Мұнай саласында еңбек ақы төлеу ерекшеліктері. Еңбек ақының теориялық негізі

ЖОСПАР
I КІРІСПЕ

1.Еңбек ақының теориялық негізі
1.1. Нарықтық қатынастар жағдайында еңбек ақыны ұйымдастыру қағидалары

ІІ НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2 Мұнай саласында еңбек ақы төлеу ерекшеліктері
2.1 Еңбек ақы формалары мен жүйелері
2.1.1 Еңбек ақының тарифсіз жүйесі
2.1.2 Еңбек ақының тарифтік жүйесі
2.2 “Қаражанбасмұнай” ААҚ.ның ұйымдастық. экономикалық сипаттамасы
2.3 Еңбек ақы туралы мәліметтерді өңдеуде қолданылатын компьютерлік бағдарлама
2.4"Қаражанбасмұнай" АҚ.ы бойынша еңбек ақыны талдау

3. Шетелдік еңбек ақы төлеу жүйелері және Қазақстанда еңбе ақыны ұйымдастырудағы ұсыныстар

ІІІ ҚОРЫТЫНДЫ
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        ЖОСПАР
I КІРІСПЕ
1.Еңбек ақының теориялық негізі ………………………………. 3
ІІ НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1. Нарықтық қатынастар жағдайында еңбек ақыны ұйымдастыру қағидалары
2 Мұнай ... ... ақы ... ерекшеліктері
2.1 Еңбек ақы формалары мен жүйелері ……………………….14
2.1.1 Еңбек ақының тарифсіз жүйесі ...................................17
2. Еңбек ақының тарифтік жүйесі .................................18
2.2 “Қаражанбасмұнай” ... ... ... ... ... ақы ... мәліметтерді өңдеуде қолданылатын компьютерлік
бағдарлама ...................................................24
2.4"Қаражанбасмұнай" АҚ-ы бойынша еңбек ақыны талдау...25
3. Шетелдік еңбек ақы ... ... және ... еңбе ... ... ... ... ... ... ақының теориялық негізі
1.1. Нарықтық қатынастар жағдайында еңбек ақыны ұйымдастыру қағидалары
ҚР-ның еңбек туралы кодексі бойынша ... ақы -бұл ... ... еңбегі үшін ақшалай және натуралды формада берілетін
сыйақылардың жиыны ... ... ... ... ... ақы ... көп ... құрайды. Ал нарықтық экономиканың дамуы кезіндегі
еңбек ақы ... ... ... нәтижесі болып табылады, және жұмыскер
жұмсаған еңбегінің құнымен анықталып, ... ... ... ... Неғұрлым жұмыс күшіне сұраныс көп ... ... ... ... ақы мөлшері артады және керісінше. ... ... ... ... баяу ... нәтижесінде
еңбек өнімділігі аумағында еңбек ақы жұмыс күшінің құны болып табылады, ... ... ... үшін ... ... ... ... ақы мөлшері
өндірілген өнімнің саны мен сапасына, мекеменің, кәсіпорынның ақырғы жұмыс
нәтижесіне қарай белгіленеді.
Еңбек ... ... ... ... ... алға ... ... қорын анықтау;
• әлеуметтік төлемдерді анықтау;
• орташа жалақыны анықтау;
• жалақы ... ... ақы ... үш ... тұрады:
1. Жалпы жалақы;
2. Әлеуметтік сақтандыруға жасалатын нақты аударымдар;
3. Әлеуметтік ... ... ... ... ... бұл ... үшін ... сыйақы,еңбекпен жасалған өнім құнының
оны сатудан алынған табыстың бір бөлігі. Жалақының номиналды және ... ... білу ... Номиналды жалақы бір айда, бір ... ... ... ақша ... ... ... номиналды еңбек ақыға сатып алуға болатын тауар ... ... ... ... –бұл номиналды еңбек ақының "сатып алу
қабілеттілігі". Яғни, нақты жалақы номиналды жалақыға және ... ... және ... ... ... ... ... есептеуде –
есептелгені,салық және басқа міндетті ұсталғаннан қалғаны, ақшалай және
басқалай жолмен төленетіні көрсетіледі. ... ... ... түрі- нарықтық
экономикалық жағдайдағы тауар мен ақша ... ... ... роль ... ... ақы ... осы ... заттай
өніммен есеп айырысу түрі де қолданылады. Егер мекеменің қолма – қол ... ... - ... және оның ... мүшелерінің қажетіне
қарай азық- түлік және ... да ... ... есеп ... ... екі түрі бар- ... және ... жалақы. Негізгі жалақы –
жұмыскердің нақтылы жұмыс істеген мерзімінде орындаған ... ... ... ... анықталады. Оған шығарылған өнімге қарай, тарифтік
ставка бойынша, ... ... ... , ... ... ... ... тыс кездерде атқарған жұмысқа, бригадаға жетекшілік еткеніне ,
жұмыскердің кінәсінен емес жұмыссыз ... ... т.б ... ... ... ... сай ... уақыттарынан басқа
мезгілдерде – ... ... бала ... ... жасөспірімдерге, мемлекеттік және жауапты қызметтер ... ... ... кездерде берілетін жәрдемақылар т.б. енеді.
Жалақы есептеуде кейбір ерекше жағдайларда әрбір ... жеке ... ... ... бригадасының , цех жұмыскерлерінің келісімімен – еңбекке
қатысу коэффициенті (ЕҚК) деген шама ... Егер жеке ... көп ... ЕҚК жоғары болады, еңбек ақысы да көп болады. Еңбек ақы
есептеуде жұмыс ... ... да ... ... кері әсерін
тигізетін кездері де болады. Бұл ретте ол үшін қосымша шығындар ... ... ... ... ... – түн ... де жұмыс атқару
кіреді, ол сағат 22-ден 6- ға дейінгі мезгіл ... ... ... ... түрі –жұмыс уақытынан тыс мезгілдерінде жұмыс істеу. Бұл жұмыс жасау
екі жақты ... ... іске ... Мұндай жұмыс жасаудың алғашқы
екі сағатында тарифтік 1,5 ставка есебімен, ал ... ... ... екі
еселенген тариф бойынша ақы есептеледі. Демалыс және ... ... ... ... ... ол үшін демалыс күндері екі ... ... ... ... ... ... қызметі өте зор. ... ... : ... ... ... және ... ... қызмет.
Өндіру қызметі - әлеуметтік қалыпты тұтыну деңгейін , жұмсалған жұмыс
күшінің көлемін көрсетеді. 90 ... ... ақы ... барлық
мәселелері күнелтіс жағдайына ... ... ... ... ... жалақысы оның күнелтіс жағдайы үшін жетпейтін болса, өзінің
және оның отбасы үшін қосымша ақы көзі ... ... Ал ... ақы ... тыс қараудың мүмкіндігі жоқ. Осыдан барып жұмыскер басқа жұмыс
орындарына жұмыс жасауға бой ... да, ал бұл ... ... ... ... ... ... жиі бұзылуына, біліктілігі
деңгейінің кемуіне соқтырады.
Жалақының реттеу кызметі – ... ... ... мен ... ... жеке ... қатынасынан туындайды. Бұл мекемедегі жұмыскер
саны, ондағы кәсіби мамандар мен қызметкерлердің қамтылуы және ... ... ... ... Бұл ... ... деңгейлері
жұмыс беруші мен жұмыскер арасындағы тапсырыс пен оның ... ... ... ... ... Бұл ... ұжымдық
шартта анық көрсетіледі. Жалпы жалақының реттеушілік қызметі ... ... ... ... ... ... ... қаралады. Бұл өзара
тиімділік жағдайдағы әлеуметтік әріптестікпен еңбек қатынастарын ... ... ... ...... қызмет жағдайындағы
лауазымына қарай белгіленеді, бұл қызметтегі жұмыскердің тобы - ... ... ... ... ... Бұлардың еңбек статусы –
басқа жұмыскерлермен жоғарыдан төмен де, көлденең де қатысты болуы мүмкін.
Жалақының ... ...... жеке ... ... ... бағаланады. Мекеменің ерекшелігіне қарай бұл
жалақы ұжымдық шартта (контракт) ... ... ... ... үш ... түрде статустық ақы тағайындау деген принцип бар.
Жалақының ынталандыру қызметі ( ... ... бұл ... ... ... арттыру , сол арқылы жұмыстың нәтижелі болуына
бірден- бір қозғаушы күшті арттыратын жағдай болып табылады. Жалақының ... ...... ... ... жалақының үзілісі
жұмыскердің ынтасын төмендетеді, мысалға жалақы кезінде берілмеуінен оның
қозғаушы күштік ... ... ... ... ... ... 5-6 жылдағы жалақының жағдайы. Жалақының ... ... ... ... мен ... ... ... өнім сапасының
кему т.б. кездеседі.
Жалақының өндірістік – үлестік қызметі ... ... ... ... ... таза еңбекпен анықталады. Бұл ... ... ... ... ... ... жеке адамның үлесі немесе ұжымның үлесі
нақтылы түрде анықталып, ... ... ... ... Жалақының
өндірістік – үлестік қасиеті тек жұмыс ... үшін ... ... үшін ... ... болады. Көптеген тарифсіз ақы төлеу
жүйесімен ... да ... жеке ... ... ақы ... ақы ... мен
жеке өзінің үлесі арасындағы өзара байланысты нақтылай ... ... ... бөлімшелерде (мұнайгаз өндірісінде ... ... ... үлесі бойынша еңбек ақы әртүрлі ... ... Жеке ... ... ... ақы мөлшері – ол жеке ... ісі, оның ... жеке ... және жеке үлес ... ... экономика талабына сәйкес жалақы көлеміне нәтижесінде белгілі
бір еңбек ақы деңгейі құралатын нарықтық және ... емес ... ... ... Еңбек нарығында пайда болатын сұраныс пен ұсыныс-бұл берілген еңбекті
өндірісте пайдаланатын тауар және қызмет ... ... ... ... және қызмет нарығында сұраныстың төмендеуі
өнім көлемінің төмендеуіне , оның ішінде қолданылатын еңбек ... ... және ... ... ... ... Керісінше,тауар
және қызметке сұраныстың жоғарылауы еңбекке сұраныстың және еңбек ақы
ставкаларының жоғарылауына әкелуі мүмкін.
2. Кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... өз ... табыстылығының өсуінің
экстенсивті факторларына байланысты болады. Яғни, өндірістің басқа
факторлары,оның ішінде техникалық ... ... ... ... ... ұзақ уақыт экономикалық тиімді
болатынына байланысты.
3. Баға ... ... ... ... ... әкелетін ресурс бағасының өсуі еңбекке сұраныстың кемуіне,
оның ішінде жұмысқа қабылдау шартының кемуіне ... ... ... орын басуы. Бұл жоғарыдағы аталған факторлардың
әсерін ... ... ... ... техникалық база өзгермегенде
еңбек шығындарын азайту мүмкіндігінің шектеулі екенін білдіреді.
5. Тұтынылатын ... және ... ... ... сүру ... әсер ете ... ... тауар және қызметке бағаның өсуі
алдымен еңбек ақы ставкасы құрылымындағы қайта ... ... ... емес ... ... ... басқару шаралары. Яғни, жалақы минимумын
орнатуымен байланысты заңды кепілденген мемлекеттік басқару шаралары.
2. ... ... мен ... ... ... күші. Еңбек ақы
ставкасына және еңбекке қабылдау шартына кәсіби одақтардың саясатының
әсер ету ... ... ... ... ... ... және ... жеке еңбек
үлесі. Кәсіпорынның қызметінің ақырғы нәтижелері және жұмысшының ... ... ақы ... ... ... ... дерлік жұмыскерлер есептелген жалақы мөлшерінен аз соманы ... ... ... ... жұмыскер жалақысынан заң актілеріне,
сот шешіміне ... ... ... ... ... , ... сұрауымен
орнатылған белгілі шегерімдер жасайды. Бұл шегерімдерді статистикада 2-ге
бөліп қараймыз.
1. Әлеуметтік сақтандыруға нақты аударымдар, ... ... ... ... ... ... ... еркін аударымдар;
• Жеке табыс салығы;
• Алименттер.
2. Әлеуметтік ... ... ... ... Қарызды өтеуге ұсталымдар;
• Есеп берушілік сомаларды өтеу;
• Кәсіпорын жарналары;
• Кредитке алынған мүлік сомасын ... ... ... зиян ... ... үшін
ұсталымдар;
• Банк шоттарына және депозиттерге аударымдар;
• Коммуналдық қызмет ақылар.
Бүгінгі күнде "Қазақстан Республикасының зейнетақымен ... ... ... ... ... ... қорына ұсталымдар және
"Бюджетке салық және ... да ... ... ... заңы негізінде жеке тұлғадан табыс салыған ұстау
қарастырылған. Жалақыдан ... бұл ... ... ие бола ... ... ... ... ұсталған салықтар мемлекет меншігі болып табылады;
• Жұмыс берушіге зиянның орнын толтыруға ... ... ... ... ... ... ... арналған аударымдар асыраудағы жанның
меншігі болып табылады.
Осылардың ... ... ... ... ... қарастырайық.
Міндетті зейнетақы төлемдер
Міндетті зейнетақы төлемдері заң негізінде жеке тұлғалардан табыс салығы
ұсталымынан босатылған. Бұл салық жинақтаушы ... ... ... ... көлемде аударылады. Міндетті зейнетақы төлемдері Қазақстанда ... шет ел ... ... ... ... ... ... ұсталынады. Бірақ, бұл салық ұсталынбайтын жағдайлар да бар,
олар:
• өткерілмеген демалыс үшін компенсация төлеу;
... ... ... ... ... ... қызмет бабында іс-сапарға төленетін шығындар;
• арнайы жұмыс ... ... ... және тағы да ... ... бағасына ақы;
• заңмен бекітілген мереке күндеріне берілетін сыйақы;
• бағалы қағаздардан алынатын дивидендтер;
• студенттер, оқушылар, аспиранттар стипендиялары;
• жұмысшының зиян келтірілген жұмысына ... ... ... ... басқа еркін төлемдер де қарастырылған.
Еркін зейнетақы төлемдері де жеке ... 10 ... ... ... ... табыс салығынан босатылады.
Жеке тұлғадан табыс салығы
Жеке табыс салығынан заңнамаға сәйкес әскери қызметкерлер және Ішкі ... ... ... ... ... ... жеке ... салығы ұсталынбайтын жұмыскерлер төлемдері бар. Олар:
1. Міндетті зейтақы төлемдері;
2. ... жеке ... ... ... мұраға алынатын мүлік құны;
3. Грант түріндегі гуманитарлық қайырымдылық көмек;
4. Зейнетақы төлеу кезінде ... ... ... ... ... мемлекеттік стипендия үшін құрылған заңнамаға
сәйкес білім беру ... ... ... ... ... көмек, жәрдемақы және өтемақы, әлеуметтік шегерімдер
( еңбекке жарамсыздығы үшін ... ... ... ... ... Жұмыс кезінде жұмыскер денсаулығына келтірілген зиян үшін өтемақы;
8. 50 ... ... ... ... ... ... өлім ... көмек;
9. Жұмыскердің біліктілік деңейін көтеруге арналған жұмыс ... ... ... ... ... Асыраудағы адамдарға және балаларына алименттер.
Бұл салықты төлеушілер болып нақты жеке тұлғалар, ал салық салу объектісі
болып жеке ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу механизмі
Еңбек ақыны ұйымдастыу шаралары көбінесе өнеркәсіп мекемелінде
шешілетініне ... ... ... әлеуметтік нормативтерді ( яғни,
еңбек ақының минималды деңгйін ... ... ... ... ... еңбек ақы жүйесін реформалаудағы заңнамаларды келтіру) блгілеу
шараларын жүргізеді.
Қазақстанда еңбек ақыны ... ... ... ... ... ... көрсетілген:
2-сызба
Еңбек ақыны мемлекеттік реттеу механизмінің негізгі элементтері
Минималды тұтыну бюджеті ... ... ... ... және жұмысқа
жарамсыздардың тіршілік әрекетін қамтамасыз ететін минималды ... ... ... ... ... Дәл осы ... ... және өндірістік емес тауар мен ... ... ... болып келеді.
Минималды тұтыну бюджеті тұтыну себеті негізінде есептеледі.Тұтыну
себеті екі ... ... ... ... адамның ... ... ... қаражат жиынтығын құрайтын минималды түрі және
адамның жан-жақты ... ... ... ... ... ... ... негізінде кедейшілік шегі-минималды
тұтыну бюджетінен төмен болмайтын шекара белгіленеді.
Қазақстан Республикасында ең ... ... ақы ... ақы ... ... ... ... бірі болып келеді. Ең төменгі
еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік нормадағы ең аз мөлшердегі құны болып табылады.
Ең төменгі еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді. Ең төменгі еңбек ақы ... ... ... еске ... :
• қарапайым жұмыстарды атқаруда жұмыскер еңбегін қанамау ;
• еңбек ақыны ... ... ... жол ... ... ең ... ... көтеру арқылы жалпы еңбек ақыны көтеру;
• экономиканың дамуына ... оның ... ... ... ... ... әлеуметтік саясатты әділетті жүргізу.
Ең төменгі еңбек ақы нормасын белгілеуде әртүрлі жағдайлар ... ... ... ... ... басты назарға ұсталады. Басқа
да дамыған елдерде де осы принцип қолданылады.
Ең төменгі еңбек ақы ... ... ... жолдары бар:
• аз еңбек ақы алатын жұмыс күшімен ... түсе ... ... ... ... ... жасау ;
• әділ еңбек ақы жүйесін белгілеу (мамандарға, қызметкерлерге);
• еңбек ақының барлық базалық құрылымын ... ... ... ... ... ... зор ұлттық мақсаттарға
жету үшін экономикалық дамуды реттейтін ұлттық табыстың бөлінуіндегі
еңбек ақының аз ... ... ... ... ... ең ... еңбек ақыны
белгілеу жекеленген өндіріс саларына , кәсіби топтарға жалпыға ... ... ... ең төменгі еңбек ақы мөлшері әртүрлі жәрдемақы
тағайындау, мемлекеттік алымдар есептеудің құралы ... ... ... Еуропалық одақтың бастамасы бойынша ... ... ең ... ... ақы ... орташа еңбек ақының 68 %
құрауға тиіс делінген. Осы қағида дамыған елдерде мұқият ... ... ... елдерде одан көтеріңкі болып белгіленген. Мұның өзі ең ... ... ... ... ... да ... әлеуметтік жағдайын көтеру
мүмкіндігін көрсетеді. Қазақстан ... 1991 ... ... ... еңбек ақы мөлшері жыл сайын қайтадан қаралып, прогрессивті бағыт
алып келеді. ... ... ... ... ең төменгі еңбек ақы
ең төменгі күнелтіс шегі ... кем ... та ... ... жылдарда
Қазақстан экономикасының жоғарылауы, еліміздегі өндірілетін ... ... зор ... ... Осының нәтижесінде ең
төменгі жалақы мөлшерінде жыл сайын өсіп ... Ең ... ... ... мен ең ... ... ... көрсеткіштерін кесте жүзінде
кескіндесек :
1-кесте ... ж. ... ең ... ... ... айлық есептік көрсеткіш өзгерістері ,теңге
|Көрсеткіштер |1997 ж. |2001 ж. |2002 ж. |2003 ж. |2004 ж. ... ... ... ақы |2124 |3484 |4081 |5500 |6600 ... есептік |580 |779 |823 |872 |919 ... | | | | | ... ... ең ... еңбек ақы жыл сайын соңғы жылдары ... ... ... келеді. Бұл елдің экономикалық жағдайының күрт
өсуінен болып отыр. Елімізде төменгі күн көру ... ... ... 1996
жылы халықтың 34,6 пайызын құраса, бұл көрсеткіш 2001 жылы 28,4 ... 2004 жылы ... ... бір ... ... ... ... 3017 тенге құрады. Елімізде еңбек ақы және оның ... ... ... ... – «Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы»
Заңда толықтай келтіріліп ... ... ... еңбек ақы төлеу ерекшеліктері
2.1 Еңбек ақы формалары мен жүйелері
Еңбек ақы жүйесі ретінде еңбек көлемін сипаттайтын ... ... және ... ... күші құнына сәйкес еңбек ақы алудың
кепілдігі ... ... ... байланысы түсіндіріледі.
Еңбек ақы формасы –бұл еңбек ақы ... ... ... ... ... арқылы еңбек нәтижесі бойынша негізгі
көрсеткіштердің еңбек ақы ... ... ... ... бір тобы ... еңбек ақының 2 түрлі ... кең ... ... ... өнімге байланысты) және уақыт бойынша.
Келісімді еңбек ақы – ... ... ... ... ... Ол
кезде өнімді шығаруға кеткен уақыт, ... ... ... ... , ... уақытпен орындалуы есепке алынады. Онда өндірілген
өнімнің саны есептеледі. Өнімге ... ... ақы қай ... ... бе, түн ... ме, ... тыс ... ме , оған
байланысты болмайды. Еңбек ақының келісімді түрі ... ... ... ... ... ... ставкасының есебімен келісімді ... ... ... ... ақы ... ... шарттарда
қолданылады.
• Нақты жұмыскер немесе бригада жұмысының сандық көрсеткіштерінің бар
болуы;
• Орындалатын ... ... анық ... ... орындайтын жұмыс көлемін көбейту мүмкіндігі;
• Еңбектің техникалық жабдықталу нормасының болу ... ... ақы ... ... ... ... алынады:
• біліктілік ретіне сай өндірілген өнімге жұмсалған уақыт, оның саны
белгіленген тариф бойынша анықтау ;
• нормадан тыс ... ақы ... , ... ақы ... ... ... тыс өнім өндіру және жоғары сапамен өндіру, өнімде бүлінген
т.б. оқыс жағдайлар кездеспесе- сыйақылық жағдаймен ақы төлеу .
Келісімді ... ақы ... ... ... жұмыскерлермен есептесу (жеке және ұжымдық);
2. ... ... ... ... жеке ... еңбек ақының жүйесі бойынша жұмыскерлердің еңбек
ақысы әрбір шығарылған өнімнің келісімді бағасы және жалпы шығарылған ... ... ... ... ... ... жүйе бойынша еңбек ақы ұжымдық бағалау және
өндірілген өнімнің жалпы көлемі бойынша анықталады.
Келісімді ... ... ... тыс ... және оның сапасына
байланысты төленеді. Сыйақының мөлшерін еңбек ақы қорына ... ... мен ... ... ... ... шартта көрсетіледі. Бұл
кезде мына формула қолданылады:
Еңбек ақы=P*Q(1+(p+k*n)/100)
P-әрбір өнімнің келісімді бағасы;
Q-шығарылған өнім ... ... ... және сыйақылау шарты үшін сыйақының
тарифтік ставкаға проценттік көлемі;
k-әрбір белгіленген көрсеткіштің процентіне нормадан асыра ... ... ... ... асыра орындау проценті.
Келісімді –прогрессивті жүйе бойынша жұмыскер еңбегі норманы орындау
шегінде-тікелей ... ... ... ... ... ... ... –келісімді төлеу жүйесі ... ... ақы ... ... байланысты есептеледі. Бұл көбінесе қосалқы жұмыстар атқаратын
жұмыскерлерге ... ... ақы ... ... ... яғни бүкіл жұмыс
кешенін аяқтап тапсырған кезде, мысалы , ... ... ... және оны ... ... ... ... ақы есептеу
түрі аккордық жүйеге жатады. Аккордтық еңбек ақы төлеу ... ... ... штатта тұрған жұмыскерлер емес,азаматтық келісім-
шарттар негізінде жалдамалы жұмыскерлер де атқарады.
Уақыт бойынша еңбек ақы жүйесі есептеу ... ... ... ... ... бұл кезде жұмыскерлердің жұмыс нәтижесін анықтау ... Бұл ... ... ... мен мекеменің басқару
жүйесіндегі жұмыскерлер жатады. Уақытпен жұмыс жасау ... ... ... ... ... ... ... сай тарифтік ставка ... ... ... нәтиже есепке алынбайды. Уақыт бойынша
еңбек ақы жүйесінде еңбек өнімділігі аз болғанда, ... ... ... ... ... шығындардың өсуіне тәуекелді. Уақытылы еңбек
ақының 2 түрі бар: жай және сыйақылы.
Жай уақыт бойынша ақы ... ... ... ... ... ... ... ставка және жұмыс атқарған уақыты бойынша кесімді ақы
(оклад) арқылы келесі формуламен есептеледі:
Еңбек ақы=m*T
m- ... ... ... ... ... ... жұмыс уақыты бойынша ақы есептеуде – сағаттық,күндік және ... ... ... яғни ... ақы ... – сағаттық, күндік
ставкаларды жұмыс істеген сағат немесе күн ... ... ... ... ... ... жұмыс күндерінде жұмыс атқарса, оның айлық жалақысы
толықтай есептеледі, ал толық болмаған кезде ... ... ... ... уақытпен айлық есептеу кезінде тарифтік ... ... ... тыс ... ... және ... көрсеткіштерді
жабдықтау үшін сыйақы қосылады және ол келесі формуламен есептеледі:
Еңбек ақы=m*T(1+(p+k*n)/100);
Еңбек ақы төлеу ... 3 ... ... ... ... ... жүйесі;
• тарифсіз еңбек ақы есептеу жүйесі;
• тарифтік еңбек ақы есептеу жүйесі;
• сыйақылау жүйесі.
Еңбекті нормалау ... ... ... ... үшін ... ... орнату. Еңбекті нормалау жүйесі еңбек ақыны мемлекеттік
реттеуге мүмкіндік туғызады, сонымен қатар ... ... ... ... ақы төлеу негзі болып табылады. Ал қалған жүйелерді
келесі бөлімде қарастырамыз.
2.1.1 Еңбек ақының тарифсіз жүйесі
Еңбек ақыны тарифсіз ...... мен ... шын ... ... ... өзгеріп отырады. Қазіргі кездерде
өнеркәсіп орындарында еңбек ... бұл ... ... ... ... Жұмыскерлердің еңбек ақысын есептеу мен оны беру ... ... ... ... ... бұл мекеменің ... ... ... ... ... ... жүйеде біліктілік деңгейі еңбек нәтижесін бағалау және еңбек
ақыны бөлу –арнайы коэффициенттер ... ... ... ... ... ... жұмыскердің еңбек ақысы бөлімше еңбек ақы қоры
үлесін ... ... ақы ... біліктілік деңгейіне, еңбекке
қатысу коэффициентіне және ... ... ... ... Тарифсіз
жүйенің негізі-жұмыскерлердің өнім шығаруға қатысушылығын көрсететін
біліктілік деңгейі болып табылады. ... ... ... ... ... , ... ... нақты еңбек ақы;
Еамин-кәсіпорындағы еңбек ақының минималды деңгейі.
Біліктілік деңгейі жүйесі тарифтік жүйеге ... ... ... көп ... ... ... деңгейін анықтаудың
тағы бір түрі- ... ... ... ... ... ... ... , мұндағы
Б- әр цехтың жинаған баллдары;
С-жұмыс істелінген сағаттар;
КТУ-еңбекке ... ... соң ... ... ... баллдар сомасын есептелініп , 1 ... ... б , ... балл ... ақы ... балл ... , ... нақты еңбек ақысы .
3. Еңбек ақының тарифтік жүйесі
Еңбек ақының тарифтік жүйесі бойынша – ... ақы ... ... және ... ... реттеледі. Сондықтан да еңбек ақының ... ... ... ... ... ... деңгейлеріне, еңбек
өнімділігіне байланысты белгіленіп реттеледі.
Жұмысты тарифтендіру және жұмысшыларға біліктілік разрядын беру тарифтік
анықтама негізінде ... ... ... ... ... және ... ... деңгейлерін өңдеу арқылы
жасалады. Мұнай өндірісінде барлық жұмыс көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... біліктілік топтарға
бөлінеді. Барлық жұмыс бұл салада 6 разрядқа бөлінеді.
Жұмысшылар еңбек ақысының ... ... ... маңызды
элементі болып тарифтік торлар саналады. Ал тарифтік тор дегеніміз ... ... ... ара ... ... ... коэффициеттер
жиынтығы. 1 разряд тарифтік ставкасы және оған сәйкес тарифтік коэффициент
бойынша кез келген тордың ... ... ... Тарифтік ставка
–тарифтік жүйе құралатын ... ... бірі ... ... Ол
жұмыскердiң еңбек ақы көлемін уақыт бірлігімен (сағат,күн, ай) ... ... ... ... сағаттық, күндік, айлық деп бөлінеді.
Еңбек ақыны ұйымдастыруда сағаттық тарифтік ставка ... роль ... ... ... ... ... тарифтік ставка негізінде
еңбек ақы есептелінеді. Сондықтан, барлық ... ... ... ... ... ... сағаттық тарифтік ставка есептелінеді. Сағаттық
ақы төлеу жұмыскерлердің ... ... ... және ... ... ... ... арқылы орындалады. Күндік ... ... ... және ... ... күні ... ... Ал
айлық ақы төлеу кезінде нақты айлық ставкалар , осы айға ... ... ... ... күні ... және ... осы айда ... істелген
жұмыс күні көлемі негізінде ... ... ... тағы ... болып аудандық коэффициенттер және еңбек стажы үшiн үстемелер
болып табылады. Олар компенсация және ... ... ... ... ... ... нашар аудандардағы жұмыс күшiнiң
ұдайы өндiрiсiн теңгеру қызметiн атқарады. Еңбек стажына ... ... үшiн өте ... ... бұл үстемелер еңбек ресурстарымен аз
жабдықталған аудандарындағы жұмысшылар еңбек ақысына артықшылық ... ... ... ... 1,1- ден 2,0 –ге ... ... жүйе қалыптасу үшін қажетті факторларды мемлекеттер
арасындағы ... ... ... ... тарифтік жүйенің қалыптасуы үшін қажетті факторлар
|Тарифтік жүйе түрі | ... жүйе ... ... ... ... ... ; |
| ... (білім деңгейі); |
| ... ... ... ... ... ... қиындығы; |
| ... ... |
| ... ... ... |Оқу ... ... ... |
| ... ... ... ... деректері:жас,жыныс,білім, стаж, жұмыс |
| ... ( ... ... ... іссапар) |
4. Еңбек ақының ... ... ... ... ... ... ... жұмыс берушi
сыйақылау жүйесiн өзi таңдайды. Сыйақылау ... ... ... ... ... ... және көрсеткiштерiн қарастыру;
• Сыйақы мөлшерiн орнату;
• Сыйақылантын жұмыскерлер ... ... ... ... мерзiмдiлiгiн құру.
Сыйақылау жүйесi – бұл белгiлi сандық және сапалық көрсеткiштердi орындау
және асыра орындау деңгейiн ... ... ... ... жүйе. Мұнай
саласында да ай сайын тапсырманы толық орындағаны және ... ... ... енгiзiлген. Бұрғылауда еңбек ақы төлеудiң келiсiмдi
сыйақылау ... кең ... ... ... ... бiтiргенiне сәйкес,
бұрғылау жұмысшыларының бригадалары келiсiлген жалақыдан 20( сыйақы алады.
Ал жедел бiткен жағдайда әр жылдамдық өсу ... 2(- дан ... ... өте ... жағдайында әр өсу пайызына 4(- ға ... ... ... жалпы жалақысы олардың жеке жүйелерiне әр ... ... ... күн ... және әр жұмысшыға ... ... ... бұрғылауында ай сайын тапсырманы толық ... және ... үшін ... ... Бұрғылауда еңбек ақы төлеудің
келісімді ... ... кең ... ... жұмысын уақытында
бітіргеніне сәйкес, бұрғылау ... ... ... 20% ... алады. Ал жедел біткен жағдайда әр ... ... ... ... Теңізде бұрғылаудың өте күрделі жағдайында әрі өсу
пайызына сыйақы 4%-ға дейін өсіп отырады. Бригаданың жалпы ... ... ... әр ... нәтижесіне, жұмысқа шыққан күн сайын және әр
жұмысшыға тағайындалған разрядқа бөлініп отырады.
Мұнайгаз ... ... ... ... Ол ... ... материалдық ынталандыру қоры есебінен болады. Ынталандырудың негізгі
көрсеткіштеріне мыналар жатады: өндірістік жоспарды ... және ... ... өнім ... жақсарту, жасалынатын жұмыс сапасын
жақсарту, ... ... , ... жанар-жағармайды
үнемдеу,т.б. Күрделі технологиялық ... ... , ... ... ... ... Сыйақылау ай соңындағы жұмыс нәтижелері
бойынша есетеледі. Сыйақының шеткі мөлшері ... ақы ... ... сыйақыдан аспауы керек. Еңбек пен еңбек ақыны есептеу
жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... “Қаражанбасмұнай” ААҚ-ның ұйымдастық- экономикалық сипаттамасы
″Қаражанбасмұнай″ ААҚ-ы Маңғыстау ... ... ең ірі ... ... бірі болып келеді.
″Қаражанбасмұнай″ ... ... ... 1995 жылы ... ... ... Ол кезге дейін компания мемлекеттік меншік иесінде болды.
1997 жылы 19 мамырда Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің
қаулысы ... ... ... ... ... 94,5 акциясын канадалық «Triton-Vukor Energy Group LTD»
компаниясы ( кейіннен «Nations Tnergy Company LTD» -ға ... ... ... ... ... ... болып нарық сұранысына
сәйкес бәсекеге қабілетті ... ... ... сапасын жоғарылату және
пайда табу үшін номенкла ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру табылады.
Кәсіпорын тарихы.
Қаражанбас кен орны 1974 жылы ... ... ... 1974 ... К-12 ... ең ... рет ... фонтан атқылады.
«Қаражанбас» кен орны 6 жыл бойы дайындалып, 1980ж. ... ... ... 7 жыл өткеннен кейін мұнайдың алғашқы 1 тоннасы
өндірілді.1980 ж. кен орнын бұрғылауға ... ... ... ... ... және КРС ... ... өңдеу) кірісті.
1992 ж. «Қаражанбастермнефть» «Қазақстанмұнайгаз» ... ... ... ... ... ... 1994 жылдың 16
ақпанынан бастап «Қаражанбастермнефть», Технологиялық транспорт басқармасы
және Жұмыспен қамту бөлімі ... ... ... ... ... өте ... ... жоғары, құрамында парафині
аз болып келедi. 1986 ж. ... ... ... ... Осы кезден бастап термикалық әідсті ... ... ... ... 1991ж. мұнда мұнай өндіру ... ... 3600 ... ... ... қаржы
құралдарымен қамтылмағандықтан кәсіпорын тапшылыққа ұшырады. 1997 жылдың
басында ААҚ-ң қаржылық жағдайы өте ауыр ... оның ... ... 50-55 млн. ... ... ... ... ААҚ жұмысшыларға,
мамандарға борышты болды. 1997 жылдың сәуірінде кәсiпорынды ААҚ ... ... ... ... жеке ... ... ол кәсіпорынның
94,6 акциясына ие болды. Дағдарыс кезінде компанияның ... әрі ... ... ААҚ ... ... ... жаңа ... 1999 жылдың ақпанында компания аты «Қаражанбасмұнай» ... ... ... ... мұнай өндіру көлемі артып келеді. Бүгінгі таңда
мұнайдың тәуліктік ... 3500 ... ... және осы ... қалыпты
түрде сақталуда.
1999 жылдың ақпанынан бастап мұнда еңбек ақы тұрақты түрде ... 2000 ... 30 ... бастап салықтар, еңбек ақы бойынша
салықтар, мердігерлерге еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... басқарманың жаңа аппараты кен орнын
қалпына келтіру жобасы жасалынды. Жобаға жұмсалатын қаржы көлемі ... млн. ... ... ... ... ААҚ-ы құрамына келесі басқармалар кіреді: мұнай өндіру
басқармасы, Қаражанбас кен ... ... және ... ... ... ... жабдықтау басқармасы, инженерлі-
геологиялық басқармасы, құрылыс басқармасы, әкімшілік басқармасы.
Сонымен қатар келесі ... ... ... ... ... ... жер қабаты қысымын қадағалау цехы;
3. бу өндіру цехы;
4. мұнайды ... және ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын жабдықтарды прокатты-жөндеу цехы;
7. электроцех;
8. құралдарды бақылау-өлшеу цехы;
9. құрылыс жөндеу цехы;
10. скважиналарды жер асты және түбегейлі жөндеу ... газ ... ... құтқару бөлімі;
13. скважиналарды терең зерттеу лобораториясы;
14. денсаулық цехы.
Өндірістік цехтар басшылығын инженеринг вице-президенті ... ... ... ... ... келесілер кіреді: еңбек және адам ресурстар
бөлімі, қаржылық бөлім, құқықтық –заң ... ... ... ... ... ... және ... техникалық ұжым, диспетчер бөлімі. Қаржы бөлімінің құрамына
жеткізуді қадағалаушы, төлемдер , ... ақы, ... ... ... сату бухгалтерлері және кассир кіреді.
″Қаражанбасмұнай″ ААҚ-ы ның басшылығында компания президенті, одан
кейін ... ... және оның қол ... инжениринг,қаржы және
бухналтерлік есеп, үкімет байланысы вице-президенттері.
Қаражанбас кен орны орналасқан вахталы поселкеде 800 вахташы ... ... ... ... ... ... милиция, байланыс
бөлімі, медициналық пункт, спортзал, кітапхана, кинозалдармен жабдықталған.
Материалдық-техникалық жабдықталуы
Қаражанбас кен орны канадалық ... ... ... ... дәнекерлейтін агрегаттармен, "Нурсат" спутник ... кен ... ... ... ... берілген
тапсырыстар бойынша "КазТрансОйл" компаниясы атқарады.
Өнім тұтынушы ... ... Шет ... ... ... ... интернейшнл Европетролеум»
компаниясы
2. Қазақстан iшiнде: 10-20 (-і :“Алмаз интернейшнл”,ТОО “Меркурий”, ТОО
“Аквтейс”
2.3 Еңбек ақы ... ... ... ... компьютерлік
бағдарлама
Қаражанбасмұнай ААҚ-ы британдық Systems_Union компаниясымен ... ... ... ... кең таралған корпоративті
программа ... ... ... қаржылық есеп беруді оңтайлы
жүргізуге мүмкіншілік береді. Яғни кәсіпорынның барлық бөлімшелері ... ... ... Ал ... ... ... ... корпорациясы әзірлеген RB Payroll программасымен жұмыс
жасайды. Себебі, бұл программа еңбек ақы есептеудің тез және ... ... Бұл ... ... деректерімен, құрылымымен, ұжыммен басқару
модулімен, штат кестесімен, жұмысшылар туралы ... ... ... ... ... болады.
Кәсіпорын деректері және құрылымы қызметінде кәсіпорын түрі, атауы,
байланыс телефонын, адресін, кәсiпорынды қамтамасыз ... ... ... ... болады.
Ұжыммен басқару-кәсіпорын қызметкерлері туралы бейнелі материалдарды қоса
деректерді сақтауға және ... ... ... ... ... кестесі- кәсіпорынның штат кестесі құрылымын, бөлімшелердің сандық
және лауазымды құрамын басқаруға, штат ... бос ... ... ... ... ақы ... басқаруға мүмкіндік
береді.
Табель- жұмысшылардың ай iшiнде жұмыс орнына келгені немесе ... ... ... ... қай ... басталып, аяқтағандары
туралы мәліметтерді көрсететін модуль. ... ... ... өнімділік есебінің кең мүмкіндіктері ескерілген. Атқарылған
жұмыс уақытымен қатар онда өндірілген өнім ... ... ... болады.
Еңбек ақы модулі- еңбек ақы ұсталымдары және кәсіпорын төлемдерін
есептеу және ... ... ... ... ... ... ... сақтау үшін Еңбек ақы
кітабы құрылады. Қажетті мәліметтерді Кітапқа енгізгеннен кейін ... ... ... ... Бұл жерде келесідей еңбек ақы ... ... ... ... ақы;
• Келiсiмдi ақы;
• Уақытынан тыс жұмыс iстегендер үшiн ақы;
• Әртүрлi үстемелер;
• Демалыс түрлерiн есептеу;
• Шегерiмдер;
• Аудандық коэффициенттер;
... ... ... ... ... ... төлемдерi.
2.4 "Қаражанбасмұнай" ААҚ-ы бойынша еңбек ақыны талдау
Алдымен бұл компаниядағы ... ... ... ... қарастырып
көрейік.
10-кесте
2001-2004 жылдар бойынша «Қаражанбасмұнай» ААҚ-ың
ұжымдық құрамының динамикасы ,адам
|Көрсеткіштер |2001 ж. |2002 ж. |2003 ж. |2004 ж. ... ... оның |2210 |2397 |2428 |2532 ... | | | | ... |271 |297 |309 |313 ... ... |436 |503 |509 |548 ... |130 |141 |182 |200 ... |1774 |1894 |1919 |1984 ... |141 |156 |127 |113 ... кестедегі кәсіпорынның ұжымдық құрамын көрнекі түрде салыстыру ... ... ... ... ... ... мен еңбек ақы қоры арасындағы байланыс
тығыздығын ... ... ... мұнай көлемі
мен еңбек ақы қор динамикасы, ... | ... ... ... ақы ... тг. |
| ... тн. | ... |1248398 ... ... |1780585 ... ... |1922072 ... ... |2325934 ... ... түзу сызықты десек, тығыздық корреляция коэффициенті арқылы келесі
формуламен есептеледі:
Есептеулерді келесі кестеден көрсетейік.
12-кесте
Корреляция коэффициентін есептеу
|Жыл-дар, ... ... ақы |Х×У |Х² |У² |
|N ... ... | | | |
| ... ... | | | ... |1,2484 |1,6465 |2,0553 |1,5584 |2,7110 ... |1,7806 |1,8708 |3,3316 |3,1704 |3,4999 ... |1,9221 |2,0333 |3,9082 |3,6943 |4,1244 ... |2,3259 |2,6792 |6,2315 |5,4099 |7,1779 ... |7,2770 |8,2298 |15,5266 |13,8330 |17,5132 ... ... ... ... есептеу нәтижесі байланыстың
өте тығыз ... ... ... ... ақы ... ... және ... еңбе ақыны
ұйымдастырудағы ұсыныстар
Қоғамдық өмірдің ... ... ... ... қызметтегі еңбек ұжымдарының өзіндік құқығын кеңейту еңбек ақы
төлеу моделін таңдау мен дайындау, еңбек ... ... әр ... ... ... , ... ... оның қажеттілігін арттырады. Осыған байланысты
шетел мемлекеттері, ... ... ... ... (АҚШ, ... Швеция, Жапония) көп көңіл аудартады. Шет елдерде ... ... ... ... өте көп ... жинақталған.Әр елдің
жүйесі ерекше белгілермен сипатталады: Швецияда- ортақ еңбек ақы, ... және ... ... ... етуге үлес қосқаны үшін
(рационализаторство) еңбек ақы, ... ... ... Ұлыбританияда –жеке контракт бойынша еңбек ақы,АҚШ-та
–біліктілікке ақы бойынша. Бұл елдерде ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік реттеу. Ең төменгі еңбек ақыны, оның ... ... ... мөлшерін мемлекеттік реттеу және салық саясаты;
• Жалпы ұлттық және салалық деңгейдегі ұжымдық шарттық ... Бұл ... ... үкімет, салалар басшылары мен кәсіподақтар арасында
табыс индекциясының жалпы тәртібі, еңбек ақы жүйелері мен ... ... ... ... ... мен ... ... мөлшері анықталады;
• Фирманың ұжымдық шарттары фирмалардың тарифтік ставкалар мен окладтар,
қосымша еңбек ақы мөлшерін тағайындап, ... ... ... күші нарығы ... ... ... ... ... ... байланысты, еңбек ақы реттеудің
механизмдері бір-біріне әсер етеді және толықтырады.
Германия ... ... ... дамыған басқа
мемлекеттердегідей Германияда да жұмыс берушілер мен ... ... ... ... анықтаудағы және еңбек нарығын
реттеудегі тиімді әдіс болып табылады. Сонымен қатар, келесілерге әсерін
тигізеді:
... ... ... әділ ... ... ... ақша ... тұрақтылығы, сыртқы және ішкі
экономикалық тепе-теңдік, т.б. сияқты жалпы экономикалық мақсаттарға
жетуіне;
• әлеуметтік әлемге араласуына;
... және ... ... ... және ... ... жылғы ГФР-дың «Тарифтік мәмілелер туралы» Заңы еңбек
қатынастарындағы жақтардың еңбек нормаларын ... ... ... ... ... ... ... келісімдер
ретіндегі тарифтік келісімдер анықтайды. Тарифтік келісімдер нормативтік
және міндеттеуші бөлімдерден тұрады. Егер ... ... ... ... екі ... ... ... тарифтік
келісімнің қолданылуы кезінде әлеуметтік әлемнің сақталуын ... ... ... ... ... реттеп, келесі сұрақтарды
қарастырады:
- жұмыс уақыты, еңбек ақы, сыйақы, демалыс ... ... ... және оны төлеу, еңбек төлеу жүйесі, кәсіподақтық ... т.б. ... ... ... ... ... уақыты бітуіне байланысты
жұмысшының жұмыстан шығарылуын әкімшіліктің реттеу сұрақтары;
- кәсіпорынның әлеуметтік аясының, жалдамалы жұмысшылардың ... және ... ... ... ... ... ... қосымша талдауды талап ететін кәсіпорын жарлығының
сұрақтары;
- ... ... ... ... ... бөлу немесе
әлеуметтік қамсыздандырудың қосымша кассаларын құру).
Тарифтік келісімдердің мазмұнына байланысты оның келесі түрлері
қарастырылған:
1. ... ... ... ету ... ... сай, ... ету
уақыты бір жыл) еңбек ақы және ... ... ... анықтайтын
тарифтік келісімдер;
2. Жалдамалы жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... Бұл топтардың саны ... мен ... ... ... ... ... 5
топ, ал техникалық және кәсіпкерлік салада 5 немесе 6 топ болады;
3. Жалпы ережелерден тұратын тарифтік келісімдер ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі. Еңбек ақыны мемлекеттік реттеу үш бағыт бойынша
орындалады: салық ... ... ... және ... ... ... динамикасына еңбек ақы қорының өсу байланысын орнату бойынша .
Жергілікті салықтарды ... ... ... ... бірі ... ақы қоры ... ... көлемде) . Еңбек ақы қорымен
кәсіпорындардың басқа да ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын мемлекеттік ұйымдарға және 1%-ті тұрғын үйлер
құрылысымен айналысатын арнайы ұйымдарға аударылады. Бұл ... ... ... ... өзі кәсіпорынның иелігіндегі таза табыстың
елеулі төмендеуін білдіреді. Бұл шығындардан еңбек ресурстарын ... ... ... ... ... , өндірісті басқару
және ұйымдастыру әдістерін жаңарту арқылы құтылуға болады.
Кәсіпорын деңгейінде ... ақы ... ... ... және ... ... ... Ұжымдық келісім жергілікті кәсіподақтар
ұйғарымы бойынша кәсіпорын мен ... ... ... шарт жасалынады.
Онда кәсіпорында қолданылатын тарифтік ставкалар мөлшері, кесімді ақы ... да ... ақы ... көрсетіледі. Еңбек шарты жұмысшы мен кәсіпорын
әкімшілігі арасында жасалады. Көп ... ... ... ... байланысты жұмысшыларға жылдық сыйақы беріледі. Үш жылда бір
рет табысқа мүдделілік арнаулы келісімі негізінде 1,5 ... ... ... ... ақы ... ... 5 ... соң беріледі. Осы
уақытқа дейін сыйақы сомасы банкте арнайы шотта, салық ... ... ... ... ... ақы ... өмірлік жалдануға,
ауыстырушылыққа, беделдікке және жұмыс орнында дайындыққа негізделген.
Солай бола ... ... ... ... ... ... ... элементі-жұмысты жіктеу болып табылатын америкалық ... ... ... ... бұл ... қолданудың шектеуі бар. ... табы ... ... ... бірден-бір және басты критерий болып
келмейді. Бұрынғысынша жапониялық ... ... ... ... жапониялық менеджмент функционалды және тәжірибе шкаласы ... ... ... ... ... ақы жүйесінің басқа ерекшелігі
жұмыс классификациясы болып практикада ... ... ... ... ... ақының дәстүрлі жүйесінің негізінде
нақты жұмысшыға бағытталған, жасына,үздіксіз еңбек және білім тәжірибесіне
байланысты тарифтік ... ... ... алынған жеке жұмысшылар
анықтамасы тарифтік торға жинақталады. ... ... ақы ... төрт
көрсеткіш арқылы анықталады: жас, тәжірибе, ... ... және ... Осы ... жас және ... ... жеке ставка базасы
ретінде , ал кәсіби дәреже және ... ... жаңа ... ... ... етеді.
Қазақстанда еңбек ақыны ұйымдастыру. «Қазақстан Республикасының Еңбек
туралы» заңы 1999 жылдың 10 желтоқсанда ... Осы заң ... ... Әр адам жұмыс істеуге құқылы және қай салада ... өзі ... ... ... ... ... ... жалақыны бекітеді, әлеуметтік қорғауға алды. Жұмысшымен жұмыс
беруші арасындағы ара-қатынасты заңдастырды. Осы заңда көрсетілген құқықтар
мен міндеттемелер барлығына тең деп ... ... ... тасталды. Заңды көптеген түсініктер көрстілді. Осы заңның 7 тарауда.
70 бабына ... ... бап ... Жұмыс беруші осы заңға, жеке ... ... ... ... еңбегіне ақы төлеуге міндетті.
2. Қызметкерлердің еңбегін ақы мерзімдік, ... ... ... ... ... өзге де ... бойынша төленеді. Ақы төлеу еңбектің жеке
және ұжымдық нәтижелері үшін жүргізілуі ... ... ... ... ... саны мен ... ... белгіленеді.
Қызметкерлердің өндіріс тиімділігі мен жұмыс сапасын арттыруға
материалдық мүдделілігін күшейту үшін жыл ... ... ... сыйлық, сыйақы беру жүйесі және материалдық көтермелеудің басқа ... ... ... ... ... ... өзгерістердің бір бөлігі болды.
Үкіметтің бағдарламаларында ... ... ... және ... ... саясатымен бірге жүргізілді. Табыс саясаты өндірісті
ынталандыру үшін ... ... ... қойылған мақсаттар:
- Өндірістік және ... емес ... ... ... ... ... жүйені ары-қарай дамыту.
- Біріңғай тарифтік торды жаңарту.
- Еңбек ақыны уақытында берілуі
«Қазақстан Республикасы 2010 жылға дейін стратегиялық даму ... ... ... Осы ... июльде бюджеттік қызметкерлер
жалақылары 32 % өсуді көздейді, және ең төменгі жалақы 9200 ... ... ... ... ... еңбек ақысын төлеу
карточкалармен ала ... ... қоса ... есеп айырысу де
қарқынды дамып келеді. Кәсіпорындар көбісі ... ... ... Ал ... парламентте «жалақы кодексі» қарастыруда. Оны ... ... ... ... еді. ... ... реформасы әлі
де жүргізулі тиіс, жалақы төлеудің әлеуметтік жағдайды жоғарлату керек.
Еңбек ақыны ұйымдастыруды жақсартудың мақсаты- ... ... ... ... ... еңбек ақы негізінде өз еңбегімен
қажетті өмір деңгейін қамтамасыз ... ... Осы ... жету үшін
келесі ұсыныстар жүзеге асырылуы керек:
- еңбек ақыны ... ... ... жасау;
- еңбек ақы төлеу шеңберіндегі мемлекеттің кепілдігін көтеру;
- еңбек ақыны реттеуде ... ... ... ... ... ақы моделдерін дамыту;
- еңбек ақыны ... ... ... әлеуметтік төменгі
нормативтер;
- еңбек ақы ... ... жою, ... ... еңбек ақының жаңа тиімді жүйелерін енгізу;
- еңбек ақы төлеу туралы салықтық заңнамаларын өзгерту;т.б.
Меніңше, еңбек ақыны ... ... іс ... ... ақы көтеріліп, осыған ілесе тауарлар бағалары мен ... ... ... ... ... деген заңды сұрақ туындайды. Сондықтан
мемлекет нарықтық экономика жағдайына сай, ... ... ... де ... ... ... реттейтін болса, жақсы нәтижелер берер еді деп
есептейміз.
Әрине, герман, ... ... ... да ... ... ... оларды талдау пайдалы. Ол жаңа тұрғыда ... ... сай ... ... ... модельдерін іздеуге түрткі болады.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы бойынша орташа жалақы мөлшері 1999-2003 ... ... 2 747,4 ... өсіп отырса, ал Республика бойынша мұнай
саласындағы 1999-2003 жылдар арасында орташа айлық жалақы жылына 11 ... өсіп ... ... ААҚ –ы ... ... жылдар
арасында орташа айлық жалақы 2 993,7 теңгеге өсіп отырды.
Еліміздің әлеуметтік экономикалық жағдайында соңғы 2-3 жылда жалпы
экономикалық және ... ... ... оң ... ... ... Атап айтқанда, еліміздегі экономикалық өсудің жоғары қарқыны тек
шикізат ресурстарына ... баға ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп өнімінің көлемінің артуы , ... ... оң ... ... ... ... саласының
ұлғаюы сияқты ішкі факторлар мен қатар инфрақұрылым салаларының ... ... ... ... 2003 ж. ішкі ... өнім 9 пайызды ... ... ... ... 8,4% артты. Мұның барлығы халықтың тұрмыс
деңгейінің көтерілуіне ... әсер ... ... ... ... ... Еңбек нарығында жұмыс күшіне сұраныс тұрақты болған сайын жұмыссыздық
деңгейі төмендеп ... ... ... ... ... және жан ... орташа табыс 15 пайызға өскен, ал осы орайда нақты көрсеткіш
индексі 7 пайыздан аса ... ... өсу ... жағынан Қазақстан
ТМД елдері арасында көш бойы алда. Атап айтқанда, ішкі жалпы өнімнің ... ... төрт жыл бойы ... ... ... жылдардағы
кезеңде экономикалық өсу жиынтығы 49 пайызды құрады
Биылғы жылы мемлекеттік кәсіпорындар қызметкерлерінің еңбек ақылары
мен ... ... ... ... ... қызмет
жасайтындардан әлі де біршама, ... 3,5-4 ... жуық ... ... ... ... ... болса, бұл салада қызмет жасайтын
отбасыларының саны облыс ... 30%-н ... ... ... және оның үстіне ай сайын еселеп өсіп отырған коммуналдық төлемдерді
ессептегенде-қазіргі еңбек ақы әрбір отбасының жан ... ... ... әлдеқайда төмен. Біздіңше еңбек ақыны реттеу мемлекеттік іс болуға
тиісті. Еңбек ақы көтеріліп, осыған ... ... ... мен ... ... қандай қорытынды шығады деген заңды сұрақ туындайды.
Сондықтан мемлекет нарықтық экономика жағдайына сай, қалай болған ... ... ... ... ... реттейтін болса, жақсы нәтижелер берер ... ... ... ... ақы ... өсуі - өндірілген өнімге
байланысты артатынын анық ... ... ... ... ... қорытынды - бүгінгі жас ұрпақтың ертеңгі күннің
тыныс – тіршілігіне толықтай сеніммен қарауларына ... ... ... ... жырдардағы Қазақстан ... ... ... ... ... ақы төлеу саясатындағы
жағдайларды ... тыс ... ... ... ... ... нәтижесінде мемлекет еңбекті
мөлшерлеу мәселелерін шешуден тыс қалды.
Қазіргі жағдай ... пен оның ... ... ... ... Бұл жұмысшылар тобының квалификациялық ... ... мен ... ... ақы ... өзгеруі нәтиже
әкелмейді. 2002 жылғы нәтижелері бойынша «Қаражанбасмүнай» ААҚ-ғы ең
жоғарғы номиналды еңбек ақы ... ... ... ... ... ... бұл ауыл шаруашылығымен (6851 теңге) салыстырғанда 11,5 есе
артық
«Қаражанбасмұнай» кәсіпорынында мұнай өндіру ... ... ... өсіп ... ... жергілікті және республикалық
бюджет қоры да артады. Кен ... ... ... ... ... ... ақы ... жоғарылап, жаңа ғылыми-техникалық
жетістіктерімен қамтылған.
Кәсіпорынның экономикалық әл-ахуалы оның жыл ... ... ... Осы ... ... мен ... пайдалана
отырып, таза табыс көлемінің жыл сайын бірнеше ... ... ... ... ақы ... анықтауда көптеген
келеңсіздіктер байқалаады. 2002 ... ... ... сәйкес
өндірістегі ең жоғарғы орташа айлық еңбек ақы темекі ... ... ... ... ... ал тері ... киім тігуде -5780 теңге
құрайды. Байқап отырғандай осы көрсеткіштер арасындағы ...... ... ... ... ақысы кәсіпорындағы
орташа еңбек ақы мөлшерінен 20-30 және одан да көп есе артық. Сонымен қоса,
ортақ ... ... ... ... жүйенің болмауы жыл сайын
арадағы диспопорция ұлғайып келуде. Еңбек ақыны жасырын ... кең ... ... ... ... ақы ... ... байқалады. 2002 жылдың қорытындылыры бойынша ең ... ... ... ... (41501 теңге), Маңғысьтау облысында (39391 теңге), ... ... ... ақы Ақмола облысында (12424 теңге), Жамбыл облысында
(13555 ... ... 3,3 есе ... ... ... ... экономикалық деңгейін еңбек ету құны
мен объективті факторы ретінде ... ... ... қолданылған
аймақтық коэфициенттер ауыр және ... ... ... ... ... тасталғаны заң жүзінде бекітілді.Бұл мәселелердің шешімі
жұмыс беруші құзырына берілген.
Еңбек ақыны ұйымдастыруды жақсартудың мақсаты- ... ... ... ... ... ... ақы ... өз еңбегімен
қажетті өмір деңгейін қамтамасыз етуді қолдау. Осы ... жету ... ... ... ... ... ... ақыны реттеуді нарықтық механизмін жасау;
- еңбек ақы төлеу шеңберіндегі мемлекеттің кепілдігін көтеру;
- еңбек ақыны реттеуде ... ... ... ... ... ақы ... дамыту;
- еңбек ақыны ұйымдастыруды жақсарту мақсатында әлеуметтік төменгі
нормативтер;
- ... ақы ... ... жою, азайту шаралары;
- еңбек ақының жаңа тиімді жүйелерін енгізу;
- ... ақы ... ... ... ... ... еңбек ақыны реттеу мемлекеттік іс болуға тиісті. Еңбек ... ... ... тауарлар бағалары мен әртүрлі төлемдер көбейгенінен
қандай қорытынды шығады деген заңды сұрақ туындайды. Сондықтан мемлекет
нарықтық ... ... сай, ... болған күнде де еңбек ақыны
тәртіпке келтіріп реттейтін болса, жақсы ... ... еді ... еліміздегі еңбек ақы қорының өсуі- өндірілген өнімге
байланысты артатынын анық ... ... ... келтірген
дәйектемелерден шығатын қорытынды- бүгінгі жас ... ... ... толықтай сеніммен қарауларына мүмкіндіктер болады деп
пайымдай ... ... ... ... Республикасындағы еңбек туралы ҚР-ның Заңы, Алматы; Юрист-
2005 ... ... ... заработная плата, гарантии и компенсационные выплаты
работникам/Досье бухгалтера /№1 (25) ,январь-февраль 2003г.
3. Условия труда/ ... в ... ... 2004
г./
4. Условия труда/ Труд-Зарплата-Пенсия в Казахстане/№21(25) / 2005 г./
5. Оплата труда в бюджетных учреждениях /ББ-Отраслевые и иные ... и ... ... ... ... Г.Д. ... ... и газовой промышленности»;КазЭУ,
2004 г;
7. Алехина О. Стимулирующий эффект систем заработной платы // ... ... – 1997. - № 1. – С. ... ... О., ... А. ... ... Алматы «Санат»,1997.
9. Дурановская Г.Г Заработная плата : порядок ... ... ... Б.Г. ... ... ... и ... г.
11. Аманиязова Г.Д. «Экономика нефтяной и газовой промышленности»;КазЭУ,
2004 г;
12. Численность работников и фонд ... ... ... по ... ... за 2001-04гг./
13. Бухгалтерские балансы/ Финансовая отчетность ОАО "Каражанбасмунай за
2001-04 гг./
14. Оплата труда в ... ... ... ред. К. Абдиева,2004г.
15. Казахстан:Доклад о нац. ... ... ... ... ... банк,1997г.
16. Статистический ежегодник-2004/ Стат. Агенство РК,2005г
17. Промышленность РК и его ... ... г: ... ... 2000 г;
18. Нефть и газ: Сборник нормативных правовых ... ... 2003 ... ... ... ... болатын сұра-
ныс пен ұсыныс
Кәсіпорын үшін ресурс
тың пайда
лылығы
Баға бойын-
ша еңбекке сұраныс ... емес ... ... ... шаралары
Жұмыс беруші
лер мен кәсіп
одақтар арасы
ндағы қатынас
тар күші
Кәсіпорын ... ... ... және жұмысшының жеке еңбек үлесі
Ресурстардың өзара орын басуы
Тұтынылатын тауар және қыз
метке бағаның өсуі
Еңбек ақының тарифтік жүйесі
Минимальды тұтыну ... ... ... ... салу ...

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет
Мұнай саласында еңбек ақы төлеу ерекшеліктері49 бет
Мұнай және газ саласындағы терминологиялық өрістің ерекшелігі93 бет
Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму проблемалары110 бет
Қазақстан Республикасында мұнай газ кешенін мемлекеттік реттеу81 бет
Еңбек ақы бойынша есеп айырысулардың есебі мен талдауы94 бет
Кәсіпорында еңбек ақыны ұйымдастыру60 бет
Нарық жағдайында еңбек ақы төлеуді ұйымдастыру59 бет
Нарық жағдайында еңбек ақының теориялық негіздері33 бет
Нарық жағдайында кәсіпорында еңбек ақыны төлеуді басқару58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь