Менеджмент басқару жүйесінің қызмет түрі ретінде. Менеджмент туралы жалпы түсінік

МАЗМҰНЫ
Кіріспе

I.бөлім. Менеджмент туралы жалпы түсінік
1.1. Менеджменттің мәні
1.2. Менеджменттің қызметінің түрлері
1.3. Менеджмент қызметі мен тәсілдері
1.4. Менеджмент құрылымы мен принциптері

II.бөлім. Менеджмент басқару жүйесінің қызмет түрі ретінде
2.1. Менеджменттің мәні
2.2. Менеджменттің әр түрлілігі
2.3. Менеджерлік қызмет пен оның тиімділігін жіктеу
2.4. Аттестациялық көрсеткіштер және орташа менеджерді бағалау
2.5. Менеджменттің стратегиясы мен тактикасы
2.6. Менеджменттің стратегиялық бағыты

III.бөлім. Менеджменттің негізгі бағыттары мен Қазақстандағы менеджмент
3.1. Менеджмент іс . әрекетінің бағыты
3.2. Қазақстандағы менеджменттің методологиялық негіздері

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
I-бөлім. Менеджмент туралы жалпы түсінік
1.1. Менеджменттің мәні
1.2. Менеджменттің қызметінің ... ... ... мен ... Менеджмент құрылымы мен принциптері
II-бөлім. Менеджмент басқару жүйесінің қызмет түрі ретінде
2.1. Менеджменттің ... ... әр ... ... қызмет пен оның тиімділігін жіктеу
2.4. Аттестациялық көрсеткіштер және орташа менеджерді бағалау
2.5. Менеджменттің стратегиясы мен тактикасы
2.6. ... ... ... Менеджменттің негізгі бағыттары мен Қазақстандағы менеджмент
3.1. Менеджмент іс - әрекетінің бағыты
3.2. Қазақстандағы менеджменттің методологиялық негіздері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Күнделікті тұрмыста ... сөзі ... бір ... ... ... басшылық етумен шұғылданып, өз мақсатына жетуді
білдіреді. Тіпті білікті ... ... ... де менеджмент ұғымы
түрліше түсіндіріледі.
Сонымен, менеджменттің бастапқы ұғымы - бұл ... ... ... ... ... онда ... ... индустриялық қоғамда жұмыс істейтін экономикалық орган.
Менеджмент қабылдаған кез келген әрекет, кез ... ... ... ... ... менеджменттің тиімділігін және менеджерлердің іс-әрекетін
экономикалық табыстар, экономикалық нәтижелер арқылы ғана ... ең ... әрі ... бір шама ... тауарларды шығара алуы
немесе бәсекелестеріне қарағанда ең тәуір қызмет көрсете алуы тиіс.
Менеджменттің міндетіне, басшылық етуіне жаңа рыноктарды ... ... ... ... Егер ... ... ... жұмыс істесе, онда оның жаңа қожайыны жұмысшыларды емес, басшыларын
ауыстырады. Сонымен, менеджмент дегеніміз ұжым ... ... ... жұмысын ұйымдастырғанда, қызметкерлер мұқтажын
барынша ... ... ... ... ... әрі
тиімділігін арттыруды көздеу қажет.
Менеджментті жеке адамдар ... ... ... ... ... де, ... материалдық жағдайларға тәуелсіз ретінде
қарастырылады, өйткені соңғы айтылғанның алуан түрлілігінде шек ... ... ... ... ... классиктердің бұл
жөніндегі тұжырымдары көп жағдайда ... ... ... пікірінше,
басқару процесі-өнер, оның басты мәні мен ... ... ... ... ... ... ... ілім негізін) қолдану.
Тіпті маман болмағанның өзінде де, біздің кез келгеніміздің ... мен ... ... азын-аулақ хабарымыз болатыны сөзсіз.
Менеджмент - нарықтық экономика жағдайында өндірісті тиімді
басқарудың ... мен ...... ... жүзеге асыру үшін кәсіпорын жұмысын
басқаруға және ұйымдастыруға байланысты адамдар қызметінің түрі.
Менеджмент - бұл өнім, технология, ... ... ... ... қатынас саласында жаңарту, инновациялау, жаңалық енгізу
мақсатында фирмаларды, компанияларды тиімді ... ... мен ... жиынтығы.
Қазіргі кездегі менеджмент ... ... ... ... жан-жақты зерттеуімен, кәсіпорындардың ойдағыдай іс-
әрекетімен, басқаруды түпкі нәтижесіне қарай ұйымдастыруымен, ... және ... ... жаңа ... ... ... ... шешімдер қабылдауымен сипатталады.
Менеджменттің бірнеше ұғымы бар: ... ... ... ... ... ... органы». Егер батыста кез келген
кәсіпорын жөнінде сөз бола қалса, адамдар әуелі сол ... ... ден ... ... ... ... танытатын да тек
басшылар.
Басқару ұғымының туындауы ... ... ... ... ... өзі ... процестің қарым – қатынасы басқарушы ... ... ... басқару қоғамдық еңбекке тән. ... ... ... басқару ролі де атқарады.
Сондықтан, әлеуметтік жүйелердегі басқару кең ұғымда қызмет түрі мен
мақсатына тәуелсіз ... ... ... ретінде қарастырылады.
Барлық мекемедегі басқару нақты функциядан орындауға мүмкіндік ... ... ... ... ... пайда алуға бағытталған
мекемелердегі басқару менеджмент деп аталады.
Менеджер - ең көп тараған кәсіптің бірі. Бұл - ... ... заң және ... да ... ... ... ... адам. Шаруашылықтың түйінді орнында жұмыс істейтін кез келген ... ... ... ... ... ... орнына қарамастан, ортақ
қызмет міндеті болады.
Менеджер адамдарды ... ... ... Оның ... ... ... ауызша сөзі; немесе
цифр тілі.
Менеджердің жұмысы техникаға, есептеу операцияларына немесе өнім
сатуға ... ... ... оның ... ... ... және
оқу, айту және жазу қабілеттеріне байланысты. Ол өз ойын ... ... ... ... ... ... адамдардың да пікірін айқындай алуы
тиіс.
Менеджерлік шеберліктің ... ... ... жүргізе
білуі-әріптесінің мүддесін өз мүддесіне сәйкестендіре білетін өнері болуы
тиіс. Мұның өзі әсіресе қарамағындағы ... ... ... ... ... үшін де, сондай-ақ сырттан шикізат жеткізушілермен қарым-
қатынас орнату үшін де аса қажетті жағдай. ... ... ... көп ... маклерлік фирмаға ұқсайтын болады.
I-бөлім. Менеджмент туралы жалпы түсінік
1.1.Менеджменттің мәні
Менеджмент ұғымы 19 - шы ... ... ... ... ... сөзі, оның түп төркіні гректің «манус», яғни «қол ... ... ... ... мал бағу ... дәлірек айтқанда ат тізгінін
ұстау, меңгеру шеберлігін білдірген. Кейіннен бұл атау адам ... ... ... ... және ... ... мәнін білдіретін болды.
Ағылшын тіліндегі Оксфордт сөздігінде бұл ұғымға мынадай ... ... ... ... ... ... билік және басқару өнері;
3. шеберліктің ерекше түрі және әкімшілік дағды;
4. басқару органы, әкімшілік бөлігі
Күнделікті ... ... сөзі ... бір ... ... қызметіне басшылық етумен шұғылданып, өз мақсатына ... ... ... ... ... де ... ұғымы түрліше
түсіндіріледі.
Сонымен, менеджменттің бастапқы ұғымы - бұл басшылық.
Іскер кәсіпорындар тек өз органдары, яғни басшылар, ... ... ғана ... ете алады.
Жеке кәсіпорын, өзінің праволық формаларына қарамастан, басшылығы
болуы тиіс. Басқадай ... ... ... ... ... сол, кәсіпорынның мақсаты, демек оның басқару ... ... ... ... ... ... айтқанда, жұртшылықтың қажетін өтеу,
немесе рынок арқылы әлеуметтік қажеттілікті ... ... ... ... ... ... олар өзінің барлық
шешімдерінде экономикалық түсінікті басшылыққа алуы тиіс. Оның өмір сүруі
мен мәртебесі қызметінің экономикалық ... ... ... анықтамасына сүйенетін болсақ, онда менеджмент
дегеніміз қазіргі индустриялық қоғамда жұмыс істейтін ... ... ... кез ... ... кез ... ... –бұл экономикалық
сипаттағы шаралар. Сонымен, менеджменттің тиімділігін және ... ... ... экономикалық нәтижелер арқылы ғана
таразылауға болады.
Менеджменттегі басты нәрсе - өзіне ... ... ... мақсаттар қою («алдына мақсат қойған менеджмент»). Ескі ... ... ... ... өзгешелігі де осында.
Менеджменттің тағы бір анықтамасына сәйкес оның жұмыс ... ... - ... бар адам мен ... ... ... ... құру.
Кәсіпорын ең сапалы, әрі бағасы бір шама арзан ... алуы ... ... ... ең ... қызмет көрсете алуы
тиіс.
Кәсіпорын - ең алдымен адамдар. ... ... бұл ... анықтамасы шығады: менеджмент - бұл ... ... ... адамдар өндірістік процестің маңызды элементі
болып саналады. Жаңа кәсіпорынды құрарда жаңа инвестициянгы жүзеге асыратын
ақша ... мен ... ... ... ... ... Ал өз ісін
жетік білетін қызметкерлерді іздеп табу ... ... ... ... ... ... жаңа ... жұртшылықтың мұқтажын қанағаттандыру жатады. Егер кәсіпорын ... ... ... ... онда оның жаңа ... жұмысшыларды емес,
басшыларын ауыстырады. ... ... ... ұжым ... ... Кәсіпорын жұмысын ұйымдастырғанда, қызметкерлер
мұқтажын барынша толық қанағаттандыруды, олардың жұмысын жандандыруды, ... ... ... қажет.
Сонымен, Менеджменттің 2 ұғымы бар.
Бірінші ұғым. Менеджмент - бұл басқару, басшылық ету органы.
Екінші ұғым. Менеджмент - бұл адамдарды басқару (әрекет).
Өндірісті ... ... ... ... ... соңғы жүз жылдығында басталды. Бұл процесс тез ... әр ... ала ... да, оның ... ... ортасы өнеркәсіптік өндіріс
болды. Ғылым мен техниканың даму ... ... ал ... ... жаратылыс-техникалық білімнің барлық саласында қарқынды іздестіру
жұмыстарына ... ... ... ... он ... өнеркәсіптік электротехникада
энергетикалық база паро-және су-энергетикалық негізде құрылады.
ХIХ ғасырдың аяғында физика саласында ғылыми революция болып,
бүкіл ... ... ... ... ... Жарық теориясы
электромагниттік тербелістің жалпы теориясының саласына айналды.
Химия саласында 1869 жылы Д. М. Менделеев ашқан ... ... ... ... ... енгізілді.
Физика ғылымының жетістігі химияның физикамен тығыз байланысты
екендігін анықтап, физикалық химия пәнін ... ... ... ... ... ... «Түрлердің
шығуы» (1856ж.) атты еңбегі заманалық маңызы бар ілім ... ... ... қалады. Организмдердің клеткалық құрылысының ашылуы
нәтижесінде цитология ғылымы ... ... ХIХ ... аяғындағы ғылым, осының алдындағы дәуірде
жинақталған орасан зор нақты материалдарды теориялық ... ... ... ... ... ... қажетті ғылыми ілімді
теорияландыруға талпыныс, өндіріс пен ... ... ... ... ... да ... мәселесіне алғашқы көңіл бөлу 1911 жылы байқалды. Сол
кезде Фредерик У. Тейлор өзінің «Ғылыми басқару ... ... ... Міне осы кезден бастап басқару ғылымы ... жеке ... ... Бұл ... ХIХ ғасырдың орта тұсынан бастап осы
ғасырдың 20-жылдарына дейінгі ұзақ ... ... ... ... негізгі күші, Англияда басталған өнеркәсіптік революция болды.
Алайда, басқару ісінің өзі ұйымдастырудың дамуына және табыстылығына елеулі
ықпал ететіндігі ... идея ... рет ... пайда болды.
Бұған себепші болған жайт, жиырмасыншы ... ... ... тегіне, ұлтына қарамастан, өзінің білімі мен ақыл-ойын
көрсете алатын бірден-бір мемлекет АҚШ болды. Миллиондаған ... ... ... ... ХIХ ... ... ... ауыстырып,
бизнестің, сонымен қоса басқарудың алуан түрлі ... ... ... ... жұмысшы күшінің аса көп тобын жасақтады.
ХIХ ғасырдың соңында құрылысы ... ... жол ... ... ... ең ірі ... ... айналдырды.
Елде іс жүзінде бизнесті мемлекеттік тұрғыда ... ... ... ішкі ... ... ... болмағандықтан, өз бизнесін
дамытудың бастапқы кезінде-ақ олар ... ... ... ... Осындай және басқадай факторлар ірі салаларды, ірі кәсіпорындарды
қалыптастырып, басқару тәсілдерін жетілдіруді ... ...... ... ... ... мен ... қамтитын бүкіл адам мәдениетінің
элементі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру (тайпалар, рулар, қауымдар т.б.) басталған
мезетте пайда ... ... ... секілді өте көне. Басқару ісіне
жетілдіруге мыңдаған жылдар бойы қажырлы еңбек, оны тиімді ... ... ... өз ... ең озық ақыл-ой жетістіктері жұмсалды. Біздің
заманымызға дейінгі үшінші мың жылдықта сазбалшықтан істелген табличкаларда
көне жүйелердің коммерциялық ... мен ... ... ... ... өзі оларда басқару практикасының болғандығын дәлелдейді.
Үлкен Клод пен кіші ... ... ... ... ... ... 500 мың жыл ... шумерлер сына жазуды
(клинописьті) ойлап шығарған кезден бастап менеджменттің дами ... ... ... ... ... ескерткіштер қалдырады.
Онда әңгіме басқару туралы ... ... 4 мың ... ... жазылған
«Птаххотепа үйретуі» кітабында қазіргі басқарушылар үшін әлі күнге мәнін
жоғалтпаған мынадай ... ... ... сен ... болсаң байсалды бол.
Өтініш айта келген адам ... ... ... ... ... ... тап болған адам, өз мәселесін дұрыс шешкеннен гөрі, ақтарыла
сөйлеп, іштегі шерін тарқатқанды жөн ... ... ... көне ... де ... ... ... бөлінісінің, жұмыс түрлеріне қарай маманданды, рудың
қажеттілігі туралы пікір айтты. ... ... ... (мемлекетті,
еңбекті, сауданы, әскерлерді басқару) ерекше саласы ретінде қарастырып, ол
да осындай пікірді – қажетті ... өз ... ... ... оларға берілген
тапсырманың орындалуын талап етуді жақтайды.
Жұмыскерлер арасындағы бірлесіп әрекет етуге қол ... ... ... ғылыми қағыдалар Марка Тулия Цицеронның
«Шешендік өнер жөніндегі үш ... ... ... ... ... ... қызмет
сатысында төмен шелділердің жоғары шелділерге бағыну ... ... ... ... міндетін әділ атқару туралы пікірлер айтқан. Жер қожасы
өзінің басқарушысына бір ... ... ... ... ... ... ... айқын қоюы, белгілеген жоспарды нәтижесімен
үнемі салыстырып отыруы, талдауы және қорытынды ... ... ... ... ... көңіл бөлген. Басқарушыдан: «Жұмысшының біразы ауру,
басқаларын қаладағы жұмысқа алып ... ауа райы ... ... ... ... кейі, қожайыны жағдайды айқындап, қажет болған
жағдайда тиісті шешімқабылдайды: тапсырмаға ... ... ... ... бөледі, оларды жабық ғимаратқа ауыстырады т.б.
Көне Үнді ғалымдары «Артхамастра» трактатында (VI-III ғасыр)
шаруашылық және басқару ... ... ... ... ... қатысты дұрыс және дұрыс емес, заңды және заңсыз, пайда және ... ... ... ғалымдары басқаруды күш ... ... ... және орта ғасырдағы үнділердің әдеби
тілі) «басқару өнері» «данданити» деп аталады, мұны ... ... ... ... ... ... Клод пен кіші ... ... ... тарихы»
кітабында біздің заманымыздан 500 мың жыл ... ... сына ... ... ... ... ... менеджменттің дами бастағандығы
айтылады.
Көне египеттер (мысырлықтар) бізге жазбаша ескерткіштер
қалдырады. Онда ... ... ... болады. Осыдан 4 мың жылдай ... ... ... ... қазіргі басқарушылар үшін әлі күнге
мәнін жоғалтпаған мынадай ойлар айтылады: «Егер сен ... ... ... Өтініш айта келген адам саған ойындағысын айтып ... ... ... тап ... ... өз ... ... шешкеннен гөрі, ақтарыла
сөйлеп, іштегі шерін тарқатқанды жөн санайды».
Еңбекті басқару ... көне ... де ... ... ... бөлінісінің, жұмыс түрлеріне қарай маманданды, рудың
қажеттілігі туралы пікір ... ... ... ... (мемлекетті,
еңбекті, сауданы, әскерлерді басқару) ерекше саласы ретінде ... ... ... пікірді – қажетті адамды өз орнына қоюды, сөйтіп оларға берілген
тапсырманың орындалуын ... ... ... ... ... әрекет етуге қол жеткізу,
сөйлеу мәдениеті жөніндегі ғылыми ... ... ... ... өнер ... үш трактатында» қамтылады.
Көне римдіктерде мемлекеттік басқару ... ... ... ... жоғары шелділерге бағыну тәртібі енгізілген.
Үлкен Катон басқару міндетін әділ атқару туралы пікірлер айтқан. Жер ... ... бір ... ... ... ... ... беріп, міндетті айқын қоюы, белгілеген ... ... ... ... ... және ... ... Әсіресе, жедел
түрде басқаруға ерекше көңіл бөлген. Басқарушыдан: «Жұмысшының біразы ауру,
басқаларын қаладағы ... алып ... ауа райы ... ... ... ... ... қожайыны жағдайды айқындап, қажет болған
жағдайда тиісті ... ... ... енгізеді, жұмыс
істейтіндерді қайтадан бөледі, оларды жабық ғимаратқа ауыстырады т.б.
Көне Үнді ... ... ... (VI-III ... және басқару туралы бірқатар қызғылықты ой-пікірлер ... ... ... және ... ... заңды және заңсыз, пайда және зиян
ұғымдары зерттеледі. ... ... ... күш ... ... ... және орта ғасырдағы үнділердің әдеби
тілі) «басқару өнері» «данданити» деп аталады, мұны ... ... ... ... ... ... шығыс ойшылдары бағыныштыларды көтермелеуге де зор
көңіл бөледі («Сиасет-намэ» ... елді және ... ... ... ... ... ... заманына байланысты. Ол мемлекеттік биліктің және терең экономикалық
өзгерістің бірқатар реформасын ... ... Петр ... бас ... ұсынды. «Государь өз ісі ... ... ... жауап беруге тиіс емес». Төрешілдікті ... ... ... ... ерекше орын алады. Бірақ сол кездің өзінде де күштеп,
әміршіл-өктем әдіс қана қолданылып қойған жоқ. Сол ... ... ... ... мен Уралдың бас заводтарының бастығы В. И. Гениннің
«Урал және Сібір ... ... атты ... қызғылықты материал
келтірілген. Онда былай деп ... ... ... ... ... ... істі ... білуі, қарамағындағы мастерлерге
қолынан келетін істі тапсыруы, әрі оның ... ... ... ... ... ... уақытқа сәйкес келетін ой-пікірлерде
бар:
«Басшы нақты істен гөрі бұйрықтың алынғандығы және орындалғандығы,
жауабы мен ... ... ... ... қабылдаумен шұғылданса –
бұдан келер ... ... ... Мұның барлығы қағаз жүзінде қалады».
1.2. Менеджменттің қызметінің түрлері
Менеджмент – дәстүрлерді, ... ... ... мен ... ... ... адам мәдениетінің
элементі. Бұл талассыз дәлелденген қағида. Өйткені, тиімді ... ... ... ... ... ... т.б.) ... пайда болды.
Басқарудың осындай жалпы қағидасы, деп атап ... ... ... ... түріне түрліше қолданылғанымен, оның түп ... ... сол ... ... Осыған орай белгілі бір әлеуметтік
топтарға сәйкес ... ... ... ... алты түрі
тармақталады.
1.Үкімет. Менеджмент ұғымы үкімет қызметіне қолданылмағанымен,
Петерсон мен Плоуменнің ... оның ... ... ... ... ... анықтамасына сәйкес келеді.
2.Мемлекеттік менеджмент. Көп мемлекеттік мекемелерді ұйымдастыру
және сондағы қызметкерлерге билік жүргізуді жүзеге ... ... ... ... ... ... Қарулы
күштерді ұйымдастыру және оларға жетекшілік ету.
4.Құрама одақтық ... ... ... ... ... ... ... да қызметкерлер тобының іс-
әрекетін ұйымдастырып, оларға басшылық ету қажет.
5.Бизнес-менеджмент. Үкіметтіктен және ... ... ... ... ... меншіктегі менеджмент. Бизнес-менеджменттің арнайы
түрі. Жеке меншік іскерлік кәсіпорын функциясымен қоса, мұнда менеджмент
сипатына мемлекеттік және ... ... мен ... де ... мен ... былай деп атап көрсетеді: менеджменттегі
мұндай өзгешеліктердің көп жағдайда ... ... бола ... ... ... ... ... туралы «негізге алынатын түсініктерге»
сүйенеді. Осы аталғандар менеджментті жеке ... ... ... ... етеді де, бұлар материалдық жағдайларға тәуелсіз
ретінде қарастырылады, өйткені соңғы ... ... ... ... ... түрде түсінік бергенімен, классиктердің бұл
жөніндегі тұжырымдары көп ... ... ... ... ... ... оның ... мәні мен мазмұны нақты ... ... ... ... ұйымдық ілім негізін) қолдану.
Тіпті маман болмағанның өзінде де, біздің кез келгеніміздің басқару
ғылымы мен өнері туралы азын-аулақ хабарымыз болатыны сөзсіз.
Менеджмент-нарықтық ... ... ... ... теориясы мен практикасы.
Менеджмент –нақты мақсатты жүзеге асыру үшін кәсіпорын жұмысын
басқаруға және ... ... ... қызметінің түрі.
Көрнекті американ экономисі В.В.Леонтьевтің анықтамасы бойынша:
«Менеджмент-бұл өнім, технология, ... ... ... ... ... ... жаңарту, инновациялау, жаңалық ... ... ... ... ... ... мен ... жиынтығы».
Қазіргі кездегі менеджмент ... ... ... ... жан-жақты зерттеуімен, кәсіпорындардың ойдағыдай іс-
әрекетімен, басқаруды ... ... ... ... дамыған
теориясымен және маркетинг практикасымен, жаңа технологияны жасауымен, адам
факторын жандандыратын шешімдер ... ... ... ... ... ... міндетті түрде қажет
болып саналады. Сонымен қоса осы бағыт-бағдардың сипаты ... ... ... ... ... басқару процесі үш типте өтуі мүмкін.
Бірінші тип – мақсатты басқару. Барлық өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... басқару шешуші
рөл атқарады. Басқарудың мақсаттылығы – кәсіпорынның ... ... ... ... үшін жіктеу. Бұл принципті пайдаланған
кезде бөлімшелердің және ондағы ... ... ... ... ... ... ... талап туралы нақтылы түсінік алады,
дербес шешім қабылдау мүмкіндігі ұлғаяды және ... ... ... Мақсатты басқару аса ірі бір жолғы ... ... ... конструкциялау және қайтадан жарақтандыру, жаңа өнімді
шығаруға көшу, жалгерлікті ... ... ... т.б. ... ... ... процесінің өтуінің екінші типі – бағдарламалық басқару.
Мұнда нақты тапсырманы мұқият ойластыру, бөлімшелердің жүйелі әрекетін және
бұл әрекеттердің бір-бірімен ... ... ... ... ... ... бағдарламасы болып саналады. Басқару процесіндегі ... ... ... ... ... ... ... жоспардан бағдарламаның өзгешелігі – тапсырманы
орындауды басқаруды «кідіртпестен» ... ... ... ... ... ... қайта бөлуге мүмкіндік береді. Бағдарламалық басқару
үшін график жүйесін кеңінен қолданады. ... ... ... көп ... бұйымдар шығаруда, жоспардан тыс және жедел
жұмыстарда қолданылады.
Басқару процесінің үшінші типі – ... ... ... ... ... әрі ... ... тұрақтанған, толық меңгерілген
өндірісте қолданылады. Мұндағы басты ...... ... жағдайдан
өндіріс процесіндегі іркілістен шығудың ең қолайлы жолдарын іздестіру. Ол
үшін пайда болған ... тез, әрі аз ... ... ... шешім қабылданады.
Атап көрсететін жайт, практикада басқарудың жоғарыда аталған
типтері сол қалпында қолданыла бермейді. Басқару деңгейі ... ... ... кез келген кәсіпорында түрлі өндірістік міндеттерді шешкен кезде
басқарудың үш типі ... ... да, әр ... үйлесімде қолданылуы да
мүмкін.
Мұндай үйлесімділікке, соңғы ... кең етек ... ... басқару – мақсатты жиынтық бағдарламаны жасау және
жүзеге асыру нақты дәлел болады. ... ... ... да, ... мақсатты басқарудың да элементтері бар. Бағдарламалық
мақсатты ... ... ... ... міндеттерін шешу үшін
қолданылады. Мәселен, ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында «Белок», «Кадрлар»,
«Жалгерлік» т.б. бағдарламалар.
Коммуникация дегеніміз – қарым –қатынас, екі және одан да ... ... ... ... бір – ... ... мәліметтер
алмасуы.
Басшы өзінің көпшілік уақытын мәліметтер алу және шешім қабылдау үшін
біреулермен ... ...... ... ... ... ... мотивация және басқару қызметтерін орындау да қарым
– қатынас ... ... ... – басшылық ... ... ... ... өз ... ... ... үшін тиімді қарым – қатынас
орнату қажет.
Шет ел зерттеушілерінің ... ... ... ... туындауының басты себептерінің бірі. Тиімді жұмыс ... ... ... ...... ... ... Ұйым ішіндеде,
одан тысқары жерде де тиімді қарым – қатынас ұйым ... үшін ... орта ... аса ... сол ... олар ... амалдарды
пайдаланады.
Олар тұтынушылар мен жарнама ... және ... ... ... ... мен ... ... орнатуда жергілікті ұйымдар
мен, жалпы ұлттық несмесе халық аралық деңгейде байланыс жасауға ... ... Ұйым ... реттеу тәртібіне бағынуына тура келеді, Сол
себептен де есеп беріп, онда ... және ... ... ... ... – ақ өзінің орналасуы, мүмкіндіктері, ... т.б. ... ... ... ... ортадағы оқиғалар мен факторларға
қатысуының басқа да толып жатқан әдістері бар.
Сыртқы орта арқылы пайда болатын ... ... ... ... ... ... ... жиналыстар телефон арқылы келісімдер
жүргізіліп, қызмет ... ... ... ... ... жасалады.
Ұйымда мәліметтер бірінен – біріне беріліп, ... ... ... ... басшылыққа күнделікті міндеттер, нақты тапсырмалар
ұсыныстар тағы ... ... ... ... ... ... ... берілетін мәліметте не істеп жатқандығы айтылады.
Басшы осындай жолмен ағымдағы және ... ... ... ... істі оңға ... ... ... варианттарын ұсынады. Жоғарғы
басшылар мен төменгі басшылардың мәлімет алысуы әдетте есеп ... ... және ... ... ... ... ... бөлімшелер аралығындағы коммуникация көлбеу коммуникацияға
жатады. Кез келген ұйым мұндай коммуникацияны ... ... ... оның ... байланысты элементтерден тұратындықтан, басшы мақсатқа ... ... ... ... ... қол ... тиіс.
Басшы мен бағыныштылар коммуникация компоненттері болып саналады. Олар
бөлімшелердегі міндеттерді анықтау үшін мәлімметтер алмасады, ... ... ... ... мен ... ... ... коммуникация, басшы мен
бағыныштылар арасындағы қосымша мәлімет алу болып саналады, әрі ... іс ... ... ... ықпал етеді.
Коммуникациялық процесс - бұл екі немесе оданда көп адамдар арасындағы
мәлімет алмасу, әрі оның ... ... ... түсінікті болуын
қамтамасыз ету. Коммуникация-бұл күрделі процесс жәнеде оны ... ... ... ... білу ... ... процесінің элименттері мыналар болып саналады:
- мәліметті жіберуші идеяны қорытушы немесе ... ... ... ... ... болып саналады;
- символдар көмегімен кодталған мәліметтің өзін хабарлау;
-канал, мәліметті беру ... бұл ... ... ... ... ... барысында жөнелтуші мен алушы белсенді рөл атқарады, әрі
мұның өзі бір-біріне қатысты бірнеше ... ... ... ... ... және ... пайдалана отырып, екі жаққа да түсінікті
болуын қарастыру. Мәлімет алу кезеңдері мынадай:
- идеяның пайда ... ... және ... ... ... декодтау.
Мәлімет алмасу процесінің кезеңдерін қарастырайық. Мәлімет алмасу
идеяны тұжырымдаудан ... ... ... басталады.Бұл кезеңде
жөнелтуші мәлімет алмасу үшін қандай канцепцияны ... алу ... ... де, ... ол ... ... ... Мәселен, басшы
жұмыс нәтижесін бағалау туралы мәлімет алмасқысы келсе, ол мынадай жайтты
есте ... ... ... ... сол, ... ... ... олардың
күшті және әлсіз жақтары туралы нақты мәліметті хабарлау, әрі олардың жұмыс
нәтижесін қалайша жақсартуға болатындығын жөнінде ... ... ... кодтауға пайдаланатын, символ типіне
үйлесетін ... ... ... ... ... ... сөздер мен
жазылған материалдар, сондай-ақ электрондық байланыс құралдары, компьютор,
желілері, ... ... ... мен ... ... Хабарды беру тек бір каналмен шектелмеуі тиіс.
Көп жағдайда екі және оданда көп коммуникациялық құралдар пайдаланылады.
Үшінші кезеңде жөнелтуші ... ... бір ... ... ... береді.
Жөнелтуші хабарды жібергеннен кейін алушы оны декодтайды. Декодтау-
бұл жөнелтушінің ... ... ... ... аудару.
Басшы мынаны ескеруі қажет: олардың басқа орындардан алған
мәліметі дәл ... және ... ... әр ... ... ... орай кері ... жолға қою қажет.
Басшы өз уақытының көншілік бөлігін әңгіме, кеңес өткізуге тікелей
байланыс орнатуға, мәлімет ... ... ... орай жеке адамдар
арасындағы коммуникацияда қандай кедергілер болатындығын білудің айрықша
маңызы бар.
Бірінші, ... ... ... ... ... ... алуан түрлі факторлар ықпал етеді, сондықтан
коммуникация тиімділігін ... үшін ... ... қажет.
Коммуникациялық ахуал басшылар мен бағыныштылар арасындағы өзара қарым-
қатынасқа байланысты. ... өз ... ... ... пікір қайшылықтарынан туындайды.
Семантика-сөзді және айтылған сөз ... ... ... ... ... қатыса отырып жәнеде символдарды
пайдаланып, мәліметтер алмасады, әрі оны ... ... да, ... ... дене ... мен ... қолданады.
Үшіншіден, вербалсыз (латынша вербалис-ауызша, ... ... ... ... Вербалсыз қатынаста сөзден басқа кез келген
символдар қолданылады. Вербалсыз хабар ... көп ... ... қоса ... де, сөз ... ... де немесе өзгертуі де мүмкін.
Вербалсыз қатынас мысалына пікір алмасуды, ... бет ... ... ... ... ... ойнақы немесе түнерген
қалпың қабылдаған немесе қабылдамаған көзқарасын алуға ... ... кері ... Кері ... өте ... оның өзі сіздің алған ... ... ... ... Басшылар тарапынан жіберілген хабарға қатысты ... ... жеке ... ... ... алу тиімділігін шектейді.
Бесіншіден тыңдай білмеу. Қарым-қатынас тиімділігін арттырудың
маңызды жағдайларының бірі-адам хабарды жібергенде де және ... ... дәл ... тиіс.
Жеке адамдар арасындағы қарым-қатынас тиімділігін арттыру үшін
мынадай жайттар ұсынылады:
- мұқият тыңдай білуге дағдылану.
- өз идеяңды айтпас ... ... ... ... ... ... қабылдай білу;
- өзінің дене тұрысыңа, қимылыңа, дауыс ырғағыңа зер салу;
- эмпатияға және ... ... ... ... ... ... басқа
адамның сезіміне көңіл аудару, әрі өзара пікірлескенде, хабар алмасқанда
қолдау, ... ... кері ... ... ... Менеджмент қызметі мен тәсілдері
Менеджменттің бірнеше ұғымы бар. ... ... ... ... ... жасалады» кітабында былай деп жазды: «Менеджмент-бұл жұмыс
істеп ... ... ... ... органы». Егер батыста кез
келген кәсіпорын жөнінде сөз бола ... ... ... сол ... ... ден қояды, өйткені кәсіпорынды қоғамға танытатын да тек
басшылар.
Американ менеджмент мектебі жақсы басшының 12 ережесін ұсынады:
1. ... ... ... ... ... қуғындаушы қарамағындағы адамның
ізіне түседі, ал нағыз басшы соңынан ертеді. Қуғындаушы өзінің билігіне,
ал басшы –соңына ерушілердің ықпалы мен ... ... ... ... өсек пен ... ... өмір ... мәжбүр етеді.
Ал, басшы қарамағындағыларды қауырт іске, сан алуан проблемаларды шешуге
жұмылдырды.
2. Басшы өз ... ... ... ... ... қойғыш, табанды болуы, әрі
осы қасиеттерін қол ... ... ... ... ... ұйымдастыру және басқару туралы ғылымды жетік білуі тиіс.
4. Ол қол ... ... ... ... ... Басшы қатал әрі талап қойғыш болуы тиіс. Алайда қаталдық пен ... ... ... ... ... тиіс.
6. Сынды қабылдай білуі, әрі өзі де әділ сынай білуі тиіс.
7. ... жылы ... әрі ... ... ... Әзіл - оспақты түсіне білуі тиіс.
9. Әдетте ... ... ... - ... ... ал ... ... ықпал етеді.
10. Айта да, тыңдай да ... ... ... ... ... ... ... былай деп сұрапты: «Сіз
барлығын, тіпті ең күрделі проблемаларды формуламен бейнелей аласыз ба;
Сіз ... ... ... жаза ... ба?» ... ... деп ... «X+Y жетістік, X - жұмыс істей білуі, Y - үнемдеуге
тырысу».
12. Басшы қарамағындағыларды жақсы білуі тиіс.
Өндірісті ... ... XVIII ... ірі ... ... революция күшті қозғау салды. Қолөнершінің ... ... ... орнына көбінесе жөнді мамандығы жоқ жалдамалы жұмысшылар
келді.
|Көне ұйымдастыру ... ... ... біршама шағын болуы, |Басшылардың көп болуы, орта ... ... ... ... ... ... көп болуы. ... ... ... ... белгіленген, ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... айқын бөлінеді және |
|бөлін беген және ажыратылмаған. |ажыратылады. |
|- ... ... ... ... ... |
|Ұйымда басшылық қызметті иемдену, |көбінесе туған күнінен бастап заңдылық пен ... ... ... ... ... отырып беріледі. ... ... ... ... үшін ... шешімдерді қабылдай алатын|
| ... ... ... ... үшін ... ... ... жұмысқа және тиімділікке сүйену |
|қабылдай алатын шағын адамдардың | ... | ... және ... ... | |
| | |
| | ... ... ... мен ... сана ... ... бірі – А. Смит пен Д. Рикардо ... ... ... – жаңа ... ... ... ... бақылауды ұйымдастыру т.б.) басқару мәселесіне ерекше көңіл
бөлді.
Капиталистік ... ... ... ... ... ... Оуэн ... көңіл бөлді. Ол ... ... біз ... ... ... ... ... көңіл бөлді. Оуэн
таза теориямен шектеліп қоймады. ХIХ ғасырдың ... ол өз ... ... ... жасады: кәсіпорында жұмысшылардың тамақтануы
ұйымдастырылып, ал завод поселкасында жаңа ... ... ... ... ... ... біздің қазіргі күшті әлеуметтік
саясатқа ұмтылуымыздың көне тарихы лайықты болған.
Оуэн ... ... ... үшін ... ... да
пайдаланған; адамдардың басқалардан кем түскісі келмейтінін ол, өндірісте
жарыс ұйымдастырды: таңдаулы ... ... ... лента,
орташасында-көк, нашарында-сары лента пайда болды.
Осы келтірілген деректерден аңғаратынымыз – басқару барлық қоғамдық
формацияда болған, ... ... ... көне ... басқару
мен ұйымдастырудың қазіргі кездегіден едәуір айырмашылығы болған.
Ғылыми ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Оның басты еңбектері – «Фабриканы ... ... ... принциптері» (1911), «Конгрестің арнайы комиссиясы
алдында көрсету» (1912). Филадельфиядағы оның ... ... ... ... деп ... 1880 ... ... инженерлік білім
алған американдық Фредрик В. Тейлор процесін зерттей бастады. Тейлор ... ... ... ... іс ретінде қарастырмай, оған терең деп
қойып, зерттей ... ... адам ... ... ... ... ... қалыптасқан ескі, дәстүрлі жұмыс тәсілдерінің орнына
ғылыми іргетасты құру, оның әрбір элементін ғылыми ... ... ... ... ... да, ... салу ... асқан дәлдік керек.
2. Жұмысшыларды ғылыми критерий бойынша таңдау, ол арды ... ... ... ... ... ойластырылған жүйесін практикаға
енгізу ісінде әкімшілік пен жұмысшылар арасындағы ынтымақтастық.
4. Еңбекті біркелкі бөлісу және әкімшілік пен ... ... ... ... арттыруды басты мақсат етіпқоя отырып,
тейлор жұмысшы еңбегі мен өндіріс құралдарын пайдалануды; ... ... ... ... ... ... операцияларын стандарттауды,
жұмыс уақытын дәл ... ... ... ... ... ... еңбек процестерін зерттеуді, әрбір операцияға бақылау
орнатуды, бірыңғайланған еңбек ақыны ... т.б. ... жеке ... ... операцияларын талдай отырып, әрбір
операцияны жекелеген құрамдас бөліктерге жіктеуге жәнеде ... ... ... прогрессивті әдістерін анықтауға болатындығын
дәлелдеді.
Жұмыс уақытын дәл есептеу ... ... ... ... стандарттауды, нұсқаулық карталарды енгізуді және жұмыс
барысын ... ... ... ... ... жүйе – ... жұмысшылардың еңбегін
ұтымды ету, өндіріс процестерін жәнеде соған ... ... ... ... құру болды. Тейлор ілімнің дәл осы жағы ... ... ... ... ... ... зерттеушілері мен белсенді
насихатшылары Генри Гантт, ... Б. ... ... ... ... ... Харригон, Эмергон, Г. Форд болды.
Эммерсон ойлап шығарған «өнімділіктің 12 принципі» жұртқа
кеңінен мәлім болды. (1912). ... ол ... ... ... әрі тұжырымдады. Эммерсонның пікірінше, мұндай ... ... дәл ... ... ... ... ... бұған жетуге
әрбір басшы мен қол астындағылар ұмтылады;
- болашақ мақсатты ескере отырып, ... жаңа ... ... ... ... ... ... кеңес беру - өндіріске және басқаруға байланысты арнайы
білімнің ... және ... ... білікті кеңес бірлесіп
ақылдасқанда ғана нәтижелі болады;
- тәртіп – барлық ұжым (коллектив) мүшелерінің белгіленген ... ... ... ... әділ ... басшыны қажетті мәліметтермен қамтамасыз ететін жедел, сенімді,
толық, дәл және тұрақты ... ұжым ... ... ... басқаруды қамтамасыз ететін
диспетчерлік жұмыс;
- ұйымдастырудағы бүкіл кемшілікті дәл белгілеуге және одан ... ... ... ... ... мен ... кестелері;
- ең тәуір нәтижеге жетуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... ететін жағдайларды қалыпқа
келтіру;
- уақытты белгілеуді және операцияның кезегімен орындалуын ұсынатын
операциялар нормасы;
- атқарылатын жұмыстардың барлық ... ... ... ... жазбаша стандартты нұсқаулар;
- әрбір жұмысшылар еңбегін көтермелеу ... ... ... ... ақы ... ... өндірісті және басқарманы ұйымдастырудың күрделі
міндеттерін жан-жақты ойластырып шешудің қажеттігін және тиімділігін ... атап ... ... ... ... ... етуді) қарастыруы (ол алғаш рет енгізген ... ... ... ... деп, ... мен нәтиже арасындағы ең қолайлы ара
қатынасты атап көрсетті.
Менеджменттің ... ... – деп ... ... ... ... ... түрлі құрылымның (элементтің)
аралығындағы байланыстарды, (қарым – қатынастарды) ... ... ... ... ... мынадай:
1. Орталықтан және жергілікті жерден басқаруын ыңғайлы байланыстыру;
2. Құқықтарды, міндеттемелерді және жауапкершілікті байланыстыру;
3. Басқаруды демократизациялау;
Форд басқаруды ... ... ... қолданды:
- барлық өндіріс процесін, ондағы сатыларды байланыстарды дәл ... ... ... ... есептеу және жоспарлау;
- шикізаттарды, материалдарды, механизмдерді, жұмысшы күштерін әзірлеу;
- өндірісті стандартты технология бойынша жүзеге ... ... ... ... ... ... ... басқару концепциясы елеулі өзгерісті кезең болды,
соның әсерінен басқару ісі ғылыми ... ... ... ... танылды.
«Ғылыми басқару» қозғалысы АҚШ-тан тыс жерлерге қанат жайып, Германияда,
Англияда, Швецияда, Францияда және басқа да ... ... ... ... ... өзі оларда «басқару», «ғылыми басқару», «рационализация»,
«еңбекті ғылыми ұйымдастыру» т.б. ... ... ... басқару жүйесінің қызмет түрі ретінде
2.1. Менеджменттің мәні
Менеджмент мкәсіпорынды ұйымдастырудың ... (заң ... оны ... ... ... ... ... қызметтерді
іріктеу (әлеуметтік жағы) туралы және олардың жұмысын оңтайландырудың
тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ғылымы.
Менеджментте басты нәрсе кез келген адамдық қарым-қатнастарға
жарайтын баршаға ... ... ... іс ... ... ... ... болып табылады.
Менеджмент тура мағынасында «адамдарды басқару» ұғымын білдіреді.
Менеджменттің ... ... ... ... бизнеспен мүлікке билік
жүргізуді жүзеге асыру бойынша міндетті заңға сәйкес өз мойнына ... ... деп ... ... ... американдықтар үшін
фирманың алға қойған мақсаттарна қол жеткізудегі материалдық және адамдық
ресурстарды әлде қайда ... ... және ... ... ... білдіреді.
Басқаша айтқанда, менеджмент – бұл нарық жағдайында фирманы және оның
қызметкерлерін басқарудың теориясы мен іс тәжірибесі.
Менеджмент – ... ... ... мен жағдайына
толығырақ жауап бере алатын басқару типі.
Менеджмент еркін кәсіпкерлік, бәсекелестік, экономикалық ... ... ... ... басқарудың өзінше тұжырымдамасында
пайда болып, ресімделеді. Әміршілдік-әкімшілдік, ... ... ... (авторитарное) басқарулар оның қарсы түрлері болуы
ықтимал.
Басқару типі ... ... ... белгілеріне мыналарды
жатқызуға болады:
1.Адам, онвң ... ... ... ... ... ... ... бастапқы сәті мен оны
жүзеге асырушы болып табылады.
2.Басқарудың тәсілдемесінде, ... және ... ... мен ... ... артықшылықтар беріледі. Бұл
әсіресе маркетингте – тұтынушылардың ... ... ... қоятын
басқаруда жиі білінеді.
3.Менеджермен қызметкерге қойылатын басты ... ... ... ... ... менеджментке тән. Менедже,р экономикалық және
әлеуметтік – психологиялық білімдерді игеріп оқуы керек.
4.Ұйымдастыру ... ... ... ... ... және
инновациялық типті ұйымдастыруда, яғни ... ... ... ... ... ұйымдастыру тән.
5.Менеджмент менеджменттің жеке басына қойылатын талаптардың кешенін
танытуы керек. Олардың ... ... ... ... сенімділік. Менеджменттің басқару өнерімен
қатар қойылатыны кездейсоқ емес.
Менеджменттің ... ... ... ең ... деп ... бөліп көрсетуге болады:
- еңбек өнімділігін арттыру;
- бәсекеге жарамдылық;
- тұтынушыға бағдарлану ... ... ... болу әрі ... ... ... ... процесі кез келген ахуалға ғылыми тәсілдемені ... ... ... ... ... жағдайларға қарай басқаратын ахуалдық
басқаруды білдіреді.
Менеджментте бастысы – ең ... ... ... ... ... ... мерзімді, алдағы кезендік және ағымдық) белгілейді.
Ескі стилді ұсынатын кәсіпорын басшыларынан менеджерлердің басты,
яғыни принциптік айырмашылығы, ... ... ... ... экономиканың экономикалық жағдайы түпкі
есебінде үш негізгі факторлармен анықталады:
- техника мен технологияның деңгейі;
- ... ... ... және ... ... ... ... өндірісті ұйымдастыру және басқару )менеджмент).
Менеджменттің жағдайы ... ... ... ... сапасына әсер етеді. Осы заманғы менеджмент – бұл экономикалық
қатнастардың ерекше саласы.Аса көрнекті ... ... ... (1842-
1924 ж.ж.) басқаруды үш дәстүрлі – капиталмен, еңбекпен және жермен қатар
өндірістің жеке факторы ретінде ... ... ... ... ... мен жаңа ... дамуы өндіріс ауқымының өсуі
басқаруды қиындатып, оны арнайы білімді ... ... ... ... ... шешу қажеттілігі тәжірибені белсенді түрде байытуға, өндіріс
пен еңбекті басқарудың ... ... ... басқару ғылымының пайда
болуына әкеп соқты. (Басқару тәжірибесін жүйелеуге талпыныс ... ... ... орын ... ... ... ... оқулық – математика,
инженер профессоры, ағылшындық кәсіпкер Ч.Бебиджаның “Экономика машин и
производства” (1832 ж) атты ... ... ... ... басалардың көптеген анықтамалары бар. Оның
біреуі менеджментті адамдармен қалай қарым-қатнас жасаудың ... ... және ... ... ... ... және әкімшілік ... ... және т.б. ... ... ... ... қызметінің мазмұны тікелей
байланысты. Танымал америкалық менеджер Ли ... ... ... ... ... ... білу, олардың мінез-құлқын танып,
жұмысқа ынталарын ояту, басқаларға тапсырма берудің тәсілдері ... ... ... ... көрсетеді. Осы заманғы басқару ғылымы – ... ... ... ... ... ... ғылымға жатады:
индустиялық социология, инженерлік социология, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... тұжырымдамасын тудырған басқару теориясы мен маркетинг теориясын
біріктірді.
Менеджмент мәселелерімен бүгінгі таңда әр ... ... ... – математиктерден антропологтарға дейін айналысады.
2.2. Менеджменттің әр түрлілігі
Басқару қызметінің әр түрлі салаларында пайдаланылатын ... ... ... ... ... – ішкі ... ... сыртқыдан
айрықшалап көрсететін басқару типі. Басымдықтар нақты ... ... ... ... ... стилімен және басқару
процесінде пайда болатын мәселелердің сипатымен анықталады.
Фирма жұмысының ішк және сыртқы ... ... ... ... тура ... Бұл ... күрделі мазмұына қарай
анықталады. Менеджердің назар салуы – ... ... ... тұрақты
түрлерінде болуы ықтимал.
Ішкі менеджменті басқару қызметін бөлу процесінде пайда болатн
басқарудың міндетті ісі ... ... ... ... бір ... ... мндетті ісінің негізгі бөлігін менеджердің орынбасарына сеніп
тапсырып, менеджерге (бірінші тұлғаға) тек ішкі ... ... ... ғана қалдыруға болады.
Ұйымдастыру менеджменті:1) тар мағынасында – басқарудың жалпы
міндетті істерінің бірі – ұйымдастыруды жүзеге асыруға бағытталған ... ... және ... ... 2) менеджменттің
бір бағыты (мектебі, ілімі ... ... ... мәселелерн шешуді алдынғы орынға қоятын ... және ... ... ... ... ... ұйымдық мқұрылымды жобалау
әрі жасау (жетілдіру); міндетті істердің аражігін дәл ажырату, ұйымдастыру
міндеттерін ... ... ... ... ... ... ... жұмысты дұрыс ұйымдастыра білетін әрбір менеджер жетістікке жетеді деп
сенген Анри Файоль (1841-1925 ж.ж.). Ол ... ... ... деп ... Нақ сол ... ... ... қызмет түрінде
бөліп қарастырған болатын. Файоль өзі әмбебап деп санаған (еңбек бөлісі,
билік, дисциплина, ... ... ... ... ... және т.б.) басқарудың 14 принципін әзірледі.
Ұйымдық менеджмент ұйымдық-өкімдік әдістерімен, яғни тікелей
басқарудың ұйымдық қатынасқа ... ... ... мен ... ... ... ... – менеджмент тұжырымдамасы. Ол осы
тұжырымдаманың ... ... мен ... ... ... ... ... байланысты объенктивті құбылыстарды түсіндіріп
беретін принциптер де жоқ емес.
Тәжірибе ... ... ... бар. Ол ... ... ... болатын идеаны, ережені және принципті қамтиды.
Тәжірибе менеджменттінің тұжырымдамасын жасайтын екі тәсілдеме
бар. Біреуі – прогматикалық, екіншісі – ... ...... ... ... және ... жуық ... тікелей алуға бағдарланған
болса, екіншісі – сан алуан жағдайлар мен ... ... ... ... ... ... талдауға негізделген. Екінші
тәсілдеме әлдеқайда тиімді болмаұ. Ол арнайы дайындықты қажет етеді.
Бұл менеджмент әр ... ... ... - ... экономикалық, сондай-ақ мәдени салада да және т.б. ... ... Ол ... ... жасауда, оның негізгі
ережелерін, басымдықтарын ... ... ... ... ... басқару саласында емес.
Өндірістік менеджмент – менеджмент типі. Оның ... ... ... бір ...... ... яғни өнліріспен анықталады.
Өндіріс-бұл қандайда бір өнімді немесе қызмен көрсетуді әрқашан
дайындап ... ... ... адам қызметін басқару болып ... ... ... да ... ... ... ... технологиялық процестер).
Өндірістік менеджменттің ерекшеліктері басқару ... мен ... ... ... тетіктерінен және басқару шешімдерін
әзірлеу технологиясынан білінеді. Өндірістік менеджмент өндірістік және
басқару жағынан нақты ... ие ... ... ... ... ... бір ... өндірістің технологиялық ерекшеліктерін
білуі керек.
Стратегиялық менеджмент-менеджменттің әр ... Оның ... ... мақсаткерлік (целеустремленность),
келешектігі (перспективность), стратегиялық бағдарлама бойынша ... Ол ... ... ... ... ҒТП ... басқаруда
адам факторы ролінің арту динамикаларының ... ... ... ... Оның ... ресурстарды, ең бастысы уақыт ... ... ... ... ... ұйымдастыруда және
әдістемелерінде, басқарудың тетіктері мен технологиясында, оның парадигмасы
мен тұжырымдамасында көрініс табадцы.
Бұл менеджменттің маңызды сәттеріне мыналар жатады:
- ... ... ... ... ... оның ... ... алатын орны, фирманың даму әлеуеті;
- фирманвң басқару мақсаты болып табылатын фирманың ... ... ... ... шындық (реальность будущего),ол үлкен талдамалық және
жобалау жұмысының мазмұны мен нәтижесі болып табыцлады;
- басқару ... ... ... ... ... алға қойылған мақсаттарға қол жеткізеді. Бұл ... даму ... ... ... ... ... ... зор. Страрегиялық бағдарлама дамудың жалпы
бағытынан қайсысы ауытқитынын көрсетіп ... ... ... ... ... ... және реттеу.
Инновациялық, қаржылық, экологиялық ... ... ... ... мен ... (тудырушы) менеджмент ... ... ...... ... гөрі әлдеқайда жақсы жұмыс
істеп қалуға ұмтылу) және басқалар.
2.3. Менеджерлік қызмет пен оның тиімділігін жіктеу
Менеджментте басты ... ... ... (басқарушы)болады.
Менеджерлік қызметтің мәні өзгеріссіз қалады, тек менеджердің функциялары
мен оның қызмет әдістері ғана ... ... ... ... өндіріс жүйесінде былацша көрсетуге
болады: басқарушы, дипломат, лидар, тәрбиеші, ... ... ... тез
қабыцлдайды деген мағынада), адамдық асыл ... ... ... ... Бұл әуел бастан менеджерге тән боп келген дәстүрлі
функция. Осы функцияны орындау арқылы менеджер ... ... ... ... ... менеджер өз сөзінде тұратын, шыншыл, адал,
кең пейілді болуы кереку. Оның жоғары ... ... ... тиіс ... ... ... яғни дағдылануы қажет.
Оның зияткерлік көкжиегі (интеллектуальное горизонты) кең ... ... ... ... түсіну, дәл талдай білу , тілі бай, оқи
білуге, жазуға және т.б. қабілетті болуы. (“Оқу мен жазу туа ... ... ... тартуы” (У.Шекспир)).
Дипломат менеджер. Көптеген менеджерлік ... ... ... ... ... Орта және ... буын менеджерлері
өзінің жұмыс уақытының ... ... ... ... ... ... байланыстарды тереңдетуге, мәліметтерді бекітуге, дау-
дамайларды шешуге, билік өкілдерімен қарым- ... ... ... қилы ... ... ... қатынастырудың қажеттілігі
артып келеді. Бұл, әсіресе, көбейіп келе жатқан халықаралық байланыстарда
маңызды орын алатын дипломатиялық ... ... ... ... ... міндетті ісі мен менеджердің ... ... ... ... менеджерліктің міндетті ісі ... ... ... ... ... ... ... өндіріс,
технологиялық процестер) қолдауға қажетті кәсіби іс- әрекеттердің жиынтығы
ұғылып жүр.
Лидерлік функция екі ... ... ... ... ... ... менеджер. Өндірістік процестер күрделене түсуіне байланысты
қызыметкерлерге ... ... ... ... Ең ... қызыметкерлердің
технологиялық эрудициясының көтеру қажет. Осымен қатар олар ... ... ... ... ... ... ... мен
технологияның күрделе түскен процесі мамандарды тұрақты түрде кәсіби
оқытуды ... ... ... ... ... ... экономикалық
прогрестің (жетістіктің) шешуші шарты болып табылады.
Жаңашыл менеджер. Бұл арада менеджердің инновациялық түрі айтылып тұр.
ҒТП қарақыны жоғары боып ... ... ... ... нем ... артта қалдырады. Тозған құралдарды ұдайы тәртіпке келтіріп,
жаңаны енгізуге жұмсалатын қаражатты үнемдегеннен гөрі жаңа ... ... ... қолдану еңбектің өнімділігі мен өнімнің сапасын
арттыруда әлде қайда тиімді.
Адам ... мол ... Ол ... ... ие ... Әр ... өз ... бар- өз өзін ұстау тәртіптерінің
жиынтығы.
Менеджмент бойынша капиталдық ... ... ... ... ... ... сипатының тізбелерін қамтиды. Мысалы, Ф. ... ... ... ... ... жете ... күш- жігерлі, сыпайы,
батыл, адал, оң мен солын, яғни ... мен ... ... ... адам ретінде
сипаттайды.
Бағыныштыларды, яғни қол астындағыларды басқарағанда «адами
тәсілдемеге» ие ... ... ... жемісті еңбек етуі үшін мыналарды
естен шығармайды: жұмыскерлер оған емес, ол- жұмыскерлер үшін ... ... Жүйе ... жұмыс істеу үшін ол екі жаққа да пайдалы ... ... ... Э. ... ... үшін жаңа ... таба алатын әрі нарықтағы өзгерістерге
бәсең (әлсіз) жауап беріп қана қоймай, нарықты өзгертуге ықпалы бар ... ... ... ... ... ... қол жеткен нәтижелермен кәсіпорын
шығындарының арақатынасымен өлшенеді. Мұндай ... ... ... ... мол нәтижеге қол жеткізу болып табылады.
Тиімді басшылық пен басқаруды мұны қалай істеуді білетін адам емес ... ... ... да), мұны істей алатын адам ғана жүзеге ... ... Э. ... ... ... жету үшін ... үш ... (амалы)
болуы керек: біріншісі- нақтылығы, мұның мағынасы былай: ол ... ... ... ... ... және т.б) жұмыс істей алуы керек;
Екіншісі- тұжырымдамалылығы, яғни тұжырымдамалық ептілігі ( тұжырып ... ... ... ... – ең ... ... ... Ли Якокка менеджердің роліне қатысты маңызды қорытынды
шығарған болатын: ... ... ... ... ... үш ... ... болады: адамдар, өнім, пайда. Адамдар алдынығ кезекке шығады.
Егер сіздің сенімді командаңыз ... ... онда ... фактороларда
көп нәрсе тындыра алмайсың»
Әлбетте, менеджер- ол команданы өзінше жақтықтырушысы, оның міндеті-
команданы жасақтап, олрдың өзара ... ... ... ... ... ... «... «тарих» емес, нақты, тірі адам- ... ... ... ... ие және ... ... ... дайын болу * ниеттену * істей білу= орындау (Питер
Э. Лэнд).
2.4. Аттестациялық көрсеткіштер және орташа ... ... ... ... ... қызметтерді тікелей
өндірушілердің жұмыс істеуіне мүмкіндіктермен жағдай тудыру. Егер басқарушы
қызметкер мұндай жағдайларды жасамайтын болса, онда ол ... ... ... ... ... ... қоятын кәсіби талаптарына:
□ оқытудың (үйретудің) қажеттлігі (жалпы білім);
□ оқытудың (үйретудің) қажеттлігі (арнайы):
□ қабілеткердің денгейі және бағыты (бағыттылғы);
□ мүдделер;
□ жеке ... ... ... ... ... ... стратегиясы мен тактикасы
Стратегия – мақсатқа жетудің құралы, пайданы ең көп шамада алу ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізу бірқатар мәселелерді шешу ... ... ... ... ... ... ... өнімдер мен қызыметтерді таңдау, осы өнімдерді сатуға болатын
нарықтар мен тұтынушыларды таңдау ... ... ... ... маман фирманы жетістікке
жеткізетін өзгеше стратегияларды танып, көре біледі.
Стратегияны таңдау барысында ... ... ... ... және ... ... таңдауына баға беріледі.
Стратегия ұйымның өз қызыметінде басшылыққа ... ... ... ... болып табылады. Ереженің төрт тобы бөліп
көрсетіледі:
- осы шақтада және ... да ... ... ... ... ... ... – бағдар, сандық – тапсырма);
- қандай өнім ... және ... ... ... ... ... ... қалай асып түсудің жолдарын ... ... ... ... ... ... ... Бұл
ережелердің жиыны өнімдік – нарық стратегиясы немесе бизнес стратегиясы
деп аталады;
- ұйым ішіндегі қатынас пен ... ... ... ... деп жиі атайды;
- негізгі оперативтік тәсілдер деп аталатын ... өз ... ... ... жасау процесі қандай да бір ... ... ... ол ... өсуі мен ... нығайтуды қамтамасыз ететін
жалпы бағыттарды белгілеу арқылы ... ... ... ... ... ... учаскелер мен мүмкіндіктерге назар аударуды күшейтіп,
стратегиямен қиыспайтын ... ... ... ... ... ... қол ... ықтимал әр түрлі жолдары бар: бұл
жолдар стратегия деп аталады. Мысалы, ... неге қол ... ... ... ... айналымды 50%-ға және пайданы 60%-ға өсіруді
қамтамасыз ету.
Менеджментте мақсаттарға қол жеткізу үшін баламаны ... ... ... ... ... шығарылған өнімдердің есебінен нарықтық үлесін мкөбейту;
- шығарылатын өнімдердің атауын көбейту есебінен нарықты кеңейту;
- жаңа нарыққа, мүмкін болса, ... ... ... өндіріс шығындарын кеміту;
- түпкілікті өнімнің сатылу көлемін өзгертпей сатылас интеграция есебінен
өндірістің объектілерін ұлғайту;
- ағымдағы кәсіпорындарды сатып алу ... қосу ... ... және ... да ... ... ықтимал.
Ұйымның алдында төрт негізгі стратегиялық баламалар тұр:шектеулі өсу,
өсу, ... және осы үш ... ... өсу. ... ұйымдар шектеулі өсу ... ... ... ... Бұл ... ... ... арқылы
түзетілген әрі қол жеткен межеден мақсаттарды белгілеу тән. Шектеулі өсу
стратегиясы негізінен өз жағдайына қанағаттанатын тұрақты ... ... ... келген салаларында қолданылады. Ұйымның бұл баламаны
таңдау себебі, ол ең оңай, әлдеқайда қолайлы әрі ... ... ... ... Егер ... шектеулі өсу стратегиясын ұстану арқылы өткен шақта
пайдаға ... ... онда сол ... жолымен жүрелі.
Өсу.Өсу стратегиясы жыл сайынғы қысқа мерзімді және ұзақ
мерзімді мақсаттардың ... ... ... көрсеткіштердің деңгейінен
өткен жылдағы көрсеткіштердің деңгейінен елеулі асыру арқылы ... Бұл ... жиі ... ... ... ... ... табылады.
Ол технологиясын жылдам өзгертіп отыратын динамикалы дамитын ... Оның ... ... ... ... шығу өз фирмаларын жан-
жақты дамытуға, яғни әртараптандыруға ... ... әр ... ... ... мүмкін. Өсуі жоқ тұрақсыз салалар банкротқа
ұшырауды білдіреді. Тұрақты салалардағы өсудің ... ... ... ... ... ... тоқтатуға әкеп соғады.
Ішкі және сыртқы өсу болады. Іштей өсу ... ... ... болуы мүмкін. Сырттай өсу сатылас немесе деңгейлес
өсудің формасындағы шектес ... ... ... ... ... ... ... – жабдықтаушыны сатып алады немесе өнімнің белгілі
бір түрін өндіретін бір ... ... ... ... ... басқасын
сатып алады).
Өсудің әлдеқайда мойындалған әдеттегі формасы корпорациялардың
қосылысы болып табылады.
Кеміту.Басшылар ... ... әрі ... ... ... жиі аталатын балама кеміту стратегиясы болып табылады. Мақсаттардың
деңгейі өткен шақтағы қол жеткен ... ... ... ... ... үшін ... операцияларды оңтайландыру мен ... ... ... ... ... аясында бірнеше нұсқалар болуы мүмкін:
1.Тарату.Кемітудің ең ұйымды нұсқасы ... ... ... ... ... көтере сату (распродажа) болып табылады.
2. Артықтарды алып ... ... ... ... ... ... мен ... түрлерін өзінен бөліп тастауды пайдалы деп
есептейді (кәсіпорынның бір бөлігін сату және т.б.).
3.Кеміту және қайта ... ... ... ... ... көбейтуге талпынғанда өз қызметінің бір ... ... деп ... стратегиясына көбінесе компания қызыметтерінің көрсеткіштері
нашарлауын тоқтатпағанда, экономика құлдыраған немесе ұйымды ... ... ... ... ... (аталғандарды)
ұштастыруды ұйғарады. Оны ең алдымен бірнеше салаларда белсенді әрекет
ететін ірі фирмалар ... ... ... ... келтірілген-
шектеуліөсу, өсу және кеміту – үш стратегияның кез-келгенін біріктіруді
білдіреді.
Стратегиялық баламаларды ... ... ... тоқталады. Стратегиялық баламаларды таңдаудағы мақсат
– ұйымның ұзақ мерзімді тиімділігін барынша ... ... ... ... ... ... ... таңдауға қол жеткізу үшін фирмалардың
(кәсіпорынның) және оның ... дәл әрі ... ... ие ... керек. Стратегиялық таңдау жақтаушылық
(басыбайлы етіп ... ... ... стратегиясын ... ... ... ... өз ... алуы керек.
Басшылар жүзеге асыратын стратегиялық таңдауға әр түрлі ... ...... ... ... ... стратегияларды білу,
меншік иесінде тудыратын реакция, уақыт факторы.
Мынаны есте ұстау қажет: стратегиялық ... ... ... яғни тек ... қана ... соны іс ... ... етеді.
2.6. Менеджменттің стратегиялық бағыты
Менеджмент тұтас нарықтық экономиканы және ішнара кәсіпорындарды
басқарудың тұрақты тетіктерінің ... ... ... Бұл ... өз стратегиялық бағыты болуы керек. Бұл бағыттырдың схемасы
нарықтық экономиканы, менеджменті дайындауды, ұйымдық ... ... ... ... ... және компьютерлік техниканы зердерлеп
(үйреніп), ... ... ... ... қамтиды: басқарушылық және экономикалық
білімдердің философиясын; дайындау сапасын; технологиялық білімді; дайныдау
формаларын; дайындау әдістерін.
Менеджменттің басты бағыты ... ... өз ... бар ... ... ... банк ... жүйелерін дамыту.
Басқару ісін қайта құру мына ... ... ... басқарудың жаңа түрін құқтық тұрғыдан қамтамасыз ету;
экономикалық басқаруды ... ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттары мен Қазақстандағы менеджмент
3.1. Менеджмент іс - әрекетінің бағыты
Менеджмент мынадай бағыттарда жүзеге асырылады:
1) экономикалық
2) әлеуметтік – психологиялық
3) құқықтық
4) ұйымдық – ... ... мәні - ... ... ... ... менеджер қызметі аз шығындала отырып, материалдық және ... ...... ... – басқарудың барлық
деңгейіндегі ... ... ... және орта ... ... ... ... мен коллектив арасындағы дұрыс өндірістік қатынастар орнатуға
бағытталған.
Менеджментің құқықтың бағыты – ... құру ... ... ... ... ... ... қызметті мемлекеттік реттеу бойынша
заңдарды қамтиды. Менеджерлердің ұйымдық – ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
қамтиды.
Менеджментің 3 кезеңі белгілі:
• стратегиялық басқару,
• оперативтік басқару,
• бақылау.
Стратегиялық басқару – ... ... ... ... перспективті жоспарлау.
Оперативтік басқару – қызметтің екі түрін ... ұйым ...... ... резервтерді, қойылған мақсаттарға
жетудегі нәтижелерді талдау мен бағалау.
Тиімді әрекет етуші мекеме менеджменттің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету – менеджменттің басты міндетті.
Фирманың пайдалық деңгейі нарықпен анықталады, бірақ ... ... ... мен ... ... ... қазіргі және ... ... ... негізделген.
Менеджер еңбегінің заты ақпар және ұжымдағы қарым-қатынас.
Өнірістік басқаруда менеджер аз білімді болсада, басқару іскерлігінің ... ... ... ... ... ... ... мен оқу менеджерлер,
кәсікерлер, бизнесмендердің қажет ... ... ... ... ... менджменттің методологиялық негіздері
Экономика дамыған қазіргі таңда менеджер қызметі ең кең таралған,
қажетті бағыттыражың ... ... ... ... ... ... ... жағынан оқытуға негіз бар, себебі Қазақстан ... ... мен ...... басқару жүйесіне
көшуді бастаған болатын. Осы түрғыдан менеджмент негізінің ... ... ... ... және ... ... әр түрлі деңгейлерінде
практика жүзінде қолдану қажет.
Менеджмент – ... ... ... жеке ... ... ... түрі деп түсіндіріледі. Бұл түрі экономиканың алғашқы
жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... ... механизмінің әдісін қолдану қызметі. Осы жағынан
келгенде, менеджмент нарықтық экономика ... ... деп ... Бұл ... ... ... не ... нарықтық сұранысына тұтынушы қажеттілігіне назар
аудару, тұтынушы қажеттілігі және пайда түсіретін өнім ... ... ... ... ... ... ... құндылығын көтеру, аз жұмсап – көп пайда келтіру үшін
жұмыстану.
... пен ... ... жеке экономикалық механизмі бар, олар:
• фирма ішіндегі жеке басқару жүйесі
... ... ... ... ... ... ... терең түсіну үшін,
менеджменттің теориясын және теориясын және ережесінің кейбірін ...... ... ... жағдайын ақтау үшін үш негізгі
факторларды білу ... ... және ... ... ... ... ... мен еңбекке көзқарасы;
• менеджмент (өндірісті басқару және ұйымдастыру).
Менеджменттік жағдайы техника және технология деңгейі; ... ... ... ... ... ... Альфред Маршалл дәстүрлі үш (капитал,
еңбек, жер)өндірістік факторларға төртінші қылып басқару ... ... ... басқару факторларының маңызының артыуына байланысты
адамның әлеуметтік статусының дамуы басқару жүйесінің ... ... ... ... бұл ... жеке ... басқару жүйесіне
ауысуына көмектесті. Осыдай біздің елімізде менеджмент дәстүрінің басталып
келе жатқанқандығын көру қиын емес.
Басқару саласындағы бұл ... ... ... көруге болады:
1. Басқару жүйесінің негізгі методтарын жақсы меңгерген маман даярлау;
2. Мақсатты ... ... ... ... ... ... өндіріс қажеттіліктерін басқаруды бірінші орынға қою;
4. Иерархиялық сапанвң барлық деңгейінде ... ... ... ... ... әлеуметтік – психологиялық басқару әдісін қолдану;
6. Адамның еңбекке қабілеті мен ... ... ... Адамның еңбекке қызығушылығы мен еңбектегі іс-әрекет себептерін оқыту;
8. Табысқа жеткізетін ғылым жетістіктерін кеңінен қолдану;
9. Ақпараттың ... мен ... ... ... ... тиімді басқару басқарудың кеңес беру сияқты түрін
өмірге әкелді. Соңғы 1920 – 1930 ... ... ... ... ... Бұл ақпараттың жарылыс пен адамзат факторына
байланысты. ... ... ескі ... ... ... ... ауысуы)
Рационалдың менеджмент бойынша, фирма ... жүйе ... оның ... факторлар мен шекарасындағы ... Бұл ішкі ... ... ... ... еңбек
өндірісі мен барлық ресурстардың нәтижелі пайдалануы арқылы еңбек ... ... ... мен ... ұзақ ... бойында бір қалыпты
дамыды. Өндірістің үзіліссіз даму стратегиясы ... ... ... структурасы функционалдың принцип ... ... ... мен ... бойынша бөлінуі) шешуші
рольді –кадрлар жұмысы мен ... ... ... арқылы жоғарыда
отырғандар жүзеге асырады.
Қазіргі кездегі басқару рационалды ... ... ... ұйымдастыру структурасын қалыптастыру әдістемелік негізі ретінде қалып
отыр. Мекемені зерттеу, экономикалық ... ... өте ... ... ... ... шығаруда қатал
басқару керек. Ал өндірісті дамыту, эксперимент жасау, өндіріс ... ... жаңа ... ... бұл ... ... тиімсіз. Бұл
жерде жаңа, жүйелі тиімді, өнімді басқарушы керек.
Жаңа басқару парадигмасы стратегиялық басқаруды ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі жағдайда өз ережесі қолданылады. Осымен байланысты
әрбір ұйым өз жұмысын талдап, соған орай ... ... Бұл ... әрекетін альпорнативті негізге итермелейді. Табысқа жету үшін,
менеджерлер жағдайларды талдай білу және шешім қабылдай білу ... ... ... жағы –оның методологиясын мойындау. Менеджерлер бұнымен
есептесу керек. Сонымен ... ішкі және ... ... ... ... ... мемлекеттік меншіктен, жекеменшікке ауысса, әрі қарай
администрациялық жұмыс режимі сақталуы мүмкін ... ... ... арты ... ... банкротқа әкеледі. Біздің мемлекетте менеджмент ... ... оқу ... ... ... ... ... экономиканы
басқаруда көптеген қателіктерге әкелді. Ең бастысы ... жаңа ... ... ену. ... ... ... нарықтық экономиканың
дүние жүзілік ғылыми әдістерін есепке алып, ал екінші жағынан өтпелі
дәуірдегі ... ... ... алып ... жаңа ... ... ... біздің мемлекетте
төмендегіше:-нарықтық әдістің майысқақ үйлесімді ... өту ауыр ... онда ... роль ... ... ... ... субъектісі ашық, әлеуметтік –бағдар жүйесінде
қалыптасып, қызмет етеді.
- Барлық дәрежеде өзін-өзі басқару және ... ... ... ... ... ... және ... басқару әдісі мемлекеттік
мекемелердің ... ... ... ... ... ... реформа негізінен үш бағытта жүргізілуде:
қаржыландырудың бір ... ... ... ... сфераға
көшіру, жалпы масштабты мемлекеттік өндірістерді жекешелендіру, ... ... ... ... ... ... ... өткізілген шаралармен айналысып, ... ... бұл ... қажетсіз екенін дәлелдеді.
Реформаның негізгі радикальды шын мағынасында болуы керек. Көлемді
және масштабты радикальды реформадан ... ... ... көшу ... және ... экономикалық саясатының нағыз
реформалық кретерийті. Яғни, экономикалық саясаттағы ... ... ... бағаланбай, нақты нәтижесімен бағалануы керек. Өтпелі
экономика толыққанды нарыққа ... деп ... ... реформаның сатысы басталды бұл шын мәнінде радикальды
–либеральды реформа, жаңа механизм. Дегенмен, ... ... ... ... ... ... ... қалады, себебі оларсыз экономикалық
өсімнің бірқалыпты және жоғары ... ... ... ... ... жауап беруіміз керек, қандайда болмасын
радикальды реформа, экономикалфық ... ... ... ... де ... әсіресе экономикалық қылмысқа қарсы күрес
жүргізілмесе, заңдылық, еліміздегі жеке ... ... ... түрде
қорғалмаса. Мемлекеттік басқару жүйесін, оның мүшелері мен аппараттарын
түгелдей реформалау қажеттілігі туды. Осының ... ... ... ... және ... басқару ұйымдарының жойылу негізінде,
мемлекеттің тікелей араласуының негізінде ... ... ... ... ... ... ... меншікті жекешелендіруге жаңаша қарым-қатынасының
әркезде және жаңаша қарауы. Жеделдетілген соншалық, стратегиялық маңызды
өндіріс ... бәрі ... ... ... олар ... ... еді, ... структураларына кейде жасырын сатылып жатқаны
сонша, бұның бәрі ... ... ... ... ... қатер
төндіріп отыр.
Жекешелендіруге осындай қарым-қатынастың өзі әлеуметтік маңызы
бар ... ... ... ... және ... ... өсуіне тежеу болады. Бірақ негізінен жекешелендіру аяқталды.
Осы жекешелендірілген объектілер экономиканың инвестициялық ... ... ... өндірістің өсуіне үлесін қосады деп сенеміз.
Осындай операциялар финанс секторында ... ... ... жол ... ... ... алдыңғы қатарлы
банктардан айырылып ... үшін тиым ... ... ... ... финанс структураларына сан жағынан шектеу қойылған. Бұны ... ... ... қауіпсіздігі талап етеді. Басты өндірістер,
яғни базалық өндіріс орындары өсу, даму нүктелері болар еді. ... ... ... ... олар капиталды Қазақстаннан тыс жерге алып
кетеді, оның болашақта қайтуы белгісіз. Сондықтан, ... ... ... қабілеті бар өнімдерді көбейтуге, сол саладағы өндірісті
жандандыруға жұмыстанады. Солардың ішінен әсіресе, ... ... ... жоғары техникалық өндірісті дамыту. Еліміздің
экономикасын көтеру үшін ... ... ... жайы тұр ... ... ... ... және шетел инвестициясына
тұратын. Дегенмен Қазақстанның ... ... баға ... ... ішкі жеке ... қоры болатын. ... ... ... ... тура және ... жеке ... ... еді.
Қорытынды
Қоғамдағы экономикалық байланыстың дамуы мен өндірістік масштабтың
өсуі ... ... ... ... ... ... ... функциялары универсалды сипатқа ие болды. Өндірісті басқару өндіріс
құралдарының иелері ... ... ... ... концентрациялау
процесінде қоғамдық өндірістің жаңа ұйымдық ... ... ... ... ... ... жеке түрлерін басқару функцияларын кеңейтті.
Басқару объектілері ретінде қоғамдық өндірістің әр ... ... ... ... ... ... ... жеке еңбектік қызмет немесе ұйымдар.
Дамыған экономика қоғамдық еңбекті нақты пропорцияларда тарату
қажеттілігін тудырады. Жеке ... ... ... ... ... ... бола отырып жеке комплексті құрайды. ... ... ... өндірістік мекемелер мен салалар, сфераларды ұйымдастыру
бойынша жоспарланған қызмет.
Қоғамдық процестерді ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастар бірлескен қызметті
ұйымдастыру бойынша адамдардың ... ... ... ... басқарушылық әсер етуді жүзеге ... ... ... ... әрекеттерін қамтиді. Басқарушылық қарым-
қатынастар экономикалық әлеуметтік, саяси және ... да ... ... ... қатынастары адамдар тұрғысында көрсетілсе,
онда жеке сипатқа ие. Егер ... ... ... ... байланысты
болса, жүйеішілік қатынастар пайда болады.
Менеджменттің тағы бір анықтамасына сәйкес оның ... ... ... - қолда бар адам мен материалдық ... ... ... құру.
Қазақстанда менеджменттің қолданылуы оның методы мен қолданылу
сферасынан көрінеді.
Егеменді мемлекет ... ... ... ... ... ... табиғи ерекшелігімен бай елге қолданады. Бұл
әлемдік мәселе, оны ... ... ... ... ... ... нақты
әдістер және басқару үрдісі қажет.
Осылардың ішінде ілгерілеген маңызды үрдіс бұйрықты экономикаға
айналу, нарықтық жүйенің ... ... ... ... ... ... Макаров С.Ф. Менеджер за работой.-М., моладая гвардия, 1989. (26 – 29
бет)
2. Руководитель коллектива. Наше общество сегодня и ... –Л., ... – 25 бет )
3. ... Д.Н. ... ... ... М.: 1988-189 ст.(30 ... бет )
4. Гвишиани Д.М. Организация и управление. М. Наука, 1972-535 ст. .(120 ... бет )
5. ... ... словарь английского языка (А.С. Хориби – Оксфорд:
Изд-во Оксвордского ун-та, 1974-англ. яз). .(13 – 15 бет )
6. ... ... ... О. ... А. ... «Білім». Алматы,
2002 ж. .(32 – 35 бет )
7. ҚР-сы Президентінің 1997 жылы 6 наурыздағы «Шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... және ... ... туралы»
жарлығы Казахстанская правда. 1997ж. .(3 – 4 бет )
8. ... ... В. П. ... В. Д. ... ... и
статистика. Москва, 2001г. .(12 – 18 бет )
9. Қазақстан экономикасы. К. Р. Нұрғалиев. «Қазақ ... ... .(36 – 38 бет ... ... Республикасындағы кәсіпкерлік. «Экономика». Алматы, 2003г.
.(28 – 35 бет ... ... ... ұйымдастыру. М. Қ. Баймұхашева. Оқу құралы.
Атырау, 2004ж.(65 – 68 бет ... ... ... Г. Ө. ... ... Оқу ... 2002ж. (35 – 36 бет ... Кәсіпорын экономикасы. А. Қ. Мейірбеков. Қ. Ә. Әлімбетов. ... 2003ж. .(45 – 48 бет ... З.Е. ... «Как ... персоналом». – 1997 г. .(50 – 55 бет ... В.В. ... ... ... - М., 2000г. .(26 – 28 ... К.Г. ... «Өндіріс менеджменті» - Орал .2001г. .(40 – 48 бет )
17. В.Е. Герчикова ... ... .(15 – 25 бет ... ... Р. ... ... корпорации.— М’, 1985. Браков А.Е. и др.
Можно ли управлять предприятием вместе?/Под ред. И.П. Фаминского и А.И.
Наумова.— М., 1990. .(37 – 45 бет ... ... О. С., ... АЯ. Менеджмент: человек, стратегия,
организация, процесс.— М., 1995. .(45 – 55 бет )
20. ... О.С., ... А.И. ... по ... ... ред.
А.И. Наумова.— М., 1998. .( 75– 85 бет )
21. Шекшяя С.В. Управление персоналом ... ... М., ... – 95 ... ... ие ... ... Үйлестіру;
□ Стандартты емес шешімдер;
□ Әкімшіліктігі;
□ Ресурстарды пайдалану;
Қызметкерлерді (персоналды) басқару машықтары:
... ... ... қызметін бақылау;
□ Қол астындағылардың уәждемесі;
□ Күш жігерді ... ... ... (делигиролвание полномочий).
Жеке бағдарлық денгейі:
□ Табандылық;
□ Мақсатты естен шығармау;
□ Жаңаға ұмытылу;
□ Біліктілігн артыру.
Жұмыс сапасы:
□ Бақылаудың қажеттілгі;
□ Тәртіп;
□ Нәтижелерінің тиімділігі.
4.Сұқбаттасу қабілеті.
4.1.Анық ... ... ... ... сай ... ... жұмысындағы тілегі.
6.3.Болашаққа талпыну.
1.Білім.
1.1.Жалпы дайындық деңгейі.
1.2.Арнайы дайындық деңгейі.
1.3.Шекткс мәселелерді білу.
2.Жеке басының сапасы
2.1.Адалдық.
2.2.Дені сау ...

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
21 – ғасырдағы туристік фирмалардың қызметі23 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
WWW – айқасқан сілтемелер жүйесі22 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Ататүрік23 бет
Ауаны ластанудан қорғау28 бет
Ақпаратты басқару жүйесінің жұмысы туралы7 бет
Ақша – несие саясатының түрлері19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь