Меншік құқығының жалпы құқықтың сипаттамасы

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.тарау. Қазақстан Республикасы меншік туралы заңдарының даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

2.тарау. Меншік құқығының жалпы құқықтың сипаттамасы
2.1. Меншік құқығының түсінігі және мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.2. Меншік құқығына ие болу негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

3.тарау. Меншік құқығының түрлері
3.1 Жеке меншік ұғымы және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
3.2 Мемлекеттік меншік ұғымы мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30

4.тарау. Меншік құқығын қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
Қолданылған нормативтік.құқықтық актілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................
............................................3
1-тарау. Қазақстан Республикасы меншік туралы заңдарының ... ... ... ... ... ... ... құқығының ... ... ... ... ие ... Меншік құқығының түрлері
3.1 Жеке ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жұмысының тақырыбы, қазіргі уақыттағы өте
өзекті мәселенің бірі болып табылады. Сондықтан да біз азаматтық-құқықтың
маңызды ... - ... ... ... оның ... мен ... ... талдаулар жасап, азаматтық және шаруашылық істері
бойынша сот практикасын қолданып, оның даулы ережелері ... ... жазу ... ... ... 30 ... 1995
жылы қабылданған Конституциясы, Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
және басқа да нормативтік-құқықтық ... осы ... ... ... әдебиеттері мен экономикалық әдебиеттер қолданылды.
Жұмыстың көлемі 37 беттен тұрады. Жұмыста меншік құқығының құқықтық
аспектілерін кешенді ... ... ... туралы заңдардың дамуының
теориялық проблемаларына назар аударылды.
Бітіру жұмысын жазу ... ... ... ... құқықтық және экономикалық реформалар басты назарда болды.
Кіріспе
Қазақстан Республикасы бүгінгі күнде нарықтық дамудың ... ... ... Бұл жаңа ... ... өмірімізді, ең алдымен құқықтық
жүйеде түбірімен өзгерістер енгізуді талап етуде. Осы себептерге байланысты
Қазақстанның нарықтық ... жаңа ... ... ... Елде жеке ... ... ... ол даму үстінде.
Экономикада және мемлекеттік басқару жүйесінде түбірлі өзгерістер болып,
жекешелендіру процесі өтуде және ... ... ... әр түрлі
аясында белсенді қатысуда. Сондықтан мүліктік және жеке ... ... ... ... азаматтық-құқықтық реттеуді талап етеді.
Осыларға байланысты біз азаматтық-құқықтың маңызды институты меншік
құқығын, оның даму ... ашып ... ... ... ... ... салыстыра отырып талдаулар жасауға, сондай-ақ
азаматтық және шаруашылық істер бойынша сот ... ... ... ... ... ғылыми ойлардың ахуалын көрсетуге, оның даулы
ережелерін ... ... ... ... жаңа ... ... тырыстық.
Бітіру жұмысында көрнекті отандық ғалымдар М.К.Сүлейменов, Ю.Г.Басин,
Ғ.И.Төлеуғалиев, А.Г.Диденко, О.Қ.Ихсанов, Ә.Е.Бектұрғанов, Н.Б.Мұхитдинов
және тағы басқа ғалымдар еңбектері мен шет ел ... және ... ... қолданылды.
Жұмыста меншік туралы Қазақстан Республикасының заңдарының даму
тарихы, меншік құқығының ... мен ... ... ... ... ... меншік құқығының түрлері, меншік құқығын қорғау мәселелері
қарастырылды.
1-тарау. Меншік ... ... ... ... ... Республикасының ұлттық меншік құқығының қалыптасуы өте қиын
жағдайлардан өткендігі белгілі. Бұрынғы КСРО азаматтық заңдары жеке ... ... ... ... ... және ... деп
есептеді. КСРО Конституциясы социалистік ... үш ... ... болатын: мемлекеттік, колхоздық-кооперативтік, кәсіподақтардың
және басқа да ... ... ... мен ... социалистіктен
туындайтын жеке меншік[1].
Осымен бірге, КСРО-да ұзақ уақыт бойы ... ... ... жеке ... ... ... қамтамасыз етілді. Жеке
меншік тиісті құқықтық деңгейде қорғалмады және ... ... ... басында ғана "мемлекеттік меншік" түсінігінен бас
тарту процесі басталынды. КСРО Конституциясының 10-бабы негізінде ... 14 ... ... ... және 1990 ... 6 ... КСРО-
ның Меншік туралы Заңына сәйкес меншік мынадай түрлерге бөлінді: ... ... ... және ... Конституциясының 11-бабына сәйкес мемлекеттік меншік барлық кеңес
халқының жетістігі деп есептелінді. Мемлекеттік (жалпыхалықтық) ... ... ... ... ... құрады, бұл біртұтас болып
табылып, мемлекет оның жалғыз субъектісі болды. КСРО-дағы меншік ... ... 22, ... жерді және басқа да табиғи объектілерді мемлекеттік
және басқа да объектілер қатарына жатқызбады. Бұл ... бір ... және ... ... болды, сондықтан мұндай жағдай меншік
субъектілерін индивидуализациялауға айқын ... ... ... ... ... иесі бола ... ... "Жалпы
игілік" түсінігі бұл мүліктік иесіздігін сипаттады, өйткені ... ... ... жеке ... тиесілі болмады. Мұндай құбылысқа
қазақтың "ортақ ... ... ... ... ... ... өте ... баға болды. Сондықтан "халық игілігі" деп заңдарда бекітілген
категорияның, алғашқы кезден-ақ болашағы ... еді. Сол ... ... ... да ... ... деп ... танығанымен, "халық"
түсінігіне нақтылы анықтама бермеді. Экономикалық мағынада, егер ... - ... ... ... оның ... бөлігі өздігінен меншік
иесі бола алмайтындығы белгілі. ... ... ... ... ... осының нәтижесінде мемлекеттік меншік
нарықтық қатынастардан шығып ... Бір ғана ... ... тауарсыз
экономика тән болды. Мәні ... ... ... ... ... болған жоқ, оның жекелеген бөліктері (заңды тұлғалар ... ... ... меншік туралы Заңына бұрынғы "жекеменшік" ұғымы орнына ... ... ... енгізілді. Заң әдебиеттерінде көрсетілгендей,
"...частная собственность была не ... ... ... а было лишь ... ... ... ... даму шарттары мен бекімденуін
қарастырған, ... ... ... ... және ... қаржыландыруы
концепциясында индивидуальді меншікті жеке және ... ... ... ... ... ... бөлу идеясы
ұсынылды.
1991 жылы 12 желтоқсанда қабылданған Қазақ ... ... ... ... рет ... ... ... құқығының негізгі принциптерін және
түсінігін бекітті, Қазақ КСР-нің жерге және ... да ... ... меншік құқығын жариялады. Басқа барлық меншік республикалық меншік
болып жарияланды, бірақ бұкілодақтық меншік пен оны ... ... ... алу және ... ... заңның 3-бабы былайша
нақтылы: "Республика территориясындағы ... ... ... оның ... табылады және оның юрисдикциясына өтеді". Қазақ КСР-і өз меншігінен
КСРО меншігін, республикалық және ... ... ... КСР-нің "Қазақ КСР-індегі меншік туралы" Заңының пайдалы жағы ... ... ... онда былай деп көрсетілген еді: "Азаматтар меншігі
табыс әкелмейтін жеке және рухани мұқтаждықтарды қанағаттандыру үшін ... ... ... жеке ... ... ... Заңның кейбір ережелері
елеулі түзетулер енгізілуді талап етті. Мысалы, мемлекеттік меншік ... ... ... ... халық депутаттары кеңесі танылды. Ал
мүліктің иесі ретінде Кеңестер ... ... ... ... құрылымдар түсуі қажет. Бұл Заңда сондай-ақ, дұрыс ... де ... ... ... ... ... ... коммунальды
меншіктің субъектісі болып танылмады (Заңның 19-бабы).
Қазақ Кеңестік ... ... ... ... ... үш нысаны бекітілінді: азаматтар меншігі, ұжымдар меншігі және
мемлекеттік меншік. Заңның 24-бабына сәйкес жерге ... тек ... ол тек ... ... ... өмір бойы иеленуге берілуі
мүмкін болды. Бұл заңда ... рет ... ... бекітілінді (толық
шаруашылық жүргізу құқығы және басқалар).
Меншікке байланысты жағдайлар 1994 жылы 27 желтоқсанда қабылданған
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және 1999 ... ... Азаматтық Кодекстің жаңа Ерекше бөлімінің ... ... ... ... ... ... заңдар азаматтық-құқықтық ғылымдағы және меншік құқығы
саласындағы жетістіктер өте жоғары ... ... Ол ... ... елдердің заңдарына сәйкес деңгейде берді. Азаматтық ... ... ... ... ... құқығы туралы негізгі, орталық заң
актісі болды.
2-тарау. Меншік құқығының түсінігі
2.1. ... ... ... және мазмұны
Меншік туралы мәселе кез-келген қоғамның өзекті және ... ... ... ... ... құқық институты ретінде
қарастырғанда оның ... ... ... ... ... ... ... және материалдық игіліктерді иеленуге және
пайдалануға байланысты қоғамдық ... ... деп ... меншік статистикалық тұрғыда өндірістің шарты болып табылатын
белгілі ... ... ... ... және ... ... ... қасиеттерін алу, оны иелену (заттарды өндіріс ... және ... ... ету) түсініледі. Құқық нормаларымен реттелінген
меншіктің экономикалық қатынастары меншік құқығы нысанына ие болады.
Заң ғылымдары меншікті мынадай мағыналарда ... 1) ... ... мағынада; 2) меншік құқығы субъективтік мағынада. Мәселе
материалдық игіліктерді иелену, пайдалану және ... ... ... ... азаматтық құқық нормалары (кодекс, заңдар және басқа
да нормативтік ... ... ... ... ... ... ... объективтік марынада көрінеді, бұл меншіктің құқықтық институтын
құрушы нормалар жиынтығы.
Ал мәселе ... заң ... ... танылатын және қорғалатын
өзіне тиесілі мүлікті өз ... ... ... және оған ... ... ... бұл меншік құқығының субъективті мағынасын білдіреді.
Меншік құқының анықтамасы Азаматтық Кодекстің 188-бабында берілген:
"Меншік құқығы дегеніміз субъектінің заң ... ... ... ... ... ... мүлікті өз қалауынша иелену, пайдалану және оған
билік ету ... Бұл ... өте дәл ... ... ... ... ... құқық субъектісіне өз қудалауынша иелену, пайдалану ... ... ету ... ... ... ... ... заң құжаттары
арқылы танылған мүлікке оның өз ... ... етуі ... ... Бұл ... ... өте ... атап көрсетеді: "...ключевой
фразой в определении права собственности является по своему ... ... ету ... оның ... табиғи қасиеттерін алуды, оған ... ... ... оған ... етуді, біреуге беруді және жойып
жіберуді білдіреді. Сондай-ақ Азаматтық Кодекстің 188-бабы ... ... ... оның ... болмайтындығын білдіреді, сондықтан ол
заңдармен анықталуы ... ... ... ез ... ... асыруы
басқа тұлғалар мен мемлекеттің құқықтарын бұзбауға тиіс. Қазақтар мен заңды
мүдделерді бұзушылық ... ... ... меншік иесінің өзінің
монологиялық және өзге де ... ... ... қиянат жасаудан
көрінуі мүмкін. Меншік иесі өз құқықтарын жүзеге асырған кезде азаматтардың
денсаулығы мен айналадағы ортаға келтірілуі мүмкін ... жол ... да ... ... Иелену, пайдалану және билік етумен қатар,
меншік құқығының тағы бір ... ... оны заң ... ... да
болып табылады, бұл құқық бөтеннің құқығына тәуелді емес, меншік иесі оның
мүлкіне әсер ... ... ... тиым салуға құқылы оны сақтауға және
қорғауға және бұл құқықтар бұзылған жағдайда оны ... ... ... ... ... ... үшін ... орнын толтыруға.
Азаматтық Кодекстің 188-бабыңың 1-тармағына сәйкес, меншік құқығының
мерзімі шексіз. Мүлікке меншік құқығы Азаматтық Кодексте көзделген негіздер
бойынша ғана ... ... ... ... ... ... ... өз мүлкіне иелену, пайдалану
және оған билік ету құқығы ... ... ... ... ... ... болып табылады және олардың әрқайсысы шектелген бірлікте
бұл құқықтың мазмұнын сипаттайды. Меншік иесі бұл аталған ... ... ... үшеуін де үшінші тұлғаларға, меншік иесі болып қала ... ... бере ... заң ... ... ... ... талаптарын
қанағаттандыру үшін меншік иесінен мәжбұрлі түрде ... ... ... ол ... үш ... да айырылады. Дегенмен, мұндай жағдайда ол
меншік иесі болып қала отырады, егер ол мүлікті сатқанша қарыздарының ... ... ол ... ... ... ... ... бөлігіне
меншік иесі болып қалады.
Иелену құқығын заң мүлікті іс жүзінде ... ... ... заң
жүзінде қамтамасыз ету деп береді. Бұл меншік иесіне затқа үстемдік ... ... ... ... ... ... үшін ... алғышарт
құрайды.
Заң иеленуді былайша бөледі: заңды және заңсыз, адал ниетпен және арам
ниетпен иеленуші. Иелену ... ... ... егер ол құқықты негіздерде
алынса, ... ... ... ... ... егер оны күштеу, жасырын
немесе талап ету мерзімі өткеннен соң оны ... ... ... егер мүлікті иеленуші ол заттың заңсыздығы ... ... ... ... ... адал ... иеленген болады. Ал иелену арам ниетпен
иеленген болып табылады, егер ол ... ... ... оның заңсыздығын білсе
және білуге тиіс ... ... ... иесі ... ... бірақ өзінің жеке
қозғалмайтын мүлкіндей он бес жыл бойы, не өзге мүлікті кем дегенде бес жыл
адал, ашық және ... ... ... ... заңды тұлға ол мүлікке меншік
құқығын (иелену ... ... ... ... ... және өзге де ... ... құқығы Бұл мүлікті иелену
көнелігіне сәйкес алған тұлғада осындай тіркеу кезінен бастап пайда болады.
Мүлікке меншік құқығын алғанға ... ... өз ... иеленуші
азамат немесе заңды тұлға өз иелігін мүліктің меншік ... ... ... заң ... ... ... көзделген өзге де
негіздерге сәйкес оларды иеленуге құқығы жоқ үшінші жақтардан қорғауға
құқылы[6]. ... ... ... ... ... құқығының құрамдас
бөлігі ретінде ерекшеленеді.
Пайдалану құқығына келсек, пайдалану құқығы дегеніміз ... ... ... ... ... ... ... табудың заң жүзінде
қамтамасыз етілуі. Пайда кіріс, өсім, жеміс, мол алу және өзге ... ... ... ... жай ... ... білу ... Пайдалану
құқығы - бұл затты қолдану құқықпен қамтамасыз етілген, субъективті меншік
құқығының құқығы. Пайдалану - бұл осы ... ... ... ... ... ... оны ақырына дейін тұтыну, нақтылы табыс алу (жеміс алу).
Меншік иесі ... өз ... ... ... ... ... ... қажет. Дегенмен, Конституцияның 6-бабы, ... ... және оны ... ... иелігіне қарама-қайшы келмеуін
бекітеді.
Билік ету құқығын қарастырсақ, билік ету құқығы дегеніміз мүліктің заң
жүзіндегі тағдырын белгілеудің заңмен ... ... ету ... - бұл ... ... ... ... заңдық
мәмілелер жасау құқығы. Меншік иесі өзіне тиесілі ... ... өз ... кез-келген әрекеттер жасауға, соның ішінде бұл мүлікті ... ... ... ... ... өзі ... иесі болып қала
отырып, оларға мүлікті иелену, пайдалану және билік ету ... ... ... ... ... ... және оған басқа да
әдістермен ауыртпалық түсіруге, оларға өзгеше ... де ... ... жағдайларда билік ету құқығы тек мемлекет келісімімен ғана
жүзеге асырылуы мүмкін. Мысалы, әрекет қабілеттілігі шектелген ... ... ... ... үшін мәміле жасау кезінде оның заңды өкілінің келісімі
талап ... ету ... ... иесі ... табылмайтын тұлғамен де жүзеге
асуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... не ... иесімен
жасалынған шарт бойынша жүруі мүмкін. Мысалы, ... жол ... жүк ... алмайтын болса, оны басқа тұлғаға береді.
Меншік иесі өз меншігінен тек ... ... ... егер ... ... ... ... қарастырылмаса, өзіне тиесілі мүлікке
сәйкес ауырлықтарға да ие ... және бір ... ... бұл ... ... ... ... мүлік заңды түрде үшінші жақтарда болса, ... ... ... күтіп ұстауға жұмсалған шығындарын, егер шартта өзгеше көзделмесе,
меншік иесі өтеуге ... Ал ... ... және ... ... ... жұмсалған шығындары өтелмейді.
Иеліктен айырылған заттардың кездесйсоқ жазылу ... ... ... егер заң ... ... ... ... белгіленбесе, сатып
алушыда меншік құқығы пайда болумен бір мезгілде соған көшеді.
Егер иеліктен ... адам ... беру ... ... ... болса немесе сатып алушы оларды қабылдау мерзімінің
өткізіліп ... ... ... ... ... ... ... қаупін мерзімін өткізіп жіберген тарап көтереді.
2.2. Меншік ... ие болу ... ... ... ... ... әр түрлі негіздер бойынша
ие болуы мүмкін. Азаматтық кодекстің 235-бабы меншік құқығының ... ... ... арналған. Дегенмен, заң белгілі бір шектеулі тізімдері
негіздерді бекітпейді, яғни меншікке ие болудың басқа да ... ... ... ... ... ... ... күшіне сәйкес
алынуы мүмкін, осылармен заң оның пайда болуын байланыстырады. Бұл заңдық
фактілер негіздер деп аталынады[7].
Меншік ... ие ... ... және ... негіздерінің шектерінің
критерийлеріне не жатады, бір жағдайда ерікті, ал екінші жағдайда ... ... ал ... ... беріледі[8].
Азаматтық Кодекс алғашқы негіздерге мыналарды жатқызады: ... ... жаңа ... затқа меншік құқығы (135-қ, 1-т, 136-6),
өндеу (237-6), ... ... (240-6), ... не ... ... ... ... меншікке айналдыру (241-6), иесіз заттар ... ... ... ... (244-6), олжа (245-6), ... жануарлар (246-
6), меншік иесінен алынған затты иелену (248-6), көмбе ... ... ... ... ... ... негіздері көбінесе
шарттар болып табылады, сондай-ақ мұрагерлік, заңды ... ... ... ... ... ... ... меншікті
мемлекет меншігіне айналдыру, жекешелендіру, реквизициялау және ... ... алып ... байланысты қозғалмайтын мүлікті иеліктен айыру,
күтімсіз ұсталған мәдени немесе тарихи қазыналарды ... алу және ... ... да негіздер жатады.
Енді меншік құқығының пайда болуының бастапқы негіздерін қарастырсақ.
Азаматтық кодекстің 235-бабының ... ... ... ... ... негізінің бірі ретінде "жаңа ... ... ... ... немесе жасаған тұлғаға тиеді" деп бекітеді. Мұнда меншік құқығы
бұрын болмаған затқа пайда болады. ... иесі оны ... ... адам ... егер ол ... ... ... өзгеше
көрсетілмесе. 236-бапқа сәйкес, салынып жатқан үйлерге, құрылыстарға, өзге
де мүліктік ... ... ... ... ... ... меншік құқығы осы мүлікті жасау ... ... ... пайда
болады.
Егер заң құжаттарында немесе шартта құрылысы ... ... алу ... болса, онда тиісті мүлікті жасау осылайша қабылдап
алынған кезден бастап аяқталған ... ... ... мемлекеттік тіркеуге тиіс реттерде, оған меншік
құқығы осылайша тіркелген кезден бастап пайда болады.
Бастапқы негізге заң мүліктерді ... ... ... ... өнімдер және табыстарды да жатқызады, яғни ... ... ... ... ... ... алынған туам, егер
заңдарда немесе мүлікті пайдалану туралы шартта ... ... ... ... ... ... адамға тиесілі болады.
Меншік құқығын алудың бастапкы негіздерінің бәріне өңдеу де ... ... ... ... ... жаңа зат ... шығарады. Шартта
өзгеше көзделмегендіктен, адам өзіне ... емес ... ... ... жаңа қозғалатын затқа, меншік құқығын материалдардың
меншік иесі алады.
Алайда, егер өңдеу құны материалдардың құнына ... асып ... ... меншік құқығын адал жұмыс істеп, өндеуді өзі үшін ... ... ... Сондай-ақ, егер шартта өзгеше ... өз ... ... меншік құқығын алған материалдардың меншік иесі ол затты
өңдеуді жүзеге ... ... оның ... ... ал ол адам жаңа ... ... алған ретте соңғысы материалдардың меншік иесіне олардың
құнын қайтаруға міндетті.
Өңдеуді жүзеге асырған ... ... ... ... айырылған меншік иесі жаңа затты өз меншігіне беруді және
өзіне келтірілген залалдардың орнын толтыруды талап етуге ... ... ... ... болу ... бірі ... не
аулауға арналған көпшілік қолды ... ... ... да ... жергілікті әдет-ғұрыпқа немесе меншік иесі берген жалпы рұқсатқа
сәйкес ормандарда, бөгендерде немесе басқа аумақта жидек ... ... аң ... ... да ... жинауға немесе аулауға берілген
ретте, тиісті заттарға меншік құқығын ... ... және ... ... адам ... ... иесі бас тартқан заттарға меншік құқын алу туралы, олжа
туралы, қараусыз жануарлар туралы және ... ... ... ... ... ... сәйкес иесіз қозғалмалы заттарға меншік құқығы
алынуы мүмкін. Меншік иесі жоқ немесе меншік иесі ... зат не ... оның ... ... бас ... зат иесіз болып табылады.
Иелену көнелігі бойынша меншік құқығына ие ... ... ... "өз жеке ... секілді иелену, адалдылық, ашықтылық, үздіксіздік
және мерзім болып табылады, яғни жай ғана меншікті ұстау ... заңи ... ... ... Кодекстің 240-бабына сәйкес меншік иесі болып
табылмайтын, ... ... жеке ... ... он бес жыл ... не
өзге мүлікті кем дегенде бес жыл адал, ашық және ... ... ... ... ... ол ... меншік құқығын (иелену көнелігін) алады.
Мемлекеттік тіркеуге жататын ... және өзге де ... ... бұл мүлікті иелену көнелігіне сәйкес алған тұлғада осындай тіркеу
кезінен бастап пайда болады. Иелену ... ... ... немесе
заңды тұлғаның өздері құқықты мирасқорлары болып табылатын тұлғаның осы
затқа ... ... ... бәрін өз иелігіне қосып алуына болады. Сондай-
ақ, тағы бір айта ... ... ... ... меншік құқығын алғанға
дейін оларды өз ... ... ... өз ... ... меншік иелері
болып табылмайтын, сондай-ақ заң құжаттарында немесе шартта көзделген өзге
де негіздерге сәйкес оларды иеленуге ... жоқ ... ... ... ... оның ... Азаматтық Кодекстің 260-263-265-
баптарына ... ... ... ... ... ... иелену көнелігі
мерзімінің өтуі тиісті талаптар бойынша талаптық ... ... ... ... ... ... оның меншік құқығын танудан бас тартылған ... ... ... меншік иесіне айналады. Осылармен қатар меншік
құқығынан бас тарту мақсатымен ... иесі ... ... немесе қалдырып
кеткен қозғалмалы заттар иелену көнелігіне сәйкес Азаматтық Кодекстің 243-
бабы ... ... ... меншігіне айналдырылуы мүмкін. Ал Азаматтық
Кодекстің 250-бабына ... ... ... ... ... ... бас тарта алады, бұл жөнінде ол жариялауы, не оған билік ... ... ... ... да ... жасайды.
Өз бетімен салынған құрылыс. Заңдарда белгіленген тәртіппен осындай
мақсаттарға арнап бөлінбеген жер ... ... ... ... алынбай салынған тұрғын үй, басқа қора-қопсы, құрылыс немесе өзге де
қозғалмайтын мүлік өз ... ... ... ... табылады. Ал өз
бетімен құрылыс салуды жүзеге асырған адам оған ... ... ... ... тиесілі емес жер учаскесіне құрылысты жүзеге асырған адамға
бұл учаске салынған құрылысты орналастыру үшін осы ... ... ... ... ... өз ... ... құрылысқа меншік
құқығы танылады. Сот сондай-ақ құрылыс салынған жер учаскесі өзінің заңды
пайдалануында болған ... өз ... ... ... ... құқығын
тануы мүмкін. Бұл ретте құрылысқа меншік құқы танылған адам оны ... ... сот ... мөлшерде құрылысқа жұмсалған шығындарды
өтейді.
Егер құрылысты сақтап қалу басқа адамдардың ... және ... ... бұзуға әкеліп соқтырса, не азаматтардың өмірі мен
денсаулығына қауіп төндіретін болса, аталған адамдардың өз ... ... ... ... танылмайды. Ерекше ... ... ... ... отырып өз бетімен салынған құрылыс сот
белгілеген мөлшерде құрылыс шығындары өтеле отырып, ... ... ... ... ... ... алушы бұл туралы оны ... ... ... ... ... оны ... ... бар өзіне белгілі басқа
адамдардың біреуіне дереу хабарлауға және табылған затты оған ... зат ... ... ... ... табылған болса, ол сол үй-
жайдың немесе көліктің иесі болып табылатын адамға ... ... Ал ... ... ... ... бар ... өзі немесе оның тұрған жері туралы
белгісіз болса, затты ... ... олжа ... ... ... жергілікті
атқару органына мәлімдеуге міндетті. Тез бұзылатын затты немесе сақтауға
кететін шығындар онын ... ... ... ... ... ... ... растайтын жазбаша дәлелдемелер алып, сата алады. Табылған затты
сатудан түскен ақша ... және ... ... ... ... бар ... ... бұл заттың өзі үшін белгіленген тәртіп пен ... ... ... ... тиіс.
Затты тауып алушы оны жоғалтқан немесе бүлдіргені үшін өзінің жасыру
ниеті ... ... ... абайсыздық жасаған ретте ғана және сол заттың
құны шегінде ... ... олжа ... ... немесе жергілікті атқару органына
мәлімдеген кезден бастап алты ай өткенше жоғалған ... ... ... ... адам ... және затқа өзінің құқығы туралы оны ... ... ... ... ... ... органына мәлімдемесе, затты тауып алушы
оған меншік құқығын алады.
Затты тауып алушы затты алуға заңды құқығы бар ... зат ... ... ... ... алуға құқылы. Ал егер табылған зат оны
алуға ... ... бар адам үшін ғана ... ... ... мөлшері
тараптар есептеп шығарған баға бойынша белгіленеді. Егер затты тауып ... олжа ... ... міндетін орындамаса немесе олжаны жасырып
қалуға өзге де ... ... ... ... ... ... жануарлар. Қараусыз жануарларға меншік құқын алу олжаны алу
нормаларына өте ұқсас. Қараусыз ... ... ... ... және басқа да үй
жануарларын немесе қолға үйретілген жануарларды ... ... адам ... ... ... ал егер оның өзі ... тұрған жері белгісіз
болса, осындай жануарларды ұстаған кезден бастап үш күннен кешіктірмей бұл
туралы милицияға немесе ... ... ... ... ... егер ... малы мен ірі қараны ұстап алғаны ... ... ... алты ай ... және ... үй ... ... екі ай ішінде
олардың меншік иесі табылмаса және оларға өзінің құқығы туралы мәлімдемесе,
бұл жануарларға меншік ... ... ... және ... ... Айта кететін бір жай, қараусыз немесе қаңғып жүрген малды немесе
жануарларды ұстап алған адам ... ... ... ... төлеуді талап
етуге құқылы.
Көмбе. Қазақтың әдет-ғұрып құқы нормалары бойынша жер иесінің меншігі
болып есептелінбеді, ол оны ашқан ... ... ... және ол ... ... ... сондай-ақ оның белгілі бір үлесін беруге міндетті
болмады[10]. Ал ... ... ... ... ... яғни ... немесе басқа әдіспен жасырылған, меншік иесін анықтау мүмкін
болмайтын не ... ... ... ... ... аңшы ... өзге ... заттар көмбе жасырылған жер учаскесі иесінің немесе ... ... және ... ... адамның, егер олардың арасындағы
шартта өзгеше белгіленбесе, меншігіне тең ... ... Ал егер ... ... ... ... көмбе меншік иесіне берілуге тиіс.
Меншік иесінен алынған ... ... ... ... ... негіз
бойынша иеленуге жатады. Егер адам заң құжаттарында белгіленген тәртіп пен
жағдайлар бойынша ... ... ... ... ... ... иеленсе,
бұл адам мүлікке меншік құқығына ие болады.
Жоғарыда аталып өткенде ... ... ... ие болу ... ... ... ең көп тараған түрі заттарды иеліктен
айыру болып табылады. Иеліктен айырылған заттардың кездейсоқ жойылуы ... ... егер заң ... ... ... ... белгіленбесе,
сатып алушыда меншік құқығы пайда болумен бір мезгілде соған көшеді (АК.
190-6). Ал ... ... шарт ... ... алушының меншік құқығы,
егер заң құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, зат ... ... ... ... ... ... ... шарт мемлекеттік тіркеуге немесе
нотариалдық куәлендіруге жататын болса, алушының меншік құқығы тіркелген
немесе нотарист ... ... ... ал ... нотариаттық
куәландыруы да мемлекеттік тіркеу де қажет болған жағдайда ол тіркелген
кезден бастап пайда болады[11].
Меншік ... ие ... ... ... ... ... және ол ... емес. Оларға осы бапта көрсетілген барлық
негіздер ... онда ... деп ... ... ... (тұрғын үй,
тұрғын үй-құрылыс, саяжай, гараж немесе т.б.) мүшелері, жарна жинақтауға
құқығы бар, пәтер, ... ... және ... осы ... ... өзге де үй-жай үшін өзінің үлестік жарнасын ... ... да ... ... ... ... құқығына ие болады.
3-тарау. Меншік құқығының түрлері
3.1. Жеке меншік ұғымы және түрлері
Азаматтардың жеке меншік ... ... ... ... және ... Кодекстің 191-бабына сәйкес
азаматтардың меншік құқығы азаматтардың жеке меншік ... ... Жеке ... - бұл "жеке тұлғаның", жекелеген азаматтардың
меншігі[12].
Азаматтардың жеке меншік құқығының пайда болуының ... ... ... ... табылады: жеке және ұжымдық. Жеке нысанды иеленудің жүзеге
асуы екі ... ... а) ... жеке және ... ... үшін пайда алмай өзінің экономикалық қызметінің түрінде; б)
жеке пайда табу үшін ... ... ... құқығының пайда болуының басқа да тәсілдері болуы мүмкін:
жалпыәлеуметтік (әртүрлі ... ... ... ... гуманитарлық және ... да ... ... алу, ... қабылдау, әртүрлі мәліметтер мен шарттарды
жасасу).
Егер ... ... ... азаматтардың жеке меншігіндегі
мүліктерді біріктіруге жол беріледі. Мүлік бір мезгілде бірнеше ... ... ... ... немесе анықталмаған үлесінде (бірлескен
меншік) ортақ меншік құқығында болуы мүмкін.
Азаматтар ... ... ... ... жеке ... ... ... Азаматтық заңдар азаматтардың меншігіндегі мүліктердің
айналымы жөніндегі қатынастарды, оларға иелену, пайдалану және ... ... ... ... реттейді. Меншік қатынастарының ... ... ... ... ... ... құрайды, басқаша айтқанда,
бұл объективтік мағынадағы меншік құқығы ретінде түсініледі. ... ... ... бұл заң ... мен ... және қорғалатын,
азаматтардың өзіне тиесілі мүліктерді өз қалауынша иелену, пайдалану және
билік ету құқығы.
Менішк құқығының субъектілері ... жеке ... ... ... жеке тұлға әр түрлі реттерде көрінеді: жалдамалы жұмысшы ретінде, жеке
кәсіпкер ретінде, заңды ... ... ... ... ... ... серіктестіктің және коммандитті серіктестіктегі
толық серіктестіктің қатысушылары тек азаматтар болуы ... ... иесі ... ... жеке ... ... көрінеді. Ал заң жеке
кәсіпкерлікті бірлескен және жеке кәсіпкерлікке бөледі.
ҚР Азаматтық Кодексінің 191-бабы ... ... "заң ... ... ... ... ... тиесілі бола алмайтын жекелеген
мүлік түрлерінен басқа кез-келген мүлік жеке меншікте болуы мүмкін. Жеке
меншікте ... ... саны мен құны ... ... ... ... ... 3-тарауымен реттелген.
Азаматтардың меншік құқығына қатысты шектеулер тек заңмен ғана бекітіледі.
Жер туралы ... ... ... ... меншік құқығы танылған: "Жерге
жеке ... ... ... ... ... көрінеді (Жарлықтың 30-
бабы, 3-тармағы). Осыған ... Жер ... ... ... жер ... мүліктік те болып табылады. "Жер туралы"
Жарлықтың 33-бабына ... ... жеке ... ... салу ... ... орнын салу немесе өндірістік емес, соның ішінде тұрғын
үйлер, тұрғын үй ғимараттарын салу үшін ... ... ... ... олардың мақсатына сәйкес жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін
қажетті жер учаскелері қоса ... ... ... азаматтардың жеке
меншігіне жеке қосалқы шаруашылық жүргізу ... ... және ... үшін жер ... ... (ұсынылған болуы) мүмкін.
Азаматтардың меншік құқығын жүзеге асыру шексіз болмайды және ... ... ... ... жеке ... ... жер ... елеулі шектеледі. Азаматтардың меншік құқығы тек заңмен ... ... ... ... немесе мемлекеттің заңды мүдделері мен
құқықтарын бұзған жағдайда; меншік иесінің өзінің ... және өзге ... ... ... қиянат жасауы жағдайында.
Конституцияның 6-бабының 2-тармағы меншік қоғам иелігіне қызмет етуі
қажет деп бекітілген. ... ... ... иесі өз ... ... ... ... денсаулығы мен айналадағы ортаға ... ... жол ... ... қолдануға міндетті.
Мемлекеттік емес заңды тұлғалар мен олардың бірлестіктерінің меншігі.
Азаматтық Кодекстің 191-бабына сәйкес жеке меншік ... ... ... ... мен ... бірлестіктерінің меншігі ретінде ... ... ... ... оның ... діни ... ... меншіктің ерекше түрі ретінде көрінеді.
Жекешелендіру процесі барысында жеке меншікке негізделген, мемлекеттік
емес ... ... ... ... ... жоғары қарқынмен арта түсті.
Азаматтық кодекс мемлекеттік емес заңды тұлғалардың ... ... ... ... 34, ... ... шыға
отырып мемлекеттік емес заңды тұлғалардың меншік құқығы институты мынадай
түрлерге бөлінеді: шаруашылық ... ... ... ... және ... ... ... құқығы.
Арнайы заңдар, сондай-ақ кондоминиумдар, шетелдік заңды тұлғалар ... ... шет ... ... бар ... кәсіпорындардың
меншік құқығын да қарастырады.
Көптеген дамыған ... олар ... ... ... ... ... ... барлығы өз мүлкінің меншік иесі ретінде
заңды тұлғалар түрінде көрінеді.
Енді мемлекеттік емес заңды тұлғалардың меншік құқығының өзіне ... ... ... ... емес ... ... өзіне тиесілі мүлікке меншік иесінде
көрінеді. Құрылтайшылар (қатысушылар Азаматтық ... 36-6., 2 және ... ... ... құқықтарға ие болады: 1) міндеттемелік
құқықтарға (шаруашылық ... ... ... ... құрылтайшылары); 2) заттық та, міндеттемелік те құқықтарға ... ... ... ... ... және
діни бірлестіктердің құрылтайшылары).
б) ... емес ... ... мүлкі құрылтайшылардың
(қатысушылардың) салымдарынан, сондай-ақ олармен дайындалған ... ... ... ... емес ... тұлғалар өз мүлкіне қатысты кез-келген
әрекеттер жасай алады, олар заң ... ... ... ... ... ... мен қорғалатын мүдделерін бұзбайтын болуы
қажет.
Заңды тұлғаның меншік құқығын жүзеге асыруы оның құқық қабілеттілігіне
байланысты ... ... емес ... ... тұлғалар, тәртіп
бойынша жалпы құқық қабілеттілігіне ие. Дегенмен бұлай болмауы да мүмкін.
Мысалы, банктер арнайы құқық ... ие ... ... ... мәртебесін және осы мүлікке бойынша иелену,
пайдалану және билік ету ... ... ... ... оның
құрылтай құжаттары атқарады. Азаматтық Кодекстің 58-бабына сәйкес құрылтай
құжаттары мынадай мәліметтерді ұсынуы қажет: ... ... ... оның мөлшері, жарғылық капиталға салымдар салу тәртібі, мөлшері,
уақыты, қатысушылардың жауапкершілігі және т.б. мәліметтер.
Осы ... ... ... ... ... ... ... емес заңды тұлғалардың меншік құқығы объективтік мағынада -бұл
мемлекеттік емес ... ... ... ... ... реттейтін және қорғайтын құқық ... ... емес ... ... ... ... ... мағынада
мемлекеттік емес заңды тұлғалардың өзіне тиесілі ... ... және өз ... ... үлгіде билік ету құқығы.
Ортақ меншіктің ұғымы
Ортақ меншіктің ұғымы Азаматтық кодекстің 209 ... ... Екі ... бірнеше адамның меншігіндегі мүлік оларға ортақ меншік
құқығымен тиесілі ... ... ... ... ... бірнеше меншік иесіне қатысты болуы мүмкін, ал
мұндай жағдайда ортақ меншік қатынасы пайда болады. ... ... ... бірнеше меншік номеріне бөлінді. Ортақ меншік екі немесе бірнеше
адамның меншігіне мүлік түскен ... ... ... оны ... ... ... ... өйткені ол заңға ... ... ... ... қожалығы мүшелерінің бірі одан шыққан кезде
шаруашылықтың өндіріс-құралдары бөлуаге жатпайды.
Бөлінетін мүлікке ортақ ... заң ... ... ... ... ... болады.
Мұндай жағдайда жекелеген заттардан құралған не ... ... ... Мысалы оған кітапхана сурет галереясы жәнет.б. жатады.)
Айталық кітапханадағы кітаптың кейбіреуі бір адамға басқасы өзге ... ... ... ... өзі ... ... заң құжаттарымен айқындалады.
Ортақ меншіктің құқық еңбектілерінің бір-біріне деген ... ... ... яғни ... ... басқа иелері мен үшінші тұлға
арасында құқықтық қатынас пайда болады.
Сондықтанда ортақ меншік жалпы меншік қатысушылары ... ... ... ... қатынас болып табылады, яғни бұл жерде олардың
қатынастары нақтылы және де ... ... ... ... ... оған бір ... бәріне ортақ болуы дәлел, дегенмен
әрбір қатысушы бірдей мөлшерде ... ... не ... деп те ... ие ... ... Бұл ... біріне бірі тұрған ... ... неке ... не ... деп те айта ... ал олардың
арасындағы келісім тек ортақ мақсатқа ... ... ... бірнеше адам ие.
Бірлескен меншік иелерінің ... ... ... ... ... ... түрінің сипатымен ерекшеленеді. Оның өзі меншік
құқығының әртүрлі ... бола ... ... да ... бір ... және тұлғалары сол мүліктің ортақ меншігіне қатысушылар рөлін
атқаратын жағдай аз кездеседі.
Ортақ ... ... жеке және ... ... оның ішінде
шетел азаматтары, сондай-ақ Қ. Р. мен оның ... ... ... ... ... құқығы әртүрлі заңдық фактілер, атап айтқанда, шарттар,
келісімдер заңда көзделген өзге де реттер ... ... ... Ортақ
меншік ерлі-зайыпты адамдардың сатып алған ортақ мүлкінен де ... ... ... сәйкес жай серіктестік қызметінің ақшалай немесе
өзге де мүліктік жарнамалары ... ... ... ... ... немесе сатып алынған ... ... ... ... ... ... меншік құқығын субъективті маңында 2 ... одан да ... ... ... бойынша қарамағындағы ортақ мүлікті
белгіленген тәртіп пен заң ... ... ... және билікш ету
мүмкіндігін заңмен немесе ортақ меншіктің басқа иелері ... ... ... ету деп ... керек.
Ортақ меншік құқығы институтының маңызы мен мағынасы ең ... ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыру үшін
белгілі бір объекті ... ... ... немесе иеленіп, бірлесіп
пайдалануынан көрінеді. Ортақ меншік ... ... ... ... ... ... ... пайдалануына жәрдемдеседі.
Ортақ меншік құқығы дегеніміз- бірнеше тұлғалардың мүлікті бір объект
ретінде иеленіп, реттейді және ... ... ... ... ... ... меншік бірлескен және үлестік меншік болады.
Азаматтық кодекс бойынша әрбір меншік иесіне ортақ меншіктің үлесі
тиесілі. Мұндай үлес тең және тең емес ... ... ... тао ... мүлікті иелену пайдалану және билік ... ... ... жер ... ... олар ... негізінде бірлесіп шешіліді.
Мүлікке ортақ меншік үлестік меншік болып табылады, бұған ... ... құру ... көзделген реттер қосылмайды. Ортақ бірлескен
меншік:
1. ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... ... үйге ... ... жекешелендірілген тұрғын үйге ортақ меншік түрінде болады.
Заң құжаттарында ортақ ... ... ... да ... ... жағдайлардың бәрінде үлестік меншік түрінде көрінеді.
Бірлескен ортақ меншікте оған қатысушылардың үлесі ... ... ... мүліктегі көлемі алдын-ала айтындалмауына байланысты оның тең
деп есептейді.
Мұндай ... ерлі ... ... тұрған кезінде бірлесіп
тапқан мүліктеріне де ... ... ... бұл заң ... ... бірлесіп тапқан мүліктеріне де қатысты. Сонымен бірге бұл ... ... ... бірлесіп тапқан мүліктеріне де қатысты. Сонымен бірге
бұл заң некеде түрде кездерінде бірлесіп тапқан мүліктеріне ... келе ... ... әрбір меншік иесі сотқа жүгінуіне
құқылы.
Ортақ ... ... ... түрі деп- ... ... қатысушылар арасында
нақты үлеске бөлуді айтпайды.
Үлестік меншіктің ерекшелігі оның пайда бөлу кезінде ортақ мүліктегі
меншік иелерінің ... ... ... Осы ... шартына
немесе заң құжаттарында көрсетілмесе онда олардың үлестері тең дәрежеде
бөлінеді.
Заңда меншік ... ... ... ... ... ... Мүліктегі үлес көлемін айқындауда ортақ мүлікті болып ... оны ... ... ... ... ант ... меншікті иелену, пайдалану және билік ету барлық ... ... ... (А.К. 212-213 баптары )
Үлесті меншіктегі ... ... ... оның ... келісуімен, ол келісімге келмеген жағдай да сот ... ... ... (А.К. 213. ... ... ... ... асыру кезінде иелену, пайдалану және
билік ету салдарына мән беру керек. Егер ... ... ... ... және ... ... ... бір пікірге келе алмаса, онда сотқа
жүгіне алады. Егер көзқарас қайшылығын сот шешетіндей болса оны ... ... ... меншікке қатысушылардың әрқайсысы ортақ мүұліктен
өзінің үлесін заттай күніне бөліп беруді талап етуге құқылы. Егер ... ... ... заң ... жол ... ... ол ... меншікті
мүлікке шамадан тыс залал келтіруіне байланысты мүмкін болмаса бөлініп
шығушы меншік иесі ... ... ... ... өз үлесінің құнын
төлетіп алуға құқылы (А.К. 218 .3т) ... сот ... ... ... ... ... оның ... жағдайын нашарлатып
жіберуі немсее материалдық не көркем шығармашылық құндылығын төмендетіп
жіберу ... ... ... ... ... жатады.
Тәжірибеде мүлікті қатысушылар арасында бөлуде немесе олардың бір
немесе бірнеше заттай ... ... ... Бәз бұл ... тағы
даресейдің сот тәжірибесінде тоқтата кетпекшіміз. Олардың ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар оған
сұрағанын ақшалай береді содан келетін әлгі меншік иесі ортақ меншіктегі
үлес құқығынан ... ... ... ғана меншік иесінің үлесі
айтарлықтай болмаса әрі оны іс жүзінде бөлу мүмкіндігі жоқ ... ... ... ... ... ... қалған қатысушыларға оған өтем
төлеуді міндет алады.
Сот таласқа түскен ... ... ... ... ... дәлелдемелерімен санасады, мәселен, мүлікті пайдалану кімге қандай
қажет, оның денсаулығы, ... ... ... неше ... бар, ... ... бар, ... жұмысқа қабілеттілері бар ма, жоқ па,
бәрі-бәрі есепке алынды.
Мұндай ережені бөлінбейтін заттарға да қолдануға ... ... ... (фермерге) оны қолданбайды кейбір жекелеген
жағдайларда, сот нақты жағдайды ... ... үлес ... ... тек ... ... ... заты беруі мүмкін. Бұл
орайда қалған қатысушылардың үлес көлемдеріне мен берілмейді.
Үлес меншігінде мүліктерді бөлудің мүмкін еместігіне және АК. 218 ... ... ... ... ... бұл мүлікті пайдалану
құқығынан айырылады ... ... ... ... ... ... ... тәртіп іскеріледі, әрі бұл ортақ меншік құқығындағы
үлеске сай келмеуі мүмкін.
Шартының ... сот ... ... ... ... бір ... ... иелетіндігі белгіленеді. Әңгіме бұл жерде онңы заңды
үлесімен құқықтары ... ... ... ... ... жалпы меншікті
бөлуге болмайды. (Мысалы, қозғалмайтын мүліктің бір бөлігі бөлінеді, одан
қолған қатысушылардың үлесі өзгермейді, олар мүліктің ... ... ... ... тәртібін айқындауға құқылы, бұл ... ... ... белгіленеді.)
Ак. 214 бапта сәйкес үлесті меншіктегі мүлікті ... ... ... мен табыстар ортақ мүліктің құрамына келіп түседі.
Үлесті меншіктің қатысушылары ... ... өнім мен ... ... бөлінуі, егер заңда өзгеше көзделген, олардың үлесті ... ... ... өнім мен ... одан ... ... егер
заңда өзгеше көзделмесе, олардың үлестеріне сәйкес жүргізіледі.
Ілесті меншіктегі мүліктердің мазмұны бойынша шығынды қатысушылардың
бәрі сәйкестендірілі ... ... Тап ... ... меншік
иелері салық, басқа да төлемдер ... ... ... ... ... мүлікті күтіп ұс тау мен сақтауға байланысты шығындарға қатысуға
міндетті. ... ... ... міндетті және де ол тараптардың
келісімімен ... ... бұл ... ... ... ... кеткен шығынды төлеулі кедергі жасалмайды.
Жоғарыда айтып ... ... ... ... ... ... болады. Заң үлестік меншіктің әр бір қатысушылығы
өзіне ... ... ... ... ... ... ... мұрагерлікке
қалдыруға, өз үлесіне билік еткендігі қарастырған немесе Ак. 216 ... ... ... ... ... ие ... ... белгіленген
шартарды сақтап, оған билігін жүргізе алады. Оған басқа меншік иелерінің
келісім қажет емес.
Ортақ меншіктің әр бір ... өз ... ... ... Заң осы
мүмкіндікті ескере отырып, басқа меншік иелерінің мүддесіне назар аударады,
олар үшін ортақ меншікке бөтен тұлғалардың керуіне ... ... ... Ак. 216 ... ... ... қатысушыларына сатып алудың
артықшылық құқығын береді. Үлесті меншік ... ... ... сату ... ... үлесті оның сатылатын бағасы бойынша ... ... салу ... ... тең ... ... ... қалған
қатысушыларының сатып алуға басым құқығы болады.
Үлесін сатушы оның бағасын және оның ... ... да ... ... ... меншіктің басқа қатысушыларына өз үлесін меншіктің басқа
қатысушыларына өз үлесін бөгде адалға сату. ... ... ... ... ... Егер ... меншіктің басқа қатысушылары сатып алудан
бас тартса немесе ... ... ... ... ... ... ай ... сатып алмаса, сатушы өз үлесін кез – келген адамға ... ... ... ... құқығы бұзылып отырып, сатылған жағдайда,
үлесті меншіктің кез – келген қатысушысы үш ... ... ... ... ... ... мен міндеттерін аударады талап етуге құқылы. (А.К 216 б)
АК. 216 б үлесті ... ... сату жайы ... ... ... үлесті жария сату меншік үлестерінің басқа қатысушыларының
келісімсіз тек А.К 222 б 2 т мен ... да зат ... ... ... үлесті айырбас шарты бойынша басқа біреуге беру кезінде де ... ... ... нор масы ... ... енді /АК 216 б. 5 т./. ... ... меншікке қатысушы тең бағалы мүлікті ұсына жөнінді айырбас
шартында көрсетілген барлық міндеттемені өзіне алады.
Кондоминиуде өз үлесіне билік ... ... ... жүйесі бар
«Тұрғын үй қатынастары туралы». Заңның 31-бабында сәйкес жалпы меншіктегі
тұрғын үй ... ... ... ... үлес ... тұрғын үйдің пайдалы
аумағына байланысты айқындалады. ... ... ... ... мұндай
үлес сол қалпында бөлінбейді. Үйге меншік құқығының басқа адамға өтуі ... ... ... үлесі өтеді – меншік иесі өзінің ортақ меншіктегі
үлесін өзгеге ... ... ... ... ... үлестік меншік болғанда оған қатысушылар
арасында әлгі үй, ... ... ... ... олардың әрқайсысы
үйдің өзіне тиесілі бөлігін қалауынша пайдаланып күтеді. ... ... ... ... шығып, егер келісімде өзгені көзделмесе, меншік
үлесі үлестеріне сәйкестен дірілі бөлінеді. Көп ... үйде ... ... ... ... Ондай үйде әдеттей тұрғындардың өздері
пайдаланады. АК 217 б. ... ... ... құқығындағы үлес, егер
тараптардың келісімінде ... ... шарт ... ... ... ... ... алушыға ауысады. Шарт бойынша сатып мүлік алушының меншік
құқығы, егер заң ... ... ... ... көзделмесе, зат берілген
кезден бастап пайда болады. АК 217 б. бойынша үлесті ... ... шарт ... ... ... ... алушыға ауысады. Тараптар бұдан
басқа да жайларды қарастыра алады, мысалы, ол мүлікті берген ... ... ... де ... ... ... мүлікке меншік құқығындағы
үлесті бөтен біреуге ... ... ... ... ... ереже
қолданылады.
Ортақ бірлескен меншік
1. Ортақ бірлескен меншік ортақ меншіктің бір түрі болып табылады,
лған қатысушылар жалпы мүліктегі ... ала ... ... ... ... ... егер ... өзгеше көзделмесе, теңдеп танылады.
Мұндай мүліктерлі бөлу қатысушының бірі лдан шыққанда немесе ортақ ... ғана ... ... ортақ бірлескен меншіктің мынандай түрлері қаралған:
1) ерлі-зайыптылардың ортақ меншігі;
2) шаруа қожалығының (фермер) ... ... ... ... үйге ... меншік.
Заңда жаңа құқықтық қатынастардың пайда болуына орай ортақ бірлескен
меншіктің аясы кеңебі мүмкіндігі ... ... ... ... ... ортақ бірлескен меншік ережелеріне дөп келетін ортақ
бірлескен меншіктің өзге де түрлері кездесуі мүмкін.
АК 219 б. 1т ... ... ... ... ... оны басқа құқықтық тәртіпте ауыстыруға келісуіне болады.
Бірлескен меншіктің қатысушылары, егер олар ... ... ... ... меншікті бірлесіп иеленеді және пайдаланады.
Меншікке билік ету жөніндегі мәмілені қатысушылардың қатысып бойынша жүзеге
асырылады. Мысалы, ... ... ... ... ... үшін ... ... мүлкін пайдаланылады.
Ал оның өзі жұбайларды бірінің екіншісіне келіше беру арқылы жүзеге
асады, әрине, егер ... ... ... неке ... ... ... ... барлық қатысушылардың, келісімімен өзгеметуындамайтын ... ... ... ... ... ... ... ету жөнінде
мәлімеоер жасауға құқылы Бірлескен меншікке қатысушылардың біреуі ортақ
мүлікке билік етуге байланысты ... ... ... ... ... ... жасаған қатысушының қажеті өкілеттілігі ... ... ... екінші тарап бұл жөнінде білген немесе көне - көрінеу
бөлуге тиіс болғандығы дәлелдеген ... ғана ... деп ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуді керек ететін
мәлімелер жасау кезінде ... ... ... ... мәтін
дасауға келісімі потариалдық тәртіппен растануға тиіс.
Егер А.К немесе өзге де заң ... ... ... ... үшін ... ... ... келтірілген ережелер иелену
пайдалану және ... ... ... (АҚ 220 б 4 ... бірлестік меншікті үлес болмайды деп есептейді, яғни ортақ
меншіктің мұндай түрінде меншік иелереніңі үлгісі ... ала ... ... ... ... ... ... арасында бөлу,
сондай – ақ олардың ... ... ... ... қатысушылардың ала
анықталған жағдайда ғана жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... бөлу және одан үлесті бөліп шығару кезінде, егер заң немесе
қатысушылардың ... ... ... ... ... тең ... Ортақ мүлікті бөлу және одан үлесті бөліп шығару негіздерінің
тәртібі меншік үшін ... ... ... ... заңмен
бірлескен меншіктіңт жекелеген түрлері үшін өзгеше белгіленбеген және
бірлескен мншіккке ... ... ... ... ... ... ерекше мәртебеге не А.К. 223 б. 1 т.
сәйкес ерлі-зайыптылардың некеде тұрған кезде ... ... ... ... ... кезде жинаған мүлкі, егер бұл ... ... ... ... болатыны не олардың әрқайсысына тиесілі екені
олардың бірлескен меншігі болып табылады.
ерлі-зайыптылардың бірінің міндеттемелері бойынша жаза өз ... ... бұл ... ... ... ерлі-зайыптылардың
бірінің тиесілі болатын ортақ мүмкіндігі өз үлесіне ғана қолданылуы мүмкін
(А.К. 223б 3 т)
Жұбайлардың бірлескен меншігіне ... ... ... ... ... бала
бағып, не басқалай дәмді себеппен табыс таба алмаса ол ... ... ... ... ... тиесілі болған, сондай-ақ
олардың некеде тұрған кезінде сыйға тартынған немесе мұрагерлік ... ... ... олардың әрқайсысының меншігі болып табылады.
Қымбат бағалы және басқа жемдік заттарын некеде тұрған ... ... ... ... ... ерлі-зайыптылардың ортақ қаражатына
сатып алғанымен, ... ... ... ... деп ... ортақ бірлескен меншікке, иелену, пайдалану және ... ... тең ... ... Бұл ... ... асыру үшін
бірігшісінің екіншіінен арнайы рұқсат сұрауы міндетті емес, қатысушылардың
бірі өз ... ... ... үшін ... ... өте ... ... та
қозғалмайтын мүлік және басқа мүліктерге байланысты біріншісі екіншісінен
алдын ала келісімін алу керек.
Балаллар ата – ... ... ... ... ... ... олар ... бірлесін ортақ меншікті иелене алады. ... өзі ... ... ... ... нәтижесінде және заңда көрсетілген ретте жүзеге ... ... бұл ... ... ... болып табылады.
Шаруа (фермер) қожалығы дегеніміз бір шаңырақта бірлескен еңбек етіп,
ауылмашылығына арналған жерде теріп одан өнім ... ... ... ... ... болып табылады.
Шаруа (фермер) қожалығы ынандай нысандарда болуы мүмкін.
1) кәсіпкерлік қызмет бірлескен ... ... ... негізделген
отбасында кесіпкерлік нысанында жүзеге асырылатын шаруа қожалығы:
2) өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген фермерлік қожалығы
3) бірлескен шаруашылық ... ... шарт ... ... ... базасында жай сиректестік нысанында ұйымдастырылған (фермерлер)
қожалығы
Шаруа қожалығына отбасылық барлық мүшелері, оның ішінде кәмелетке ... ... ата – ... және ... ... ... ... мүше бола алады.
Заңда бірлескен шаруашылық ... ... ... ... Оған өндіріс құрал жабдықтары, жер ... егін ... ... ... ... ... және ... пайдаланатын малдар,
лилириативтік құрылыстар, құстар, ауылшаруашылығына арналған тағы басқа
техникалар, көлік құралдары, ... да ... ... ... оның бәрі ... ... ... шаруашылық жүргізу үшін жалпы қаржы ... ... ... ... ... ... ... – ақ жемісті.
Өнім мен табысты жатқызуға болуыда шаруашылық жүргізудің ... ол ... ... ... ... ... ... ортақ үлесті
мүлкі болып табылады. Бұл мүліктерді иелену, пайдалану шаруашылық ... ... ... жүзеге асады. Бірақ оның жұбайлардың ... ... ... ... ... ... сипатталады, ол жасы 19-де ... кез ... ... ... Шаруа қожалығының басшысы ұйымдарымен, азаматтарымен,
мемлекеттпен ... ... ... ... және заң тыйым
салмайтын азаматтық – құқықтық келісімдерді жүзеге асырады.
Шаруа қожалықтарының ... ... ... ... ... ... меншігі және шаруашылық мүшелерінің өзінің құқықтық
тәртібіне бағынатын бөлек меншігі бола алады.
4. Азаматтық кодекстің 227 бабына ... ... ... ... ... жекешелендірілген тұрғын үйге байлансты жаңа түрі пайда
болады. ... үй және ... үй ... ... ... ортаға салған қаржы есебінен алған пәтерге ортақ меншік болады.
Ортақ бірлескен меншіктің мұндай ... ... ... үй ... ... және ... құжаттарымен реттеледі.
Мемелекеттік тұрғын үй қорының жайларында тұратын азаматтарды ... ... жай ... соң оның ... бірлескен меншігі
меншікке көшетіндігін заң қарастырған.
Сол үйде тұратын жұюайлар мен олардың балалары ... иесі ... ... ... сондай-ақ балалары меншік ... ... ... ... ... ... отбасы мүшесі айырықша жағдайларда басқа адам да бола ... ол ... ... ... ... ... ... бірге жүргізуі
тиіс. Еңбекке жарамсыз азаматтар меншік иесімен тұрақты бірге тұрса, онда
ол меншік иесі ... ... ... ... жасы ... отбасы мүшесінің міндеті шартты жасау
нәтижесінде бұзылатын болса, онда оның ... ... ата – ... ... ... ... үйдә ... жөніндегі органға қосуды сұрағанда,
немесе осындай талап – ... ... ... К 188 б. ... ... ... ... меншік иесі болған
азаматтар оны өз қалауынша иеленіп пайдалану және билік етеді. Бірақ, бұл
орайда ... ... мен ... ... ... бұзылмауға тиіс. Егер
меншік иелері арасында иелену, пайдалану және билік етуге қатысты дау ... туын ... онда ... кез ... ... арыздана алады.
Тұрғын үйді жекешелендіру тәртібі бойынша сатып ... соң осы ... ... ... ... ... Ал оны ... арасында
бөліске салу бұл үйдің меншік иесін тағайындағаннан кейін мүмкін болады.
Егер үйдің меншік ... бірі өз ... ... ... АҚ 216 б сәйкес
қалған меншік иесін тағайындалғаннан кейін өздерінің сатып ... ... бас ... ... бұл ... мерзімі өткенге жүзеге асырма
тұра тұрады.
5. Жай серіктестіктің ортақ меншігі.
Кәсіпкерлік қызмет кезінде ортақ меншік өзіндік ... ... ... Азаматтар, заңды тұлғалар заңды болмай –ақ бірлескен ... шарт ... ... ... ... пайдаланады. Демек, жай
серіктестік бірлескен шаруашылық қызметі туралы шарт ... ... ... ... ... шарт ... тараптар ортақ шаруашылық
мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... оқшалай немес өзге де мүліктік жоталары, сондай –
ақ оалардың жалпы келісім бойнша олар ... ... ... ... ортақ істерді жүргізуді қалар берген емтихан негізінде әрекет етеді.
Бірлескен қызметке жиналған мүлік әр ... жеке ... ол өз ... ортақ істі шартқа сәйкес жүргізеді. Бірлескен
қызмет ... ... ... ... есептерінің нәтижелері
шығарылады.
Ортақ істі жүргізетін қатысушы шартқа басқа қатысушыларды орындалуын
хабарлап, ұсынады.
Бірлескен ... ... ... мен ... ... ортақ мүлкі есебімен жабылады, ол жетпей ... ... ... осы ... ... қарай бөліп салынады. (Ак. 231
б)
Азаматтық кодек ... ... ... ортақ үлесті меншік
туралы нормаларды қарастырған. Бұл меншікке қатысушы басқа қатысушы басқа
қатысушылардың келісімінсіз ... ... ... ... ... ... бұл орайда ол тек отақ қазанға түсіп, өзіне бөлінгеніне ғана билік ете
талады. Жай ... ... ... ... беру ... ... ғана болады.
Бірлескен қызмет туралы шартқа жай серіптестікшартына қатысушы ... ... ... ... ... бас тартуға құқылы.
Бірлескен қызмет қатысушыларды қайсы біреуінің қатысудан бас тарту
салдарынан келтірілген ... егер ... ... ... ... ... ... көлемде өндіріліп алынады.
6. Ортақ бірлескен меншіктік құрудың басқа да жағы.
Ортақ меншіктің тағы бір түрі ол жай серіктестіктің түріне ... ...... шаруашылық қызмет туралы шарт негізінде з.т
нақты шаруашылық міндеттерін шешу үшін белгілі бір ... ... ... ... ... ... тең ... уақытта одақ.
Консорциумға қатысушылар өздерінің шаруашылық дербестігін сақтап,
қалады және басқа консорциумдардың, қауымдастықтардың қызметі.
Не ... ... ... арасындағы қатынастар шарт негізінде
құралады. Консарциумды басқару ... ... ... ... жүзеге асырылады. Консорциумдға ... ... ... консарциум қызметіне байланысты
міндеттемелер бойынша ортақ жауапты болады.
Консарицум өз қызметін, алдына қойған ... ... ... оған ... ... ... ... меншік құқығын тоқтату
1. меншік құқығын тоқтатудың жалпы негіздерінен ... ... ... ... да бар, бұл жеке қатысушы үшін оның ... ... ... арқылы жүзеге асады.
Ортақ меншікті бөлу және қатысушалрдың талабы бойынша одан үлестерін
бөліп шығару ... ... ... ... ал ол мүмкін
болмаған жағдайда мәселесі арқылы шешіледі.
Ортақ ... ... бөлу және ... ... ... ... бөліп шығару шарттың тұжырымдамаларына сәйкес болады,
Ортақ меншікті бөлу кезінде барлық қатысушалардың (табалы бойынша одан
үлесті бөліп шығару) құқығы тоқтатылады, ол әлде ... ... ... шығару
үшін ортақ меншіктен оның үлесі ғана бөлінеді.
Әр бір ... ... ... ... мүліктен бөліп беруді талап ете
алады. Мүліктегі үлесті бөліп беру, ... ... ... ... меншікке қатысушылар ортақ мүлікті бөлу немесе біреуінің үлесін
шығарудың әдістерімен шарттары жөнінде келісімге келе ... ... ... ... ... мүліктен өз үлесін заттай бөліп беруді талап
етуге құқылы.
Егер үлесті заттай бөліп беруге заң ... жол ... ... ... ... ... ... тыс залал келтірмейтін мүмкін болмаса,
бөлініп шығушы меншік өз үлесінің ... ... ... Мысалы, жеңіл
машинаның үш меншік иесі бар дерлік, оның ... өз ... ... беруді
талап етеді, сонда қалған екеуі автомобильдің құның іштен бірін ... ... ... бөлшектеу мүмкін емес.
• Ортақ меншікті бөлу ... одан ... ... ... үшін ... ... ... пайдалану құқығындағы үлесін алдын ала
анықтап алу ... Ал ... ... мен ... бірлескен қызметтің
жекелеген түріне әртүрлі келеді.
• Жұбайлардың бірлескен қызметі нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... жұбайлардың бірінің міндеттілігі бойынша
немесе жасалған қылмысқа байланысты ... ... ... ... ... өз ... ... талап қоя алады. Ортақ
меншіктеріндегі мүлікті бөлу үшін ... ... ... сот өз
кезегінде қандай мүлік кімге тиесілі екендігін шешеді.
• Егер жұбайларды біріне бөлінген заттың құны оған ... ... ... онда ... одан өтем ... ... ... біреуінің атынан
немесе беретін басқа ұйымдарға ақша салып, ол ... ... ... онда ... ... ... ... алуды талап ете алады.
• Балаларға алынған заттар балалар бірге қалатын жұбайдын біріне ешқандай
өтем ... ... ... ереже жұбайлардың жалопы міндеттілігі
бойынша тәсілі үлесін алып ... ... ... де қолданылады.
Алайда жұбайлардың жалпы мін деттемелігі мен қарызы ... ... ... Егер ... іс ... сот ... ... ортақ
меншігіндегі мүліктер қылмыстық ... ... оны онар ... екуі де ... ... ... қожалығының барлық мүшелерінің шығын кетуіне байланысты немесе
өзге де негіздер бойынша шаруа ( ... ... ... ... ... А.К. 218-225 т ... ... бойынша бөлунуге тиіс.
• Шаруа қожалығы мүшелерінің бірі одан шыққан кезде, ... ... ... ... ... ... бұл ... ортақ
меншіктегі өз үлесіне ешкесі ақталай өтем алуға құқылы бар.
• Бірлескен меншік құқығындағы ... ( ... ... ... ... арасындағы келісімде өзгеше көзделмесе қожалық мүлкіне үлестері
тең деп танылды.
• Егер қожалықтың қызметтін ... ... ... ... ... ... ... адам қалмаса, қандай ақ банкрот болған және жер
пайдалану құқығын тоқтатылған ... да ... ( ... ... ... « Бірақ мұндай жағдай жер учаскесі « Жер
туралы ... ... ... . ... ... ... бар мүлік
негізінде бөлінеді Шаруашылық мүшелері қолда бар мүлік негізінде
серіктестік немесе ... ... ... ... мұндайда шаруа (
фермер) қожалығының заңда тұлға ретінде фермер қожалығының заңда тұлға
ретінде фермер қожалығының мүшелері өзіне салындар және ... ... ... ... сондай – ақ оның қызметі нәтижесінде алынған
және заңдарға қайшы ... өзге де ... ... ... алынған
мүліктің меншік құқығына ие болады.
• Шаруа ( фермер қожалығының серіктестікке қатысушылары немесе копекратив
мүшелері болып табылатын мүшелер салымдарының ... А.К. 225б ... ... бойынша белгіленетін шаруа ( фермер) қожалығының
мүлкіне ортақ ... ... өз ... негізі ала отырып
белгіленеді.
• Жеке тәжер күіндегі жекемелендірген тұрғын үйге ортақ бірлескен меншікке
қатысушы өзінің үлесін бөліп ... ... ... оған ... ... бөлмені бөлік береді. Ол оны қосықы тұрғын – жағдайда ... ... не ... « Тұрғын үй қатынастары туралы « заңның 29 б ... ... үйге ... ... ... жол ... Бірақ АК-те
қаралған жағдайларға орац, яғни тұрғын үйдің тұрған жері мемлекетке ... ... ... ... ... ... ... алынады оны иесіне сатып алу да мүмкін.
Сот тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... қараған кезде өз үлесін ... ... ... ... ... ... ... заттай беруді міндеттейді, ал төлем тек
меншік иесінің ... ... ... асады.
А.К. 218 б сәйкес ортақ мүлікті бөлу иесін жүргізүдің не одан
үлесті бөліп ... ... ... ... ... сот мүлікті жария
саудаға салып сатып, келіп одан түскен салғаны ортақ меншікке ... ... ... ... ... беру ... ... шығаруға құқылы.
Сот жекендірілген үнді бөлу жөніндегі дауды қарай отырып,
меншік иесінің ... ... ... егер тиісті меншік иесінің үлесі
онда шамалы болып, оны нақты бөліп шығару мүмкін болмаса әрі сол мүлікті
пайдалануға онша ... ... ... оның келісімі болмаған
күнде оған үлесті ... ... ... ... ... ... ол дауға түскен үйде тұмдай, басқа жерден үймен
қайтамасыз ... әрі ... ... бөлу ... Мемлекеттік меншік құқығы ұғымы мен түрлері
Мемлекеттік меншік меншіктің бір түрі ретінде Конституцияның 6-бабында
және Азаматтық Кодекстің 192-бабында ... ... ... ... құқықтық қатынасқа
қатысушылардың, соның ішінде мемлекеттің де теңдігі бекітілген.
Азаматтық Кодекстің ... ... ... ... реттелінетін қатынастарға өзге қатысушылармен ... ... ... және ... ... ... ... заңдармен реттелетін қатынастарға қатысуын анықтайтын ... заң ... ... ... туындамайтын болса, қолданылады.
Мемлекеттік меншік теңдік принципінің жарияланғанына қарамастан,
белгілі бір ерекшеліктерге ие: а) мемлекет ... ... иесі және ... ... ... реттеуші заңдар қабылдайды; б)
мемлекет заңды тұлға болып табылмайды, сондықтан оның ... ... ... өз ... ... ... в) мемлекеттік меншік
құқығы жалпы көлемді сипатқа ие, яғни мемлекет кез-келген мүлікке ие бола
алады, соның ішінде ... ... ... ... ... де; ... ... алудың арнайы тәсілдеріне ие, мысалы: салық, баж, төлемдер
арқылы; д) мемлекеттік меншік барысында арнайы ... ... ... меншік құқығы объективтік ... ... ... ... игіліктерді бекітетін және қорғайтын,
сондай-ақ мемлекеттік ... ... ... ... ету ... нормалар жиынтығы ретінде түсініледі.
Субъективтік мағынада мемлекеттік меншік құқығы мемлекеттің мүлікке
иелену, пайдалану және билік ету ... ... ... ... ... ... ... өз қарауы бойынша жүзеге асырады.
Мемлекеттік меншіктің субъектісі ретінде ... ... ... ... ... және меншік иесінің өкілеттілігін
жүзеге асыру заңдармен қарастырылған ... ... және ... ... сондай-ақ Қазақстан Республикасының арнайы тапсырмасы
бойынша басқа да мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Үкіметіне мемлекеттік
меншікті басқаруды ұйымдастыру жүктелінген.
Мемлекеттік меншік республикалық және ... ... ... ... республикалық қазынадан және заң құжаттарына
сәйкес мемлекеттік республикалық заңды тұлғаларға ... ... ... ... қаражаты, алтын-валюта қоры мен алмас қоры, ... ... ... ... және мемлекеттік заңды тұлғаларға
бекітіліп берілмеген өзге де мемлекеттік мүлік ... ... ... ... Қазақстан Республикасында тек қана
мемлекеттік меншік болып ... ... ... ... ... 193-бабы қарастырған, осыған сәйкес: жер, ... су, ... мен ... ... ... да ... ресурстар
тек қана мемлекеттік республикалық меншікте болады. Жерге және басқа табиғи
ресурстарға меншік құқығын жүзеге асыру ... ... ... ... ... және өзге де заңдармен белгіленеді. Дегенмен, заңдарда
тек мемлекеттік меншік болып табылатын мүліктер тізімі шектелмеген.
Табиғи ресурстарға ... ... ... ... ерекшеліктері
мыналар болып табылады: 1) табиғи ресурстарды пайдаланудың ... ... ... ерекшелігі бар, өйткені олар ... ... ... және табиғаттың ... ... ... ... 2) мониторингтің ерекше жүйесі; 3) бақылаудың толық жүйесі
енгізіледі (жер, орман және т.б.), бұл органдар арнайы өкілеттіліктерге ... 4) ... ... ... ... ... уақыттан кейін
анықталынады; 5) табиғи ресурстарды шаруашылық эксплуатациялау процесінде
сәйкес мемлекеттік органдардың араласу құқығы қарастырылған.
Қазіргі заңдар ... ... ... ... ... ал ... ... және мемлекеттік ... ... ... бекітіп беруді қарастырады.
Мемлекеттік кәсіпорынның шаруашылық жүргізу құқығы. Шаруашылық жүргізу
құқығы мүлікті мемлекеттен ... иесі ... ... және ... ... ... Кодекспен және өзге де заң құжаттарымен белгіленген
шекте жүзеге асыратын мемлекеттік кәсіпорынның ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорынға бекіту туралы меншік
иесі шешім қабылдаған мүлікке ... ... ... ... ... ... ... иесінің шешімінде өзгеше белгіленбесе, бұл
кәсіпорында мүлікті кәсіпорынның дербес ... ... ... ... ... ... пайдаланудың жемістері, өнімі ... ... ... ... немесе өзге де негіздер бойынша ... ... ... алуға арналған заңдарда белгіленген тәртіп ... ... ... ... түседі. Меншік құқығы және
кәсіпорын құқығының мазмұндары арасындағы айырмашылықты ... ... ... "...в ... от ... ... ... закону, предприятия на праве ... ... ... и собственнику".
Қызметін шаруашылық жүргізу құқығында ... ... ... ... ... ... ол ... берген мемлекеттік органның
келісімінсіз кәсіпкерлік қызметтің мына түрлерін ... ... ... ... құрылыстарды, жабдықты жеке кәсіпорынның
басқа да ... ... өзге ... сатуға және беруге, айырбастауға,
ұзақ мерзімді жалға беруге, уақытша тегін пайдалануға беруге;
2) филиалдар және еншілес кәсіпорындар құруға, жеке ... ... мен ... өндірістер құруға, оларға өзінің
өндірістік жеке ақша капиталын салуға;
3) жеке ... ... ... олар бойынша Ұлттық Банк бекіткен
процент ставкасынан төмен процентпен төлетіп алуға құқығы жоқ.
Мемлекеттік ... егер ... ... ... ... жүргізу құқығында бекітіліп берілген қозғалатын мүлікке дербес
билік етеді.
Оралымды басқару ... ... ... құқығы меншік иесінің
қаражаты есебінен ... ... ... ... ... ... өз ... мақсатына, меншік иесінің тапсырмаларына және мүліктің
мақсатына сәйкес заң ... ... ... сол ... ... және оған ... ету ... жүзеге асыратын қазыналық
кәсіпорындардың заттық құқығы болып ... ел ... ... қазыналық кәсіпорындар шаруашылық та,
қаржылық та, құқықтық та дербестікке ие емес. Олар ... ... ... және ... ... ... арқылы өтеді.
Оралымды басқару құқына берілген мүліктің ... иесі ... ... ... ... ... иесі берген мүлікті тиімді
пайдалануы мен ... ... ... ... асыруға құқылы.
4-тарау. Меншік құқығын қорғау
Меншік құқығы барлық ... ... ... ... ... ... ... және т.б. құқық салаларымен қорғалады.
Меншік құқығын құқтық қорғаудың ішінде маңызды құралдың бірі ... ... ... қорғау. Бұл құралдардың тізімі әрқилы және ол
меншік құқығын бұзу ... ... және ... орын ... ... ... ... сәйкес, меншік иесі меншік құқығын
тануды талап етуге құқылы, сондай-ақ меншік иесі өзгенің ... ... ... ... ... ... ... мүлікті талап етіп алдыру. Егер мүлік оны ... ... ... ... ... алушы мұны білмесе және білуге тиіс
болмаса (адал алушы), мүлікті меншік иесі ... ... иесі ... ... адам ... не ... ... де ұрланған, не олардың
иеленуінен бұлардың еркінен тыс өзге жолмен шығып қалған ретте ғана ... бұл ... ... ... етіп ... ... мүлік оны иеліктен айыруға құқығы жоқ адамнан ... ... иесі ... ... ... талап етіп алдыруға құқылы.
Ал егер мүлік сот шешімдерін атқару үшін белгіленген тәртіп бойынша
сатылған болса, Азаматтық ... ... ... ... ... мүлікті талап етіп алдыруға жол берілмейді.
Айта кететін маңызды жай, ұсынушыға берілетін ақшаны, ... ... адал ... ... етіп ... ... ... иеленуден қайтарып алу кезінде есеп айырысу.
Меншік иесі Азаматтық Кодекстің 260, ... ... ... ете ... арам ниетті иеленушіден бүкіл иеленген кезінде өзі алған
немесе алуға тиіс ... ... ... ... немесе өтеуді; адал
иеленушіден иеленуінің заңсыздығы туралы білген немесе білуге тиіс болған
немесе меншік ... ... ... ... ... қою ... алған кезден бастап өзі ... ... ... тиіс ... бәрін талап етуге де құқылы. Адал иеленуші өз кезегінде меншік
иесінен мүліктен табыс есептелетін уақыттан ... ол ... ... шығындарды меншік иесінің өтеуін талап етуге құқылы. Арам ниетті
иеленуші мұндай өтемді ... ... сот ... деп тапқан реттерде
толық немесе ішінара алуға құқылы. ... ... ... деп мүлікке
жүргізілген жөндеу жұмыстары (күрделі және ағымдағы), сондай-ақ оны дұрыс
жағдайда күтіп ... ... ... түсініледі. Сонымен қатар
Азаматтық Кодекстің 263-бабы заңсыз иеленушімен жүргізілген жақсарту туралы
мәселені және оның ... да ... ... иеленуші өзі жасаған
жақсартуларды, егер олар ... ... ... ... ... ... құқылы. Мысалы: пәтер есігіне темір немесе ағаш есіктер салу,
автомобильді қосымша жабдықтармен ... ... ... жарық беру
аспабын орнату, дөңгелектеріне ... ... және т.б.). Ал ... ... бөлу ... ... адал иеленушінің жақсартуға
жұмсалған шығындарын өтетуді талап етуге құқығы бар, бірақ ол зат ... ... ... керек. Ал арам ниетті иеленушінің мұндай
құқығы жоқ. ... 1964 ... ... Кодекстің 147-бабы арам
иеленушінің ... ... ... ... ... ... ... алуды бекіткен болатын. Жаңа ... ... ... ... ... иесі ... иеленуден айыруға байланысы жоқ ... ... ... ... ... бұзу әр ... меншік иесіне
тиесілі заттан айыруға байланысты ... Ол ... еш ... ... иесінің басқа да құқықтарын (пайдалану және билік етуге) қалыпты
жүзеге асыру кедергі келтіретін ... ... ... мүмкін. Мұндай
қимылдар әр түрлі ... ... ... ... иесін үйге кіретін
есіктердің бірін пайдалану ... ... ... ... ... жауып
тастау, әр түрлі құрылыстармен, қоршаулармен оның бөлмесін қараңғылап
тастау және т.б.
Осындай ... ... ... ... ... ... былайша
бекітеді: меншік иесі, өз құқықтарының бұзылуы иеліктен айыруға байланысты
болмағанмен, оларды бұзудың қандайын болса да жоюды ... ... ... ... ... жою ... ... Кодекстің 264-
бабына сәйкес қойылатын талап негаторлық талап деп аталынады. Негаторлық
талаптың негізінде жатқан даулар ... ... және ... ... ... ... ... арасында көп орын алады.
Тек иелену мен пайдалануға ғана емес билік ету құқығын жүзеге асыруға
кедергі келтіретін ... да ... ... ... ... тиым салу ... ... тұлғаға тиесілі мүлік еніп кетсе, ондай
тұлғалар өз мүлкіне қойылған шектеулер нәтижесінде ... ... ету ... ... ... ... ... кәсіпорындардың өз мүлкіне,
қаржылық, салықтық және ... да осы ... ... ... алып тастау жөніндегі талаптары да ие[14]. Негаторлық талаптың
мазмұны нәтижесінде мүлікті қалыпты пайдалануға ... ... ... ... байланысты болады. Егер пайдалану құқығын бұзу ... ... ... ... иесі ... ... бұзушылықты тоқтатуды
және оның болашақта орын алмауын талап етумен шектеледі. Меншік иесі ... ... ... иесі ... ... ... ... жақтың әрекетін жоюды талап етуге құқылы болу ... бұл ... ... ... ие ... ... Егер ... жақтың әрекеті заңды
болса, меншік иесі оларды жою жөніндегі талап қоя алмайды.
Меншік иесі емес ... ... ... Көп жағдайларда
виндикациялық және негаторлық ... ... ... ... Бұл
түсінікті де, өйткені көрсетілген талаптар ... ... ... ... ... ... ... заттық-құқықтық болып табылады.
Бірақ меншік иесі өзіне тиесілі мүлікті басқа тұлғаға уақытша беруі ... ... ... және т.б. ... осы ... ... кезде
оның иелену құқығы бұзылуы мүмкін. Азаматтық Кодекстің 265-бабы былайша
бекітеді: "Меншік иесі ... ... ... ... ... жер пайдалану құқығымен не заң құжаттарында немесе шартта"
көзделген өзге де ... ... ... де ... ... 259-
264-баптарында көзделген құқықтары болады. Бұл адамның өз иелігін меншік
иесінен де ... ... ... ... ... ... ... отырғанымыздай,
мүлікті талап ету мен негаторлық ... қою ... тек заң күші ... ... бөтен мүлікті иеленушілерге, басқаша ... ... ... Олар ... ... болады: жалға алушы, сақтаушы, коллекционер,
тасымалдаушы, кепіл ұстаушы және т.б. Заңсыз, титульсіз иелену ... ... ... Азаматтық Кодекстің 265-бабы ... ... иесі ... табылмайтын иеленушінің құқықтарын қорғау заң ... ... ... ... үшін ғана емес, ең алдымен меншік иесінің
мүдделері үшін ... ... ... жатқан түбегейлі экономикалық өзгерістер және
құқықтық реформа барысында қол жеткізген табыстарымызды есепке ала отырып
кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... дамыған елдердің осы ... ... ... ... ... жетістіктеріне сүйенуіміз қажет деп ойлаймыз. Бүгінгі
күнде алға қойған мақсатымыз, ... ... ... ... ... мүмкіндігінше мына басты қағидаларға негізделуі қажет: жеке
меншікті ... ... ... ... ... ... шарт ... бостандығы.
Меншік құрметтелетін және қол сұғылмайтын елде ғана азаматтар ... ... өмір сүре ... Сондықтан кез-келген қоғамда меншік айрықша
мәртебеге ие болуы шарт, сонда ғана оны ... және қол ... ... ... ... ... етуге мемлекет және құқық, соның ішінде
азаматтық құқық барынша ат салысуы ... ... ... әр ... ... ... институты болды және меншік иесінің жоғары
дәрежеде қорғалуын талап етті. Сол ... де ... ... ... сұғылмастығы принциптеріне негізделінеді (Азаматтық Кодекс, 2-бап, ... қол ... ... күнде Азаматтық Кодекстің басқа да
нормаларынан орын адды. Олар "Соттың ... ... де өз ... ... Заңмен көзделген еркін жағдайларда мемлекет мұқтажы үшін
мүліктен күштеп айыру оның құны тең бағамен ... ... ... ... ... ... ... ережелерін нақтылай
түсті.
Жұмыста меншік құқығына ... ... ... ... ... талаптарға байланысты толық қамтылмады. Өйткені олардың көпшілігі
арнайы жеке тоқталуды және ... ... ... ... біз азаматтық
құқықтың маңызды институты - меншік құқығын, оның даму тенденцияларын ашып
көрсетуге, ... ... ... шет ел ... салыстыра отырып
талдаулар жасауға, меншік құқығы туралы цивилдік ғылыми ойлардың ... оның ... ... ... ... нормативтік-құқықтық актілер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. 1994 ж. 27 ... ж., 13 ... ... және ... ... ҚР Президентінін, "Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы" Заң
күші бар ... 1995 ж. 17 ... ҚР ... ... ... туралы" Заң күші бар
Жарлығы. 1995 ж. 2 мамыр.
5. ҚР ... "Жер ... Заң күші бар ... 1995 ж. ... ҚР ... "Өндірістік кооперативтер туралы" Заң күші бар
Жарлығы. 1995 ж. 5 қазан.
7. ҚР ... "ҚР ... және банк ... ... Заң ... Жарлығы. 1995 ж. 5 қазан.
8. ҚР Президентінің "Сақтандыру туралы" Заң күші бар ... ... ... ҚР ... ... мүлікке құқықтар және ... ... ... ... ... Заң күші бар Жарлығы. 1995
ж. 25 желтоқсан.
10. ҚР "жеке кәсіпкерлікті қорғау және қолдау туралы" Заңы. 1992 ... ... ҚР ... 1998 ж. 30 маусымдағы "Жылжымайтын мүлік кепілін
тіркеу туралы" Жарлығы.
12. ҚР "Акционерлік қоғамдар туралы" Заңы. 1998 ж. 10 шілде.
13. Қазақ ... 1990 жыл 15 ... ... ... Заңы.
14. ҚР "Жеке кәсіпкерлік туралы" Заңы. 19 маусым 1997 ... ҚР 1998 ж. 22 ... ... ... және ... бар ... туралы" Заңы.
Қолданылған әдебиеттер
1. Алексеев С.С. Теория и права. ... 1994 ... ... А. От ... ... к лицензированию
специалистов //Хозяйство и право 1994 ж. №7.
3. Басин Ю.Г. Юридические лица. Алматы, 1996 ж.
4. Басин Ю.Г., ... В.Т. ... ... и ... ... ... ... Казахстана. Алматы, 1992 ж.
5. Бектұрғанов Ә.Е. Қазақстан Республикасындағы жер құқық қатынастары.
Алматы, 1997 ж.
6. Беспалова А.И. ... ... ... Алматы, 1989 ж.
7. Бусыгин А.В. Предпринимательство. М., 1997 ж.
8. Гражданское право Республики Казахстан. Оқу ... ... 1999 ... Басин Ю.Г. Гражданский кодекс РК. -толкование и комментирование.
Общая ... ... 1996 ... КСРО ... 10, 11, ... ... КСР ... 11, 12-баптары
[2] Тлеугалиев Г.И. Правовые основы экономической самостоятельности КазССР.
Экономический ... ... и ... ... ... 1991,
с.4
[3] Сулейменов М.К. Развитие ... ... ... ... Казахстана. - Научные труды "Әділет". 1997.№1.с.13
[4] Маркс К., Энгельс Ф. Шығармалар жинағы. 12-том. 713-бет.
[5] Сулейменов М.К. Вешные ... по ... ... РК: ... по ... ... ... - Актуальные вопросы
коммерческого законодательства в РК и практика его применения. Жинақ. 25-6.
[6] Қазақстан ... ... ... ... ... ҚР ... Кодексі. 7-бап
[8] Гражданское право. Учебник. 1-б.Ю.Сергеев редакциясымен. 1996.248-
349 б.
[9] Шершеневич Г.Ф. Учебник ... ... ... М., 1995. ... Қараңыз: Гродеков Н.И. Келтірілген жұмыс. 120-6.
[11] ҚР ... ... 238-б., ... ... ... ... ... Жалпы бөлім. Алматы. 1999. 370-
б.
[13] ҚР Азаматтық Кодексі. 58-бап. 3-т.
[14] Гражданское право Республики Казахстан. Оқу құралы. 1 бөлім. Сергеев
А.П. ... 478-б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншікке қарсы қылмыстар. Талан – таражыға салу50 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
Авторлық меншік және оның құқықтық белгілері67 бет
Азаматтық құқық бойынша меншік құқығының нысандары мен түрлері23 бет
Азаматтық құқық бойынша меншіктің нысандары29 бет
Азаматтық құқық бойынша меншіктің нысандары мен түрлері9 бет
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет
Активтер, міндеттемелер және меншікті капитал22 бет
Банктің меншікті капиталы28 бет
Банктің меншікті капиталы туралы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь