«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ойын-сауық бағдарламалары

КІРІСПЕ
1.«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ақпараттық.танымдық бағдарламалар
1.1.Телеарнадағы ақпараттық бағдарламалардың берілу тәсілі, обьективтілігі
1.2. Сараптамалық.танымдық бағдарламалардың көтеретін жүгі
1.3. Интерактивтік «Сырға» бағдарламасы

2.«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ойын.сауық бағдарламалары
2.1.«Қымызхана», «Тойбастар», «Айтыс» . Қазақстан чемпионаты» бағдарламаларының көркемдік деңгейі
2.2. Ойын.сауық бағдарламарындағы телевизиялық әдіс

ҚОРЫТЫНДЫ
СІЛТЕМЕЛЕР ЖҮЙЕСІ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
        
        КІРІСПЕ
1.«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ақпараттық-танымдық бағдарламалар
1.1.Телеарнадағы ақпараттық бағдарламалардың берілу тәсілі, ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы
2.«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ойын-сауық бағдарламалары
2.1.«Қымызхана», «Тойбастар», «Айтыс» - Қазақстан чемпионаты»
бағдарламаларының көркемдік деңгейі
2.2. Ойын-сауық бағдарламарындағы телевизиялық әдіс
ҚОРЫТЫНДЫ
СІЛТЕМЕЛЕР ЖҮЙЕСІ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... кәдімгі Ы. Алтынсарин атамыз
айтқандай «Айшылық алыс жерлерден жылдам хабар алғызуға» мүмкіндік тудырып
отыр. Батыс пен ... ... ... ... ... ... қожасы
болуға талпынған, Ресей ТМД елдеріндегі ықпалын жоғалтпауға күшін салған,
Қытай ... ... ... ... ... қазақ ақпаратының
бәсекелестікке төтеп ... ... ... керек.
ХХІ ғасыр ақпарат билік құратын ғасыр болуы керек. Бұрын билік
идеологияның, қарудың ... ... Енді ... ... ... ... Ал, ... ғасырында ақпараттың экспансияның астына көміліп қалмау
біз үшін ... ... ... ... телеарнасында» соңғы жылдары
жасалып жатқан оң ... жаңа ... ... ... ... ... ... баспасөзінің жаңа белесі туралы профессор Намазалы
Омашев былай дейді: «Қазақ баспасөзі жаңа ... иек ... ... ... көз-жанарын байлап, екі өкпесін қысқан тас қамалдың
есігі ашылып, ішіне ... ... ... ... тілі ... ... жойып жаңа леппен, жаңалықпен көрініс ... ... ... ... ... Ал, ... дегеніміз баспасөздің ішкі
динамикасы, дамытушы күші емес пе?» ... ... саны ... асып жығылады. Осы арналардың
ішінде қазақ тілінде хабар тарататындығы жағынан «Хабар», «Қазақстан» және
«31 ... ... ... ... ... «Хабар» телеарнасы қазақ
тіліндегі ақпараттық-танымдық және сараптамалық хабарларымен қоса, ... ... ... ... ... «31 канал» арнасы
ақпараттық-танымдық және сараптамалық бағдарламалары жағынан ... ... ... ... ... бұл ... айырмашылығы неде? Бұл
мәселелерді сөз етпес бұрын «Қазақстан» телеарнасының өткені мен бүгініне
аз-мұз шолу ... ... ... ... ... көрерменімен қауышқалы 50 жылға
жуық уақыт болды. Дәлірек айтсақ ... ... ... ... ... ... 50 жыл ... екен. Бұл туралы С. Масғұтов
«1958 жылы ... ... ... ... ... астана тұрғындары
8 мартта тұңғыш рет өз экрандарында қазақ телевизиясының алғашқы дикторлары
З.Жұматова мен ... ... ... [2. 110] деп ... ... ... телевизиясы ресми түрде 16 наурыз күні ашылды» [3.10] дейді.
Содан бері «Қазақстан» телеарнасы талай белесті басынан өткерді. Ең ... 5-6 ... ... ... ... ... телеарна келе-келе әрі
қуатты әрі жалғыз телемонополияға айналды. Алайда, тәуелсіздіктің алғашқы
жылдарындағы өтпелі кезеңнің қиыншылықтары ... ... ... жоқ. ... ... алғашқы жылдарында тұралап қалған телеарна сол
баяғы 1958 жылдың таз ... ... ... Тек 2000 ... кейін ғана
«Қазақстан» телеарнасының ісі қайта ... ... ... ... ... ... саны ... эфирден берілетін
уақыты 24 сағатқа жетті. Соның ішінде қазақ тіліндегі хабарларының үлес
салмағы өзге ... ... ... 80%-ға ... Бұл
Қазақстан Республикасының «БАҚ туралы» және «Тілдер туралы» ... ... ... ... үлес ... өзге ... жиынтық
үлес салмағынан кем болмасын» [4.5] ... ... ... өзге
әріптестерінен қара үзіп кеткендігін танытады.
Алайда, 2006 жылдың сәуір айында ондағы басшылықтың ауысуына орай, бір
топ ... жаңа ... ... ... ... жұмыстан кетті.
Бұл жайында ... ... ... ... Бектасова
«Қазақстандағы» наразылықтың төркіні неде?» [5] деген мақаласында айтады.
Телерадио корпорацияға жаңа басшының келуі әрі ... ... ... (120 ... жұмыстан кетуі «Қазақстан» телеарнасындағы
барлық қазақтілді бағдарламалардың ... алып ... ... ... ... қазақ тіліндегі бағдарламалар қайта жасалу міндеті алға
қойылды. 2006 жылдың сәуірінен жұмысқа кіріскен жаңа ұжым ... ... ... он ... ... ... ... Біздің диплом
жұмысымыздың негізгі нысанасы осы он жаңалыққа арналады.
1.«Қазақстан» ... ... ... ... ... ... ... ғаламдық кеңiстiкке қанат жайып, жер
жүзiнiң түкпiр-түкпiрiне таралып отыр. Өйткенi, дүние әлемнiң әр ... ... ... ... ... ... болып жатқан оқиғадан бiз
өзiмiз ... ... ... ұрған танадай жеке-дара тiршiлiк ете
алмайды. Бұл қажеттiлiк ақпарат алмасу арқылы жүзеге ... ... ... тiлi кеше мен бүгiннiң жемiсi емес. Оның түп ... бiз ... ... ... ... ... атам ... берi ақпарат алудың ауыл
үй арасының өсек-аяң, сыбыр-күбiр, ұзын құлағынан бастап, ... ... ... ... ... ... айту т.б. ... жатқан (ауызша, жазбаша) түрлерiн
пайдаланып келдi. Осының нәтижесiнде ақпарат және ақпарат тiлi ... ... ... ... ... ... айрықша дамып отыр. «Бұл күндерi
қазақ тiлi өмiрдiң ... 108 ... мен кiшi ... ... 31]. Ал, ... тiлi ... ол қоғам өмiрiнiң барлық саласына бiрдей
қызмет ететiндiгiмен ерекшеленедi. ... да ... ... ақпарат
тiлiне қойылатын талап та жоғары.
Ақпараттың басты мақсаты елiмiзде және ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтарды қоғам өмiрiнiң сан
қырлы саласы бойынша дер ... ... да, ... анық та ... нақты да
жылдам, толық нысанды (обьективтi) түрде маңызды әрi мәндi ... ету. ... ... ... тiлi ... ... мәлiметтердi
жылдам жеткiзумен ғана шектелмейдi, ол жалпыға бiрдей ... ... ... қадағалануын тiл заңдылықтарының бұзылмауына, жаңа
сөздер мен терминдердiң қалыптасуын, ... ... және ... ... ... ... Ол әрi таза, әрi шұрайлы адам санасына тез сiңiсiп,
психологиясын еркiн меңгеретiн, өзiне ... ... ... ... ... тiлiн ... әдебиет тiлiмен қиюластырып, оқиғаның ажарын ашып, iс-
әрекеттiң шеберлiгiн ширықтырып, болып жатқан ... ... ... бал ... ... ... мәнерлеп сөйлеу керек. Мәйексiз
айтылған сөзге мән де аз берiледi. Қазақ тiлiнiң қай ... ... да ... сөйлейтiн шамасы бар. Бұл қазақ тiлiнiң дара қасиетi. Демек, БАҚ-қа
да әдеби тiл жат емес. Қазақстанда 1965 ... ... бар ... Бұл ... ... аз сан ... Әрi оның ... де сондай әр алуан екен. Ал,
өткен бiр жыл ... ... 65 ... 44 ... 40 ... ... қатарға қосылуы бұл салаға ... ... ... ... айқын көрсеткiшi. Әманда, осы топаны мол БАҚ елiмiздiң
мүддесiне ... етiп ... ... ... ... ... қазақ тiлiнде,
ал қаншасы өзге тiлде ақпарат бередi? Қазақтың «адамның тiлiне аспандағы
бұлт азады» ... ... еске ... осыншама ақпарат құралдарының
қаншасы халқымызды жаман әдет, жаттық салтқа азғыру бағытында ... я ... ... деп ... [7].
БАҚ бiрiншi кезекте өзiң жайлы өзгеге өзiңдi ... ... ... тiлдiң барлық мүмкiндiгi пайдаланылуы керек. Сондықтан да оның тiлi
әдеби тiлдiң қаймағынан ... ... ... ... ... ... ... Сол себептен де ақпарат тiлi ... ... ... ... сусындап отыруы керек. Сонымен қатар, БАҚ ... ... ... Ал, ... тiлi ... да ... ... Оның өн бойында титтей де селкеулiк болуы мүмкiн емес.
«Қазақ телевизиясының тарихында ақпараттық бағыттағы хабарлар соңғы 40
жылда ... ... ... өтіп келді. Бір айта кетерлігі,
отандық теледидардағы ақпараттың пайда болуы қазақ ... ... ... ... «Актуалды камера» аталған алғашқы ақпараттық
бағдарлама бүгінгі техникалық қамтамасыз етудің мол ... ... ... ... ... ... дикторы Нейля Омарованың
естелігіне сүйенсек, «алғашқы телевизия ... өзі ... емес еді. ... ... сол ... киностудиядан тартылған».
Алғашқы дикторларының бірі болған Ләзиза ... «Ол ... ... ... да хабарлар ауқымы 200 метрлік тар студияда түсіріліп
келді. Барлық хабар 3 ... ... ... ... ... ... ... эфир арқылы берілетін», – дейді.
60-жылдардың басында бүгінгідей сандық ... ... ... жұмыс істеген шығармашылық топтың негізгі материалы кино
және фото материал болды. Барлық бейне ... ... ... жеделдік жағынан бірқатар қиындықтар туындайтын. Ақпараттық
технологиялар ... ... ... ... ... ... Ал к ... тапшы болуына байланысты ол тұста ... ... ... Оны үнемдеу мақсатында ... ... ... Яғни ... өз ... егер шамамен 15 метр ... ... ... бар ... 30 метр ғана үлдірді жұмсай алатын еді. Кейін
бұл лимит тіпті 1/1,5 болып кетті. Әрине, осындай жағдайда ... ... ... ... ауыр ... елестету қиын емес. ... ... ... пен ... ... тек қана ең қажетті
кадрларды түсіруге машықтануы ... ... ... ... ... ... бөлек, киноүлдірді басып шығарудың өзіне біраз уақыт
жұмсалатын еді. Телевизия ардагерлерінің айтуынша, тек таңертең түсірілген
киноматериал кешкі ... ... әзер ... ... Ал түс ... кино тек ертеңгісін ғана әзірленіп, эфирге жіберілетін еді.
Сондықтан уақыттың ... ... ... ол ... ... гөрі ... ... пайдаланылатын.
Фотодерек – қазақ телевизиясында көп жылдар бойы ... ... ... ... ... шектеліп келген алғашқы
ақпараттық хабарлар ... ... ... ... ... орын ... меншікті тілшілер қосыны бар күрделі бағдарламаға айналды. Еліміз
тәуелсіздік алған ... ... ... бірнеше жеке меншік
коммерциялық телеарналар пайда болды. ... ... ... саны да ... ... ... тәуелсіз «КТК» және
«Таң» телеарналарында ... ... ... ... ... ... шарықтау шегі осы 90-жылдардың басымен
тұспа-тұс келді. Отандық ... ... озық ... ... ... ... кәсіби тұрғыдағы мол мүмкіндіктерге ие
болды. Оған дейін телевизияда қолданылып ... ... ... ... VHS ... телекамералар басты. Сол кезде
құрылған республикалық «Қазақстан-1» арнасындағы ақпараттық бағдарламалар
редакциясының бас ... ... ... ... ... Тыныс
Өтебаевтың естелігіне сүйенсек, «Красногорск» кинокамерасымен түсірілімге
кеткен шығармашылық топтың ... ... ... ... ... ... және ... барлығы 5 адам болған. Ал 1991
жылы қазақ телевизиясында VHS ... ... ... бері шығармашылық топтың құрамында не бары 2 адам: ... ... қана ... ... ... ... ... байланысты Қазақстанда VHS және S-VHS форматындағы ... ... ... ... ... ... мол мүмкіндікке ие бұл
камералардың келуімен ақпараттық бағдарламалардағы ... ... ... ... ... ... тележурналистикада әлі күнге дейін
қолданыста жүрген бұл техникалық құрал-жабдық ... ... ... жаңа ... ... ... он жаңалығына» ұлттық телеарнадағы ақпараттық-танымдық
бағдарламалар да енді. Ең алдымен, ... ... ... ... ... ақпаратты таңдауда өзгешелік бірден көзге ұрды. ... ... ... ... ... ... ... енді
мемлекеттік саясатқа көбірек мән берілді. Әр сағаттың басында қазақ, ... елде және ... ... ... ... ... көрермен назарына
ұсынылады.
1.1.Телеарнадағы ақпараттық бағдарламалардың берілу ... ең ... ... ең күшті мемлекет, ең мықты халық
ешкімге айналады. Барлығына да ... бір ... ... ... ... ... да ешкім емес, нөлге тең, ештеңеге ... ... ... қалады. «Журналистің қоғамдық міндеті – халықты барынша
ауқымды және сан ... ... ... ету. Қандай шешім болса да,
оны журналистер қабылдамайды. Журналистер тек жариялайды, әлгі ақпаратты
таратады. Тыңдаушының өзі ... ... ... ... сол ... ой ... [9. 18] ... болсақ, «Қазақстан» телеарнасындағы
ақпараттың берілуі мен обьективтілігі де көзге бірден ұрды.
«Қазақстан» телеарнасындағы ақпарат туралы сөз ... ... ... ерекшелігіне тоқтала кеткен жөн. Профессор М. Барманқұлов
ақпараттың анықтамасын ... ... ... ... – күнделікті
тұрмыстық шындықтың санадағы көрінісі. Субьективті оқиғаны сезіну. Ақпарат
болған оқиғаны болды дейді. Ол ... ... ... кері әсер етуі ... ... болған жайтты одан да ... ... ... Ақпарат болған жайтты әр қырынан ... мен ... ... беруі мүмкін. Ақпарат тек болған оқиғаға ғана
емес, оны хабарлағанға да, яғни қоғамға да ... ... ... ... ... ... оларға бір ақпарат ұсынылады» [9. 41].
Ақпаратты әуелі репортажсыз елестету ... ... ... ең ... Б. ... ... ... берген болатын.
«Репортаж – күрделі жанр. Сондықтан оны бірнеше аспектіде ... ... ... ... проблемалық
2. Оқиғаға репортердің қатысуына орай:
- проблемалық (репортердің қатысуы міндетті)
- түсіндірмелік (репортердің қатысуына аз-аздап шек қойылған)» ... ... ... ... он ... бірі ретінде
ұсынылған «Айна-ақпараттың» рөлі өте маңызды. Ол біріншіден, елімізде ... ... ... ... ... ... мен ... ең соңғысын
ұсынуға күш салады. «Айна-ақпарат» өз хабарын ... ... ... ... ... ... ... хабар небәрі 5-10
минуттың айналасында. Бұл ақпаратта бәлкім ... ... ... оқиғалары
қайталануы мүмкін. Одан кейінгі әр сағаттың басында ақпаратпен көрерменін
сусындатып отыратын «Айна-ақпараттың» ең соңғы көрсетілімі түнгі 21 ... ... ... – 20 ... ... ... ... әрі обьективтілігі басты назарда
ұсталынуы тиіс. Бұл туралы қазақ телевизиясының атасы атанған профессор ... ... ой ... ... ... ... қана маңызды
емес. Мұнда саяси және психологиялық маңызы болуы шарт. Мәселен, қандай ... ... ... ... ... бойы ... ... басқа газет материалдарынан немесе басқа телебағдарламадан
ақпаратты беруден кешігіп қалса, онда ол арнаның беделі ... ... ... ... ... ... ... арасындағы
жылдамдық тек коомерциялық тұрғыдан ғана емес, саяси жағынан да маңызды.
Яғни, бірінші таратылған ақпарат оқиғаны өз ... ... ... ... ... тура сол ... көрерменді қызықтырмайтын болады»
[9.61].
Шынында да, кешкілік ... ... ... ... ... тамашалауға кіріскен көрермен бұған дейінгі басқа телеарнадағы
оқиғаның қайталанып жатқанын көргенде не ... баса ... не ... ... ... Тек осы ... ... қай қырынан көрсетеді екен,
дегенге мүдделілер ғана сол арнада қала беруі ықтимал. Бұл жағынан ... ... ... өзге ... ... түсу ... салып бағатындығы байқалады. Ең бастысы, телеарнаның республиканың әр
түкпірінде өз журналисі барлығы көңілге демеу.
«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ақпараттар туралы «Айқын – ... мына бір ... ... ... ... «Таралу ауқымының
кеңдігі жағынан бірінші орында ... ... ... ... еліміздің барлық облыстары және көршілес 6 ... көре ... ... ... ... ... спутнигі
арқылы да дүние жүзіне таралып жатыр. Сәйкесінше, «ҚҰТ» жаңалықтар
бағдарламасы кең ... ... ... жатыр деуге толық негіз бар.
Жалпы, бұл арнадағы ақпараттық бағдарламаның ... ... ... ... «Қазақстан», 90-жылдары «Шарайна», «Хабар», «Ақшам» деген аттармен
эфирден ... ... ... ... бүгінде 14 облыстағы аймақтық
тілшілер жүйесі дамыған бағдарламаға айналып ... ... ... ... ... ... /АСБД/
аталатын шығармашылық құрылымның құрамына кіреді. Дирекцияның қарамағында
жаңалықтардан бөлек, «Бизнес.кz», «Елден ... ... ... ... бар. ... 4 жыл ... ... АСБД жаңалықтар
блогін күшейтуді көздейді. Әрине, ... ... ... ... ... ... жөнінде білуге болады. Кейбір
телеарналар ... ... ... ... ... келеді.
Мәселен, «бір жерде наразылық шарасы өтті» немесе «әкім пара алып ұсталды»
деген хабарламар кей телеарналарда ... ... ... ... «ҚҰТ»
жаңалықтары бірінші кезекте ... пен ... ... ... орын ... ... бұл ... шалғайдағы ауыл-аймақта болып
жатқан әлеуметтік мәселелерді тасада қалдырады деген сөз ... ... ... 22-23 ... бағдарламаның өн бойынан міндетті
түрде орын беріледі.
Жаңалықтар беру тәсілі жағынан «Қазақстан» Ұлттық ... ... бірі – ... ... Екі арнаның жаңалықтарының берілу
тәсілі ұқсас болғандықтан, бірін-бірі ... ... ... қазақ тіліндегі қорытынды жаңалықтары сағат кешкі жеті
жарымда болса, «Хабардікі» сағат сегізде» [10].
Алайда, ... ... ... ... ... тілші ұстамайды. Бұл тек осы арнаға қатысты емес, Қазақстанның басқа
да телеарналарына қатысты кемшілік. Сондықтан болар, ... ... ... ... бар оқиғаларды біздегі телеарналардың көбі интернеттен алып
бере салатын ... бой ... ... ... ... мен
ақпарат агенттіктерінің ақпараттарына сүйенетіндіктен, берілетін баға
біржақты. Яғни, Ресейдің көзқарасы ... ... ... ... ... де Ресейдің көзқарасы еріксіз таңылады.
«Айна-ақпараттың» тұрақты жүргізушілерінің бірі ... ...... апталығындағы мына бір сұхбатына назар аударсақ,
«Қазақстан» ұлттық ... ... ... оның ... ... ... «Нұртілеу Иманғалиұлы ағамыздың айтқан бір
сөзі есіме түсіп отыр: «Осы жерде отырған режиссерің ... ... ... ... ... ... ... істеу керек. Сонда
ғана біздің еңбегіміз халықтың, көрерменнің көңілінен шығады.
– Әрбір журналистің жеке ... ... ... бар. ... ... ... ... дайындауда осы тілшілерге талап қоясыздар ма?
– Бір ұжымда жұмыс істегеннен кейін редакторлар мен жүргізушілердің
бағыт-бағдары, сөз ... бір ... ... Мен ... ... ... ... алғаным болмаса, тілшінің өзіндік стилін өзгерте алмаймын.
Тілшілердің де арасында түрлі-түрлі ... ... тілі ... ... ал ... ... ... жазса да, сюжеттері тартымды болып
шығады» [11]. Демек, ... ... ... ... әрі ... үшін ... көп ... артады әрі сенім жүктейді.
«Айна-ақпараттың» ең негізгі ...... ... ... ... ... мүмкін емес. А. Юровский мен Р.
Борецкий «Репортаж – шынында да оқиға туралы әңгіме». «Теледидар репортажы
- бұл ... өзі ... ... ... ... ... көз алдында өрбіп
отыратын оқиғаның өзі» [12.115] деп нақтылайды. Ал. В. Ученова ... ... ... оны ... салу ... ... ... деп оқиға мен оған араласу қырларын анықтап көрсетеді.
Бұл тұрғыдан келсек, «Айна-ақпараттағы» репортаждардың түрі сан қырлы.
Бір ... ... ... кездеседі. Оған репортердің ... ... ... ... ... жатқан оқиғаны баяндағанда, мәтінді
кадр сыртында оқиды. Және оның қатысуы байқалмайды. Бұл ең ... ... ... ... ... ... қатысы да, басқа да осы оқиғаға
қатысты лауазымды тұлғаның, бейтарап адамның және оған қарсы екінші топтың
пікірлері де ... ...... ... ... ... іштей қатысушылығы)... репортердің міндеті –
көрерменге оқиға жайлы толыққанды ақпарат ... [3. 172]. ... ... ... ... ... ... ұқсап кетеді. Сол себепті де,
«Айна-ақпаратта» ... бұл түрі жиі ... ... ... ... ... мұндай түрге иек артушылық та байқалады.
Өйткені, тілші беріп отырған оқиғаны біржақты ... ... ... ... халықаралық журналистикаға тән үрдіс. Сол ... де ... ... мүдделі топтар мен бейтарап сарапшылар 1-2 минуттық бағдарламаға
қатысуы тиіс.
Сондай-ақ, хабардың маңыздылығы көп жағдайда ... ... ... ... сай ... ... ... легі де
тыңдаушысына қалтқысыз жететін болады. Тележүргізушіге қойылатын ең бірінші
талап - ... ... ... ... әрі ашық ... Бұл ... С. Ақтаев:
«...Даусың анық, ашық әрі жеңіл. Икемді, ойнақы болу керек. Диапазоның ... ... Кез ... ... ... оқысаң, ол тыңдаушысын баурап алады.
Оның құлағына жылы да жағымды естіледі... Әр сөздің мәні бар, ... ... ... ... бар. ... ... тап та, сол кілтипанға
табаныңды тап бас» [14.90-91] деп жазады. Әрі ... ... ... тілі ... ... ғана ... ... «Тележүргізуші мәнерлі, ойлы, оралымды сөйлеуді меңгеру үшін сөйлеу
техникасына жаттығып, дыбыстау мүшелерінің қызметіне жатығуы ... ... ... ... тек ... берілетін хабарлардың
обьективтілігіне, журналистердің шеберлігіне ғана байланысты емес, сондай-
ақ, ... ... да ... Бұл ... оның ... болып келе жатқан Нұрділдә Серікұлының аталған талапқа сай
екендігі ... ... ... ... ... ... ... басқа «Елден хабар», «Бизнес кz» ... бар. ... ... ... ... ... ... ұқсағанымен,
дайындалуы жағынан «Айна-ақпараттан» ... ... ... ... жатқан соңғы хабарларды жеткізуге асықпайды, ... ... Бұл ... ... қауышу үшін алдын-ала
дайындалады. Арнайы, сұрыптаудан өтіп, монтаждалады. Ал, ... ... күн ... ... рет ... ... ... Профессор Барманқұлов «Бизнес кz» бағдарламасын
экономикалық ақпаратқа ... «Мир ... ... ... ... ... ... лайықталған. Бұл супермаркет
телеарна арқылы тауарды сату, оған ... беру ... ... [9.72] дей келе бұл ... экономикалық ақпараттың
электронды пішіні деген ... ... Ал, ... ұлттық
телеарнасындағы «Бизнес кz» бағдарламасы туралы да осыны ... ... ... ... телеарнасындағы ақпараттық бағдарламалар
басқа телеарналардағы қазақтілді ақпараттық бағдарламалардың ішінде көш
бастап тұр. Ол ... ... ... ... ... ... ... көш ілгері. Үшіншіден, көрерменмен прайм-таймда яғни
тиімді уақытта қауышатындығымен ерекше.
1.2. Сараптамалық-танымдық бағдарламалардың көтеретін жүгі
Сараптамалық-танымдық бағдарламалардың көш ... ... тұр. ... ... дейін эфирде жүргізіліп келген «Мезгіл»
апталық шолуының орнына келген жаңа сараптамалық бағдарлама. «Айна-апта»
секілді сараптамалық бағдарламалар еліміздің ... ... ... ... ... - ... күн», «Астанада» - «Апта», «КТК-да» -
«Шарайна», «Рахатта» - ... ... ... ... ... ... «Кім?» телешоуы шығады. Демек, еліміздің жетекші телеарналарының
барлығы дерлік мемлекеттік тілде апталық-қорытынды ... ... ... ... ... ... телеарналарының ішінде тұңғыш
рет «Хабар» арнасында дүниеге келгені белгілі. Сараптамалық рынок Қазақстан
медианарығында мықтап қалыптасты, өз ... ... Ал, ... орны өз ... ... ... анықтауға келгенде қазіргі
ғалымдар әлі де бір байламға келе ... жоқ. ... ... ... ... ... бір саласынан екінші саласына баруын
талдай келіп, олардың бір ... ... ... ... Белгілі бір
жанрдың табиғаты туралы дауласа келіп, біз кейде олардың көпшілігі ... ... емес ... ... өзгермейтін дүние емес екендігін
естен шығарамыз. Жанр дегеніміз – дамып ... ... ... ... ... ... еді, ал ... күнгі оның сұлбасы тағы да өзгеше
көрінуі мүмкін» [16.13] дей келе ... жанр ... ... ... «... оның ... – жанр табиғатының өзгеруіне өмірдің өзі
себепші болса, екіншісі – зерттеуші ғалымдардың белгілі бір ... ... ... шығаруы, үшінші себеп – кейбір жанрлардың уақытпен үндесе
отырып қайта жаңғыруы. Төртіншісі – баспасөз ... ... ... ... ... киноға өту барысында өзгеріске ұшырауы» [17.58]
деп жазады. Ал, ғалым ... ... ... әр ... сәйкес өзгеріп, көптеген қосымша
сипат қабылдайды, бірақ, ол сипат аса маңызды деп ... ... ... бір ... ... оның ... әсері болмайды. Сол
себепті тарихтың әр тұсында бір шығарманың өзі әр қилы жанр болып есептелуі
мүмкін. Мұндай жағдайда басты роль ... ...... ... қай ... мәндірек деп саналуында». [18. 142]. Сондықтан,
«Айна-аптаның» жанрын шартты түрде «сараптамалық» ... ... ... ... материалдарды екшегенде алдымен аптаның ... ... ... Соны ... ... елегінен өткізіп,
өзгелердің пікіріне құлақ асып, өздерінің көзқарастарын қоса береді. «Айна-
аптаның» ... ... ... бұған дейін ысылған кәнігі телевизия
журналисі. «Тележурналист – көпшілік аудиториясы» жүйесі ... ... ... ... ... талап-тілегін қанағаттандыру
үшін олардың үндеріне құлақ асу. Бұл аудиториямен ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдық-
методологиялық негіздері бойынша көлемді зерттеу жұмыстарын жүргізеді.
Үшіншіден, ... ... ... әрі ... ... ... мен ... идеясы мен көркемдік дәрежесінің артуына
септігін тигізіп кемшіліктерді болдырмаудың жолдарын ... ... ... ... ... қорытынды ақпараттарында небәрі 4-5
проблема айтылады. Оның ... өмір ... ... ... «31 ... ... қорытынды сараптамасында негізінен қоғамдық
мәні бар, әлеуметтік және сенсациялық жаңалықтарға басты ... ... ... ... ... ... арнасындағы жаңалықтардың реті
мемлекеттік маңызды мәселелерден ... ... ... өзге ... ... ... маңызды ақпараттар дәл осы «Айна-аптаның» төрінен орын
алып жатады.
«Тележурналист ақпаратты жинау мен факт табу ... екі ... ... жөн ... ...... пен ... редакцияға әкелмес бұрын
оларды «бұл қалай?» деген сұрақ тұрғысынан зерделеуі ... ... ... ... өзін қызықтыруы қажет. Осы сұрақ бойынша ... ... ... ... ... қабілеті, парасаты шығармашылық
саналығы танылады. Екіншісі – «неге осылай?» ... ... ... ... ... бұл ... келсек, «Айна-аптаның» журналистері өмірдің
өзі тудырған қажеттіліктерді екшей біледі және ... ... ... ... сезіліп тұрады. Сөйтіп, көрерменге де, өзіне де қызықты
ақпараттың сараптамалығы да көңілге қонымды шығады.
«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы тағы бір ... ... ... ... ... ... ... немесе тікелей эфирдегі
қызу пікірталас. Бұл нағыз майталман ... ... ... қайтпас
қаһарман қатысатын қақтығыс. Жүргізуші үшін ... ... тіл ... ... ... ... «Айтылған сөздің
атылған оқ» екенін мойындап, анық бағасын алатын айна-қатесіз емтихан. Оған
тақырыбы осындай салмақты көтеретін, ... ... ... ... ... өзек еткен жөн» [20, 114]. Бұл ... ... ... дәл осы ... ... шыға ... «Айна аптадан» өзгешелігі – бұнда студияда бір емес,
бірнеше адамның ... ... ... ... бір мемлекеттік маңызы
бар тақырыптарды талқылайды. Бұл хабардың ... ... ... ... үстел» жайында профессор Марат Барманқұлов
былай дейді: «Бұл жанр диалогшылар тобына арналған. ... ... ... ... ... сұрақ қойса, ол бірсарынды,
директивалы, позитивті немесе эмоциональды жауап ... ал ... ... бір адам ... ... адам ... ... Екіншіден,
жауаптар біркелкі болмайды, әңгімеге қатысушылардың әрқайсысы өз пікірін
білдіреді. Бір-бірімен пікір алмаса отырып, сұрақтың мәнін ... ... ... бірден бірнеше маманның көзқарасынан білу. ... ... ... пен баспасөз мәслихатындағыдай жоғары емес. Оның ... да ... ... ... ...... ... шақыру, тақырып бағытын реттеу» [9. 142]. Демек, ... ... - ... ... ... әр тұрғыдыан, жан-жақты
қырынан ашуға тырысады. «Қазақстан» ... ... дәл ... ... ... ... ... болғаны белгілі. «Күлтөбедегі»
тақырыптардың дені ұлттық мәселелерге арналатын. Ал, «Мемлекеттің» мақсаты,
аты ... ... ... ... ... ... мен ... Мәселен, «Мемлекеттің» соңғы күндердегі бір саны ... ... ... ... ... орай ... да заңгерлерден, депутаттардан құралды.
Телеэкран қонағы қашан да сый-құрметті, ... ... ... «Сөйлеуші адам – бүкіл студия қонағы. Оған қажетінше сый-құрмет,
ілтипат, ізеттілік көрсету, жаңылмай, жатық ... ... ... жасау
телевизия студиясындағы әрбір қызметкердің борышы» [9. 83]. Бұл ... ... ... ... ... тәжірибесі мол.
«Айна-аптаның» негізгі өзегі – ақпараттар болса, «Мемлекет» ток-шоуының
негізгі өзегі – сұхбатта қатысушы адамдар, олардың субьективті ... ... ... – жай ғана әңгіме емес, репортердің ... ... ... ала ... ... ... айтып бере
алмайды. Суырып салмалық диалог кезінде ойлардың, күтпеген сұрақ және ... ... ... әдет ... ... және ... шынайы ауызша тілдің салтанаты еш нәрсені ұмытып кетпейтін сәт –
міне осылардың барлығы сұхбатқа кіреді. Бұл ... ... ... ... Ол ... тұтқан арманға жету үшін ... ... ... аталған бағдарламада сұрақ күтпеген жерден, ... ... Ал, ... ... осы ... ... жол таба ... пікірсайыста өз ойын асықпай, сарабдал жеткізетін адам ... ... ... шақырылатын адам сол күнгі әңгіме тақырыбынан хабардар
ғана болып ... сол ... ... ... ... болғаны жөн. Ал, «Мемлекет» ток-шоуының қонақтары дәл ... ... ... Әрі ... ... Омарұлы әр кез
қиыннан қиыстыра отырып, жол таба біледі.
«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы тағы бір ... ... ... ... ... пішіні жағынан ақпараттық бағдарламаға
сай келеді. Бірақ, ол ... ... ... ... ... ... біз оны сараптамалық бағдарламалар
қатарына қосып отырмыз.
Сайып келгенде, ... ... ... жүгі аса ауыр. Ол бір диплом жұмысының бір ... сия да ... ... ой ... ... ... осылар болды. Құдайберген Тұрсын: «...Шынайы көркем туынды
шындықты үш өлшемде алып ... ... ... ... ... ... ... қаз-қалпында беру; екіншіден, өмірде бұлай болуға тиісті емес
деп, кертартпа күштердің қианатынан қорғау; үшіншіден, өмірді ... ... ... тани ... [3.104]. ... «Қазақстан»
телеарнасындағы сараптамалық бағдарламалардың ұстанған бағыты. Жаңа
заманның жаңа теледидарын жасаудағы ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасымен қоса, күн сайын түскі сағат
2.30-да тікелей эфирге шығатын ... ... ... - ... он жаңалығының» бірегейі ... ...... ... ... ...... эфирге
шығады. Сол себептен де болар оны «интерактивті» деп айдарлаған жөн ... ... ... ... Ал, шын ... ... ... ауыл-
үйдің абың-гүбің тірлігі жайында десек артық болмайды. Сондай-ақ, «Сырғаға»
келген әрбір қонақ елімізге танымал, саясаткер ... ... ... адамы болуы да ықтимал. Онда қоғамдық, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... тыс. Арасында телефон
қоңырауына жауап беріледі. ... эфир ...... ... деген не? Бұл кәдімгі тікелей эфирдегі
кері байланыс, ... ... ... телефон қоңырауы, пейджер арқылы
алынатын хабарлама, ... ... ... ... мен құрылымы. Телефон
желісіндегі тыңдармандармен кері байланыс ... ... ... ... ... ... ... жолдайды,
тыңдағысы келген әндерді сұрайды. Және соның ... ... ... өз
дауысымен айтады, бағдарламаға қатысып отырған студия қонағымен тілдеседі,
өз пікірін білдіріп, ой таластыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... ойындарға қатысуын ... ... ... ... ... ... ... аспаздың тамақ жасау әдісі ... ... ... ... қонақтары әлгі аспаздың дастарханынан дәм
татады. Ең қызығы, студия қонақтарының сол сәтте шығып ... ... ... ... бір ... уақыт отырып тамашалап, соңында
пікір айтуы. ... ... ... ... ... әдістерінің бірі осы болар. Дегенмен, студияға келген әрбір қонақтың
алтын ... ... ... тым ... ... «Тікелей эфирдегі
әрбір әрекет жеке-жеке және тұтастай алғанда уақытқа ... ... ... ... ... сөздің салмағы нысанаға алынуы – шарт»
[20.10]. Мәселен, «Сырғаның» соңғы бір ... ... ... ... ... Сабильянов Кореяның ... ... ... бір сағаттай тамашалап, бағдарлама ... өз ... ... ... ... ... телехикаяға арнауы, оған
бүкіл Қазақстан көрермендерінің куә болуы көңілге қонбады. Өйткені, ... ... өзге де ... ... ... ма? Ол халықтың
сөзін сөйлеп, заңын шығаруды ... ... етуі ... ... ... телеарнасындағы интерактивті бағдарламалардың жұртты
қызықтырмау себебін теледидар қызметкерлері де, журналистер де іздеп ... ... ... ... ... ... аға режиссері
Балжан ... ... ... ... бір ... көрерменді тарта алмауының бірнеше себебін көлденең
тартады: «Жалпы, әлемдік тәжірибе бойынша кез ... ... ... ... ... жобалар жасауды ойластыратын идеяшыл топ ...... ... шыға алатын не тауар жасауға болады», ... ... ... ... ... ... ... жүрген
жобасы қайсы» деген сауалдарға жауап іздейтін ... де ... ... Ал ... ше, ол ... жоқ. Режиссер компанияның «отымен кіріп,
күлімен шығып» жүргенде қайдағы шығармашылық ізденіс? Оны ... ... ... ... ... және ... жөніндегі жетекші
отырып, бір мәселе талқылау деген жоқтың қасы ғой. Сосын бізде ... ... ... беретін оқу орны да жоқ. Мысалы, ... өз ... ... ... Ресейліктерге қарап ізденуге болады, көшіруге болмайды. Керек
жерін үйреніп, ... ... ... өз кәдемізге жарата білсек, жарап жатыр.
Әрине, ашығын айту керек, олар қандай бір ... ... ... ... да, ... ... баурап алып кетеді. Бұл тұста біздің
ұятты екеніміз рас. Өзіңіз де көріп жүрсіз ғой, жеңіл ... ... ... ... ең ... ерекшелігі – жарықпен ... ... ... ... жасау, қызылды-жасылды түстерді
ойнатып қою. Ұтылатын, өкінетін де тұсымыз сол – біздің ... ... ... оны ... ... ток-шоу жасай алмауымыздың сыры ... ... де ... ... жатады. Себебі бізде көп алдына шығаратын
«кейіпкер» жоқ. Кім анау «Окна», не ... ... өз ... ... ... айтып бере алады? Ешкім де. Құрығанда соны қолдан жасаудың өзі
мүмкін болмай ... жоқ па? ... ... ... ... «Жебе»
бағдарламасын қазақы қалыптағы ток-шоу деп ... ... ... ... ... ... талқылап жататын мәселелер кей кезде қатысушы тараптар арасындағы
«ашыла алмаудың» әсерінен көздеген межеге жете алмай жатады» [21].
Тікелей эфирдегі жұмысты ... ... ... ... ... еңбек ырғағына ұқсайды. Осығай орай тікелей эфирді шығармашылық
өндірістік процесс ретінде ... ... ... зерттеулер көрсетіп
бергендей, тікелей эфирдегі ... ... ... ... ... ... ... асады. Демек, келесі кезекте тікелей эфир
шығармашылық-техникалық ... ... ... ... ... ... ... жүргізетін радиожурналиске кәсіби деңгейдегі даярлықпен
қатар, арнайы психологиялық дайындық қажет.
Негізінде тікелей эфирдегі ... ... ... ... ... ... дейінгі даярлық кезінде жүзеге асатын
нақты әрекеттер мен тынымсыз ... ... ... Ең ... эфир ... ... да, татымды, ұтымды да ұтқыр дүниелердің
үздік үрдісін ұсынатын кәсіби маман болуы керек. Ол үшін ... ... ... ... ... ... кәсіби санасын қалыптастыруы
тиіс. Кәсіби сана – журналистің жеке санасындағы көзқарас, сенім ... ... ... ... ... санасының құрылымы: а) әдістемелік сипаттағы білім,
яғни, жалпы ізденіс пен тақырыпқа сәйкес әлеуметтік зерттеулер негізінде
жинақталған білім; ә) ... ... мен ... яғни, тікелей
эфирдің техникаға тәуелді екеніне және ... ... ... ... талаптарды орындау мен ережелерді сақтау; ... ... ... ... ... ... ... деңгейін көрсету; в) жұмыс барысында жинақталған тәжірибе, яғни,
күн сайын шеберлікті ... ... осы ... сана құрылымын толық
меңгергенде ғана журналист професионализмнің ... ... ... ішкі
даусын тыңдау қабілетіне ие болады. Сөйтіп, ол өз қызметіндегі мейлінше,
күрделі жағдайларда ... ... ... саналы нәтижелерге қол
жеткізеді» [22.85]. «Сырға» дәл осы талаптардың үдесінен шыға алып ... ... ... өзіне жүктелген міндетті адал атқарып келеді. Ондағы
студияның жабдықталуы, көрермендердің өзін ... ... ... ... ... ... ... тән болып тұратын оқыс жағдайлардан
да қазір ада. «Жалпы, ... ... ... ... 3 түрге бөліп
қарауға болады:
1.Жүргізуші – ......... түскен тыңдармандар.
3.Жүргізуші – байланысқа түскен тыңдармандар.
Тікелей эфир – интерактивтлік сипат алып Журналист – Эфир – ... ... ... ... қолма-қол керісінше,
Аудитория – Эфир – ... ... ... ... ... ... түрі ... сағат 17.40-та эфирге шығады. «Дела житейские»
деп аталады. Меніңше, осы «Дела житейские» ... ... ... ... тәрізді. Біріншіден, ол бағдарлама – ... ... ... ... ... эфирге беріледі. Екіншіден, эфир қонақтары
«Дела житейские» бағдарламасынан кейін шығатын ... ... ... ... ... уақыттарын шығындамайды. Үшіншіден, онда әлдебір
тілде сөйлейтін ... жоқ. ... ... ада. Өмірдің өзіндей
қарапайым. Бәлкім, ... ... онда ... әңгімелер де сенімді шығып
жатады.
Дегенмен, «Сырға» интерактивті бағдарламасы «Қазақстан» телеарнасындағы
осы жанрдың талаптарына жауап беретін жалғыз бағдарлама. Сол ... ... ... де, эфир ... ... ... да көп. Әрі ... табиғатына сай мұнда «журналист – эфир – аудитория» үш тағаны жақсы
үйлесім тапқан.
2.«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ойын-сауық бағдарламалары
Теледидардағы ойын-сауық бағдарламалары сол ... ең ... жері ... болғандай. «Қазақстан» телеарнасының жаңа шығармашылық тобы негізінен
күшті осы ... ... ... ... он жаңалығының» негізі
де осы бағдарламалардан тұрады. Айталық, «Қымызхана», «Айтыс – ... ... ... ... көп ... ... ... бағдарламалары осының айғағы. Бұл ... ... сан ... түрлерінің ішінде ток-шоу күн санап етек алып барады.
Ток-шоу ... ... ... ... ... ... және ... бағытта бағдарламалар ағынында мол байқалуда» [3.186] деп ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалары
«Алтын қақпа», «Атамекен», «Қыз қуар» сияқты ұлттық менталитеттің негізінде
жасалған шығармалар еді. Ал, жаңа шығармашылық топ ... ... ... ... ...... чемпионаты», «Қымызхана». Сондай-ақ,
ұлттық менталитеттен тыс, ... ... жаңа ... ... ... да орын берді. «Журналист өз ... ... ... ... ... жеткізеді, өзін тыңдайтын, айтқан
әңгімесіне құлақ асып ... ... ... ... ... ... арна ... ол өз ақпаратын дәл қазіргі ... ... ... ... [9.79]. ... жасаушылар алдымен осы
мақсатта жұмыс ... ... Бұл ... үдесінен қарар болсақ, аталған
бағдарламалардың ішінде ең шоқтықтысы – «Айтыс – Қазақстан чемпионаты» ... ... Бұл ... ... ... ... дау
тудырмай тұр.
2.1.«Қымызхана», «Тойбастар», ... - ... ... ... ... - ... ... телевизия тарихында болған бағдарлама.
Сондықтан болар, оның бұл ... ... ... ... сәтті шықты деуге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... Ойын-сауық
бағдарламаларында ескерілетін студияның ерекшелігі, оның көз тартымдылығына
«Қымызханада» ... мән ... ... ... ... ... ... Жиреншина «Айқын – Дидар ТВ» апталығына ... ... дау ... атты сұхбатында оның ерекшеліктері ... ... «Жыл ... болып қалың көрермен қауыммен қайта қауышқан бұл
хабарды бұрынғы «Қымызхананың» заңды жалғасы деп қабылдауға ... ... ... ел ... ... сөз бар. Сол ... өткен ғасырдың 70-80
жылдары жарыққа шығып, ... ... ... ... ... бағдарламасының жабылғанына да, міне, 30 ... жуық ... Біз ... сол телетуындыны тамашалап, сол ... ... ... ... ұрпақ өкілдеріміз. Ол бағдарлама сол ... ... ... ... ... ... ... бұқара халықтың үмітін ақтады
десек, артық айтқандық емес.
Бізкезінде талғамы зор көрермендердің жүрегіне жол тапқан ... ... бел ... ... сол ... ... қан ... осы заманға лайық жаңарған нұсқасын халық назарына ... ... Әсте ... ... Бұл жаңа жобамыз жалпақ жұрттың
көңілінен шығып, әр аптаның жексенбісі күні асыға күтетін хабарына ... ... ... ... ... жол ... шеберлігі өте-мөте қажет. Сондықтан біз бұл іске ... ... ... ... ... мен өнер ошақтарына
шақыру қағаздарын жіберіп, құлақтандырулар жасадық. Соның нәтижесінде екі
жүзден аса ... ... ... ... ... ... ... кеңес
мүшелері қазіргі әртістерді таңдап алды. Олардың бәрі қазір көрермендердің
ыстық ықыласына бөленіп жүр деп айта ... ... да ... оңайға түскен жоқ. Елге белгілі сатирик-
жазушыларды шақырып, оларға ... ... ... ... ... ... мінез-құлқын айтып, солардың
образын ашатын сценарийлер жазып беруін өтіндік. Кей ... ... ... ... ... ... ... Қысқасы,
олармен ортақ мәмілеге келіп, ... ... ... ... ... Асқар Наймантаев, Данияр Саламат, Гүлназ Балабекова,
Үміт Зұлхарова секілді ... ... ... ... олар да біздің бағыт-
бағдарымызға сай сценарийлер жазуға әбден төселіп алды. Осы жерде айта
кететін жайт, ... ... ... кекетіп, мұқатып және сынауды
мақсат етпейді. Біз тек ... ... және ... ... кейбір әттеген-ай ... ... ... әзіл-қалжыңға
айналдырып, көрермендерге ұсынамыз. Ең басты ...... ... ... ... ... да ... көрермен
қауымға ең қолайлы-ау деген уақытқа қойылған.
Бағдарламаның рейтінгісі өте жоғары деп бір ауыз сөзбен тұжырымдауға
болады. Өйткені осы ... ... ... ... бойынша бірінші және
екінші орыннан төмен түсіп көрген жоқпыз. Ал енді көрермендердің біздің
хабарға ... ... ... ... соққан телефон қоңыраулары мен
жолдаған хаттарынан байқап отырмыз.
Осы уақытқа дейін әр апта ... ... ... тек қана жаңа
бағдарлама ұсынып келеміз. Мамыр айының ... ... осы ... өз ... Ал жаз айларында барлық телеарналар ... біз де ... Сол ... ... ең таңдаулы дегендерін қайталап
көрсететін боламыз» [23]. Осы әңгімеден-ақ, «Қымызхананың» ерекшеліктерін
аңғаруға болады. Бір ... ... ... көпшілік көңілінен шыққан
ойын-сауық бағдарламасы.
Ал, «Айтыс – Қазақстан ... ...... ... өнерінің негізінде дүниеге келгендіктен де, көрермен оны жатсынбай
жылы қабылдаған секілді. Аталған бағдарламада бірден көз ... ... ... ... ... ... ерекшелікпен көркемделуі – ең
алдымен көрерменге ... ... ... екіншіден, онда келетін
қонақтардың да ... ... ... ... бұл ... көптеген
адамдарға бокс алаңын елестетеді. Одан да өзіміздің ұлттық ерекшелігімізді
ескеріп, киіз үй форматында ... не ... еді? Осы ... ... ... чемпионатының» студиясын безендірушілер ойланғаны жөн.
Біз бұған дейін дала парламенті аталған «Айтыстың» сахналық ... ... ... бұл ... ... ... ... тәсіл бұған
дейін өткен ғасырдың 80-ші жылдары болғаны белгілі. Ол ... ... ... ... бұл әдісті ойлап тапса, ... ... ... заманда, көрерменді телеэфирге баулудың жаңа әдісі болып
отыр. Сахналық айтыста біршама еркіндік болады. ... онда ... ... ... ... ... айтысу дәстүрі жоқ. Айтыскерлер
көңіліне не алса, соны айтады. Ал, телевизиялық айтыстың бұл түрі біршама
шектеулерге ұшыраған. ... екі ... ... өз ... ... айту, екіншіден белгілі бір тақырып аясында ... ... ...... ... ... ... Мырзаханның өз аузымен айтқан әңгімесіне құлақ түрсек:
«Жүлде қоры туралы: Жүлде қоры мен бас ... не ... ... ... ... ... ... болады. Қанша дегенмен жүлденің белгілі
бір деңгейде ақынға әсер етіп кеткен тұсы көп. Отыз екі ақын алатын жүлдесі
үшін ... ... жоқ. Олар ... ... ... өз абыройы үшін, одан
кейін аймағының намысы үшін айтысып жатыр. Әр ақын өз ... ... бар, ... ... ... ... болды, міне, осы туралы
айтса, керісінше, қарсыласы оның ... ... ... ... ... ... ұстанатыны сондықтан. Көрермендерге айтысымыздың
тез жақын болып кеткендігі де сонда болса керек. ... ... ... ... сай ... ... мәдени білімінің қаншалықты
екендігін байқатады. «Түре айтыс» пен «Қайым айтыс» та ... ... ... жай ғана ... талант иесі емес, халыққа ой тастайтын аналитик бола
алатындығын дәлелдейді. Тақырыптар айтыскерлерге бір апта ... ... ... ... ... ... ... келген соң оның
біреуін компьютер таңдап алып ... ... ... ... ... о ... министрлік облыстарға хат
жолдаған. Сол бойынша жергілікті әкімдіктер бізге жіберетін ақындарын
іріктеп, ... ... ... ... ... ... ... жеткен ақынға Қазақстан ... ... ... ... ... ... үлкен наградасы берілмек. Ал жалпы
чемпионатқа қатысқан ақынға жауапкершілікті сол ... ... ... ... ... ... ... сондықтан.
Айтыскерлерге цензура жоқ: Айтысқа продюсер болу кім-кімге де ... ... Мен өзім де бір ... ... ... ... ел ... шыққан өнер иесін қақпақылдау дұрыс емес деп есептеймін.
Қыркүйектен бері ... ... ... ... Бұл айтыста Тәуелсіздіктің
он бес жылдығы, Желтоқсанның жиырма жылдығы, ... ... ... ... ... ... ... айтылды. Бірақ ақын
оны қалай жеткізеді ол оның ... ... мен ... ... салады екенмін деп бет алды не ... соны ... ... ... еге ... ... ешкімнің құқы жоқ. Бұл –
халықтық өнер. Бірақ идеясына нұқсан келтірмей, ... ... ... ... ... ... мен ... ғана емес, телевизиялық
ұлттық шоу дер едім. Хранометражы 1 сағат 15 минут. Оның ішінде айтыс ... 50 ... ... одан да ... ... ... қазір біз өзгерте
алмаймыз, чемпионат біткенше 50 минутқа бір ... ... ... 50 ... кез келген ақынның қарымын анықтауға жетерлік уақыт,
әрі дауыс ... де ... ... ... ... ... ... телевизиядағы ең озық жетістіктерді пайдаландық.
Шығармашылық топтың жұмыла жұмыс істеуінің арқасында осындай жоба ... ... ... атап айта ... нәрсе – бағдарламаның декорациясы. Бұған арнайы
кәсіби ... ... ... ... ән ... ... ... өзі
халық қаумалап отырғанда ерекше шабытпен ән салғандарын, кәдімгі сахнадан
бұл ... ... ... ... ... біз осы ... ... табиғи қалпына жақындаттық қой деймін. Ал қызыл, көк, қара түстер
бір-біріне контраст болғандықтан, шоудың күшін арттырып ... ... ... ... түсі ... жұтылып кетеді. Тіпті кейбір кісілер
декорацияны боксқа, бушидоға ұқсатып жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қағылып, керней тартылатын
болған. Түркістанда ... ... де ... ... болған. Керней
мен дабыл елдің назарын аудару үшін декорацияға ... ... ... ... 14 ... 2 ... ақындар түгел келді. Бізде Қазақстан бойынша
қай жерде қандай айтыскер ақын бар екендігі жайлы, ... бір ... ... ... ... қатыспай кеткен ақындар туралы да толық мәлімет ... ... ... ... ... сондықтан. Чемпионаттың
басынан аяғына ... 64 ... ... ... жаздың ортасында жетеді. Құдай
бұйырса, төртінші, бесінші тур ... ... шоу ... ... ... бар. Оған ... бата ... 64 ақсақал түгел шақырылады» [24].
Демек, «Айтыс – ... ... ... ... көзайымына айналған сәтті ... ... ... Бұл ... ... ...... менталитетті
айрықша ескергендігінің арқасында болса керек. Бұлар ұлттық ... ... ... ... ... ... арқасында
жасалып отыр. Дегенмен, бұны «Айтыс – ... ... ... ... ...... деп ... атағаны оңды болар ма еді?
Өйткені, бұған қатысатын ақындар анау айтты атақты, ардақты ақындар емес.
Көбі көрерменге онша ... ... ... рет сахналық айтыстарда бой
көсреткендері де бар.
Бұл ... ... ... он ... бірі болған «Күй
керуен» жобасы да тоқталып өтуді қажет етеді. «Күй керуен. Көктөбе – ... ... ... қана ... да, ... қалды. Дегенмен біраз
қазақстандықтың жүрегінде ... десе ... ... ... барысы жөнінде «Қазақстан» ұлттық арнасының бас редакторы Сағатбек
Қалиев «Халықтың уақытын ... ... атты ... ... ... ... ... емес, негізінен, өнердің белгілі бір немесе
бірнеше жанрын қамтитын үлкен ... ... деп ... ... ... не көп, ... конкурстар көп. Ал халықтың менталитетіне ... ... ... әлі де болса көңілден шықпайды. Осы сияқты
жағдаяттарды ескере келе, «Қазақстан» ... ... ... ... ... бастамасымен біраз уақыттан бері ойда
жүрген күй фестивалін ұйымдастырдық. Игі іске ... ... ... ... ... атап өткен жөн болар. Ырымшыл халықпыз ғой, ... ... ... Атыраудан арнайы алдырып, күй мерекесінің тұсауын
сонымен кестік. Фестивальдің ... ...... ... ... ... тиесілі орнын көрсету, статусын
көтеру еді. Сол үдеден шығып жатсақ, бек ... ... ... телевизиялық нұсқасын жақын арада «Қазақстан» арнасы эфирінен
көретін болады. Көктөбенің басындағы күй ... ... ... ... үшін ... арна ... тиянақты жұмыс жасап жатыр.
«Күй-керуен» атынан айтылып тұрғандай, басы ... енді ... ... ... ... керек. Тарихи өлке Көкшетау бар, ... ... ... ... бар, ... ауылы бар, Маңғыстау үстірті бар, ...... Ата ... жер бар, ... ... бар, Жер жаннаты Жетісу,
басқа да өлкелер бар, сол жерлерде неге жалғастырмасқа?.. Бұның бәрі – ... ... ... ... азаматтардың, ел ағаларының
жадында жүрген мәселелер.
Өткен ғасырдың бас кезінде қазақ мәдениетін ... орыс ... ... ... ... ... нотаға түсіріп, алып кетіп отырған. Сол
секілді біраз әншілердің дауысы да әлі ... ... ... ... ... ... бұрындары Жарқын Шәкәрім бастаған сапартоп арнайы
барып, іздеп тауып, алып келген еді. Биыл ... ... ... ... ... ... Мүптекеев сынды музыка зерттеушілері Ахмет
Жұбановтың өз ... ... жұрт ... ... ... әлі
естімеген тоғыз күйді Петербордан алып ... Бұл да ... ... айрықша орын алатын зор қуаныш. Ол жақта әлі де ... ... ... ... ... ... мүмкін. Оны табу –
табанды ізденісті талап ететін үлкен шаруа. Ең қызығы, Жұбанов тартқан сол
күйлерді Қаршыға Ахмедияров та ... ... ... ... бір ғасырға жуық
уақыт жатса да бәлендей өзгермегендігімен-ақ қазақ күйі өзінің ... өнер ... ... ... [25]. Сол «Күй ... Көктөбе –
2006» тележобасы эфирден де өтті. Бұл да ұлттық өнерімізді ... ... ... ... ірі ... бірі ... Ең ... сол
Сағатбек Қалиев айтқандай жобаның Қазақстанның түкпір-түкпірінде жалғасуын
табуы болмай тұр. ... бұл ... ... ... ... ... теларнасындағы ойын-сауық бағдарламаларының тағы бірі –
«Тойбастар». «Тойбастардың» атына қарасаңыз, тағы да ... ... ... тұр. Ал заты? Олай емес. Бағдарлама ең ... екі ... ... ... да, ... де осы ыңғайда. Содан болар, көптеген
көрермендер бұл бағдарламаны шатпақ деген баға беріп жүр. Онда ... де ... ... ... ... осы бағдарлама жайында ... ... ... ... ... көрермен дәл осы «Тойбастар»
бағдарламасын алабажаққа ... ... ... кешегі мен бүгіннің
арасында түк те ... жоқ. ... ... ... ... ешқайсысына көңілім толмайды. Басшылық ауысқан кезде үлкен
жаңалық күткенбіз. «Күздің он жаңалығы» деп ... ... ... ... деп ... ... айғайлататындай ештеңе көріп отырғам
жоқ. сол баяғы сарын. Өзге арналарға қарағанда, ... ... ... ... ғой ... ... ана ... алабажақ бірдеңе
ғой» [26]. Демек, «Тойбастар» көп адамның көңілінен шыға қоймаған ... ... ... «Күздің он жаңалығына» енбей,
қазаққа тән байсалдылықпен байыпты түрде енген «Әлі есімде» ... ... ... ... ... ... ... жүргізушісі, өз дәуірінің майталман күйшісі ... ән ... ... ... ... да ... әкетері
сөзсіз.
Атақты сазгер Нұрғиса Тілендиевтің ақиық ақын Тұманбай ... ... «Куә бол» әнін ... ... ... Ал бірақ ол әннің
қалай дүниеге келгені туралы хабары аз. Қаншама адамның жүрегін жаулаған
осы ... ... ... ... ... ағамыздың үйіндегі жеңгеміз
Дариға апай екенін көрермен кейіпкердің өз аузынан естіді.
Сондай-ақ, Шәкен Айманов ... ... ... фильміндегі
Бибігүл Төлегенованың орындауындағы әннің негізгі орындаушысы Бақыт Әшімова
екенін ... ... ... ... ... Бейнелері көз алдымыздан
ғайып болып бара жатқан әншілеріміз: ... ... ... Омарова, Суат
Әбусейітов, ағайынды Абдуллиндер, Құрманай Омарова, Мәдина Ералиевалардың
әуезді әуендері де осы «Әлі ... ... ... ... түспейтін, қазір көп көріне бермейтін күміс көмей, жез ... ... ... пен Бақыт Әшімова, Сара Тыныштығұлованы да ... ... ... ... Айналайын ағалар мен ардақты апайлар,
қазақ өнерінің ... аман ... ... бағдарламасына бірден-бір ат салысып келе жатқан сазгер –
Мыңжасар Маңғытаев. Өмірден көргені көп, ... мол ... ... ... ойлары тартымды. Өткен апталардың бірінде Мыңжасар
аға өзінің «Іздедім ... ... ... ... туралы қызықты әңгімеледі.
Ауруханада жатқан құрдасының сөздеріне ән ... ... ... ... ... да бой ... ғаламат күш екенін айтып өтті. Әрине,
бала кезімізден сөзі де, ... де ... ... ... «Іздедім
сені» әні әлі есімізде.
17 желтоқсан күні ... ... «Әлі ... ... ... дарынымен талай көрерменді тәнті еткен, бұл ... елге ... ... ... Елебекова апайымыз «Жас қазақтың» әнін жазған Рамазан
Елубаевтың бұл ... ... ... ... ... екенін айтты. Әуелеген
аманатты халыққа аман-есен жеткізген қазақтың біртуар ... ... ... де осы ... ... ... ... кесек-кесек
әдеби туындылар дүниеге келген Ғабиден Мұстафин ағамыз сөзін жазған бұл
әннің ғұмыры 60 ... ... ... да, әлі ... ... өзінің шарықтау
шегінде.
Демек, «Әлі есімде» ретро-әндерді қайта жаңғырту арқылы ... жол ... Бұл ... тәсілі жағынан «Хабар» арнасындағы «Есіңде
ме, сол бір кезге» көбірек ұқсайды. Тіпті, ... ... десе ... айтқанда, ... ... ... өзі бір ... Оған ... ... ... да
ерекше. Біреу ұнатады, біреу жаратпай жатады. Бірақ, қалай дегенмен де бұл
арнада телевизиялық туындылар, оның ... ... ... туындылар
баршылық. Соның бір парасы – ойын-сауық бағдарламалары. Және бұл ... ... ... ... ... ... көзайымына
айналу үшін әлі де іздену керек.
2.2. Ойын-сауық бағдарламарындағы телевизиялық әдіс
Ойын-сауық бағдарламаларының барлығы дерлік ... ... ... ... ... ... ... жанрлары
үстемдікке ұмтылыс танытуда. «Ток-шоу (ток-думан). ... сан ... ... ... ток-шоу күн санап етек алып барады.
Ток-шоу актерлік ойынға бейім... ток-шоу ... ... және ... ... ... ... мол байқалуда» [3.151]. Мәселен,
«Қымызхананы» ток-думанға жатқызсақ, «Айтыс» теле-шоуын теледидардағы
интерактивтілікке ... ... ... ... кері ... ... телефон арқылы дауыс беру бар. «Пейджер – біржақты,
соған қарамастан, кері байланыстың ең ... ... ... студиядағы
пейджерге тыңдармандардың жүргізушіге айтылған тілектері, жолдаған
құттықтаулары келіп түседі, ал ... ... ... тікелей эфир арқылы
береді т.с.с.» [20.13]. Бұл жерде көрермендер тек дауыс беру үшін телефон
желісі мен ... ... ... ... эфирде естілмейді және
кері байланыс жоқ. Телефонда немесе пейджердегі ... ... ... ... соған қарамастан байланыстың аталған түрлерін
дауыс беру үшін ... ... ...... ... ... шоу, екінші жағынан интерактивті бағдарлама.
Алдымен, «Қымызхана» бағдарламасындағы студияның безендірілуіне назар
аударып көрсек. Студия шағын кафе немесе барға ... ... ... мен аталған дәмханаға бас сұғушылардың арасындағы ... ... өзек ... ... саясаттан тыс. Ешкімді
сынап, шенеу мақсаты қойылмаған. ... өзі ... ... ... ... заманның бет бейнесі. Нарықтың шеңгеліне
түскен халықтың аңқаулығы, алаяқтарға алдануы. Яғни, ... ... ... күлкілі жайттар сценарий арқауы болған. ... ащы ... ... жоқ. Тек қана ... ... ... ... Аталған телеөнім
«Тамаша», «Терісқақпай», «Шаншар», «Күлкі керуені», «Бауыржан-шоу» ... ... ... үлгісі. Аталған әзіл-оспақ отаулары
сатираның сахналық үлгісін көрсетсе, ... ... ... ... ... орыны ерекше бола тұра, хабарлардың ... ... ... ... оны терең ойларға жетелеуі – режиссердің хабар
дайындауда мән беретін ... ... [29. 103]. Бұл ... «Қымызханадағы» әзіл-оспақтар тым қарабайыр, ... ... да ... ... ... ... ... ұлттық
телеарнасында көрсетіліп жатқан жалғыз әзіл-оспақ бағдарламасы болғандықтан
болар, оның рейтингісі үнемі жоғары.
Ал, тікелей ... әр ... ... ... ... ...... чемпионаты» теле-шоуы - әрі ... ... ... ... күш тележүргізушіге немесе актерларға
түспейді. Күш айтыс ақындарына түседі. Яғни, бүкіл хабардың сәтті өту-өтпеу
жауапкершілігін ... ... ... ... туындының қай-
қайсы да ұжымдық туынды» [20.24] ... те, ... ... ... ғана ... ... аша ... бұл телетуынды туралы
«Түркістан» газетінде ... Ораз ... ... басшылықтың
жасап жатқан дүниесіне келсек, оларда бір-ақ хабар бар. Ол – ... ... ... ... ... оның ... ... Мүмкін бұл «Біздің ұлттық өнерімізді шоу қылып жіберді» ... ... ... ... ... ... тұрғысынан
қарасақ, бұл бүгінгі «Қазақстан» телеарнасындағы сәтті шыққан бірден-бір
хабар» [26] ... ... ... ... ... ... ... аталмыш бағдарламаның сәтті шығуы төл өнеріміздің арқасында болып
отыр.
Дегенмен, күш айтыскерлерге түсті десек те, ... ... ... ... да ... ... ... шығармашылық тұтастықты
ұжым бір кісідей жұмылып әрекет ... ғана ... ... ... ... ... эфирдің өзі - техникалық мүмкіндіктің жемісі... Ал
тікелей эфирдегі шығармашылық ... ... ... шығармашылық топ
мүшелері – журналист, бағдарлама авторы, бағдарлама жүргізушісі, диджей,
редактор, режиссер, шолушы, саунд-дизайнер» [28.25] ... ... ... ... байқалады. Сонымен, біздіңше, ... ... он ... ... ең ... ... ... жексенбі күні түнде көрерменімен қауышатын «Тойбастар» теле-шоуы
жайында мұны айта ... ... ... ... теледуманға
көбірек келеді. Көңіл көтерушілікті басты мақсатқа айналдырған ... ... көп өнер ... ... Жүргізуші екеу. Екеуі де
екі тілде ... ... Олай ... ... екі тілде
жүргізіледі. Арасында ерлі-зайыптының рөлінде екі ... бар. ... ... ... ... күлдіріп қояды. Дәл осы қуыршақтар ғана
қазақ тілінде ... Ал, ... көбі - өнер ... телевизиялық үлгісін біз Ресейдің тағы бір телеарнасынан
көргенбіз. Бұл ... ... ... төл ... гөрі, көршілеріміздің телеарнасының көшірмесі десе де болғандай.
«Қазақ теледидары өзінің телетуындыларымен өз көрермендерін ... ма? ... ... ең ... қазақ халқы үшін түсінікті ... ... ... Ал ... қалалық мәдениетке бейімделген жас
сценарийстеріміз бен ... ...... ... түсінікті
болу. Бірақ, ондай телетуынды жоқ. Олардың қателесуі де ... ... ең ... итальяндықтарға түсінікті. Сонан соң ғана барып, бізге,
бүкіл әлемге түсінікті» [3.186] деген Қ. ... ... дәл ... арнап айтуға болатындай. «Тойбастар» ең алдымен қазаққа
түсінікті һәм қазаққа қызықты болуы ... еді. ... ол ... ... да түсінікті емес. «Тойбастарда» ауызға алып айтар жалғыз ерекшелік
бар, ол – тағы да ... ... ... ... баурайды,
көрерменнің көз қуанышына айналған. Ал, сондай-ақ, бағдарлама арасындағы
қос қуыршақтың әзілдері де ұтымды. ... ... ... ... ... ... кері итеріп тұрады. Бұл, бәлкім ұлттық менталитетті
ескермегеннен болған сияқты. «Тоғызыншы музаға» өзінің бар қабілет-қарымын,
күш қуатын жұмсайтын редактор ... сан ... ... ... ... ... ... алатындай сиқырлы өнер әлеміне айналдырады.
Онсыз көрерменді ... ... ... тебіреніске келтіру мүмкін де
емес. Өйткені, өмір ... ... ... ... ... Ал осы ... ... бастау бұлағында – ой, сана, түйсік тұрады» [15.10].
Дәл осы түйсік «Тойбастардың» редакторлары мен режиссерларында бар ма ... ... ... ... сай, ... алабажақ бағдарлама жасау
қажеттігі туды ма ... Бір ... ... ... біз ... мен ... ... қоғамның бет-бейнесін танығандаймыз.
Қорыта келгенде, ... ... ... телевизиялық берілу әдісі – телешоу, думан, аты ... ... ... Жоғарыда айтып өткеніміздей, «Айтыс»
телешоуын, сонымен қатар, интерактивтік ... ... ... ... ... мұндай бағдарламалардың көбеюі –
телеарнаның рейтингісін көтеретіні айқын. «Кез келген радиохабардың негізгі
критерииі – оның тыңдалу дәрежесі» ... Осы ... ... ... ... «Айтыс», «Тойбастардың» көрерменінің көп екендігі дау
туғызбайды. Бірақ, көрерменнің талғамымен ойнауға болмайды. Теледидар
қызметкерлері ... біз ... ... ... ... ... ... қателеседі. «Өскелең уақытқа орай көрермен де өзгерді. ... ... ... ... мен ... ... ... көп мәселелерде өздері байлам, қорытынды жасайды. Оларға
теледидар, радио және газет ... нәр ... ... ... және
ақпараттарды үздіксіз беруде» [15.7]. Сондықтан, көрерменнің ... ... көп ... ... әлемдік ақпараттық кеңістікке енгені ешқандай дау тудыра
қоймас. Қазір тап сондай процесс біз ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылымымызда алар орны мен
атқарар қызметін толық бағаламайтын болсақ, немесе оның аса ... ... әрі өте ... ... жете ... егемен елдің шаңырағын
шайқалтып алу қаупі жоқ емес. Сол себептен де біздің бітіру ... ... ... ... ... телеарнасындағы жаңа ізденістерді
біз осы тұрғыдан сараптап, талқыға салдық.
«Ойдың өрбу қайнар көздері қандай? Біріншіден, журналистің ... ... ... ... бәрі бір жүйеге жинақтала келе,
ой процесінде өзінің тұшымды пікірлерін ... ... ... ... ақиқат деректің өзі. Ол ойдың өрбуіне дүмпу береді» [15.14]. Бұл ... ... ... «Күздің он жаңалығы» негізінде дүниеге
келген жаңа ... ... ... өзінен құралған. Сондай-ақ,
телеарнаға жаңадан тартылған журналистердің ... ... ... ... ... арқасында «Қазақстан» телеарнасында ірілі-
уақыт көрермені сүйіп көретін, тыңдаушысы еліте тыңдайтын дүниелер дүниеге
келді. біз ... ... ой ... ... өзіндік ой-
пікірлерімізді білдіруге тырыстық. «Ұлттық арна ... заты сай ... ... ... Онда ... ... ... нышандары көрініп тұрса құба-
құп. Ұлттың басты бейнесі, оның тілі десек, ... ... ... ... ... ... қарамастан Қазақстанның барлық телеарналарынан
қуылып ... ... ... дамытуға аз да болса септігін тигізер ... еді деп ... С. ... Біз ... ... ... ... осы тұрғыдан сараптауға ... ... сыза ... ... ... ... ... естен
шығармадық. Өзіміздің субьективтік көзқарасымызды білдіре ... де ... ... жөн көрдік. Демек, пікіріміз жалаң шыққан
жоқ. Бітіру ... ... ... профессорлар Н. Омашев, С.
Масғұтов, Қ. ... Б. ... М. ... Ж. ... ... т.б. ... еңбегіне сүйене отырып, ... ... ... ... ... ТВ», ... «Жас ... қазақ», «Алтын орда» газеттерінің, т.б. мерзімді басылым беттеріндегі
мақалаларға ... ...... екі ... және ... қорытынды бөлімдерден
тұрады. Бірінші тарау – «Қазақстан» ұлттық ... ... ... деп ... үш ... ... Олар:
«Телеарнадағы ақпараттық бағдарламалардың берілу ... ... ... көтеретін жүгі», «Интерактивтік
«Сырға» бағдарламасы» деп аталды.
Ең алдымен телеарнадағы ақпараттық бағдарламаларға назар аударуымыздың
да өзіндік ... бар. ... ХХІ ... ... ғасыры. Ақпаратсыз –
телеарна болмайды. Тіпті, ақпарат – телеарнаның жұлын-жұтасы деуге ... ... ... ... тележурналсыз болуы мүмкін, бірақ,
ақпаратсыз болмайды. Тіпті, белгілі бір ... ... ... да ... ... ... жаңалықтар қызметі болады. «Телеақпарат – ең басты
жанр. Әрі ол экран кестесінің көп ... ... ... ... «кешкі», «қорытынды» жаңалықтардан тұрады...» [3. 170] дейді Қ.
Тұрсын.
Сондықтан, біз негізгі күшті осы ... ... ... ... Ал, оның ... ... ... жатуын сараптау –
диплом жұмысының жүгін ... ... ... «таңғы», «күндізгі»,
«кешкі» деп айдарланатын «Айна ақпараттың» ерекшелігі, берілу ... ... мен ... және ... ... ... ... «Елден хабар», «Бизнес kz»
сияқты белгілі бір салаға арналған ... ... ... ... тәсілі назардан тыс қалмайды.
Бұдан кейін біздің назар аударғанымыз – ... ... ... ... ... де ақпарат жатыр.
Бұндағы айырмашылық, апта жаңалықтарын қорытындылап, ой ... ... Сол ... де оның ... арта ... Өйткені, ақпараттар тек
болған оқиғаны хабарлайтын болса, сараптама бағдарламада ол ... ... ... ... ... өз көзқарасы айтылады. Мемлекет
қайраткерлерінің төрелігі беріледі. ... ... ... ... ... ... ... Әр жексенбіде 19.30-да ... ... ... 13 ... ... ... апта» міне осындай бағдарлама.
Оның жүргізушісі Дәурен Ғайыптың да, журналистерінің де ... ... тек осы ... ... ... салатындығының себебі
де осында ... ... ... ... «Парламент» танымдық-
сараптамалық бағдарламаларының жанрлық ерекшеліктері, берілу тәсілдері ... жүгі осы ... сөз ... Ал, интерактивтік «Сырға»
бағдарламасын бұл бағдарламалардың барлығынан бөліп ... да ... бар. ... «Сырға» осы телеарнадағы тікелей ... ... ... ... барысында телефон қоңырауына ... ... ... жолданады, батасы айтылады.
Сондықтан да, біз бұл бағдарламаны эфирдегі интерактивтілікке жатқыздық.
Ал, екінші бөлім ... ... ... ... деп ... Бұл бөлімнің өзі екі тараушаға жіктеледі.
Біріншісі, ... ... ... - ... чемпионаты»
бағдарламаларының көркемдік деңгейі», екіншісі, ... ... ... ойын-сауық бағдарламалары көбінде демалыс күндері эфирге
шығып, көрерменнің көңілін көтеруге күш ... ... ... бұл бағдарламалардағы студияның безендірілуі, көркемдік деңгейдің
дәрежесі және ... ... ... ... ... ... ... тым жұтаңдығы, қазақ көрерменінің ықыласын тарта ... ... ... ... ... жиі сөз ... аталған бағдарламаларды ой-елегінен өткізе отырып, осы сауалдарға жауап
іздеуге тырыстық.
Ал, кіріспеде бітіру жұмысының тақырыбының ... ... ... ... ... пен міндет талқыланды. Сондай-ақ, әрбір
тараудың ... ... ... беріп отырдық.
Профессор Н. Омашевтің «Қазіргідей капитал мен олигарх топтарға
тәуелділігі арта ... ... ... ету, ... журналистерге ар-ождан
кодексін сақтай білу үлкен сын болып тұр. ... ... ... бәрінен биік тұратын ұстаным керек! Өткінші саяси ойындардың
ықпалынсыз, елшіл, отаншыл ... ... ... ғана ... лазым!» [1. 17] деген пікірін құптай отырып, «Қазақстан» ұлттық
телеарнасынан көзіқарақты оқырманның ... ... ... айта ... ... ... ... кеңістігіне толықтай енді деп ... ... сол ... біз қай ... ... ... Бұл ең ... мәселе. Осы тұрғыдан ... ... ... ... ... ... бітіру жұмысымыз ақпараттың
даму, өркендеуіне сәл де болса үлес қосады ... ... ... Омашев. Ақпарат әлемі. 1-кітап. Алматы: Қазығұрт, - ... ... ... ... ... ... кіріспе. Алматы:
Білім, - 1975. 274 б.
3. Қ.Тұрсын: ... ... ... даму ... ... Білім, 349 б.
4. БАҚ туралы заңы. Алматы: Жеті ... -1999. ... ... ... «Қазақстандағы» наразылықтың төркіні неде? ... №17, 27 ... 2006 ... Б. Хасанұлы. Қ. Жұбанов мұралары. Ақтөбе, 2000, 140 б.
7. Бақытбек Бәмішұлы. Мәйексіз айтылған сөзге мән де аз ... ... мен ... №9, ... 2004 ... Қанат Әуесбай. Қазақ телевизиясындағы қырық жылдық ... ... // ... дидар»,  04.05.2006
9. Марат Барманқұлов. Телевизия: бизнес әлде билік? Алматы: Қазақ
университеті, - 2007. 217 б.
10. Ел ... ... ... беріп жүр? //   «Айқын-TV дидар»,
 13.07.2006.
11. Нұрділдә Серікұлы. Тележүргізушілердің жеке стилін қалыптастыратын
мектеп ашқым келеді. // «Айқын-TV дидар»,  15.08. 2006 ... ... ... ... ... 1966.-224 б.
13. Проблемы информации в печати. Москва. 1975, - 280 б.
14. Ақтаев С. ... ... ... 1989, - 120 ... ... Тұрсын «Көгілдір экран құпиясы» Алматы, 1998
16. Барманкулов М. Жанры печати, радиовещания и ... ... 1974. 128 ... ... Ц. Поэтика – Вкн. Структурализм, «за» и «против». Москва,
Мысль, 1975. 251 б.
18. Әбжанов Қ. Телевизиялық фильмдер. Алматы: ... ... ... ... ... С. Көгілдір экран - өмір айнасы. Алматы: Мектеп, 1976.
129б.
20. ... ... ... эфир ... ... Қазақ
универститеті, 2003, - 140 б.
21. Тұрсынмәмет Түсіпханұлы. ...... ... ... // ... 12.10.2006.
22. Лазутина Г.В. Професиональная этика журналистики. Москва, 1999 г.
– 265.
23. Сәуле Жиреншина: «Қымызхананың» рейтінгісі дау ... ...... ТВ». ... ... Мырзаханқызы: Даудың басы – техниканың қателігі // «Айқын –
ДидарТВ». 18.01.2007
25. Сағатбек Қалиев «Халықтың уақытын ... ... // ... ... 07.09.2006.
26. Гүлзина Бектасова Қазақстан ТРК: Кеше және бүгін // «Түркістан», 20
ақпан, 2007 ... ... ... «ӘЛІ ... ... әлі ... ... жыл.
28. Марченко Т. Радиотеатр. М.: Искуство: 1970, 285 б.
29. Розенталь В. Культура речи. – М.:МГУ, 1964. ... ... Н. ... ...... ... 1988. – 160б.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Омашев Н. Қазақ радиожурналистикасы. – ... ... ... ... Назарбаев Н.Ә. БАҚ туралы // Егемен Қазақстан. – 2001. 20 наурыз.
3. Марченко Т. ... – М.: ... 1970, С. ... «Тіл ... заң, ... «БАҚ ... заң, 1999.
6. Михайлов Б. Радиоочерк. – М., 1959. 63б
7. Омашев Н. Журналистиканың жаңа стилі // Ақиқат №9. 1997, 85-88б.
8. ... А. ... ... ... 2001, 2 ... ... Д. Универсальный журналист. Перевод с английского. Алматы,
1996. 137-151.
10. Шумилина Т. Сіз айтып бермес пе екенсіз?... Журналистика сұхбатының
әдістері. – М.: ... ... И., ... ... ... Деректі әдебиет очерктері. –
М.: 1981.402б.
12. Чеснокова Б. Бұқаралық насихат құралдары практикасы мен теориясының
мәселелері. 261-262б.
13. Ученова В. ... ... ... ... ... А., Борецкий Р. Телевизиялық журналистика негіздері. – М.:
1966.224б.
15. Омашұлы Н. Журналист даярлауда жаңалық көп // ... ... №4, ... Н. ... ... ... ... Алматы: Қазығұрт. Алматы. – 2006
жыл. 423 б.
17. Жақып Бауыржан. Қазақ публицистикасының қалыптасу, даму жолдары.-
Алматы: ... ... ... ...... үні»,-Алматы,1974; «Қазақ баспа
сөзінің жанрлары», «Совет журналистикасының теориясы мен практикасы».-
Алматы: Мектеп. 1978.- ... ... ... ... Зерттеу мен өлеңдер. Алматы: Ата
мұра, 2003.-208б.
20. Әдебиеттану ... ... ... З.Ахметов, Г.Шаңбаев.
Алматы, - Ана тілі, 1996, - 240 б
21. Қабдолов З. Сөз ... ... - 1992, 250 ... Егоров В. «Телевидение и зритель». ... МГУ, 1997. 240 ... ... ... ... М., ... центр
журналистики, 1996 год, 342 стр
23. Оразалинов С. ... ... ... // ... жас, 1990, ...

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық киімдердің қоғамдағы маңызы7 бет
12 жылдық дамыту күні және білім беру бағдарындағы негізгі оқу бағдарламалары28 бет
8 сыныптың бағдарламасына сай MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау86 бет
DreamWeaver, MySQL бағдарламаларының көмегімен Евросеть деректер қорының бағдарламасын құру18 бет
Qbasic тілінде бағдарламалау және MS Office бағдарламалары мен жұмыс істеу3 бет
«АлматықалжерҒӨО» МЕК ұйымдық құрылымы, мемлекеттік сатып алулары мен стратегиялық бағдарламалары31 бет
«Мәдени Мұра» және «Асыл Мұра» бағдарламалары: аудиовизуалды құжаттар мәселелері37 бет
«Ойын-сауық объектілері атауларының ерекшеліктері»58 бет
Архивтеу бағдарламалары8 бет
Бизнестің жол картасы 2020 бағдарламасы.Бизнес-инкубаторларды дамыту бағдарламалары.Бизнестің жол картасы 2020 бағдарламасы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь