ҚР мемлекеттік бағалы қағаздар нарығына сипаттама

Жоспар
Кіріспе
І тарау. Бағалы қағаздардың теоритеко әдістемелік негіздері.
1.1 «Бағалы қағаздар» категориясының құқықты . экономикалық мазмұны
1.2 Бағалы қағаздардың классификациялық белгілері

ІІ тарау. ҚР мемлекеттік бағалы қағаздар нарығына (БҚН) сипаттама.
2.1 Бағалы қағаздар туралы түсінік. Мәні және қызметі
2.2 ҚР мемлекеттік БҚН.ның пайда болуы
2.3 ҚР бағалы қағаздар нарығының құқықтық негіздері және қазіргі заңдар

ІІІ тару. Мемлекеттік БҚН.ның өміршеңдік қуаты.
3.1 Бағалы қағаздар нарығындағы мемлекеттік менеджменттің
ролі
3.2 Екіншілік деңгейдегі бағалы қағаздар нарығына талдау

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Жоспар
Кіріспе
І тарау. Бағалы қағаздардың теоритеко әдістемелік негіздері.
1.1 «Бағалы қағаздар» категориясының құқықты – экономикалық мазмұны
1.2 Бағалы қағаздардың классификациялық ... ... ҚР ... ... ... нарығына (БҚН) сипаттама.
1. Бағалы қағаздар туралы түсінік. Мәні және ... ҚР ... ... ... ... ҚР ... ... нарығының құқықтық негіздері және қазіргі заңдар
ІІІ тару. Мемлекеттік ... ... ... Бағалы қағаздар нарығындағы мемлекеттік менеджменттің
ролі
2. Екіншілік деңгейдегі бағалы қағаздар нарығына талдау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Ни
одна наука не ... ... ... в ... положений,
как
политическая экономия.
С.Ю.Витте
Мемлекетімізде нарықтық дамуы қиыншылықпен баяу ... ... ... ... нарыққа өту процесі, заңдардың
жетілдірілуі, жекешелендіру мен ... даму ... ... инфрақұрылымның қалыптасуы, қор жұмысының негізінің қалануы
іске асуда. Қоғамдағы соңғы 6-7 жылда ... ...... ... қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет
алғандығы ... ... ... ... Әсіресе қаржы несие
институттары демократиялық негізде ... ... ...... ең ... ... Нарық – күрделі, әрі жан-жақты қызмет
атқаратын қоғамдық қатынастар ... Ал, осы ... ... халық шаруашылығының экономикалық басқару құрылымы елеулі
өзгеріске түскен қазіргі ... да ... ... ... ... сала ... ... былайғы қарапайым жұртшылықтың зердесіне
жете бермейтін жайлар да жоқ ... ... ... ... ... ... «Бағалы қағаздар» дегенде құлағымыз елең ете қалғанымен,
соның түп-төркініне ... дал ... Көз ... ... ... елге ... ... кейін қаржы реформасына қатысты құнын
жайып, артынан қалта-қалта қылып жинақ кассасына өткізіп, ... ... қара ... қанағаттанған заемдар елестейді. Бала-шағаның аузынан
жырып жинаған азын аулақ қаржыға бағалы қағаз ... ... деп ... есем
кетіп жүрмей ме деп күдіктенетіндер көп. Сондықтан, осындай сенбеушілікті
жойып, туған ... ... ... ... келе ... ... кезеңінде бағалы қағаздардың қандай пайдасы бар, оның халықтың
тұрмысын түзеуге септігі тие ме деген ... ... ... ... ... БҚН ... ... қалыптасу кезеңінен өтуде. Бұл
жүйе нарықтық бүтіндей жан-жақты қызмет ете алмайтын, терең ... ... ... ... ... ... ... дамуына
экономист-ғалымдар көп көңіл бөліп бұл ... ... ... ... ... дамуының бірнеше ерекшеліктері бар:
1) ол нарықтық экономиканың классикалық негізінде ... оның іске ... ... ... жинағы дәуірінің ерекшеліктері
бар,
3)қазақстандық қызметтің спецификасына септігін тигізеді.
БҚН ... бар ақша ... мен ... ... ... ... банкілік саудалармен қатар жүретін, мемлекет экономикасының
тұрақтылығын, сенімділігін анықтайтын, алмастырыла алмайтын ... ... бір ... ... ... ... ... қаржылық тұрақталуына
БҚН –наң елеулі әсер ... ... ... байланысты Елбасы
Н.Ә.Назарбаев финансистердің ІІ конгресінде өз сөзінің шынайы экономикалық
сектордың дамуына ... өте ... ... ... ... курстық
жұмыс ретінде «ҚР бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы және дамуы» ... ... ... БҚН көп ... ... ... ... маңызды әрі өзекті мәселесі болғандықтан, осы тақырыпты қарастыру.
Бұл курстық жұмысты жазудағы басты мақсат:
Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... оның экономикалық нарықтағы ролін анықтау болып табылады. Осы
мақсаттардың негізінде нақты міндеттер қалыптасады. Олар:
- «бағалы қағаз»категориясының маңызын ... ... ... ... даму ... белгілерін, құрылымын және заңдарын
анықтау;
- БҚН-н мемлекеттік реттеуге және менеджменттің тиімділігіне баға
беру;
- Екінші деңгейдегі ... ... қор ... ... ... ... тоқталу.
Курстық жұмыстың құрылымына тоқталсақ, жұмыс үш бөлімнен тұрады.
Бірінші бөлімінде бағалы қағаздардың теоритико- ... ... ... Үшінші бөлім БҚн-ғы мемлекеттік менеджментке, екінші
деңгейдегі БҚН-на және қор саудасына ... ... ... қағаздардың теоритеко әдістемелік негіздері.
1.1 «Бағалы қағаздар» категориясының құқықты – ... ... ... түсінігі экономикалық және заңдық қатынастарда өте кең
ауқымды алып отырған түсінік. ... ... орта ... бері ... бастады. Сол кезде ұлы ... ... ... ... ... аясы ... ал осы мүмкіндіктерді пайдаланып
қалғысы келген кәсіпкерлердің ірі ... ... ... ... Оның ... теңізден шалғай рынок пен шикізат көзін игерумен
байланысты орын ... ... жеке ... ... ... да ... ағылшын, голланддық компаниялары акционерлік қоғамы Ост- Индия,
Грудзон бұғазы компанияларымен сауда жасаумен ... ... ... ... ... ... ... шығарған компаниялар болды. Олардың
акциялары күні-бүгінге дейін Лондон мен Торонто биржаларында сатылуды. ... ғғ. ... ... компаниялар капиталды көп қажет ететін
көмір өндірісін қаржыландыру үщін де ... ... Ең ... ... ... ... 1882жылы Бруннер ұсынған. Ол бағалы қағаздарды жеке
құқық ретінде анықтады ... ist eine Urkunde ueder ... Бұл ... ... ... ... қағаздар бір түсінікке
қамтылатынын анықтады.
Ал В.М. Гордон, бағалы қағаздар ... ... да, ... ... Ол ... ... литтераль деп атап, бұл ... ... қана іске ... ... ... Басқа зерттеулерді қарасақ,
1923 жылы В.Ф. Вольфтың басқаруымен зерттелген КСРО- ның Сауда ... ... ... ... былай түсініктеме береді: «Бағалы қағаз –
оны ... ... ... ... бар ... ... бағалы қағаздар дегеніміз – толығымен құқығы белгіленген,
мүліктік құқықты немесе эмитенткебайланысты құжат иесінің ... ... ... құжат (акция, облигация немесе опцион) . Ол жеке
құжат түрінде немесе (артықшылығы ) ... жазу ... ... ... ... көпеген ғалымдардың тұжырымдары бар.
Негізінен зертеушілердің көбі ... ... ... ... ... ... ... құжат деп қарастырады. Соның ішінде,
Ф.С. Карагусов: « Бағалы қағаз ол – сол ... ... ... қолына
өте алмайтын, іске аспайтын кез-келген құжат» дейді. /3.10б/
Ал келесі «Курс экономической теорий» атты оқу ... ... ... ... айтылған: «Бағалы қағаз – ол иелену ... займ ... ... және ... ... тұлға мен оның
иегері арасындағы қарым-қатынасты ... ... ... ... ... ... немесе пайыз түрінде төленуін және басқа тұлғаларға
ақшалық ... ... да ... бірігу мүмкіндігін беруін қарастырады».
/ ,305б/
Тағы да басқа әдебиеттерді қарастыратын ... ... ... ... жазады Д.И.Мельников және К.К. Ильясов, - мүліктік қатынастарды
куаландыратын немесе оның иегері мен ... ... ... ... ... ақшалық құжат». /25.302б/ В.Д. Камаевтің ойынша
«бағалы қағаз,- меншік иесінің белгілі бір ... ... ... ... ... ... Осы ... экономикалық жоғарғы оқу
орындарына, акдемияларға және ... ... ... авторлары да қолдайды: «бағалы қағаз – болашақта оның ... ... ... және сатып алынатын құжат» ,-дейді. /24.632б/
Міне, осындай көптеген авторлардың ікірлері мен ... ... ... ... бағалы қағаздардың маңыздылығының зор
екендігіне куә бола аламыз. Ал ... ... ... ... ... терең емес, әлі жас. Қазақстанда бағалы қағаздар алғаш рет 1995
жылы тіркеуге алынды.Осыған орай ҚР-ның ... ... 129 ... ... ... ... ... «Белгіленген нысан мен міндетті
реквизиттерді сақтай отырып. жүзеге асыралуы тек оны көрсеткенде ... ... ... ... ... ... бағалы қағаз болып
табылады. /14/
1.2 Бағалы қағаздардың классификациялық белгілері
Бағалы қағаздар жүздеген ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың экономикалық қасиеттері ... ... ... Осы ... ... нәтижесінде зерттеушілер бағалы қағаздар
қарыздық міндетке өту және ... ... ... ету ... мүлік,
жер, тауар, ақша және т.б.) құқы деген пікірге келеді.
Бағалы қағаздың төмендегідей негізгі белгілері бар:
1) Бағалы қағаз, ол – ... Бұл ... ... ... мен ... негізінде
құрылады
3) Меншік құқын куәлнндырады
4) Меншікті іске асыру немесе басқа қолға беру тек осы құжаттың болған
жағдайында ғана іске ... ... ... ... ... және ... алатын
құқығына байланысты әртүрлі бағалы қағаз кіреді. Осыдан, акциялар жылжымалы
мүлікке, ... ... ... ... ... және ... консаменттері қарыздық қатынасқа, ... ... ... ... келеді.
Міне, осындай бағалы қағаздардың ... ... одан ... үшін, оның экономикалық мазмұнын ашатын қасиетерін қарастырайық.
Онсыз бағалы қағаздар «Бағалы ... ... ие бола ... ... ... ... ... формасындағы мүліктік құқықты
куәландыратын ақшалық құжат (корпорация акциялары; ... ... т.б.). ... бағалы қағаздар құралдарды инвестициялауды
куәландыратын құжат ретінде қызмет етеді. Бұл әсіресе ... ... мен ... ... беруге өте маңызды. Бұл жерде жоғарғы
инвестиция ... ең ... ... ... ... атқарады. Үшіншіден,
бағалы қағаздар - шынайы белсенділікті (акция, чек, жекешеленген құжаттар,
коносамент т.б. ) талап ететін құжаттар.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... алмасу, нарықтық сипаттама, стандарттылық, сериялық, азаматтық
айналысқа қатысу.
Басқа да ... ... ... қағаздар нарығы да күрделі ұйымдасқан
және экономикалық жүйеде жоғарғы дәрежелі ... пен ... ... ... Онда ... ... басқа тауардан
өзгешеленетін, комплекстік бағаны қолданатын сатып алу –сату құралы ретінде
қызмет етеді.
Әлемдік тәжірибе, сондай-ақ республикадағы нарықтық ... ... ... ... ... ... экономиканың жұмыс істеуінің
тиімді механизмі, қаржылық ресурстар мен тұрғындардың жинаған , ақшаларын
топтастырудың, ел экономикасында лайықты ... ... ... ... иесі ... ... ... құралы болып табылады.
Бағалы қағаздардың осындай көптеген ... ... ... ... ... ... бірнеше классификациялары да
ажыратылады.
1. Бағалы ... ... ... ... бойынша бөлу
дәстүрлі болып табылады. Ал осы құқық төмендгідей иеліктерге жата ... ... ... ... ... ... ... аталған тұлғаға;
С) осы құқықты іске асыра ... ... ... ... ... оның ... міндеттемесі бойынша тағайындалған тұлға иелігіне;
Осыған сәйкес бағалы қағаздарды былай бөлуге болады: атаулы бағалы ... ... ... қағаз; ордерлік бағалы қағаз;
Атаулы бағалы қағаз - бағалы қағазды иеленушіің аты-жөні көрсетіліп,
берілген сертификат. Бағала қағазды иемденушіі эмитент есепке ... ... ... ...... құқықтық
идентификациясын талап етпейтін, ұстаушының атына ... ... ... қағаздармен куәландырылған құқықтар онда ... ... ... ал бұл ... көзделген тәртіп бойынша берген
жағдайда басқа құқықты адамға тиесілі болады.
2. Шығару мақсатына байланысты бағалы ... ... ... және ... ... ... қағаздары болып бөлінеді. Капитал
нарығының бағалы қағаздарының өзі қарыздық ... ... және ... ... бағалы қағаздар дап жіктеледі. Қарыздық бағалы
қағаздар займ ... ... ... ал ... ... ... ... корпорация капиталында меншік иесінің үлесін
куәландыру негізінде құралған (акциялар).
Кейбір бағалы қағаздар бір жылдан кем ... ... ... ... ... ... ... (мысалы, опциондар) қызмет етуі
мүмкін.
3. ... ... ... ... ... ... ... және саудалық болып бөлінеді.
Қорлық бағалы қағаздар эмиссияның ... ... және ... ... ... ... ... қағаздар коммерциялық бағытта жүреді. Олар ең
бастысы, сауда операцияларын да есеп айырысуға және ... ... ... ... ... арналған.
Эмитенттің мәртебелік құқығын, тәуекелділіктің инвестициялық және
несиелік дәрежесін, инвестрлердің мүддесін қорғау ... ... ... ... ... 3 ... бөледі: мемлекеттік, муниципалды,
мемлекеттік емес бағалы қағаздар. Мемлекеттік бағалы қағаздардың арасында
қазыналық вексельдер, қазыналық міндеттемелер, мемлекеттік және ... ... кең ... Ал ... ... ... органдарының қарыздақ ... ... емес ... ... ... ... және жеке
қаржылық құралдар кіреді.
4. ... ... ... өтеу ... байланысты
классификациясы бар. Олар былай бөлінеді: нақты өтеу мезгілі бойынша жедел
бағалы қағаздар және ... ... ғана ... іске ... ... ... қағаздардың алуан-түрлілігімен ... ... ... ... жүйелі түрде келесі кесте арқылы
көрсетуге болады.
1-КЕСТЕ
|1 |2 ... ... ... ... қарыздық (облигация), банк|
|қарай ... ... ... |
| ... ... ... (құқық сәйкес |
| ... ... ... ... |
|Бағалы қағаздарға құқық беру ... ... ... ... (бағалы қағаздар келесі бетінде |
| ... ... ... қолы ... |
| ... ... ... иеге өтеді) |
| ... |
| ... ... қарай |Құжатты (қағаз) |
| ... ... |
| ... ... ... |Ұақ мерзімді (5-25жыл) |
| ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... (облыс, қала, аудан аймағында) |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... қарай |Үкіметтік (ГККО, НСО, қысқа мерз.ҰБ) |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... алу әдісіне |Тұрақты табысы бар бағалы қағаздар ... |Бір рет ... және ... келетін табысы |
| |бар ... ... ... ... қарай |Эмиссионды |
| ... емес ... ... нарықтық қоғамда кең түрде қолданылатын бағалы
қағаздардың бірнеше түрі белгілі. Олар: акция, облигация, ... ... ... ... ... ... чектер және т.б. Енді
осылардың әрқайсысына тоқталып өтейік.
Акция – үлесті немесе меншікті ... ... ... ... компанияның капиталының, мүлкінің, кірісінің бір бөлігіне заң
жүзінде меншік құқын береді. Оның екі түрі бар: жай және ... ... Жай ...... ... ... ... куәландырады және
акционерлік қоғамды басқаруға мүмкіндік береді. Артықшылығы бар ... ... ... ... ... тұрақты белгіленген мөлшерде табыс алуға құқық
береді және үлес қосқандығын куәландырады.. Ал, ... құны ... ... ... ... болып бөлінеді. Акция ... ... 1) ... яғни ... ... немесе немесе
алдын-ала белгіленген ... ... 2) ... яғни ... ... ... ғана; 3) жеке, яғни білікті инвесторлар арасында ... – бұл оның ... ... ... ... ... ... салғандығын куәландыратын, сонымен қатар қайтаруға
байланысты міндеттемесін куәландыратын ... ... ... ... болады: Атаулы, яғни иелері ерекше бір кітапта алынады
және ондай облигация купонсыз болып келеді ...... ... ...... аты-жөні көрсетілмейді, бірақ ... ... ... ... ... ... ала алады.
Вексельдер – қарызды өтеудегі заңды түрде бекітіленген ... ... ... несиеге алған белгілі бір соманы төлем
уақыты ... ... ... өтеу үшін ... ... алушының сатушыға
берген қарыз міндеттемесі. Қолдану өрісіне қарай вексель жай және аудармалы
вексель болып бөлінеді. Жай ... ... яки ... ... ... ... жазған жер, берген уақыты, қандай сомаға ... ... қай ... өтеу ... ... ... иемденушіге беріледі.
Аудармалы вексель – несие берушінің (трасанттық) қарыз алушыға вексельде
көрсетілген соманы ... ... ... ... ... ... үкімі.
Опцион – шартқа енгізілмеген мерзімдік талапты көрсететін бағалы
қағаз. Ол бойынша екі ... ... ... ... ... ішінде келісілген
ақыға бағалы қағаздардың біраз мөлшерін сатуға немесе ... ... ... ал екінші жақ қажет болғанда, шартта белгіленген ақыға бағалы
қағаздарды сатуға және сатып ... ... ...... министрлігі шығаратын қысқа мерзімді
облигациялар. Олар мемлекеттің ішкі қарызын өтеу мақсатында шығарылады.
Қазыналық ... 91,182, және 365 күн ... ... ... – ол элементтің мерзімді салымын алғандығын
куәландыратын банктік бағалы қағаз. Оның иесі ... ... ... екінші нарыққа белсенді түсетін және қолдан-қолға тез өтетін
бағалы қағаз.
Чек – ... ... ... ... ... Ол қаржы институтындағы
ағымдағы есеп-шот иесінің чек ... ... ... ... ... жарлығы.
Фьючерс – мерзімді келісім. Алдағы уақытта жабдықтау үшін келісілген
уақыттағы бағада ... ... ... ... ... байланысты
жасалатын келісім-шарт негізінде жүзеге асады.
ІІ тарау. ҚР мемлекеттік бағалы қағаздар нарығына (БҚН) сипаттама.
1. Бағалы қағаздар ... ... Мәні және ... ... ... ... ... өзінің айрықша тауарларымен
өзгешеленеді. Ол өзгеше тауар – ... ... Олар ... ... ... қарыз міндеттемесі, яғни, олар бойынша табыс алу құқы
және табыс төлеу міндеттемесі ... ... ... ... айтқанымыздай, бұл
тауарды өз құны аз болса да, өте ... ... ... сатуға болады.
Бағалы қағаздар көрсетілген құны (номиналы) өте төмен болғанымен, мысалы,
өндіріс кәсіпорнына ... ... ... ... бір ... Егер бағалы қағаздарға нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары
болса, онда оның бағасы ... ... ... ... болады
(керісінше болуы да мүмкін). Бұндай ... ... ... ... ... ... капитал» екенін көрсетеді.
Жалған капитал – нақты капиталдың қағаздық белгісі, яғни, өндірістік
капиталдың оқшауланып ... бір ... ... ... ... ақша ... немесе басқа материалды
құндылықтардың орнына жүретін «символ» ... оны ... деп те ... ... қатар, бағалы қағаздар нарығы капитал
нарығының, яғни ақша мен басқа материалдық құндылықтардың нақты ... ... ... ... екі ... бөлінетін көптеген
қызметтерді атқарады.
Жалпы нарықтық қызметке мыналар қатысты:
- коммерциялық қызмет (берілген нарықтағы ... ... ... ... қызмет (нарықтық бағаның қосылу процессін және оның тұрақты
қозғалысын, т.б. ... ... ... ақпараттық қызмет (нарық сауданың ... ... ... ... ... ... ... (нарық сауданың ережесін қалыптастырады).
Спецификалық қызметке мыналар жатады:
- ... бөлу ... ... және ... ... ... қызметі
(хеджирование). Хеджирование туынды ... ... ... ... ... Оған ... және опционды контракттер
жатады.
Бағалы қағаздар нарығы нарықтың экономикада күтпеген ... ... ... Бұл ... ... инвестициялау
кезінде оның капиталға, мұқтаж өндіріс салаларына ... ал ... ... сол ... ... ... Капиталдың мұндай айналыс механизмін
былай түсіндіруге болады: мысалы, кейбір тауарларға немесе қызмет түрлеріне
сұраныс ... онда ... ... баға да ... ... ... өндіруден
пайда да өседі , сондықтан басқа салалардың өніміне сұраныс азайып, олардың
экономикалық тиімділігі кеміп, ... ... ... ... өсіп тұрған
салаларға құйылады. Бағалы қағаз осы механизмнің қызметін ... ... Ол ... бос ... ... алу, сату ... тиімді өндіріске
бағыттап отырады. Нарықтық экономиканың тәжірибесінде капитал ең ... шын ... ... ... ... ... ... ең үйлесімді құрылымы пайда болып, ... ... ол ... сұранысқа сай болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау
комитеті басқарған орталықтанған жоспарлы экономика 70 жыл бойы ... ... ... өсуін қамтамасыз ете алмады. Ал нарықтық
қатынастарды дамыту – қоғамдық экономиканың ... ... ... ... қосымша капиталға мұқтаждығы көптеген жағдайларға
байланысты. Олардың бастылары – негізгі ... құру және ескі ... ... құралдарын толықтыру болады. Бұл мұқтаждықтар нарығының
коньюктурасының ... ... ... ... ... болып тұрады.
Сондықтан, ... ... ... ... ... яғни нарық
коньюктурасының өзгеруіне қолайлы кезінде алғаны жөн. ... ... ... ... әрі ... ал ... ... нарығы жаңадан қалыптасу
кезінде.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде бағалы қағаздар көмегімен ... ... ... ... және ... сияқты қағаздарды шығаруға және
оларды тіркеуге екі жеті, эмиссиялық проспектісін шығарып және ... ... ... 2-4 ... оларды сатып алу, сатуға және
есеп айырысуға 2-3 жеті ... ... ... ... 1,5-2 ай ішінде
элемент (шығарушы) өзіне қажетті капиталды жинап, оны ... ... ... ... ...... өрлеуді көп жағдайда қаржыландыратын ең
оңай және ең ... ... ... ҚР ... БҚН-ның пайда болуы
БҚН-ның кейбір элементтері 20-шы жылдары КСРО-да жаңа экономикалық
саясат кезінде болған. Ал ... ... ... ... алғашқы
нұсқалары Кеңес Одағы заңдарының негізінде 90-шы жылдың басынан ... бола ... ... ... ... үкіметтің қаржы
Министрлігінің бірінші рет бағалы қағазды тіркеуге алуына байланысты болды.
Бұған еліміздің ... ... ... ... ... ... ... қажет құқықтық, институционалды, техникалық
инфрақұрылымның негізінің қалануы себепкер еді. ... ... ... ... ... ... соғұрлым бағалы қағаз заңдылықтары мен
нормативті базаларының іргесін қалауы дами ... ... ... ... қор нарығының құқықты негізінде құрылуының хронологиясын былай
көрсетуге болады:
|1990-1991 ... ... ... |
|инициат- |
|ивасы |
|бойынша |
|бірінші ... ... ... ... ... ... ... |
|ережелер |
|арқылы іске |
|асты |
| |
| |
| ... ... ... ... ... ... ... |
|қазыналық |
|вексельдерді|
... ... ... ... биржа |
|саудалары |
|өтті |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... қалыптасуы біраз
қиыншылықпен іске асуда. Бұл бұрынғы жүйеде ... ... ... ... ... ... ... БҚН-ның қалыптасуын талдап,
қазақстандық мамандықтар былай дейді: «БҚН-ның обьективті және субьективті
алғышарттарының ... ... 90ж. ... ... бола ... көбінесе қажетті құқықтық базасы болмағандықтан, келіспеушілікке тап
болды... Бағалы қағаздарды шығаруда, ... ... т.б. ... ... реттеу мақсатымен 1995жылдан бастап жаңа заңдылықты
құру және бұрынғы актілерді өңдеу жұмыстары заманға сай іске ... ... ... сатысында бағалы қағаздар жоғары қарай жылдамдықпен көтеріле бастады.
Бірақ, дүниежүзілік қаржылық шиеленіс пен ... ... ... 1998-1999ж.ж. қазақстандық қор нарығының өсу қарқыны байқалмады.
Тек 2000-2001ж.ж. жағдай тұрақталып, бағалы ... ... өсе ... ... ... ... ... фактор болған, 1999ж. дейін
дамуы жоқтың қасында тұрған корпоративті ... ... ... бастауы болды.
Соңғы болған жаңалықтардың ішінде қор ... ... ... енгізілуі БҚН-ның дамуына көп әсер етті. 2001ж.
бастап, Қазақстанда ... ... және ... ... ... мүше ... енгізетін қаржылақ институттырдың қызметін реттейтін
жаңа мемлекеттік жүйе қалыптасты. ... ... ... ... ... іске асуда: біріншіден, қажет заң шығарушы базалар ... ... ... ... реттеуші және қадағалаушы қызметтер
концентрациясын ойластыратын институционалды қайта құрулар болды.
Елде дамыған БҚН қалыптасуы үшін оның ... ... ... олар:
- сұраныс пен ұсыныс;
- делдалдар мен басқа қатысушылар;
- нарықтық инфрақұрылым яғни ... ... ... ... және ... ... реттейтін және өзін-өзі реттейтін жүйелер;
Нарықтың осы құрамдас бөліктері қазіргі уақыттан ... ... Бұл ... ... экономикалық жүйені тереңдету жолында
қабылданған Қазақстанның мемлекеттік жекешелендіру ұлттық бағдарламасы БҚН-
ң негізгі ...... ... ... ... ... атқарады.
Дегенмен, Қазақстан экономикасының дағдарысы жағдайында толыққанды
БҚН-ның болуы мүмкін емес.БҚН-ның даму деңгейі көп ... ... ... байланысты. Себебі, бағалы қағазға сұраныс халықтың тұрмысын
айқындайды. Сондықтан ... ... өсуі – ... БҚН-ң дамуының
басты шарты.
Қазақстандағы БҚН-ның құрылымы және бағалы қағаздардың өтімдісі
қандай? Республикада ... ... ... ... ... ең
көлемдісі және ең өтімдісі мемлекеттік қарыз міндеттемелері нарығының
ерекшелігі оған қатысушыларға байланысты:
Біріншіден, мемлекеттік ... ... ...... министрлігі;
Екіншіден, Ұлттық банк –оның (қаржы министрлігінің) қаржы ... ... ... ... ... қағаздың дилері.
Дегенмен, БҚН-на бұл қатысушылар мемлекеттік бағалы ... ... ... айналымға түсіру шарттарын анықтаушылар. Мемлекеттік бағалы
қағаздар:
- ... ... ... мемлекеттік қазыналық облигациялар;
- Қазақстанда Ұлттық Банкінің қысқа мерзімді ноталары;
- Жекешелендіру купондары.
Мемлекеттік ... мен ... ... облигациялар ішкі
мемлекетік қарыз мөлшерінде мемлекеттік ... ... ... ... ... Жекешелендіру купондары аукцион арқылы сатылған
мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіруге ... ал оның ... жеке ... ... осы ... дейін сақталуда. Кәсіпорындар
банкротқа ұшырап, жұмыс істемей ... ... ... ... орнына берген акциялар оны иемденушілерге әлі дивиденд (пайда)
түсіре қойған жоқ.
БҚН-ның дамуының басты мақсаты – ҚР экономикасының ... ... ... ... ... әсіресе халықтың белсенді
жұмыс істеуінің негізінде қаржылық ... және ... ... ... ... ... ... Республикада БҚН қалыптасу
шағында. Оның даму жолында алғашқы ... ... ... ... мақсатында мемлекеттің бұрынғыдай ақша ... оның ... ... ... ... ... ... қысқа
мерзімді вексельді шығаруда. Алайда, БҚН-ның ... ... ... ... ... және әлеуметтік-психологиялық мәселелер ... ... ... ... ... ... БҚН-н дамытатын бірыңғай көзқарас жүйесінің жоқтығы;
б) заңдардың мүлтіксіз орындалмауы;
в) салымдарды тіркеу жүйесінің жоқтығы;
г) БҚН-ның материалдық-техникалық негізінің ... ... ... өсу ... ... ... әлеуметтік-психологиялық мәселелерге БҚН-да маман кадрлардың
аздығы мен халықтың ... ... ... ... жатады. Бұл
мәселелер халықтың басым көпшілігінің БҚН-ның мәнін түсінбеушілігі ... ... ... ... ... ... мамандарды БҚҰК-ның осы іспен шұғылдануға рұхсат берген оқу
орталықтары дайындайды. Оқу ... ... ... ... ... ... құрылған Аттестациялық комиссия үйлестіріп
отырады. Аттестациялық комиссияның құрамына Ұлттық ... бір ... ... ... ал ... және ... ... БҚН-н реттейтін бас
басқарманың мамандары кіреді. ... ... ... табысты бітіріп,
мамандық туралы бірінші санатты куәлік ... ... адам ... ... ... ... – басқа адамның атынан товарларды, ақша номиналдарын ... т.б. ... ... адам. Брокердің нақты ... ... ... ... қызмет ететініне қарамастан ол заң жүзінде
барлық кезде делдал ретінде әрекет ...... өз ... не өз ... ... ... сатумен
айналысатын жеке адам немесе фирма. Дүниежүзілік нарық тарихында БҚН-ның
үш үлгісі бар, ... ... үлгі – онда БҚН ... ... ... ... қорларын
бөледі. Бұл үлгі бойынша экономиканы инвестициялау мен мемлекеттік бюджет
кемшілігін жоюды банктер өз міндетіне алады.
ІІ. ... ... ... емес үлгі – онда БҚН ... ... ... бөлумен банк емес мекемелер шұғылданады ... ... Бұл үлгі ... БҚН ... ... өркендейді. Қаржының
негізгі бөлігі жеке тұлғалардың ақшасы. Ол банктен алған ... ... ... ... үлгі – онда БҚН ... ... ... қорын бөлумен
банктер де, банк емес мекемелер де шұғылданады (мысалы, Жапонияда).
ҚР-дағы БҚН-ның ерекшелігі кіші және жалпы жекешелендіру ... ... ... ... жеке инвесторлар мен өз мемлекетінің
әрбір азаматын қатыстыру. Соның нәтижесінде жекеменшіктендіруге банк ... жоқ. ... ... ... ... ... ... жеке
үстемдік роль атқарады. Дәл осы жағдай көпшілік мемлекеттердің ... ... бас ... әкеп соқтырады. Сондықтан, еліміздегі
экономикалық өзгеріс әлеуметтік ... ... ... ... ... ... құрылуына әрбір азаматтың қатысуына мүмкіндік берген
жөн. Дәл осы ... ... ... емес үлгісі, яғни нарықтық үлгі
іске асырады деген ... ... ... ... ... ... ... мыналар:
1. Нарықта акционерлік капитал үлгісінің көптігі;
2. Үлестік бағалы қағаздардың қарыздық қағаздардан көптігі;
3. Өндірісті ... тура ... ... аздығы;
4. Нарықтағы банк емес мекемелердің көптігі.
Бұлардан басқа мемлекеттің БҚН-ның нарықтық ... ... ... ... себепші болады. Олар:
1) Өндірісті өркендету үшін шығарылып сатылған акциядан түскен
ақша – ол ... ... ... ... ... ... етіп қайта
құру - өндірісті ұйымдастырудың ең тиімді формасы.
2) Әлі көп уақытқа ... ҚР ... ... ... ... ... отандық ұйымдар болмайды.
3) Саясат факторы – дүние жүзіндегі сияқты ҚР-да да бос ... ... иесі ... ... ... арқылы әрбір
адамды акционерлік қоғамның меншік иесі болу құқын жүзеге асыру – ... ең ... ... Қорыта айтқанда, ҚР-да қалыптасып келе жатқан БҚН-
ң үлгісіне нақты бірыңғай ... жоқ. ... ... ... ... әлі де ... ... енгізілуі мүмкін.
3. ҚР бағалы қағаздар нарығының құқықтық негіздері және қазіргі
заңдар
Халық шаруашылығын дамытудың ... ... ... ... нарықтық үлгісіне өту кезі құқықтық қатынастарды дамытуға жол
ашатын заң шығаруды қажет етті. Әлбетте бұндай реформа ... ... ... ... ... жаңа заң шығару емес, революцияға дейінгі Ресей империясы
мен Кеңес мемлекетінің жаңа экономикалық саясат кезінде орын алған ... ... ... еді. ... ... ... ... еліміздің егемендік алғаннан бері шыққан ... ... ... ... ... құқықтық актілері жатады.
Бағалы қағаздар туралы ҚР заңдары орыстың азаматтық құқықтарына
негізделіп шығарылады. ... ... заң ... ... ... өтті.
1917ж. Қазан революциясына дейін Қазақстан ... ... ... ... ... қазақ даласында азаматтық және сауда
қатынастары орыстың саудалық құқықтық ережелерімен ... Осы ... ... ... ... ... ... саясатқа
байланысты шығарылған заңдар болды. 1922ж. ... ... ... ... біріктірді:
- 1937ж. 7 тамызда Ресей Федеративтік республикасының Орталық атқару
комитеті мен ... ... ... ... ... және жай
вексельдер» туралы ереже;
- 1929 ж. 6 қарашада РСФСР-ң ... ... ... мен ... ... ... ... туралы» ереже ;
Заң шығарудың келесі кезеңі – 1977ж. шыққан КСРО және ... ... ... ... ... оның ішінде
Қазақстанда, жалпы «ішкі нарықта» қандай болса да бағалы қағаздар айналымын
тоқтатты. Кейін 1990 ж. 19 ... КСРО ... ... шешімі
«Бағалы қағаздар туралы» ережені бекітті, одан ... 1991ж. 31 ... ... жаңа ... ... ... ... Бағалы
қағаздар туралы дәл осы негіздер 1993 ж. 30 қаңтарында ҚР ... ... ... ... ... ... ... құқық қатынастарын
реттеу туралы» және ҚР-ның Азаматтық кодексі ... өз ... ... ... ... ... және ... кейбір
нарықта сатуға мүмкіндік беретін бірсыпыра құқықтық негіздер ... ... ... ... ... заңдардың негіздері;
- 1991ж. 21 маусымдағы «Шаруашылық серіктестіктері және ... ... «ҚР ... 1991ж. 11 ... «Бағалы қағаздар айналымы және қор ... ҚР-ң ... Бұл заң ... қағаздарды шығаруды реттеуге, қор
биржасын құруға, т.б. мүмкіндік береді;
- 1991ж. 13 қарашадағы ... ... ... ... бекіткен
«Бағалы қағаздар туралы Ереже».Ол ереже ... ... ... және ... әрқайсысында жазылатын міндет
мағлұматтарды белгіледі;
- Мүлікті мемлекет меншігінен алу және жекеменшіктендіру ... ... ... ... жұмысын
реттеу туралы бірсыпыра заңдар мен заң күші бар ережелер;
- Вексельдер, сертификаттарды ... және ... ... ... қызмет көрсетуді реттейтін ҚР Ұлттық банкісінің ережелері.
Өз ... ... ... ... ... ... Бір
уақытта ол әрі БҚН реттеуші және ... ... ... ... ... ... мемлекет өзінің әртүрлі органдары ретінде
қатысады. Себебі бір ... ... ... ... әрі ... ... ... де, ойынға басқа қатысушыларға да ойынның ережесін шығаруға
болмайды. Сондықтан 1999ж. ... ... ... «Бағалы
қағаздар нарығын қалыптастыру шаралары туралы» жарлығы шықты. ... ... ... 1991ж. ... екі заңы: «Бағалы қағаздар айналымы» және
«Бағалы қағаздар туралы ережесі» өз күшін жойды. 1994ж. 6 ай бойы ҚР-ң ... ... ... Тек 1994ж. ... Министрлер
кабинетінің қаулысымен «Бағалы қағаздарды шығару, оны айналымға түсіру
және қор биржасы ... ... ... ... Ол 1995ж. ... дейін
пайдаланылды. 1995ж. қаңтарында Республика ... ... ... ... комиссияны құрды. Дәл осы уақыттан бастап Ұлттық комиссия
өзіне бекітілген қызметтерді ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық қор нарығының өсуін
байқалтпады. Тек 2000-2001ж.ж. жағдай ... ... ... ... ... ... ... дамуының жаңа кезеңі 2003 жыл болмақ. ... жылы жаңа ... ... ... « БҚН туралы», «Инвестициялық
қорлар туралы» ережелерін қабылдау, сонымен қатар, ҚР-ның ... ету ... ... өзгертулер мен толықтырулар енгізу мақсаты
алға қойылып отыр.
Заңсыз ... ... ... ете алмайды. Әсіресе, нарықтық
экономиканың дамып, реттелуіне заңның әсер етуі ... ... ... Конституциясына негізделен. Олар мемлекеттік және жеке меншікті
мойындап, оларды ... ... ... ... ... қатар, заңдар
кәсіпшіліктің еркіндігін қамтамасыз етумен бірге бәсекенің адалдығын
қоғайды. Осы ... ... ... ... ... (1994ж. желтоқсанның 27-де қабылданған) жалпы бөлімінде ... ... ... бір түрі ... ... ... ... еркін айналымға арналғаны танылған. Азаматтық кодекстің 3 ... ... ... мазмұны көрсетіліп, олардың түрлері анықталып,
бағалы қағаздарды шығарудың және ... ... ... ... ... талаптары бекітілген. Азаматтық кодекстьің нормаларына сәйкес мемлекет
басшысы заң күші бар жарлықтар шығарады. Олар ... ... ... қағаздар нарығын дамытудың заңды негіздерін құрайды:
1. 1995ж. 21 сәуіріндегі «Бағалы қағаздар және қор биржасы туралы» №
1227 ... заң күші бар ... ... әрекеті мемлекеттік емес
бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... мен ... акционерлерді тіркеуді жүргізетін
негізгі жағдайларға бағытталған.
2. 1995ж. 2 мамырындағы «Шаруашылық серіктестіктері туралы
№ 2255 ... заң күші бар ... ... субьектілерінің
бизнес құрып және оның дамуы үшін ... және ... ... ... ... ... тарту механизімінің құқықтық
мүмкіншілігі бекітілген.
3. 1995ж. 30 ... ... ... Ұлттық банкі
туралы» № 2155 Президенттің заң күші бар жарлығы. Онда ... ... ... ... ... құқылы және ол туралы жауапты»
делінген.
4. 1995ж. 31 тамызындағы ... ... және банк ісі ... 2444 ... заң күші бар ... ... ... банктерге акция
эмиссиялауға құқық берген.
5. 1995ж. 24 сәуіріндегі «Салықтар және басқа бюджетке төленетін
міндеттемелер туралы № 2235 ... заң күші бар ... ... ... ... салық төлеу сұрағына арналған.
6. Басқа заңдар және ... ... ... Оған ... ... ... ... мәселесі, Ұлттық комиссияның өкілдігін
реттейтін Президенттің заң күші бар жарлықтары ... Осы ... ... атап ... ... ... ... мәселелерін реттейтін ережелері бекіткен ҚР
қаулылары.
• Бағалы қағаздар жөніндегі ... ... ... ... ... қызметін реттейтін ережелер. Соның ішінде, акциялар мен облигациялардың
мемлекеттік тіркеуін реттейтін, эмиссияларды ... ... және ... лицензиялауды, қор биржасының ... ... ... ... ... ... ... атқару органдарының бағалы қағаздар айналымына
байланысты актілері.
ІІІ тару. ... ... ... қуаты.
1. Бағалы қағаздар нарығындағы мемлекеттік менеджменттің
ролі
Бағалы қағаздар нарығының негізі тек ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ң БҚН-да Ұлттық комиссиясының
атынан берілген лицензиялар мен брокерлер, эмитенттер, ... ... ... Олар ... ... екі ... алаңында кең
көлемде жұмыс атқаруда. Бұл жұмыс ... Орта ... қор ... ... аралық валюталы – қорлық биржа.
БҚН-да осындай қызмет ететін қаржы институттардың ... және ... ... ... ... ... ... экономикамен өзара байланысы зор екендігі сөзсіз. Осыған орай,
экономикалық теорияда Адам ... ... ... ... жеке және мемлекеттік сектор туралы көп ... ХХғ. 30-шы ... ... ... кең етек ... айтуынша: «Нарықтық экономикадағы сұранысты қолда бар ... ... ... ... ... ... реттеу жүргізуге ... ... ... ... тек мемлекеттік процесстерді реттеу,
қызметтерді тұрақтандыру және ... ... ... ... ... ... және қатынастарды ортақ
реттеуші ретінде қарастырылады.
Жалпы нарыққа қарай бет бұру күрделі де ... ... ... ... әрі ... бірден бір қатысушысы мемлекет болып табылады.
Мемлекеттің басты мақсаты – бағаны қағаздармен ... ... ... мен ... ... ... ету. Осының негізінде ол
бҚН-ның қызмет етуіне белгілі бір бағыттар бойынша әсер ... ... ... қамтамасыз ету, заңдарды шығару және
оларды сақтауға арналған механизмдерді қалыптастыру мемлекетпен ... ... ... ... ... ... ... бағалы
қағазды эмиссиялауды рұқсаи етуді, бағалы қағазбен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Қазақстанда
өкінішке орай, әзір ... ... ... ... ... ... ... заң актілері жоқ.
Екіншіден, мемлекеттің нарықтағы экономикалық субьектісі ретінде
орны ерекше. ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қолында болуы, қоғамдық ұдайы ... ... ... және ... ... жасауға тиімді
әсер етеді. Нәтижесінде, мемлекет айналыстағы мемлекеттік қағаздарды шығару
арқылы өзінің экономикалық орнын қалыптастырады. Мемлекетің ... ... ... (қазыналық облигацияларды, вексельдерді, орта және қысқа
мерзімді мерзімді бағалы қағаздарды шығару) мемлекеттер және корпарациялар
арасында несие үшін ... ... ... ... ... ... ... банктің несие -ақша
саясатын туғызады.
ҚР-ның үкіметі тәуелсіздік алғанға ... ... ... көп ... мен ... табылмаған» саяси монеторизмнің (мемлекет
ролін қысу) негативті әсер етуінің нәтижесінде дамыған елдерде ... ... ... ... ... Бұл ... басты
мақсаты – экономикалық құрылымның бірі консалидация ... мен ... ... ... ... ... заң ... қадағалау, қаржы институттарының ісін
бағыттау мен реттеу мемлекеттік органларға ... ... ... болып бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссия, ... ... ... Мүлікті басқару жөніндегі Мемлекеттік комитет
және жекешелендіру жөніндегі мемлекеттік комитет саналады.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ж.ж. ... ... кезінде бағалы қағаздардың
генерация қарқынының өсуіне ... ... ... ... ... ... ... және оның қозғалысын басқаратын
әсерлі механизмді ... аса ... БҚҰК ... ... 1995 ... анықталып, сол жылғы сәуірдің 21-дегі Республика ... ... және қор ... ... ... сәйкес оның құқықтық
статусы және өкілеттілігі бекітілді.
БҚҰК оның ... және оның төрт ... ... ... ... мен оның ... Премьер Министрдің ұсынуымен 5жыл
мерзімге ... ... ... БҚҰК ... ... ... ... қағазбен жасалған келісімге қатысушылардың барлығының
құқықтары мен заңды тілектерінің ... ... ... ... ... министрлігі БҚН-да мемлекеттік бағалы ... іске ... мүше ... ... қатысатын ішкіминистрлік бөлімдер мыналар:
- қаржы-валюта қадағалау комитеті
- қазыналық
- басты салық инспекциясы
- мүлікті басқару жөніндегі мемлекеттік комитет
- ... ... ... ... Ұлттық банкінің БҚН-на ерекше өзіндік қызметі бар. ... банк ... ... ... ... ... ... бола тұра, БҚН-ның
мемлекеттік реттеушісі болып табылады.
ҚР ... ...... ... аймағын реттеуде БҚН-ның
өзіндік қатысушысы болатын болатын заңды ... ... ... атқарады.
Жоғарыда атап өткен министрліктер мен ведомстволар тікепей немесе
жанама араласу арқылы бағалы қағаздарды ... ... ... жүзі ... ... ... мобилизациялау және
қаржы ресурстарын қайта бөлу, ірі проекттерді қаржыландыру, оны басқару
инструменті түрінде қолдану кең ... алып ... ... ... ... жаңа ... ... әзір баяу әрі қиыншылықтармен дамып келе жатқанымен, ... ... ... да баршылық. Жаңа экономикалық қатынастар
қалыптасып, жекешелендіру ... ... ... ... ... ... ... БҚН-ның іргесі
қалануда.
Еліміз жаңадан көк жалауын көтеріп, қанатын қатайта бастаған ... ж.ж. ... ... модель бойынша реттеу пайдалы?» ... ... қызу ... ... Осы кезде еш негізсіз АҚШ
моделі ұсынылды. Қазақстанда осындай нұсқадағы БҚҰК ... ... ... негізде комиссия жұмысымен айналысатын, бес
мүшеден тұратын орган болып құрылды. Бұл мүшелер ҚР Президентімен бес ... және ... ... ... ... бір ғана орган болды, ал
кез-келген басқа басқарушы органдар БҚҰК- мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару органдары
ретейді. Олар: Мемлекеттік мүлік комитеті, қаржы министрлігі және Ұлттық
банк. ... ... ... ... бойынша, қадағалаушы органдардың
фрагменттілік, бақытсыздық т.б. әрекеті ... Заң ... ... концепциялардың болмауына әкеп соқтырады. /4.205б/
Ең басты орын ведомостарға берілгендіктен, осы жағдайда ... ... ... ... Олар ... өмірде маңызын
жойғандықтан, болашағы көрінбейді және олар тек өз басын ойлау мақсатымен
кез-келген криминалды жолдарды ... ... ... Екіншілік деңгейдегі бағалы қағаздар нарығына ... ... екі ... ... ... сату ... эмитенттеуге
арналған жаңа қаржылық әдістерді шоғырландыратын біріншілік деңгейдегі
нарық және бұрын эмитенттелген бағалы ... ... және ... ... ... екінші деңгейдегі нарық болып табылады. Екіншілік БҚН-
ң белсенді, мобильді түрде дамуы біріншілік БҚН-ның да ... ... ... ... қатысуынсыз, бірінші деңгейдегі нарықтық
эффектілі қызметі туралы айтуға болмайды. Екінші деңгейдегі ... ... бір ... ... ... өтуге алғышарт болады.
Дамыған елдерде екінші деңгейдегі нарықтың белгілі бір нысанды бағыты
мен қызметі болғандықтан, вкладчиктердің шектеусіз сеніміне ие ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Ал, бұл бағаны қағаз
өндірісіне, әсіресе бағалы қағаздардың белгілі бір түрін ... ... ... және жаңа қағаздарды шығаруға әкелетін акциялар мен
облигацияларды ... ... ... ... ... әсер ... ... бағалы қағаздарды сатып алу, сату
екінші ... ... ... ... және іске асуына
септігін тигізеді. Бұл екінші деңгейлі ... ... және ең ... Оның іске асуы ... ... орнын, белгілі бір ережелерді және
кепілдік жүйесін орнату негізінде орындалады. Екінші қызмет – заңға сәйкес
элементер мен ... ... ... ... ... Келесі
үшінші қызметте – мемлекеттің ... ... мен ... ... айналысы жолымен мемлекеттің және ... ... ... төртінші қызметте – екінші ... ... ... ... ... ... тек қазыналық бағаны
қағаздан инвестрлі портфель жасауға алғышарт болады. ... ... ... ... істеу шарттарыреспубликаның
тәуелсіздігін нығайтуға әсер етеді. Осындай ... ... ... ... ... қызметі ұзақ мерзімді қазыналық міндеттеме
мәмілелерімен және ... ... ... ... ... айта кету керек. Осыған орай, келесі кестеден екіншілік
нарықта ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер берілген.
2-КЕСТЕ
Мәмілелер ... ... ... млрд ... |1998 |1999 |2000 |2001 |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 | ... ... қағаздар саны |
141932 |
309305 |
237297 |
629228 |
1218656 |
29708 |
80330 |
98174 |
139451 |
128402 | ... ... ... |129669 |278319 ... ... ... |
21426 |
70189 |
90581 |
67161 |
69111 | | ... |124609 |255276 |55637 |167971 |109894 |20556 ... |15385 |2148 | | ... |- |- |5796 | |1915 |- |- |100 |692 ... | ... |- |- |41678 |128034 |10728 |- |- |12599 |6002 |- | ... |- |- |16575 |6344 |- |- |- |20673 |- |- | | ... |- ... |25097 |368384 |870 |1504 |22 |10573 |31979 | | ... |- ... |104788 |239069 |- |36892 |34527 |34509 |31900 | ... жинақ
облигациялар |416 |1148 |1153 |173 |13 |1502 |1053 |165 |321 |- | ... ... ... |16847 |28456 |14021 |73467 |133413 |6780 |7812 ... |17610 | |ҚР ... ... валюталық нотасы |
- |
- |
257 |
- |
- |
- |
- |
28 |
- |
- | ... |- |1382 |23355 |122872 |331641 |- |1276 |5662 ... | ... ... ... МБҚ |
- |
- ... |
512 |
22736 |
- |
- |
982
|
650 |
5725 | |Тағы да басқалар |- |- |- |- |863 |- | - |- |- |555 | ... ... ... ... ... 2001ж. ... ... жасалған операцияларда бағалы қағаздардың көлемі 1218,7 ... 2000ж. ... 1,9 есе ... ... ҚР-ғы қор биржасында
2001ж. барлық қағаздар көлемі 1132,2млрд.тг. тең ... ... 2,5 есе ... Ал ... ... ... 67,9 млрд.тг,
соның ішінде акциялар 47,2 млрд.тг тең ... ... ... 4есе және ... өскендігін көрсетеді.
Екінші деңгейдегі нарықтың дамуына белсенді қатысушы қор биржалары
осы нарықта өзекті орын ... Қор ... – бұл ... ... айналысы үшін қажетті жағдайлармен қамтамасыз ететін ұйым.
Қаржы ... ... ... ... қор биржаларын
ұйымдастырудың екі типі болады. Бұл жеке құқықтық сипаттағы және ... қор ... ... ... қор ... жеке ... түрінде
ұйымдастырылып, кейіннен акционерлік қоғам, бірлестіктер, аралас
кәсіпорындарға ... ... ... ... ... т.б. қор
биржалары).
Топтық ... ... ... ... ... ... (м: Париж қор биржасы). Әрбір елде бір ғана емес, қор биржаларының
толық жүйесі бар. ... ... ... биржалардың роліне
байланысты моно жүйелік (АҚШ, ... ... т.б.) және ... ... ... т.б.) қор ... бар.
Ал екінші деңгейдегі нарықта құрылымына қарай, сауданың биржалық
және биржалық емес түрлері ... ... ... ... ... биржалық және биржалық емес сауданың акциялары бойынша ара қатынасы
төмендегідей сипатталады: а) АҚШ – 3:1; б) ... ... ... ... мәмілелердің биржалық емес нарыққа ... 1% ... ... ... ... акция нарығында биржалық емес нарықтың көлемі
30% құрайды; г) ... ... ... биржалық емес нарық 3 % айналысты
қамтиды; д) Франциы биржа емес ... ... ... ... ... бойынша биржалық емес айналыс үлесі бірнеше пайыздан 25-
30% арасында болады. Ал облигация нарығындабұл үлес жоғарырақ болуы ... ... ... ... ... ... ... әрекет етіп
отырған әдісі – листинг туралы айтып өту ... ... ... ...
бұл биржалық тізімге бағалы қағаздар эмитенттерінің бірқатарын қосуды
білдіреді. Биржаны ... ... ... бағалауға жіберілген
бағалы қағаздар тізіміне біршама ірі және рентабельді акционерлік қоғамдар
ғана түсуге ... ... ... ... ... ... ... себебі биржа ... ... ... санын растайды. Листинг процедурасы ТМД ... ... ... ... енгізілуде.
Қор биржасының бағалы ... ... ... жасауға
(фьючерстер мен опциондар) көшуі ... ... жаңа ... әкелді. Жедел биржа нарықта пайда болған қауіп-қатерді одан
әрі шиеленістірмей, керісінше , ... ... ... ... бөлуге және концентрациялауға ұмтылады. Жедел нарықтың ең маңызды
қасиетінің бірі бағаанықтауыш- ... ... ... табылады. Б.Г.
Федоров осыған байланысты, «Жедел биржадағы баға қозғалысының танденциясы
қаржылық инструменттер арасындағы өте күшті ... ... ... дейді. /11,126б/ Осымен, жедел биржалар бүкіл ... ... ... ... әсер етеді. Жедел
нарықтағы алыпсатарлық келісімдер бағалық йгеруді қолдануға ... ... ол ... ... қажет алғы шарты болады. Ходжер
тәуекелділікті алыпсатарға беруге тырысады, ал ол оны қабылдайды. Биржалық
алыпсатарлықтың өзінің ... ... ... ойнайтындар
(«аюлар») белгіленген мерзімге былайша айтқанда фиктивті сату қосады,
курстың төмендеуіне спекумеция ... ... ... ... ... курстың көтерілуіне үлкен үмітпен бағалы қағазды сатып алады.
Осыған ... ... ... десартациясында неміс
зерттеушілерінің пікірі жазылған: «Алыпсатарлықты алыпсатарлық ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді».
/12,35б/
Қазақстандағы БҚН-ның дамуында қор биржаларының орны ерекше. ... екі ... ... ... ... ... валюта биржасы және
Орта Азиялық қор биржасы. Әрқайсысы тәуелсіз, өзін-өзі ... ... ... , ал ... ... ... ... комиссиясымен реттеледі.
Қазіргі кезде қор биржасындағы айналыстағы бағалы қағаздардың дамуы
біршама тұрақталып біраз жетістіктерге жетті. Ал ... ... ... ... ... мен ... ... авторлар өз еңбектерінде бұл категорияға анықтама берген. Олардың
көбісі бағалы ... – оның иесі мен ... ... ... қатынастырды орнататын заңды құжат дейді.
2 Бағалы қағаздар әртүрлі әдістемелік аспектерде талдануы мүмкін.
Ол заң күштерінің жиынтығы ... ... ... ... нарықтық қатынастардың ережелеріне үйрену жағынан талданады. Құқықтық
формалардың екіншілік акциомасына сүйенсек, бағалы қағаздар – оны ... ... ие ... және ... ... пайда алуға мүмкіншілік
алған тұлғалардың арасындағы иелік және ... ... ... ... ... ... ... жекешелендіру және
мемлекетсіздендіру процессін, сонымен қатар ... мен ... ... ... аяқталуын көрсетеді. Бағалы ... құру ... ... ... ... ... ... салааралық қайта бөлінуін ауыстыруға, нарықтық құрылымдағы
инвестицияға деген ... ... бұл ... капиталдың
салааралық қайта бөлінуін реттеуші болуға, ірі кәсіпорындар мен банктердің
тиімділігіне бараметр болуға мумкіндік ... ... ... ... ...... қағаздарды
сатушылар мен сатып алушылардың көңілінен шығатын баға ... ... ... ... ... Қазіргі заманғы нарық шаруашылығының мемлекеттің ... етуі көп ... ... ... ... тәуелсіздік анархияға
айналып кетпеу үшін, мемлекет, былайша айтқанда, «ойын ережесін» анықтайды:
Сәйкес құқықтық нормалар ... ... және ... орындаудың
қадағалауын қамтамасыз етеді. Мемлекет БҚН-на мемлекеттік бағалы қағаздарды
шығару арқылы және Ұлттық банктің ақша-несие саясаты арқылы да әсер ... ... ... ... ... нарықтың экономикалық
функциясы оның жаңа шаруашылық механизмі типіне ... ... ... ... деңгейлі нарықтың басты мақсаты ... және іске ... ... деңгейлі нарықтың дамуына белсенді қатысушы қор ... ... ... орын ... Қор ... ... қағаздармен жедел
операция жасауға (фьючерстер мен оциондар) ... ... ... ... ... ... Қазақстандық БҚН-ның даму болашағы үшін, нарыққа өту барысында
туындайтын макроэкономикалық және ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді саясаты қажет.
Бүгінгі таңда Қазақстанның БҚН құрал –жабдықты және қаржыны қажет
ететін эмитенттерді ... іске қосу ... ... ... ... механизм ролін атқарады. ... әзір ... ... ... ... да, ... тенденциялар
көрінуде. Экономикалық қайтақұрулар нәтижесінде Қазақстан тек қор ... ... оның ... да көптеген жеңістіктерге жетті. Сол дамулардың ең
маңызды табыстары: БҚН-ның ... және ... ... ... болуы; ТМД елдерінің ішіндегі ең жоғарғы деңгейлі
корпоративті басқарудың қалыптасуы; ішкі ірі ... ... ... ... ... басқарушыларының пайда болуы; корпоративті облигация
нарығының ... ... ... шығарылым және потенциялдың болуы т.б.
Дегенмен, бұл жеткен жетістіктерге қарамастан, ҚР-ң БҚН-ның дамуы
әлі аяқталған жоқ. Алда ... ... ... тұр. ... ... ... ... төбедегі келеді» дегендей, қазіргі таңдағы бағалы
қағаздардың нарықтық жағдайдағы ... ... бір ... болып
жұмыла шешеу әрқайсымаздың борышымыз деп есептеймін.
Қолданған әдебиеттер тізімі
1. ... ... ... ... А ... ... В.М. ... советского ... ... ... С.Ф. ... ... цен.бум.врк» -
А – ... ... ... бумаг» под.ред. В.А.Галанова ...... ... ... под.ред. ... ... ... С.С., ... С.М. «РЦБ в Республики Казакстан» - А -1995ж.
7. Сейітқасымов Г.С. «Ценные бумаги и ... - А ... ... К. ... с ... ... и ... журнал
Финансы РК, № 2 1997ж.
9. Миркин Я.М. «Ценные бумаги и ... ... – М ... ... Н.Б. ...... и ... РЦВ»
- А -1997ж.
11. Федоров Б.Т. «Современные валютно – кредитные рынки» – М – ... Muller ... Eberhard “Der Boer ... mit ... ...... Сейітқасымов Г.С. «Ақша ,несие, банктер»
14. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі
15. Қазақстан Республикасының Заңы «Бағалы қағаз туралы»
16. Жатқанбаев «Становление рынка государственных цен. ... ... А.Н., ... А.А. ... ... ... – М ... Сейтказина Г.С. ... ... А ... Жексенбаева «Инвестиционный портфель ценных бумаг» – А ... ... М.М. ... ... ... ... – 1993ж.
21. ... В.П. ... ... М – ... ... 1) ... ценных бумаг РК» № 2,5(1999ж);
№ 1,2,7,(2000ж), № 5,9,10,12(2001ж), № 8(2002ж);
2) «Қаржы-қаражат» № 6,7,10(1996ж), № 10,12(1997ж);
3) «КазНУ ...... ... ҚР ... «Бағалы қағаздар және қор биржасы туралы», «Шаруашылық
серіктестіктері туралы» т.б. ... ... В.Д ... ... ... ... Д.И., ... «Рынок ценных бумаг».
26. Автоманов В. «История экономических учений».
27. Статистич. показаетель (1991 – 2000ж).

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар нарығына сипаттама34 бет
Акция нарығының ағымдық жағдайы8 бет
Бaнктердің бaғaлы қaғaздaр нaрығы62 бет
Бағалы қағаздар жайлы37 бет
Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі29 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның құрылымы76 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оған қатысушылар10 бет
Бағалы қағаздар нарығы туралы ақпарат26 бет
Бағалы қағаздар нарығы: инвестициялық белсенділікті көтеру факторы ретінде57 бет
Бағалы қағаздар нарығының кәсіптік қатысушылары22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь