шекті бекітеді. Бірақ, Қазақстанда мұндай шек бекітілмеген.
Банктің меншікті ресурстарының мәні ең біріншіден, оның ... ... ... Банктің алғашқы даму кезінде меншікті қаражат бірінші шығындарды, яғни банк өз қызметін онсыз жүзеге асыра алмайтын шығындарға (жер, ... ... ... жұмсайды. Меншікті капитал есебінен банк аса қажетті резервтерді қалыптастырады. ... ... ... ұзақ ... ... салымдардың басты қайнар көзі болып табылады.
Тартылған қаражаттар банктің активті операцияларын жүзеге ... үшін ақша ... ... ... 90%-ын ... Олардың маңызы өте зор. Заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос ақша қаражаттарын тарту арқылы ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігін қамтамасыз етеді, ақшаны капиталға айналдырады, халықты тұтынушылық ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің корреспонденттік шотында тіркеледі. Бұл активті шот, ... ... осы ... ... ал ... құралдар бұл шоттың кредитінде көрініс табады.
Осылайша, дебеттік сальдо көлемі банктің бос резерв көлемін айқындайды. Бос резерв көлемі ... ... ... сол ... банк ... деп ... ... соншалықты аз табыс алады. Керісінше, егер банктің бос резерв көлемі неғұрлым аз болса, соғұрлым банк көп ... ие ... ... ... ... төмен болады. Сондықтан, кез келген корреспонденттік шоттағы ресурстар қалдығын оңтайландыруға талпынады.
Жоғарыда айтылғандарды қорыта келгенде, банктің меншікті ресурстары ең алдымен банк ... ... ... ... ... ... ресурстар аккумуляция жолымен келксідей топтастырылады:
* депозиттер
* депозиттік емес тартылған ресурстар
Коммерциялық банктердің тартылған ресурстардың негізгі бөлігін депозиттер құрайды, яғни заңды және жеке ... ... ... ақша ... және ... банк заңы бойынша және шот жүйесі бойынша қолданылуы.
Депозиттік емес тартылған ресурстар - бұл ... ақша ... ... ... міндеттемелерін сату жолымен немесе банк қарыз түрінде алатын ресурстары. Депозиттік емес көздердің депозиттерден ерекшелігі, ... ... ... яғни нақты клиенттің салымы емес, ол нарықта бәсекелестік негізде пайда болады, ал екіншіден бұл ресурстарды ... ... ... ... шығады. Депозиттік емес тартылған ресурстарды көбінесе ірі банктер қолданады. Депозиттік емес ... ірі ... ... болады және олар көтерме қасиетін иемденеді.
Ресурстарды тартудың депозиттік емес көздеріне банкаралық нарықта қарыз алу, бағалы қағаздарды сату және қайта сатып алу ... ... ... және ... ... ... банкінде ссуда алу, банктік акцепті сату, коммерциялық қағаздарды шығару, евродоллар нарығында қарыз алу, капиталды нота және облигацияларды шығару жатады.
Қазақстандық ... ... ... ... ... және ... ... Ұлттық банк несиелерін қолданады. Банкаралық несие нарығында Қазақстан Республикасының корреспонденттік шотындағы ақша ... ... және ... ... ... ... Ұлттық банк несиелері қазіргі уақытта коммерциялық банктерге көбінесе қаржыландыру тәтібінде ұсынылады, орталықтандырылған несиелердің тек 10%-ы ... ... ... ... ... ... 3 ... бөлінеді:
* үш айлық несие
* бір-екі айлық несие
* "қысқа ақшалар" (ең ... ... ... 1-2 күн)
Тартылған ресурс рөлі банк үшін өте маңызды, ... ... ... орны ... ... бос ... қаражаттарды жинақтау - коммерциялық банктердің ... ... ... Бұл ... ... ... ... мен тартылған қаражаттардан тұрады. Меншікті капитал - банктің несиелік ... ... және ... ... ... ол оның ... ресурстарының тек 10%-ын құрайды. Басқа кәсіпорындармен салыстырғанда қаржылық ресурстар құрамында меншікті капиталдың ... ... ... ... жaғдайлармен түсiндiрiледi - бiрiншiден, банктер қаржылық нapықтapдa қаржы делдалы ретiнде ... ... ... және ... ... бос ... - тар сомасын депозит түрiнде жинақтайды, осы жағдайда оларды тиiмдi басқарады, сондай-ақ олардың қауiпсiздiгiн қамтамасыз етедi және пайдалық негiзде қарызды ... ... ... ... ... мемлекеттiк caқ - тандыру жүйесi болады, бұл салымдарды ... кepi алу ... ... ... ... ... ... басқа кәсiпорындардың материалдық обьектiле - рiнде орналастырған активтерiне қарaғанда қондырғы ғима - раты ... ... және ... оңай ... ... және ... тiптен пайда болуы несиеге және несиелiк қатынастарға негiзделедi. Олай болу ... ... есеп шот ... онда ... ... ... ... пайда болып, депозиттiң құралуы бiр жағынан коммерциялық банктер үшiн клиенттерi алдында мiндеттемелер туғызады, ал клиенттердiң ... ... сол ... ... ... ... мүлiктiк талап ету құқығын туғызады. Себебi, депозитке айналған банктiк емес шоттарда жатқан ... ... ... ... ... пайдалану құқығы өзгергенмен меншiк құқығы өзгермейдi. Сондықтан ... ... ... А.А., ... Г.А., ... Ю.В. ... ақшалар - несиелiк ақшалардың дербес түpi деп ... ... ... ... негiзiнде пайда болатындығын дәлелдейдi. Себебi банктен ашылған шоттардағы ақшалай қаражаттар клиент пен банктiң арасындағы мүлiктiк қатынастармен өзара мүлiктiк жауапкершiлiктердiң пайда ... ... көзi /12,17 б., 13,56 б., 14, 52 ... депозиттер мен депозиттiк операциялардың экономикалық мәнiн, мазмұнын өзара мүлiктiк жауапкершiлiктерге ... ... ... ... ... ... ... iзденic тек қана депозиттер мен несиелiк ресурстарды қатар қоя отырып, зерттеп талдаған кезде ғана ... ... ... ... ... бере ... бұл өз ... коммерциялық банктердiң депозиттiк және несиелiк портфелiн бipтұтac ... ... ... ... банк ... тиiмдiлiгiн арттырары сөзсiз. Себебi банктiң қаржылық орнықтылығы және өтiмдiлiгi ... ... ... ... ... етiледi.
Қазiргi банктiк тәжiрибеде салымдардың, депозиттердiң және депозиттік емес ресурстардың шоттарының әр түрлері ... Бұл ... ... ... нapықтa банк қызметтерiне деген клиенттер топтарының сұранысын қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердiң активтiк операцияларын қаржыландырудың басты көзi ретiнде пайда - ланылатын тартылған қаражаттарды ... ... - лық ... ... ... белсендi түрде жүргiзе отырып, депозиттік операцияларды ұлғайту ... ... ... операцияларды ұйымдастыру барысында коммер - циялық банктер баланс өтiмдiлiгiн сақтай отырып, мынадай та - ... ... ... депозиттік ресурстардың қаржыландыратын активтік операциялардың мерзімдері мен сомасына сәйкес келуі;
* депозиттiк операциялар банк пайдасын ... неме - се ... ... алу үшiн ... жасауға тиiс;
* депозиттік операцияларды ұйымдастыру процесінде мерзiмдi ... мен ... ... көбiрек тар - тылуына көңіл бөлу;
* салым иелерiнiң санын өcipy мақсатында, депозиттiк опе - ... ... ... қосымша қызмет көрсетiп, жеңiлдiктер жасауға тиiс /16, 81б./.
Жоғарыда айтылғандарды жинақты түрде көрсету үшін депозиттердің ... ... ... ... болады (1-кесте), (Қосымша А).
Кесте 1
Салым түрлерiнiң жiктелуi
Жiктелу белгiлері
Салым түрлерi
1
2
* субъектiлер бойынша
* жеке тұлғалардың депозиттерi
* ... ... ... ... ... ... ... етiлгенге дейiн
* мерзімдi, соның iшiнде:
* тiркелген мерзiммен;
* өтеу үшiн белгiленген мерзiм;
* ... ... ... туралы хабар
* мерзiмi бойынша
* қысқа мерзiмдi
* ұзақ мерзiмдi
* шотты алу түрі бойынша
* шоттағы салымдар: талап етiлгенге ... ... ... ... ... ақша ... тартуда қызмет көрсететін қаржылық құралдар типi бойынша
* жинақ кiтапшалы салымдар
* депозиттiк пластикалық карталы салымдар
* белгiлi пайыздық ставканың түрлерi бойынша
* ... ... және ... ... ... салымдар
* салымғa тартылған қapaжaттардың шарты бойынша
* cтaндapтты, ерекше немесе жеңiлдетiлген шарттармен
* пайыздық ставканы немесе сомманы шектеу мүмкiндiгi ... ...
* ... ... деңгейi бойынша
* сақтандырылған
* сақтандырылмаған
* қолдану режимi бойынша
* талап еткенге дейiн: мерзiмдi және трансакциялық салымдар
* қымбаттау дәрежесi ... тeгiн ... ... ... ... ақылы (депозиттiк шоттар);
* қымбат (банкаралық несие)
* Ескертпе - дерек көзі: Бохаев Д.Т. Коммерциялық ... ... ... ... ... келе мына ... сүйенеміз: қазiргi банктiк тәжiрибеде салымдардың, депозиттердiң және депозиттік емес ресурстардың шоттарының әр ... ... Бұл ... ... ... ... банк қызметтерiне деген клиенттер топтарының сұранысын қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... банктің депозиттік саясаты
Коммерциялық банктер өз қызметіне ресурстарды тарту мақсатымен депозиттік стратегиясын құру өте маңызды, депозиттік саясат старатегиясын коммерциялық банктер ... ... ... және ... ... алу үшін ... ... мақсаттар мен тапсырмаларға сүйене отырып қалыптастырады. Депозиттік саясат ең біріншіден келесі талаптарға сай болуы керек
* экономикалық бағыт;
* бәсекелестік;
* ішкі ... ... ... ... ... ... ... Бұл мәселе, әрине, активті-пассивті басқарудың жалпы контекстінде қарастырылуы қажет. Жеке тұлғалардың депозиттік ресурстарын тартудың ... ... ... ... байланысты шығындарды да ескергенжөн, оның ішінде - резервтік аударымдар, сонымен қатар олардың өтімділігінің анықталмаған дәрежесін, және ... ... ... ... ... ... сай болуы керек, себебі, мөлшерлемені төменгі деңгейде ұстайтын банк, бәсекелес ... ... ... ... ... ... тәуекелі бар.
Депозиттік саясаттың ішкі қарама-қайшылықсыз талабын бірнеше салаларда қарастыруға болады. Ол депозиттік мөлшерлеменің уақытша құрылымы, олардың сомалар бойынша сол ... ... да ... ... түрлері бойынша (сертификаттар, вексель және т.б.) және клиенттердің түрлі санаттары (мысалы, жеке және ... ... ... ... ... ... ... саясатының маңыздылығын қарастыра отырып, депозиттік саясаттың субьектілерін, обьектілерін, оның қалыптасу принциптерін және депозиттік саясаттың шекараларын қарастырып өткен жөн деп ... ... ... ... субьектілер құрамына банк клиенттері, коммерциялық банктер және ... ... ... Депозиттік саясат обьектілері болып банктің тартылған қаражаттары және банктің толықтырылған клиенттері (кешенді қызмет ... ... ... банк ... ... ... ... жалпы және өзіндік ерекшелігі бар принциптер пайда болады, ол 5 суретте айқын көрсетілген.
Депозиттік саясаттың жалпы принциптері ... ... ... ҚР ... ... ... ақша-несие саясаты және әрбір нақты коммерциялық банктің жүргізетін саясатының принциптері түсіндіріледі. Оларға кешенді тәсілдер, ғылыми дәлелденген, оптималды және ... ... ... банк ... саясаттың барлық элементтерінің біртұтастық принциптерін жатқызуға болады. Кешенді тәсіл банктің стратегиялық даму тарапынан банктің депозиттік саясатының приоритетті ... ... ... орын ... ... оны ... асырудың тактикалық тәсілдері мен әдістерінің аса нәтижелі жолдарын анықтау маңызды орын алады.
Депозиттік саясатының өзіндік ерекшелігі бар ... банк ... ... ... қамтамасыз ету, депозиттік операцияларды жүргізудің қауіпсіздік және сенімділік ... ... ... банк ... бос ақша ... шоғырландыру кезінде, өзіне табысты кез-келген жолмен алуды көздемейді, ал өз қызметін жүзеге асыратын нарықтың нақты ... ... ... ... ... жөн ... көрсетілген принциптерді ескеру банкке депозиттік процесті ұйымдастырудың стратегиялық және тактикалық бағыттарын ... ... ... ... ... оның депозиттік саясатының нәтижелігін қамтамасыз етеді.
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының ... ... ... ... ... ... 2
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының қалыптасу принциптері
Жалпы
Спецификалық
Ғылыми дәлелдену принципі
Шығындардың оңтайлы деңейін қамтамасыз ету принципі
Оңтайлық және нәтижелік принципі
Банк операциясының ... ... ... ... ету ... саясат элементтерінің біртұтастылық принципі
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының депозиттік шекаралары ... ... ... оны жеке және ... ... бос ақша ... ... нақты шекаралары деп түсіндіреміз. Сондықтан, аталған шекаралар келесі түрлері бойынша нысандары көрсетіледі:
* ... ... ... пен ... тәуелді (экономикалық шекара);
* ҚР ҰБ нормативтері мен банк лимиттері (әкімшілік шекара);
* депозиттік қатынас ... ... ... және ішкі ... ... қатынастың жеделдігіне тәуелді (уақытша шекара);
* географиялық принципке тәуелді ... ... ... ... ... мен ... ... (сапалы және сандық шекара).
Сонымен қатар, банктің депозиттік саясаттың құрылуына әсер ететін факторларға жататындар:
* клиенттер жағынан ... ... ... ... ... салымшының жасы; табыс деңгейі; сақтандыру жүйесінің даму деңгейі; зейнетақымен қамтамасыз ету);
* банк тарамағынан (бәсекелестік деңгейі; тәуекелділікті ... банк ... ... ... ; ... көрсету саясатын жоғарлату; банктік қызметтер спектр)
географиялық жағдайы
әлеуметтік топтардың ерекшелігі
салымшының жасы
табыс деңгейі
Сақтандыру жүйесінің даму деңгейі
Зейнетақымен қамтамасыз ету
Клиенттер жағынан
Банктің депозиттік ... ... әсер ... факторлар
Банк қарамағынан
Бәсекелестік деңгейі
Банктік қызметтер спекторы
Тәуекелділікті диверсификация
лау
Банк қызметкерлерінің біліктілік деңгейі
саясаты ... ... ... ... 1 ... ... ... әсер ететін факторлар
Банк депозиттік операцияларын жүргізуде, яғни ақша қаражатын тартуда келесі міндеттерді сақтайды:
* қайтарымдылығы;
* жеделдігі;
* ақылығы (егер бұл келісім - ... ... ... (қаражаттарды тарту шарттарына сәйкес).
Банк депозиттік операцияларды іске асырғанда негізгі принциптердің бірі болып аз мөлшерде шығын жұмсап, керекті ресурс ... ... ету ... ... Банктің депозиттік саясатын жалпы банк саясатының бір элементі ретінде қарастыра отырып, депозиттік саясаттың негізгі мақсаты - ақша ресурстарын аз ... ... ... ... Депозиттік саясаттың қалыптасу процесінде келесі тапсырмаларды шешуді көздейді:
* банктік табысты алу үшін депозиттік операцияларды өткізу процесіне ... ... ... ... ... ... ... жасау;
* банктік өтімділіктің қажетті деңгейін ұстау;
* депозиттік операция субьектілерінің әртараптылығын қамтамасыз ету және депозиттердің түрлі формаларының ... ... ... бос ... минималдау;
* икемді пайыздық саясат жүргізу;
* тартылған ресурстар бойынша пайыздық шығындарды төмендетудің жолдарын әрдайым іздестіру;
* банктік қызметті ... және ... ... көрсетудің сапасы мен мәдениетін жақсарту.
Бұл сұрақта коммерциялық банктің депозиттік саясатының қалыптасу механизмін қарастырып өткен жөн, ол 5 суретте нақты көрсетілген. ... ... ... ... мен ... анықтау
Банк қызметкерлерінің қызметін бөлу және сәйкес бөлімдер ашу
Ресурстарды тартудың қажет процедураларын қалыптастыру
Депозиттік операцияларды жүзеге асыру процесінде басқару ұйымдастыру ... 2 ... ... ... ... ... механизмнің нәтижелі жұмыс істеуінен банктің депозиттік саясатының қалыптастыру және жүзеге асыру процесіндегі мақсаттар мен тапсырмаларды жоғары дәрежеде орындалуына байланысты.
Шетел зерттеушілерінің ... ... ... талап еткенге дейінгі депозиттер анағұрлым тұрақты болып есептеледі. ... бұл түрі ... ... деңгейіне тәуелді емес. Оның банкке керек-жарағы келесі ... ... ... ... ... мен ... банк ... салымшыларға ұсынылатын қызметтің әртүрлілігі;
* банк ғимаратының клиентке жақын орналасуы.
Шетел ғалымдарының зерттеуі бойынша мерзімді және жинақ ... ... ... ... ... Оған ... пайыздық мөлшерлеме деңгейінің болуы өз ықпалын тигізеді. Сондықтан түрлі банктердің ұсынысы бойынша депозиттік пайыз деңгейінің өзгеруіне әкеліп соғуы мүмкін.
Депозиттік ... жеке ... ... ... ... ... ... сомасына, қызмет көлеміне және салым бойынша клиенттердің ... ... ... ... ... ... ... төлеу - операциялық шығындардың негізгі бөлігі. Сондықтан, бір жағынан банкті жоғары пайыздық мөлшерлеме аса көп қызықтырмайды, ал ... ... - ... ... үшін ... ... ... мөлшерлеменің белгілі деңгейін ұстап тұтуға мәжбүр. Үлкен көлемді және ұзақ мерзімді ... ... үшін ... ... ... ... ... өсуіне қарамай, жоғары пайыздық мөлшерлеме ұсынады.
Пайызды аудару кезінде ... ... ... ... саны ... ... Өз ... орналастыру мақсатымен банкті таңдаған салымшы үшін пайызды есептеу көлемінің тәртібі өте ... ... ... ... ... есептеу кезінде нақты 1 жылдағы күндер санымен (365 немесе 366) есептейді, ал басқа ... 360 ... ... ... ... ... табыс көлеміне әсерін тигізеді.
Жеке депозиттік шоттар бойынша табыс көлемі салым мерзіміне, соммасына, ... ... ету ... ... ... мәніне және клиенттердің салым шартын орындауына байланысты анықталады.
Салым мерзімі өткеннен кейін осы сома бойынша жай ... ... ... ... ...
БСn - пайыз көлемі есептелгеннен кейінгі ақшаның болашақ соммасы;
АС - ... ... ... ... ... - қарапайым пайыздық мөлшер;
n - пайыз көлемі есептелінетін жыл саны.
(1) формуласын келесі ... ... ... ... жыл ... ... Егер есеп шартында пайыз есептеу көлемі күндерде берілсе, онда келесі формуламен есептелінеді: n = t / ... t - ... ... ... - ... қолданылатын 1 жылдағы күн саны (360 немесе 365 күн). уақыты өз кезегінде 1 айдағы ... құн ... ... ... ... ... ұзақтығы 30 күнге тең деп есептелінеді.
Есеп беру келесідей 3 вариантта қолданылады:
* k = 365 күнге, - ... ... күн ... есептеумен анықталады;
* k = 360 күнге, - депозиттің нақты күн санын есептеумен анықталады;
* k = 360 күнге, - ... ... ... ... күн санымен анықталады.
Осы варианттар бойынша есептесуді жүргізу үшін пайыз мөлшерін белгілеу ерекшелінген қаржылық ... алып ... ... және ... ... ... Енді ... салым бойынша мысал келтіретін болсақ, клиент банкке 10 жылға, 50% ... ... 1000 y.e. ... ... ... 10 жыл өткеннен кейін клиент банкте қанша ақша соммасын иемденеді? Оны (3) формуланы қолдана отырып, есептейміз:
Көптекті салым бойынша ... ... егер ... осы ... (КЛС) ... ... аяғында салып отырса, онда ол келесі сызба бойынша көрсетілген:
КЛС1 КЛС2 КЛС3 КЛС4 ... 1 2 3 4 n ... 1 ... ... ... салымдар көлемі
Енді клиенттің жылдан кейінгі алатын ақша ... ... үшін ... ... ... ... саны - ге тең:
БС=КЛС+ КЛС2+ КЛС3+...+КЛСn *1
Егер де КЛС1 = КЛС2 = КЛС3 ... ... онда ... тең ... болса, онда БСn=КЛС
Сонымен, (3)
Енді салымдар әр жылдың басында жасалатын жағдайларды қарастырайық:
КЛС1 КЛС2 КЛС3 КЛС4 ... 1 2 3 4 n-1 ... 2 ... жыл басындағы салымдар көлемі
жыл бойынша депозиттік салым соммасының жалпы формуласын құрайық; - ... ... ... онда (4) ... тең ... ... онда бұл ... тең (5)
Егер банкке жыл сайын төлем бойынша депозиттік салым ... ... онда ... біз ... ... ... (АС) анықтауымыз қажет. Ол клиент үшін жыл ішіндегі жылдық төлемді (ЖТ) қамтамасыз етеді. Бұл төлемдердің келесі ... ... ... 1 2 3 4 n ... ЖТ2 ЖТ3 ЖТ4 ... 3. Жыл ... төлем бойынша салынатын депозиттер көлемі
(2) формуланы қолдана отырып келесі теңдеуді құруға болады:
(6)
Егер барлық төлемдер бірдей деп алатын болсақ,
ЖТ1 = ЖТ2 = ЖТ3 = ЖТn = ЖТ, ... ... ... ... ... ... ... пайыз табылады (пайызды пайызға есептеу). Бұл жағдайда депозиттік салым ... есеп беру ... ... ... ... есептелінеді және алынған сомма салым соммасына қосылады. Сонымен, келесі есеп беру ... ... ... алдын-ала есептелінген табыс соммасына жаңа өсіммен қолданылады. Күрделі пайыз мөлшерін депозиттік салым мерзімінің аяғындағы нақты табыс төлемінде қолданылады.
2 ... ... ... ... ... ... ДЕПОЗИТТІК ҚЫЗМЕТІ НЕГІЗІНДЕ ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердiң депозиттерi мен оның құрылымы талдау
Қазақстанның қазіргі экономикалық жүйесінің ең негізгі ... - ... ... ... ету үшін ... құрылымдарды белсенді қолдану. Депозиттік нарықтың қалыптасып, дамуының банктік саясаты уақытша бос ақша қаражаттарын тартуға және инвестициялаудың ішкі қайнар көздерін ... ... ... ... жүйеде банктер экономиканы дамыту үшін өте үлкен ақша массаларын жұмыс істетіп, халық жинақтарын ... үшін көп ... ... ... ірі ... пассивтерін сараптай келе, халық жинақтары мен кәсіпорын қаржылары банк міндеттемелерінің 70-80%-ын құрайды.
Қазақстанда 1994 ... яғни ... ... ... аяқ ... кезеңде, салымдар, депозиттер небәрі 15-35%-ын құрады.
Қазақстанда депозиттік ... ... және ... ... 3 ... кезеңге бөліп қарастыруға болады:
1 кезең (1994-1995). 1994 жылдың аяғына қарай жинақтар нарығының дамуы басталды, дәл осы уақытта теңге бағамы тұрақтанып және ... ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша, 1995 жылдың аяғына қарай қолдағы бар ақша қаражаттары мен ... ... 5096,2 ... ... ... ... ... аталған сомадан анағұрлым жоғары болды, олардың көлемі 1,5-2 млрд.АҚШ долларын құрады. Қалық өз қаражаттарын дұрыс және сенімді ... үшін ... ... ... кезеңде бәсекелестік коммерциялық банктер арасында ғана бола қоймай, сонымен қатар басқа да коммерциялық құрылымдар бұқаралық ақпарат құралдарында заңды және жеке ... ... ... үшін ... ... ... құрды, халықты қызықтыру үшін жоғары пайыздық мөлшерлемелерді немесе басқа да табысты шарттарды ұсынды, дегенмен ... ... ... ... ... тез айқындалды. Сондықтан, халық өз сенімін көбінесе банктерге артты, сол себептен банктер өз ... ... ... ... ... ... бөле бастады.
1994 жыл аяғында инфляция деңгейінің айтарлықтай төмендегені байқалғандықтан, салымдар мен ... ... ... ... өз нәтижелерін көрсете бастады. Бұл мәселе ақша құралдарын банкке салу керектігіне тағы да көз жеткізді. 1995 жыл бойы ... ... ... ... ... 1995 жылдың қаңтар айында 7,7 млрд.теңге болса, 1995 жылдың қараша ... 18,5 ... ... ... аша ... мерзімді немесе талап еткенге дейін, мерзімді депозиттер 3,6,9-айлық, 1-3 жылдық, 3-5 жылға дейін немесе10 жылдан астам ... ... ... ... (1996-2000) 1996 жылы инфляция деңгейі 26-28%-ы құрады. Депозиттер бойынша банктің пайыздық мөлшерлемесі 2 жавғдайға байланысты: инфляция деңгейін жабатын пайыз және ... ақша ... ... үшін ... ... ... ... жабатын пайызды анықтау қиын, себебі оған көптеген факторлардың ... ... ... Ал ... ... мөлшерлеме депозиттің көлемі мен мерзіміне байланысты анықталады.
1996 жылы мерзімі 6 айдан асатын депозит барлық мерзімді депозиттердің 55%-н құрады. Ең көп орын ... ... 3 ай ... ... ... ... олар барлық мерзімді депозиттердің 40%-н немесе жалпы депозиттердің 16%-н ... ... ... 60% ... ... салымдары болды, бұл халықтың банкке деген сенімінің артуын білдіреді. Ең көп салымдар Шығыс ... ... ... ... Маңғыстау қалаларында байқалды.
ҚР ҰБ-ң мәліметтері бойынша 2001 жылдың 1 қыркүйегінде, банктердегі жеке тұлғалардың депозиттері 21,9 ... ... ... - 10,5 ... соның ішінде мерзімді депозит көлемі - 9,1 млрд. теңгені құрады.
3 кезең (2001-2003жж) Бұл кезеңде ... ... ... жаңа ... яғни ... ... тұрды.
Дегенмен, бұл кезеңде салымдарды қорғау депозиттерді сақтандырудың негізгі халықаралық стандарттарына сай келген жоқ.
Банктік емес ... ... ... валютасындағы салымдары 7,86%-ға төмендеді, ал ұлттық валютада ... ... Жеке ... ... валютадағы салымдары 7,36%-ға өсті және 2004 жылдың басында 141,579 млн.теңгені құрады, ал шетел валютасында 5,73%-ға төмендеп, 192,973 млн.теңгені құрады.
Шетел ... ... ... ... 7,071 ... азайды, ал ұлттық валютада керісінше көбейді, бұл жағдай халықтың салымдарды ұлттық валютада ... ... ... ... ... ... елімізде депозиттік нарықтың дамуында келесі қорытындыларға келеміз:
* ... ... ... 1994 ... ... дами бастады, осы уақытта депозиттер бойынша пайыздық мөлшерлемесі ... ... ақша ... ... ... ... ... жалпы көлемінің өсуі халықтың банк жүйесіне сенімінің артуын ... ең ... бұл ... Банк пен ... ... және жеке ... депозиттерінің конвертациясы бойынша өз міндеттерін орындаумен байланысты. әрине, жеке тұлғалардың мерзімді депозиттері бойынша сақтандыру жүйесінің және банк ... ... ... қабылдауын ескерусіз қалдыруға болиайды.
Қазақстан Республикасының депозит нарығы күрделi де қарқынды дамып келе жатқан жүйе бола ... iшкi және ... ... ... әр ... ... ... отыр. Экономикадағы әр түрлi экономикалық, саяси және әлеуметтiк жағдайлардың әcepi депозит нарығының дамуына да әсер eтeдi. Бұған ... ... ... даму ... ... жеке ... мен ... ие болып отыр. Бұл жағдайларды Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі жариялаған және өзіміз есептеген статистикалық мәлiметтер негiзiнде депозит ... ... бере ... оны ... ... ... көpceтyгe болады (2-кесте). Депозиттерге әрбiр кезең мәлiметтерi бойынша салыстыра отырып ... ... ... банк ... депозиттердiң 2001 жылдың қаңтарынан бастап 2008 жылдың қаңтарына дейiн қарқынды өскендiгiн байқаyға болады. Бұл өсiм 1999 жылдың ... 73464 млн. ... 2004 ... тамызында 497904 млн. теңгеге дейiн өсiп, 7 есеге жуық көлемдi құрады. 2006 жылы 739468млнтеңге болса, 2008 жылы барлық депозит сомасы ... ... ... ... ... ... және оның құрылымы
Кезеңдер
Кезең соңындағы депозиттер (млн. теңге)
Барлығы
Валюта түpлepi
бойынша
Субъектiлерi бойынша
Ұлттық валюта
Шетел ... ... ... тұлғалар
2000
73514
54226
19288
45648
27866
2001
73464
44497
28967
44511
28951
2002
168156
83764
84392
113301
54855
2003
284533
134744
149788
192826
91706
2004
420725
150284
270440
233255
187470
2005
581933
235466
346467
327809
254123
2006
739468
400071
339397
396848
342620
2007
1219177
669754
549423
781733
437444
2008
1349063
734717
614346
763018
586045
Ескертпе - дерек көзі: Статистикалық бюллетень - ақпан 2006 ... жыл ... ... ... 1993 ... ... 1999 ... 1 қаңтарына дейiн екiншi деңгейдегi банктердегi депозиттердің көлемi бiрқалыпты деңгейде болды.
2001 ... ... 2001 ... ... ... ... ... сомасы 73464 млн. теңгеден 120681 млн. теңгеге дейiн өстi. Бұл 47000 млн. теңгенi құрады. Осы өciм ... ... ... ... ... ... ... тең (1995 ж). Miнe осы кезден бастап Қазақстан Республикасының Банк жүйесiндегi жеке және заңды тұлғалардан депозиттiк салымдары ... өсу ... ... ... ... ... 120681 млн. теңгенi құраса, 2002 жылдың қаңтарында ол 168 156 млн. ... ... 48000 млн. ... өсті. Ал 2002 жылдың қаңтарынан бастап 2003 жылдың қаңтарына дейiнгi аралықта депозит сомасы 168 156 млн. ... 284 533 млн. ... ... өсiп, ... өciм 116 000 млн. теңгені құрады (3-сурет).
Сурет 3 Банк жүйесіндегі депозиттердің кезеңдер бойынша өсу қарқыны, млн.теңге
2003 жылдың ... ... ... 284 533 млн. ... ... 2004 жылдың қаңтарында бұл көрсеткiш 420 725 млн. теңге болды. Бұл кезеңдердегi өсім 136 000 млн. теңгеге өсті. Ал осы ... 107 000 млн. ... 2003 ... қаңтар айы мен тамыз айлары аралығында банк жүйесiне келдi, мұндай өciм Үкімет ... ... ... ... ... ... шетелдердегi банктердiң шотында жатқан және көлеңкелi бизнесте жүрген ақша қаражаттарын жария ету процесiн жүргiзу нәтижесiнде пайда болды. Бұл банк ... ... ... өсу тенденциясын көpcетeтін мәлiметтер болатын болса, келесi сандық статистикалық талдау осы депозит нарығының құрылымдық кезеңаралық талдауына арналады.
Депозиттердің құрылымын валюта түрлері ... ... ... онда ... ... мен ... ... арасындағы келесі қатынастарды атап айтуға болады (Сурет 4).
1998 жылдың қаңтары мен 2000 жылдың қаңтарына ... ... ... ұлттық валютадағы депозиттер көлемі шетел валютасындағы депозиттерден жоғары болғанын көруге болады. Ал 2000 жылдың қаңтарынан бастап 2004 жылдың қаңтарына ... ... ... ... ... ... кезде жеке тұлғалар несие алу мүмкіндiгiне көптеп ие болуда. Жеке тұлғалардың депозиттерiнің өсу қapқынын салыстыратын болсақ ол 1999 жылдың ... ... ... ... Ал 1999 ... ... ... жaлпы сомасы 29 948 млн. теңгенi құраса, 2002 жылдың тамызында ол 227849 млн. тeңгeнi құрап, 8 ... жуық өсiп ... Егер ... ... бойынша салыстыратын болсақ 1998 жылдың қаңтарында депозиттердiң жалпы coмacы 29124 млн. ... ... ... ... 1999 ... ... 29948 млн. тeңгенi, 2000 жылдың қаңтарында 56911 млн. теңге, 2001 ... ... 95 190 млн. ... 2004 жылдың қаңтарында 187470 млн. теңгеге, ал 2008 жылдың қаңтарында 586045 млн. теңгеге жеткен.
54226
83764
400071
734717
19288
84392
339397
614346
0
100000
200000
300000
400000
500000
600000
700000
800000
2000
2003
2006
2008
?
(
Ұлттық валюта
Шетел валютасы
Сурет 4 ... ... ... ... ... млн. ... ... екінші деңгейлі банктеріндегі жеке тұлғалардың салымдарының жағдайына, статистикалық мәліметтерге сүйене отырып, талдау жасайтын болсақ, онда соңғы жылдары депозиттердің көлемінің ... ... ... ... ... 5 ... бойынша халықтың салымдарының өсу қарқыны, млн.теңге
Осы көрсеткiштер бойынша 2003 жылдың қаңтары мен 2004ж. қаңтары арасындағы өciм сомасы бойынша басқа ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктерiндегi депозиттердiң жағдайына тaлдay жасайтын болсақ ... ... ... 2007 ... ... ... 228593 млн. ... 2008 жылдың осы кезеңiнде 319888 млн. теңгенi құрап, aлдыңғы жылмен салыстырғанда 91295 млн. ... ... ... алдыңғы қатардағы Коммерциялық банктерiндегi депозиттердiң жағдайы
Банктер атауы
жылдар
Салымдардың барлығы
(млн. теңге)
Қормен сақтандырылған салымдар (млн. теңге)
1
2
3
4
1. АҚ
01.02.2008
228593
108649
01.02.2009
319888
132895
2. ... ... ... ... ... - дерек көзі: Статистикалық бюллетень - ... 2009 ж.
... ... ... 2008 ... ақпан айында 197827 млн. теңгенi, 2009 жылдың осы кезеңiнде 303405 млн. теңгенi құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда 105578 млн. ... ...
... ... ... 2008 жылдың ақпан айында 91546 млн. теңгенi, ал 2009 жылы 139703 млн. тeңгeнi құрап, алдыңғы жылдың осы кезеңiндегi ... ... ... 48157 млн. ... өскен.
АҚ банк қызметі нарығындағы барлық салым түрлерін қарастырып болғаннан кейін, олардың ... ... банк ... аса ... ... ... көрсететін артықшылықтарын атап өткен жөн:
* Банк салымдары бойынша келісім-шарт жасасуда банк шоттарын ұлттық валютамен бірге шетел валютасында да ашу;
* ... шоты жоқ ... ... ... ... ... мен салым мерзіміне байланысты жеке және заңды тұлғалардың депозиттерінің кең ... ... ... ақша ... кепілдікке ала отырып,несие беру;
* интернет мүмкіндігін қолдану арқылы банк депозиттерін глобализациялау және ... ... ... 5
... жеке ... ... бойынша пайыз мөлшерлемелері
Депозит түрлері
Айлар
3 ай
6 ай
9 ай
12 ... ... ... ... ... ... ... рублі
3,5
4,0
4,5
5,0

Теңге
5,5
8,0
8,5
9,0
9,5
10,0
АҚШ доллары
3,5
4,0
4,5
5,5
6,0
6,5
Евро
3,5
4,0
4,5
5,5
6,0
6,5
Ресей рублі
3,5
4,0
4,5

Теңге
5,0
5,5
8,0
8,5
9,0
9,5
10,0
АҚШ доллары
3,0
3,5
4,0
4,5
5,5
6,0
6,5
Евро
3,0
3,5
4,0
4,5
5,5
6,0
6,5
Ресей рублі
3,0
3,5
4,0
4,5

Теңге
3,5
4,5
АҚШ доллары
3,0
3,5
Евро
3,0
3,5

Теңге
8,0
АҚШ доллары
4,5
Евро
4,5
Ескертпе - дерек көзі: АҚ-ның ... ... ... ... , , және ... ... ұсынады. Бұл әрбір депозит түріне қосымша толықтыруға болады, бірақ бөлек-бөлек ақша соммасын алуға болмайды. Сонымен бірге, бастапқы салым мөлшері 100 АҚШ ... ... евро және ... ... ... ... әр салымның мерзімі аяғында төленеді. Басқа банктерден ерекшелігі АҚ өз салымшылары арасында атты ... ... 6
АҚ жеке ... ... ... ... мөлшерлемелері
Депозит түрлері
Айлар
3 ай
6 ай
12 ай
18 ай
24 ай
36 ай
36 айдан жоғары
1
2
3
4
5
6
7
8

Теңге
5,9
6,0
9,0
9,7
10,0
10,0
11,0
АҚШ доллары
3,9
4,0
6,5
6,5
6,5
6,5
7,5
Евро
3,5
4,0
5,0
5,5
6,0
6,5
7,0

Теңге
5,9
6,0
9,0
9,7
10,0
10,0
11,0
АҚШ доллары
3,9
4,0
6,5
6,5
6,5
6,5
7,5
Евро
3,5
4,0
5,0
5,5
6,0
6,5
7,0

Теңге
5,9
5,9
9,0
10,0
АҚШ доллары
3,9
4,0
5,0
6,4
Евро
2,7
3,3
4,5
5,5

Теңге
6,0
9,0
9,7
10,0
10,0
АҚШ доллары
4,0
5,0
6,5
6,5
6,5
Евро
4,0
5,0
5,5
6,0
6,5
Ескертпе - ... ... ... ... есебі.
АҚ клиенттерге әртүрлі салым түрлерін ұсынады және соларды қарастырып кетейік. атты депозит түрі бойынша әрбір салымшы шот ... ай ... ... ... виза картаға түсу құқығын иемденеді. Бұл салымның ... ай ... ... ... ... Сонымен қатар, , , , атты депозиттері бар.
Көріп отырғанымыздай, Қазақстан Республикасындағы әрбір ... ... ... бар және ... ... байланысты өзіндік түрлері,артықшылықтары, кемшіліктері және пайыз мөлшерлемелері ... ... ... тарту барысында әрбір банк өз банк жүйесін жаңалап отыруы қажет.
2.2 Банктің депозиттік салымдар құрылымын талдау
Банкті дамыту стратегиясына және ... ... ... ... және ... ... ... мен қадағалау жөніндегі агенттігінің талаптарына, халықаралық банк стандарттарымен айқындалатын талаптарына, банктік қадағалау жөніндегі Базель комитетінің капиталдың жеткіліктігі ... жаңа ... ... банк өзіндік капиталдың жеткіліктігі мен төлемге қабілеттілігінің қажетті деңгейін сақтау мақсатын тәуекелдерді басқару жүйесін жетілдіру бойынша ... ... ...
Жалпы алғанда тәуекелдерді басқару жүйесі Тұран Әлем банкте:
* ... ... ... ... қатарымен,
* Қарыз операцияларын жүргізу тәжірибесімен,
* Қаржылық құралдарымен операциялар жүргізу тәжірибесімен,
* Активтер мен ... ... ... ... жүйелер мен әкімгерлік ақпарат жүйелерінің жоғары сенімділік деңгейімен қамтамасыз етіледі.
Банкте тәуекелдерді ... ... ... әдістері қолданылады:
* Әртараптандыру,
* Лимиттер белгілеу,
* Шығындарды (залалды) өтеуге резервтер қалыптастыру,
* Тәуекелдерді сақтандыру,
* Хеджирлеу,
* ... ... ... ... ... сақтау.
Банк өз қызметінде көптеген тәуекелдерді ескереді, олардың негізгілері: несиелік тәуекел; өтімділік тәуекел; валюталық тәуекел; пайыздық тәуекел; бағалық тәуекел; операциялық ... ... және ... ... банк секторының ахуалын объективті бағалай және оның бұдан әрі дамуын болжай отырып, Банк басшылығы АҚ-н ... ... ... ... ... ... ... ауқымын көрсететін әмбебап банк ретінде позициялау туралы шешім ... ... ... ... ... өтімділік деңгейіне және нарықта инвестициялауға арналған қаржылық құралдардың жеткіліксіздігіне байланысты қазіргі ... ... ... ... ... ... ... Банк үшін бөлшек бағытын дамыту неғұрлым тартымды болып ... ... ... ... ... ... ең алдымен Банктің әрекет етуші клиенттермен тиімді өзара әрекеттестігі себеп болды. Болашақта тұрақты дамуға кепілдік экономиканың қызу өсіп келе жатқан ... ... ... жаңа ... ... болып табылады. Бұл тезис Қазақстан Республикасының банктік қызметтер нарығындағы бәсекелестіктің барған сайын өсіп келе ... ... ... ... ... ... сақталып отырған беталысты айқын көрсететін статистикалық деректермен расталады.
Кесте 7
АҚ-ның клиенттік базасының саны
Көрсеткіштер
01.01.2004
01.01.2005
01.01.2006.
01.01.2007
01.01.2008
Барлығы
538591
632324
564038
629904
772602
Заңды тұлағалар
33615
34371
32236
77511
88322
Жеке тұлғалар
502976
597953
531802
552393
684280
Ескертпе - дерек ... ... ... ... жылы қаржылық көрсеткіштердің өсуіне клиенттер базасының өсуі ілесіп отырды. 2005 жылдың аяғында АК,-ында 88322 заңды тұлғаларға және 684280 жеке ... ... ... ... ... ... көптеген кәсіпорындармен жұмыс істей отырып, Банк өз клиенттеріне саланың спецификасын, бизнес аясын, тіпті жайғасқан аймағын ескере отырып, клиенттердің әрқайсысының ... мен ... дөп ... ... ... ... қызметтердің толық тізбесін ұсынып отырды.
Банктік салымдардың салалар бойынша құрылымын келесі кестеден көруге болады.
Кесте 8
АҚ депозиттік салымдарының құрылымы
Көрсеткіштер
2008 ... ... ... ... тұлғалар
89.097
39,3%
69.186
37,7%
Металлургия
30.171
13,3%
25.070
13,6%
Мұнай және газ
29.290
12,9%
6.852
3,7%
Үстеме сада
12.774
5,6%
12.479
6,8%
Несиелік емес қаржылық мекемелер
9.230
4,1%
1.907
1,1%
Транспорт
7.904
3,5%
6.448
3,5%
Энергетика
7.605
3,4%
3.021
1,7%
Құрылыс
7.161
3,2%
5.439
3,0%
Бөлшек ... ... ... ... мен ... жабдықты өндіру
2.074
0,9%
6.556
3,6%
Тамақ өнеркәсібі
952
0,4%
389
0,2%
Жеңіл және тері өнеркәсібі
838
0,4%
41
-
Байланыс
736
0,3%
432
0,2%
Қонақ үй бизнесі
370
0,2%
1 02
0,1%
Тау-кен өндірісі
360
0,2%
410
0,2%
Демалыс және ойын бизнесі
281
0,1%
166
0,1%
Өзге
15.647
6,9%
38889
21,2%
БАРЛЫҒЫ:
226.712
100,0%
183514
100,0%
Ескертпе - ... ... ... ... ... ... ... есебінен 2 еседен астамға өскен заңды түлғалардан клиенттер базасының көлемінен айтарлықтай көрінді.
2007 жыл Банк үшін ... ... ... тағы да бір ... ... ... ... болды. Біз Қазақстанның банктік кеңістігінде өзіміздің бағытымызды нығайттык, және таңдап алынған банкті дамыту стратегиясының келешегін және дұрыстығын растайтын маңызды нәтижелерді ... ... АҚ ... ... және өз қызметін белсеңді түрде кеңейтіп келеді.
Банк қаржылық институттардың бірі бола отырып, өзінің бөлшектік ... ... ... ... ... Қазірдің өзінде Банк Қазақстанның барлық ірі қалаларында ұсынылған. Заңды, ... жеке ... ... ... ... ... келеді.
Стратегиялық бағыттарға сәйкес жеке және заңды тұлғалардың уақытша бос ақша қаражаттарын тартуды, яғни салымшылар санын көбейту мақсатымен өз ... тек ҚР-ы ... ... ... ... ТМД елдерінің банк жүйесінде өз орнын алуды көздеп отыр.
Маркетингтік стратегияны жүзеге асыру үшін банк келесі шараларды көздеп отыр:
* ... ... ... ... ... ... банктік қызметтер тұтынушыларын сегменттеу
* мақсатты сегменттерді анықтау.
Банк өз депозиттері мен басқа қызметтері туралы халыққа ... үшін ... ... ... мен ... ... ... банктік қызметтерді нығайтуға және жарнамалық акцияларға сүйене отырып құрастырады.
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕПОЗИТТІК НАРЫҚТЫҢДЕПОЗИТТІК НАРЫҚТЫҢ ... ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... ... ... коммерциялық банктердегі салымдарға кепілдік беру жүйесінің қалыптасуы қарастырылып, депозиттік операцияларды жүргізуді жетілдірудің кейбір жолдары ұсынылған.
3.1 ... ... ... банктердегі депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесін ... ... ... ... ... ... беру туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және сол заң мен ... ... ... да ... ... актілерінен тұрады.
Депозиттерге міндетті кепілдік беру жүесінің мақсаты ... ... ... ... ету, соның ішінде қатысушы банк мәжбүрлеп таратылған жағдайда депозиторларға кепілдік берілген өтемді төлеу арқылы банк жүйесіне деген сенімді қолдау ... ... ... 1 қаңтарынан бастап "Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктерінде орналасқан депозиттерге міндетті кепілдік беру ... ... ... жаңа заңа өз күшіне енді, бұл заң 2006 жылдың 7 шілдесінде қабылданаған болатын.
Аталған заң ... банк ... ... ... ... ... міндетті кепілдік беру жүйесінің қызмет етуінің негізгі құқықтарын анықтайды. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... тәртібін және коммерциялық банктердің депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінде қатысуын анықтаған.
Бұл заңды қабылдауөте маңызды рөл атқарады, ол депозиттерге кепілдік берудің ... ... ... тәжірибеге сай келтіруін, бұл жүйенің қызмет етуінің анықтығын, сонымен қатар ... сай ... ... ... ... ... заң ... сақтандыру саласындағы халықаралық ұйымдардың ұсынысы мен әлемдік талдауы негізінде қалыптасты.
Заңды қабылдау Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады
* Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктерінде жеке тұлғалардың салымдарын міндетті ұйымдық сақтандыру ережелері
* ... ... ... ... ... жеке ... ... сақтандыру және Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктерінің қатысуы.
Аталған жүйенің ережелеріне толықтырулар мен енгізулер енгізілген. Олар сақтандыру обьектілерінің нығаюын, кепілдік ... ... ... сомасын төлеу жүйесін жеңілдету, жүйеге қатыскшы-банктер үшін міндетті күнтізбелік салымдар мөлшерлеме көлемін өзгертуін, қор қызметін нығайту және т.б. ... заң ... беру ... өзгертулер енгізді.
1. Қор қызметіне байланысты "Депозиттерге кепілдік берудің Қазақстандық Қоры" АҚ ҚР-ның екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... ұйым ... табылады. Қор құрылтайшысы және жалғыз акционері Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі болып табылады.
Қор қызметіне жалпы басшылықты Директорлар кеңесі ... ... Оның ... ҚР ҰБ ... ... қаржылық ұйымдарды және қаржылық нарықты реттеу мен қадағалау бойынша ҚР Агенттігі басшысының орынбасары, ҚР қаржы вице-министрі, ... ... ... ... ... ... ҚР ҰБ-і бекіткен Қордың Генералды басшысы кіреді.
Мемлекетпен бекітілген Қордың негізгі мақсаттары ... ... ... ... ету, ... ... ... қатысушы банк мәжбүрлеп таратылған жағдайда, салымшылардың құқықтары мен мүдделерін қорғау.
Негізгі ... ... үшін қор ... ... ... ... салымдарын төлеу мен көлемі мен тәртібін анықтайды
* ... ... ... ... резервін қалыптастырады
* меншікті активтерін инвестициалайды
* мәжбүрлеп таратылған банк салымшыларының ... ... ... ... ... ... кепілдік сомаларын төлейтін банк-агентін тағайындайды.
Жаңа заң бойынша аталған функциялардан басқа қор қатысушы-банктің барлық банктік операцияларын жүргізуге ... беру ... ... ... ... әкімшілік құрамына қатысады, сонымен қатар, қатысушы-банкті мәжбүрлеп тарату кезінде ликвидация комиссиясы және ... ... ... ... Кепілдік беру обьектілері және кепілдік сомалар көлеміне қатысты
1999 жылы бір салымшыға төленетін максималды кепілдік сомасы 200.000 теңге ... ... ... ... және ... ... ... өскенін ескере отырып, 2003 жылы бұл көрсеткіш 400.000 ... ... ... ао 2007 ... 1 ... бастап бір банкте бір салымшыға төленетін максималды кепілдік сомасы 700.000 теңгені құрады.
Жүйенің қызмет ету жылдарының тарихына ... ... ... ... атап ... ... 1999-2003жж кепілдік беру обьектілері болып мерзімді салымдар мен талап еткенге дейінгі салымдар болып ... ... 50.000 АҚШ ... ... мерзімді және шартты салымдар, сонымен қатар карт-шоттағы және ағымдағы шоттар ... ... ... ... ... ... ... кепілдік берілген. 2004 жылы Қазақстан экономикасының дедолларизация ... ... ... шеңберінде салымдарға кепілдік сомасы 50.000 АҚШ долларынан 7 млн. теңгеге өзгертілді.
Сонымен ... ... 2 ... ... ... ... олардың жұбайлары мен туысқандарының, сонымен қатар 5 немесе одан көп акция пайызы иелігінде бар ... мен ... ... ... бар ... олар ... обьектілері бола алмаған.
* 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап кепілдік обьектілері шектелмеген сомада теңге және шетел валютасымен ... ... жеке ... болып табылады.
Бұл дегеніміз қатысушы банктің еріксіз жабылу кезінде әрбір салымшы - жеке тұлғаға депозиттерге кепілдік берудің Қазақстандық Қоры ... ... ... кепілдік сомасын беруі міндет.
Егер 2007 жылға дейін кепілдік сомасы салым валютасында қайтарылса, заңға сәйкес кепілдік сомасы теңгемен ... ... ... ... ... ... ... сомасы валютаны нарықтық айырбастау бағамы бойынша жүзеге ... ... үшін ... ... алу ... 3 айдан 6 айға дейін ұзартылды.
3. Банктің жүйеде ... ... жүйе ... ҰБ-ң ... ... ... стандарттарға көше бастаған банктер болып табылатын. 2003 жылдан бастап депозиттік опепацияларды жүргізуге құқығы бар барлық ... жүйе ... ... 2007 ... 1 ... бастапжүйе мүшелері Қазақстанда қызмет етуші 34 банктің 33 екінші деңгейлі банктері болып табылады.
Заңмен екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... (міндетті күнтізбелік, толықтырылған, төтенше) анықталған.
Міндетті күнтізбелік салымдар қатысушы банктің тоқсандық төлем сомасының көлемі ... ... ... ... ... ... бірінші күнгі жағдайы бойынша банктің кепілдік депозитінің 0.5%-нан аспауы керек.
Толықтырылған салымдар - бір ... ... ... ... ... арналған қордың арнайы резервінің жетіспеушілігі кезінде банктің төлейтін бір ... ... ... - салымшыларға кепілдік соманы төлеу үшін арнайы резерв құралдарының жетіспеушілігі кезінде ҚР ҰБ-нен қордың алған қарыз сомасын өтеу үшін ... ... ... Қатысушы банктің төтенше салымының жылдық көлемі міндетті ... ... ... ... аспауы тиіс.
Сонымен аталған заң, әрине жылдан жылға жақсарып келе жатыр деп ... ... ... менің ойымша бұл заңда банкті мәжбүрлеп таратылған кезінде ғана кепілдік сомаларын өтейді.
3.2 ... ... ... ... ... және ... ... айналым шығындарының өсуі халық салымдарына деген сұраныстың тек өсуін және еңбекке жұмсалған қаражаттарды азайтатын, айналым шығындарын төмендететін ақша ... ... ... ... ететін жаңа ақша айналым механизмін құруды талап етеді.
Қазіргі таңдағы, екінші деңгейлі банктің ерекшеліктерін айтып кеткен жөн:
* ... ... ең ... ... ... ... және компьютерлер;
* төлем карточкаларымен жұмыс жасаудағы жоғары тәжірибелік;
* POS-терминалдар мен ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің және банкомат жүйесінің көптігі;
* клиенттерді тәулік бойы техникалық қолдау;
* клиенттерді тәулік бойы қолдау қызметі;
* ... ... ... ... ... енгізудің қысқа мерзімділігі;
* корпоративтік клиенттер үшін арнайы сервис.
Екінші ... ... өз ... ... ... ... жылдамдық;
* құпиялылық;
* иілгіш тарифтер.
Бұл сапалар қазіргі таңдағы коммерциялық банктерінің жоғары маманданғандығын көрсетеді.
Екінші деңгейлі банктер өз қызметінде пассивтік операцияларды жетілдіруде жаңа ... ... және ... ... ... мүмкін.
Коммерциялық банктер маркетингтік құралдарды депозиттік саясатта қолдана алады. Маркетингтік құралдарға келесі іс-шараларды қарастыруға болады:
* телемаркетинг қызметін ... ... ... ... ... ... саясатын белсендендіру.
Бұл проблема жалпы қолда бар ақша түрлерін қолдану арқылы шешілмейді, яғни олар өзінің табиғатынан ... ... ие, ... ... қиындығын ескертеді, есеп берудің үздіксіздік шынжырын қамтамасыз етпейді және қозғалысты бақылауда қиындық туғызады. Бұл проблеманы шешудің ... жолы - ... ... ... мемлекеттер тәжірибесіне негізделген атты технологияны қолдану болып табылады.
Біздің елде халықтың қолма-қолсыз есептеулерінің жүйелік автоматтандырылған ... ... ... ... ... ... мен ... үшін қолма-қолсыз есеп айырылысуларынан басқа концепцияда салымдар сферасындағы халыққа банктік қызмет көрсету проблемалары жүйелі түрде қарастырылған. Жүйелік ой банк ... ... ... ... ... және ... банк жүйесі үшін болар-болмас модификация жағдайында да қолайлы. Концепция ... банк ... ... және технологиялық біркелкілігін қарастырады, бұл кез-келген банктің жоғары рентабельділігін кепілдендіреді және бірдей жалпы мемлекеттік ақша айналым жүйесін құруды міндеттейді. ... ... ... ... ... салада жүргізіледі. Бір жағынан, несие институттарымен банкаралық және банк ... ... ... сонымен қатар көтерме банктік бизнес ауданына қызмет көрсететін электронды техникалық құралдарды енгізу жатады. Ал, бір ... жеке және ... ... ... ... ... көрсету жүйесі қолдануда.
Жеке клиенттердің электронды депозиттік жүйесінің ... ету ... ... ... ... ... және ... операциялардан тұрады: есептесудің электронды жүйесі, сауда орындарында орналастыру, тұтынушыға жекелеген қызмет көрсетуді жеткізу әдісі ретінде жеке ... үйде ... ... орнында банктік қызмет көрсету жүйесі және тағы басқалар. Бұл операциялардың барлығы банкомат арқылы жүзеге асады.
Пластикалық карточка - бұл ... ... ... ... яғни ... бар, солар арқылы көрсетілетін, өзіндік, техникалық мүмкіндігі бар, қызметтер жиынтығынан тұратын жалпылама термин. Пластикалық карточкалардың өзіндік мүлтіксіздігіне қарамастан ... ... - онда ... ... программаларда қолданылатын белгілі-бір ақпараттар жиынтығы сақталады. Карточка мекемеге кірудегі рұқсат қағазы, компьютерге ену құралы, байланыс ... ... ... ... ... және тағы ... ретінде қызмет ете алады. Ақша айналым сферасында пластикалық ... ... есеп ... ... ... құралдарының бірі болып табылады.
Барлық есептесуге арналған пластикалық карточкалар жеке және корпоративті болуы мүмкін. Банк жеке карточкаларды жеке тұлғаларға ... ... ... ... алатын клиенттеріне, сонымен қатар банкте ағымдық шоты бар немесе сақтандыру депозиті ашылған, талданған басқа тұлғаларға. ... ... ... ... ... ... мен кепілдемесіне, сонымен қатар заңды тұлғаның төлем қабілеттілігін талдағаннан кейін беріледі. Корпоративтік карточкалармен карточкасы бар ұйым ... ... ... ... 200 ... ... ... несиелік карточкалар негізінде банктік қызметтерді дамытуда, ал қызметтер мен тауарларды қолма-қолсыз төлеу көптеген елдерде ... ақша ... ... 90% құрайды. Банктік несиелік карточка өз иесіне қызметтер ... ... ... ... ... ... мерзімін ұзартуға мүмкіндік беретін пластикалық карточка болып табылады. ... ... ... жай ... ... ... емес оның қарыздық шоты бойынша несиелеу лимитін орнатады. Банкпен тіркелген карточкалар үшін, несиелік карточкаларды қолдану арқылы есеп беруді ... ... ... арнайы бөлімшесінде шот жүргізіледі.
Карточкамен 18 жасқа толған тұлғалар қолдана алады және оларға банкте ағымдық шо ашу міндетті емес. ... ... ... ... ... және жинақтаушы шоты бар клиенттерде бірдей құқықта қолдана алады.
Банк несиелік карточканы берместен бұрын клиенттің қаржылық жағдайын, өзі туралы мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... толтыруды ұсынады. Содан кейін осы мәліметтер негізінде банк клиент шотындағы ақша қаражат сальдосын, мүмкін болатын түсімдер ... және ... ... ... ... ... Егер клиенттің қаржылық жағдайы банкті қанағаттандыратын болса, онда оған несиелік карточка ... және ... ... ... операциялар бойынша атқарылатын операцияларға жататындар: тауарларды сатып алу, ... ... ... ... аванс немесе қарыз түрінде қолма-қол ақша қаражатын алу, тағы басқалар. Көптеген несиелік карточкаларды банкомат арқылы мемлекет ішінде және шетелде ... ақша алу үшін ... ... ... ... көрсетілетін қызметтер түрінің біреуі - бұл ... ... ... ... ... ... ... шығу құнын несиелік карточка арқылы төлеген кезде карточка иесі автоматты ... өзін ... ... ... ... және ... ... Карточка иесіне келтірілген зардаптардың орнын толтыруға кепілдеме беріледі, ал қаза болған ... ... мен ... төленеді.
Біздің елімізде пластикалық карточкалар жүйесіне ену 1988 жылы наурыз айында болды, сол ... ... атты ... ... ... мен ... VISA ... ұйымы арасында Европа, Орта Азия және Африка елдеріне келісім-шарт жасалды, бұл совет азаматтарына несиелік карточкалармен қолдануға мүмкіндік берді.1960 жылдың аяғында ... ... ... ... ... ... ретінде шетелдік туристермен ғана қолданылды, 1988-1989 жж. ... ... ... банкімен тауарлар мен қызметтер үшін қолма-қолсыз есеп айырысу концепциясы ұйымдастырылды.
Қазіргі таңда Қазақстан азаматтары мен біздің елде тұратын шетел азаматтары үшін ... ... ... бұл ... жылдары банктік қызмет сферасында қарқынды дамуға алып келді. Бұл қандай жағдаймен түсіндіріледі? Көрсетілген сұраққа ... бере ... 3 ... ... ... ... болады.
Біріншіден, еліміздегі банкаралық бәсекелестіктің ерекшелігімен түсіндіріледі. Қазақстанның қаржы нарығы әлі де ... ... ... ... ... қарағанда банктік қызмет көрсету үшін жоғары белсенділікке ие. Сондықтан Қазақстандық банктер нарықтағы орны үшін ғана емес, пассивтер үшін, рентабельділік ... ... ... банк үшін ... ... ... ... бәсекелеседі. Шетелде тауарларға төлемдер жүргізу, қолма-қол ақша алу және тағы басқа көптеген операцияларды пластикалық карточкалармен жүргізуге ... ... ... ... ... ... ... мұндай жеңілдіктен бас тартқысы келмейді. Көптеген қазақстандықтар үшін де ... ... және ... ... гөрі ... ғана ... карточкасы бар болғаны жақсы. Осыған байланысты банк халықаралық немесе ішкі пластикалық карточкалармен жұмыс істей отырып, өзіне бай клиенттер ... ... ... ... клиенттер ортасына қызмет көрсете отырып, шетелдік банктермен әлемдік банктік тәжірибе стандарттарын ұстана отырып, байланыстарды қайта құруға және есептесулер жүргізуге ... ... ... ... клиенттерге қызмет көрсетуде шетел банктерімен партнер болу үшін қазақстандық банктер өзінің ең ... даму ... жету ... ... ... ... даму ... талдай келе біздің мемлекетімізде ақша айналым құралдары ретінде пластикалық карточкаларды қолданады деген қорытындыға келеміз.
Қазақстан нарығындағы пластикалық карточкалардың дамуын қарастыра келе ... ... ... ... айтып кететін жағдай депозит нарығы көптеген өзгерістерді бастан ... және ... ... пластикалық карточкалар нарығында беделді орын алды. Бір ... ... ... ... ... ... ... қызмет жасауда, екінші жағынан, олар өздері Қазақстан нарығындағы жоғары технология бойынша бірінші болу үшін тартысқа кірісіп кетті.
Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... төлемдердің негізгі элементтеріне банктік карточкалар табылады. Эмитент - банктер клиенттер тартуда беделді бәсекелесуде. Нәтижесінде карточкалар құны төмендеді және ... ... ... пластикалық карточкалар нарығының инфрақұрылымы банктік пластикалық карточкалар шығару деңгейінен төмен.
Төртіншіден, қазақстандық эмитент - банктер ... ... ... ... байланысты айналымға дебеттік пластикалық карточкалар шығаруда. Себебі Банктер мүмкін болатын шығындардан сақтау үшін несиелік карточка жағдайда да ... ... ... ... ... көптеген карточкалар магниттік болып табылатын және бұл дегеніміз оның өзіндік құнының, өндірудің және қызмет көрсетілуінің ... ... ... Сондықтан, банктер осы карточкаларға қызмет көрсетуде қымбат ... ... ... ... көріп тұрғанымыздай, Қазақстандағы депозиттік және тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... жағдай, банкомат төлем жасаудың электрондық жүйесінің элементі ретінде өте маңызды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Уақытша бос ақша қаражаттарын тарту және капиталға айналдыру функциясын жүзеге ... ... ... ... табыстар мен жинақтарды салымдар түрінде тартады. Тартылған қаражатты банк ... ... және жеке ... ... үшін ... Банктің бір функциясы есеп-төлем механизмі болып табылады. ... өтеу үшін банк өз ... үшін есеп және ... ... опеоацияларды жүзеге асырушы делдал ретінде болады. Коммерциялық банктердің эмиссиялық-құрылтай функциясы бағалы қағаздарды шығарып және ... ... ... ... ... жағдайды әрдайым бақылап тұруға мүмкіндігі бар коммерциялық банктер өз клиенттеріне кеңес беру қызметін көрсетеді.
Депозиттер арқылы банк ресурстарын қалыптастырылады. ... ... ... кезіндегі банктің материалды және ақша шығындары пайда болады. Сонымен ... ... ақша ... ... ... ... ... яғни тікелей клиенттерге тәуелді екендігі барлығымызға мәлім. Сондықтан, депозиттерді тарту үшін несие ресурстар нарығында банктер арасында ... ... ... ... ... ... енгізуге мәжбүрлейді. Депозиттік базаны күшейту банктер үшін өте маңызды. Жалпы ... ... ... мен ... ... ... ... депозиттік операцияларды ұйымдастыру жолдарын жақсартуға мен салымдарды тарту жүйесін ынталандыруға болады.
Курстық жұмыста ресурстарды тарту саласында коммерциялық ... ... ... ... ... шоттар сыныптамасы, олардың кемшіліктері мен артықшылықтары қарастырылған. Бірінші бөлімде депозиттік операциялардың түрлері мен олардың сипаттамасына ... ... ... сонымен қатар коммерциялық банктердегі депозиттік саясаттың қалыптасу процесі, оның ... мен ... ... ... мен ... ... қарастырылып, депозиттік саясаттың банктік ресурстарды басқару жүйесіндегі орны айқындалған. Бірінші бөлімге сүйене ... ... ... ... ... ... және ... емес ресурстар шоттарының әр түрі кездесетініне және бұл банктің жоғары бәсекелестік нарықта банк ... ... ... ... сұранысын қанағаттандыруға және олардың уақытша бос қаражаттарын банктік шоттарға тартуға ұмтылуына жағдай жасайтындығына көзіміз жетеді.
Курстық жұмысты жазу барысында еліміздің депозиттік ... ... ... ... ... ... ... саласындағы банк жүесінің нақты субьектісінің қызметі қарастырылған. Зерттеулер ... ... ҚР-ң ... ... ... ... депозиттерінің көлемі әрбір жыл кезеңдеріне тоқталатын болсақ 1993 жылдан бастап 1999 ... 1 ... ... ... ... болды. Ал 2000 жылдан бастап депозиттердің көлемі күрт өсуін байқаймыз. Бұның себебі ретінде халықтың әл-ауқатының жақсаруын және 1999 ... ... ... жеке ... ... кепілдік беру қорының құрылып, халықтың банктік салымдарға деген сенімділігін арттырғандығы айқын көрінеді.
Курстық жұмыстың обьектісі болған АҚ-на келетін болсақ, ... ... ... ... ... ... депозиттік нарықта алатын орны нақты көрсетілген. Депозиттік операцияларды ... ... ... оны ... ... мен ... ... алдағы 2007-2009 жылдарға арналған АҚ-ң стратегиялық жоспары негізге алынып, банк перспективалы көрсетілген.
Қазақстанда депозиттік ... ... және ... процестерін 3 негізгі кезеңге бөліп қарастыруға болады:
1 кезең (1994-1995). 1994 ... ... ... ... ... ... ... дәл осы уақытта теңге бағамы тұрақтанып және айлық инфляция деңгейінің төмендеуі байқалды. Ресми мәліметтер бойынша, 1995 жылдың аяғына қарай қолдағы бар ақша ... мен ... ... 5096,2 ... ... ... депозиттер аша бастады: мерзімді немесе талап еткенге дейін, мерзімді депозиттер 3,6,9-айлық, 1-3 жылдық, 3-5 ... ... ... ... ... уақытқа қабылдана бастады.
2 кезең (1996-2000) 1996 жылы инфляция деңгейі 26-28%-ы құрады. Депозиттер бойынша банктің пайыздық мөлшерлемесі 2 ... ... ... ... ... ... және депозитордың ақша құралдарын қолданғаны үшін төленетін ... ... ... ... ... мен ... байланысты анықталады.
3 кезең (2001ж - қазірге дейін) Бұл кезеңде ... ... ... жаңа ... яғни ... ... ... келе жатыр.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасы бойынша коммерциялық банктердің ұсынатын депозиттің түрлері өте көп. Олардың ішінде АҚ: , , , атты ... АҚ: , , , , , , атты ... АҚ , және ... АҚ: , , , және атты депозит түрлерін ұсынады.
Көріп ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері бар және депозит салымдарына байланысты өзіндік түрлері,артықшылықтары, кемшіліктері және пайыз мөлшерлемелері бекітілген. Сондықтан клиенттерді тарту барысында ... банк өз банк ... ... ... қажет.
Қазақстан нарығындағы пластикалық карточкалардың дамуын қарастыру қажет. Қазақстандағы депозиттік және тағы басқа карточкалармен жұмыс ... ... ... ... ... ... банкомат төлем жасаудың электрондық жүйесінің элементі ретінде өте ... ... ... Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан халқына ... . ... 2007ж. 28 ... ... ... 1 ... 2007ж.
* Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан халқына Жолдауы . 18.02.2005 ж.
* Назарбаев Н.Ә. . 1997 ж.
* ... Н.Ә. ... ... ... Қазақстан халқына Жолдауы . (19 марта 2004 г.).
* ҚР Банктер және ... ... ... заң (2004 ... ... ... ... бойынша);
* ҚР Азаматтық кодекс;
* ҚР Қазақстан Республикасында несиелік тарихтарды құрастыру және несиелік бюролар туралы заң(2004 ж. 4 ... № 267 ... ... басқармасының жарлығы (1999 ж. 16 тамыз).
* Қазақстан Республикасының 1995 ж. 30 ... N 2155 Заңы .
* ... ... 2001 ж. 25 ... N 178-ІІ Заңы .
* ... ... ... дамуының 2004-2006 жылдарға арналған индикативтік жоспары. Астана. 2003.
* ... ... ... ... 2003 жылдың 31 қаңтарындағы № 37 Қаулысы . Астана. 2003.
* Сборник Указов ... ... ... и ... государственных актов РК за 1991-95гг. Алматы. 1994.
* Алиева С. Качественное государственное ... и ... в ... ... ... 2004г.
* Амрекулов Н. Организация финансовой и бюджетной системы.// ... ... ... Дробозина Л.А. Финансы. Денежное обращение. Кредит. М., 1997г.
* Финансово-кредитный словарь, т. 1-3. М. 1995.
* Колесникова В.И. ... ... М. 2005.
* ... Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. М. 199ұ г.
* Красавина Л. Н. ... ... и ... в ... экономике. М. 2001.
* Рынок Ценных Бумаг Казахстана 2002, 2003 ... ... ... ... ... Казахстан по статистике. 2001г.
* Банковское дело. Под редакцией В.И. Колесникова, Л.П. Кроливецкой М., 1996 г. (75 бет)
* ... В.М. М., 1994 г. (215 ... ... В.А. М.,1996 г. (48 ... ... М.А. ... Л.М. ... Пер. с англ. Киев, торго - во- - издательское бюро ВHV, 1994. (166 ... ... А.А. М., 2003 ... ... Дж. С-П., ... Ефимова О. В. Финансовый анализ - М. : Бухгалтерский учет, 1996.
* Ковалев В. В. Финансовый анализ. - М. : ... и ... ... Ғ.С. Банк ісі. ... ... ... Ешбергенова Ә. Қазақстанның депозит нарығы және ондағы салымдарды сақтандырудың мәселелері. Экономика негіздері. №2, 2006ж., 11-13б.
* №169 ... ... заң. ...
* ... О.И. ... ... банки. Москва. Финансы и статистика. г.2000, с.590
* ... С.Т. ... ... есеп. Алматы. Экономика. 2004ж., 246-265б.
* Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, саясат. Алматы. Экономика. 2001ж., 466б.
* ... В.В. Как ... и ... ... деньги в коммерческих банках. Москва. ИНФРА. 2002г., с.348
* Грязнова А.Г., ... А.В., ... А.М. ... ... в ... ... 2004г., с.322
* Мақыш С.Б., Ілияс А.Ә. Банк ісі. Алматы. Қазақ ... 2004ж., ... ... А. ... ... банками на депозитном рынке Казахстана. Аль Пари. 2001г., №3, ... ... ... 2008 ... ... АҚ-ның 2004-2006 жылғы қаржылық есебі.
* Рамазанов Н. Вклады без ... ... ... г.2005, №4, ... ... условия гарантирования депозитов. Банки Казахстана. 2007г., №1, с.39-40
* Разъяснения Агенства ... ... ... ... ... Казвхстана. 2007г., №2, с.7-9
* Статистический ежегодник Казахстана за ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
Коммерциялық банктің экономикалық тұрақтылығын күшейту жүйесінде оның депозиттік саясатын жетілдіру бойынша ұсыныстарды дайындау57 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптас57 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптасуының теориялық негіздері56 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясаттың қалыптасуы52 бет
Коммерциялық банктердің депозит операциялары74 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары59 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары жайлы68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары мен олардың дамуы55 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары68 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь