Дүниежүзілік мұхиттың геологиялық тарихы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

І .тарау Дүниежүзілік мұхиттың геологиялық тарихы. Физикалық . географиялық аудандастырылуы.
1.1. Дүниежүзілік мұхиттың геологиялық даму тарихы ... ... ... ... ... ... ...3
1.2. Дүниежүзілік мұхиттың бөліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

ІІ .тарау Мұхиттың адам өміріндегі маңызы. Оны экологиялық қорғау жолдары.
2.1. Мұхит суларының қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2 Мұхит ағыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.3. Мұхитты экологиялық қорғау жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
Кіріспе.

Жердегі су күн жүйесі планеталарының ішінде тек Жерде ғана су сұйық күйде таралған. Мөселен, Шолпанда су тек қана газ күйінде, ал Марста тек қана мұз түрінде кездеседі екен.
Жер бетіндегі су гидросфераны құрайды. Оған мұхиттар мен теңіздер, көлдер мен өзендер, бөгендер мен мұздықтар, жер асты сулары мен атмосферадағы ылғал жатады.
Гидросферадағы барлық судың мөлшері шамамен 1,6 млрд км3. Оның 96,5%-ы мұхиттар мен теңіздердегі тұзды су; 1,7%-ы мұздықтар мен тұрақты қарлар; 1,7%-ы жер асты сулары; 0,06%-ы өзен, көл, батпақ, атмосферадағы су болып табылады. Тұшы судың үлесіне 2,5% тиеді.
Тұщы су барлық тіршіліктің негізі. Оны адам баласы өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, күнделікті тұрмыста пайдаланады.
Жер бетіндегі тіршілік үшін гидросфераның маңызы өте зор. Су қабығы қоршап жаткандықтан, біздің планетамыздың климаты адам тіршілігіне колайлы.
Табиғатта су баяу жылынып, баяу суынады. Мұхиттар мен теңіздердің суы жаз бойы күн сәулесінен мол жылу жинайды да, қыста планетамыздың ауасын жылытады.
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................
............................................2
І –тарау Дүниежүзілік мұхиттың геологиялық тарихы. Физикалық ... ... ... мұхиттың геологиялық ... ... ... ... ... адам ... маңызы. Оны экологиялық қорғау
жолдары.
2.1. ... ... ... ... ... ... су күн жүйесі планеталарының ішінде тек Жерде ғана су ... ... ... ... су тек қана газ ... ал ... ... мұз түрінде кездеседі екен.
Жер бетіндегі су гидросфераны құрайды. Оған ... мен ... мен ... ... мен ... жер асты ... мен
атмосферадағы ылғал жатады.
Гидросферадағы барлық судың мөлшері шамамен 1,6 млрд км3. Оның 96,5%-
ы мұхиттар мен теңіздердегі ... су; 1,7%-ы ... мен ... ... жер асты ... 0,06%-ы өзен, көл, батпақ, атмосферадағы су ... Тұшы ... ... 2,5% ... су ... ... негізі. Оны адам баласы өнеркәсіпте, ауыл
шаруашылығында, күнделікті тұрмыста пайдаланады.
Жер бетіндегі тіршілік үшін гидросфераның маңызы өте зор. Су ... ... ... ... климаты адам тіршілігіне колайлы.
Табиғатта су баяу жылынып, баяу ... ... мен ... суы ... күн ... мол жылу ... да, қыста планетамыздың ауасын
жылытады.
1.1. Дүниежүзілік ... ... даму ... – Жер ... ең көп таралған зат, осынау өзгеше минерал –
судың ... ... ... планетада су қалайша пайда болған ? Бұл
мәселені ғылым түпкілікті шешкен жоқ . Жер ... ... ... су ... ... ... жоғарғы мантиядан бөлініп шыққан немесе ... деп ... . ... атқылаған кезде , ... ... ... ... жер ... ... ... сәтте
Жер бетіне төгіле отырып, су қазіргі уақытта да ... ... ... де ... ... бойы осылай бола бермек. Жер шарына судың бір
бөлігі космостан келеді. Мұхит суының басты қасиеттері – оның ... ... ... мұхитының физикалық – географиалық ... Бұл ... ... орын ... оның көп ... ... жарты шарда орналасқан . Мұхит
солтүсті-гінде Евразиямен шектеседі және Солтүстік Мұзды мұхитпен байланысы
жоқ. Үлкен Зонд ... мен ... оны ... ... ... ... ... шекарасы Игольный мүйісінің меридианы арқылы, ал Тынық
мұхитпен шека-расы – Тасмания аралының меридианы ... ... . ... аз ... ... . ... ... және Парсы шығынақтары ,
Аравия теңізі құрлыққа бойлай еніп жатады. ... ... аз . ... ғана ірі ... бар. ... ... және ... аралдары
бар.
Үнді мұхитының жағасы – ежелгі цивилизация дамыған аудандардың бірі.
Ғалым-дар онда теңізде жүзу ... ... ... шамамен 6 мың
жыл бұрын ... деп ... ... жүзу ... ... рет арабтар жасаған. География ғылымы үшін Үнді мұхиты
жөніндегі мәлі-меттер Васко да ... ... ... ... ... жинала бастады. XVIII ғасырдың соңында ағылшынның ... ... Кук бұл ... ... алғаш рет өлшеген .
XIX ғасырдың соңында мұхитты комплексті зерттеу жұмысы басталды.
«Челлен-джер» кемесімен ... ... ... аса ірі ... ... XX ... соңына дейін Үнді мұхиты жеткілікті
зерттелмеді . Қазіргі кезде ғылы-ми- ... ... ... ... оның ... ... ... ішінде – «Михаил Ломоносов»,
«Океан» және басқа ғылыми кеме-лер бар.
Мұхиттың орташа тереңдігі ... 3700 м, ал ең ... жері ... 7450 м-ге ... ... ... онша үлкен емес. Шарасы
басқа мұхиттардағы сияқты , ... ... ең ... бөлігін алып жатады. Оны
толып жатқан жоталар кесіп өтеді. Батыс ... су асты ... ... , ол ... ... ... ... ортасындағы жотамен
жалғасады. Мұхит түбіндегі терең жарықтар , жер сілкіну және ... ... ... ... ... . Жер ... ... теңізге дейін жалғасып, одан құрлыққа өтеді . Қазіргі ... ... орыс ... ... Олар ... ... теңіз түбіне
түсіп, жас базальт лаваларын бақылады. Бұл ... ... ... ... жоғары көтеріліп , Қызыл теңізде жер қыртысының
ажырағанын, ... жаңа ... жер ... ... ... Тынық
мұхит – оны Ұлы мұхит деп те атайды- ... ... 1\3 –ін ... ... көлемінің жартысын дерлік алып ... ... ... ... ... ... енді , сондықтан ол беткі жағы ең жылы
мұхит. ... ... ... сызығы аз тілімденген; ... ... мен ... бар. Батысында Евразия мен аралдардың
аралығында көптеген теңіздер ... . Бұл Жер ... ... ... ... ... ... Теңіздердің арасында тереңдігі 100 м –ден аспайтын
қайраңды теңіздер де бар. ... ... ... ... ... ... ) ... әсер еттін зонада орналасқан. Олар терең әрі мұхиттан
арал доғаларымен бөлінген .
Тынық мұхитта аралдар өте көп , ... саны 10 ... ... ... жағасы мен аралдарын мекендеген халықтар ертеден –ақ мұхитта
жүзіп , оның ... ... Ф. ... , Дж. ... ... ... мұхит туралы мәліметтер ... И. ... мен Ю. Ф. ... Жер ... ... шыққан бірінші орыс
экспедициясы XIX ғасырда мұхитты кеңінен зерттеуге бастама ... ... С.О. ... ... ... ... ... жүргізді.
Экспедициалық кемелер 1949ж. бастап жүйелі ғылыми ... ... ... ... мұхитты зерттеу жөнінде арнайы халық-аралық ұйым ... ... ... ... ... ... жөнінде жаңа
мағлұматтар алынды, оның ең терең жері анықталды, ... , ... ... ... сулы ... , ... ... жіп
тәрізді организмдердің жаңа типтері зерттелуде. Тынық мұхитты зерттеп білу
үшін біздің елімізде , Қиыр ... ... ... ... ... – зерттеу орталығы құрылған.
Солтүстік Мұзды мұхит – Жер бетіндегі ең кіші ... ... ... нақ ортасынында орналасқан, ол ... ... ... таяу жатқан материк бөліктерін, аралдар ... ... ... кеңістікті алып жатыр. Мұхиттың жағалары
негізінен ойпатты, тек кей ... ғана ... ... ... ... ... аз қоныстанған және ... ... ... . ... бұл ... және ... ... аумағының елеулі бөлігі теңіздерден тұрады. Олардың көбі шеткі
теңіздер, тек біреуі ғана ішкі ... ... ... ... ... ... ... жақын орналасқан. Жаңа Жер , ... және ... Олар ... таяу ... Солтүстік Мұзды мұхитты зерттеу-
бұл бірқатар елдердің : ТМД , ... , ... және ... ... ... , ... және ... көптеген
ұрпақтарының қаһармандық ерліктерінің тарихы.
Сонау ерте кездерде жайпақ шағын қайықшамен және ... ...... ... ... Грумантте (Шпицбергенде) қыстап шығып
, Обьтың сағасына қарай жүзетін. Олар балық ... ... ... ... ... және ... суында жүзудің жағдайын жақсы білді .
Орыстардың теңізде жүзуі жөніндегі деректерін пайдалана отырып ... мен ... ... ... ... ... мен Үндістан )
аса қысқа жолды іздеп табуға әрекет етті . Виллем Баренцтің XVI ... ... ... ... ... ... ... картасы
жасалды.
Ұлы солтүстік экпедициясы (1733-1743 жж.) мұхит жағалауларын жоспарлы
түрде зерттей бастады. Оған қатысушылар ... ... ... , ... ... бұғазына дейін жүзіп өтіп, жағалар мен теңіздерді картаға
түсірді . Олардың көпшілігі есімдері (Челюскин , Лаптевтер және ... ... ... қалды. Осы экспедиция жинаған деректерді
зерттей отырып, М.В.Ломоносов Солтүстік Мұзды мұхит ... ... ... ... ... ... теңіз түбінің көтерілуі мүмкін екені
туралы өз ойын айтты, ағыстардың бағыттарын, мұздардың шығыстан ... ... ... ... ... ... ... отырып,XIX
ғасырдың аяғында А. Норденшельдтің басшылығымен орыс- швед экспедициясы
«Вега» шхунасымен жолда бір ... , ... ... қарай мұхитты алғаш
рет төтелей жүзіп өтті. XX ғасырдың ... бұл ... Р. ... ... ... маңы ... табиғаты туралы алғашқы
мәліметтер XIX ғасырдың аяғында Ф. ... ... ... ығуы ... XX ... ... Г. Седовтың «Әулие Фок» шхунасымен полюске ... ... ... ... ... ... жаңа ... жасалды.
1899 ж. адмирал С.О. Макаровтың жобасы бойынша дүние жүзіндегі ең тұңғыш
«Ермак» мұзжарғыш кемесі ... ... ... ... үш рет жүзу ... және ... ... күшімен жеңуге болатыны дәлелденді.
Бір жүзу маусымында мұхит арқылы өтудің мүмкіндігін 1932 ж. ... ... ... ... берді. Осы экспедицияға
қатысушылар О.Ю.Шмидтің басшылығымен тереңдіктерді, мұздың қалыңдығын
өлшеді, табиғатқа ... ... ... Солтүстік Мұзды мұхитты зерттеудің жаңа ... ... 1937 ж. ... ... ... «Солтүстік полюс- 1» (СП-1)
поляр станциясы ұйымдастырылды. Төрт ... ... И.Д. ... мұз ... ... полюстен Гренланд теңізіне дейін
қаһармандықпен ығып барды. Ағыспен осы ығу мұхитты зерттеу ... ... ... ... Ықпалы станцияны қазірде ТМД, американ және канада
поляр зерттеушілері кеңінен қолданады.
Сол 1937 ж. ... ... ... мұз құрсауында қалды, сөйтіп ол
қалқымалы ғылыми станцияға ... Ұзақ ығу ... ... мұхиттың поляр маңы аймағының табиғаты туралы жаңа мәліметтер
жинады. ... ... ... ... ... атом ... мұнда
еркін жүзген алғашқы кеме болды. (1977 ж.).
Мұхитты зерттеу үшін ... ... ... олар ... қонып,
бір реттік бақылаулар жүргізеді. Космостан ... ... ... ... жағдайының өзгеруі туралы , мұздардың ығуы ... ... ... осы ... ... ... мұхиттың
табиғаты (климаты туралы, органикалық дүниесі жөнінде) көп ... оның ... жер ... ... ... ағыстар зерттелді.
Солтүстік Мұзды мұхит табиғатының көптеген ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтары әлі көп, оның ішінде ,
сендердің де болуларың мүмкін .
1.2.Дүниежүзілік мұхиттың ... ... су ...... ... деп ... біртұтас бет.
Оның ауданы 361,3 млн км2 (жер бетінің 71%), орташа тереңдігі 3,7 км ...... км3( ... ... 94%) . ... беті бойынша
Мұхиттың суын біркелкі етіп жайғанда оны 2700 метрдей қалыңдықпен бүркеген
болар еді. Жердің ... ... бұл ... ... аз, ... қабықша-дағы әртүрлі процестер үшін маңызы орасан зор.
Құрлықтар мен мұхиттар жер бетінде біркелкі таралмаған. Оңтүстік ... ... – оның ... 81% -ын , солтүстік жарты шардың 61% -ын алып
жа-тыр. Планетамызда құрлықтар мен ... ... ... Жер
бетінің табиғи ерекшеліктерінің қалыптасуындағы негізгі фактор болып
есептеледі.
Шартты түрде Дүниежүзілік мұхит бір- ... ... , жеке ... ... тұрады. Алғаш рет Дүниежүзілік мұхитты жекелеген бөліктерге
жіктеуді 1650 ж. ... ... Б. ... ... Ол Дүниежүзілік
мұхитты бес бөлікке бөлген: ... ... ... , ... ... , ... Оңтүстік мұхит. Кейбір шетелдік географтар осы уақытқа дейін бұл
классификацияны пайда-ланады. Үнді, Атлант және ... ... ... ... ... ... және динамикалық қасиеттеріне
байланысты Оңтүстік мұхтииың бар екендігін ТМД ғалымдары да ... оның ... ... анықталмауы мен зерттелмегендігінен қазіргі
мұхиттар ... ... ... ... Сондықтан жер
шарында төрт мұхит бөлінеді. (14 кесте).
Мұхиттардың морфометриялық сиппаттамасы
| Мұхиттар |Жалпы |Су ... ... ... |Өте ... |
| ... ... млн км|көлемі |тереңдігі,м|жері, м |
| |млн км ... | |млн км | | |
| | |млн км | | | | ... | 182,6 | 178,7| 3,9 | 707, 1 | 3957 | 11034 |
| ... | 92, 7 | 91, | 1, 0 | 330, 1| 3602 | 9219 |
| | |7 | | | | |
| Үнді | 77,0 | 76,| 0, 8 | 284, | 3736 | 7450 |
| | |2 | |6 | | ... | 18, 5 | 14, | 3, 8 | 16, 7 | 1131 | 5220 ... | |7 | | | | ... 370, 8| 361,| 9, 5 | 1338, | 3704 | 11034 ... мұхит | |3 | |5 | | ... ... ... бірнеше тармақтардан тұрады:олар ... ... ...... бөліктерден физикалық және химиялық
қасиеттері-мен, ( тұздылығы, температурасы, мөлдірлігі т.б.) ... ... мен ... ... ... мұхиттың
азды- көпті оқшау-ланған ... ... және ... ... ... ... , ... (ішкі құрлықтық және
құрылық аралық ) және арал аралық деп ... ... ... ... немесе материктердің шетіне жақын
орналасады, тереңдігі 200 метр , ... – 200 ... ... ... аралдар тізбегімен , сирегірек түбектермен бөлініп жатыр. Материктік
қайраңдағы (шельфтік) теңіздердің суы ... ... ... Сары ... ... 106 ... өтпелі зонадағы теңіздердің тереңдігі 3500-
4000 метп(Беринг, Охотск, Жапон). Шеткі теңіздер Дүниежүзілік мұхит ... ... ... ... мен ... құрамы бойынша мұхит
суларынан айырма-шылығы жоқ.
Жерорталық теңіздер құрлыққа еніп жатады, ... ... ені тар ... ... ... Жерорталық теңіздердің
оқшаулануы, мұхит суымен су айырбасының күрделенуі ... ... ... ... ... ... өзгеше. Олар: ішкі
құрлықтың және құрылық аралық деп бөлінеді. Құрылық аралық ... ... ... ... ... пайда болғандықтан терең,
жағалауы қатты тілімденген, сейсмикалық және ... ... ... ... аралық бөлігінде орналасқан: Евразия мен ... ...... ... .
Ішкі құрлықтық теңіздердің жағалаулары бір құрылық шеңберінде (мысалы,
Балтық, Ақ, Қара теңіздер) және құрлықтық қыртыста орналасқан , онша ... , ... ... Балтық теңізінің ең максимальды тереңдігі -470 м, Ақ
теңіздікі 350 м, Азов теңізі -13 ... ... ... ... ... ... немесе арал
тізбектері арқылы бөлініп жатады. (Филиппин, Банда, Сулу т.б). ... де арал ... ... ... ... Мұхиттың ортасында орналасып ,
айқын шекарасы жоқ болса да ... ... ... жануарлары мен
өсімдік түрлері арқылы көршілес территориялардан ерекшеленеді.
Шығанақтар – судың құрлыққа еніп жатқан ... . Шығу ... , ... ... , ... ... ... фьорд, бухта, лиман деп те
аталады. Тарихи сонау ерте кезден ... ... ... түсініктер
бойынша кейбір теңіздер шығанаққа (Парсы, Мексика, Бенгаль), ал шығанақтар
, режимі жағынан айырмашылығы ... да , ... ... кеткен
(Босфор теңізі, Линкольн теңізі).
Мұхиттарды, теңіздерді және ... бір- ... ... ... Өте енді және терең бұғаз – ... ... ... ... ) ... ені 986 км , ... тереңдігі 3111 км ,
ал ең ұзын бұғаз Мозамбик бұға-зы – 1760 км.
Дүниежүзілік мұхиттың еркін жатқан беті деңгейлік деп ... ... бұл ... ... сай ... ... ... көптеген себептердің
жиынтықтарының әсері: температура, атмосфера қысымы, жел, толысу түзетін
күштер, су баланысы, жер қыртысының қозғалыстары – оның ... ... ... ... ... ... және кезеңсіз де болуы
мүмкін. Ауытқу кезеңдері өте ... ... ... және өте ... ауытқулар) болады. Мәселен, жазда мұхит суының жоғарғы қабатының
қызуы деңгейінің көтерілуін, қыста оның суынуы төмендеуін ... ... баяу ... мен көтерілуі екі түрлі себепке байланысты. Мұхит
деңгейінің көтерілуі ... ... ... ... ... ... – су
балансының өзгерісімен (гидрократтық себептер) тууы мүмкін. Мысалы,
Антарктиданың мұз ... ... еріп ... ... ... шамамен 60
метрге көтерілуін туыдырады. Сірә, құрлықта мұздықтардың пайда ... ... ... ... ... ... деңгейінің жағдайы жер қыртысы
қозғалысына да ... ... ... мен Дания жағаларының осы кездегі төмен түсуі салдарынан ... өріс ... ал ... Скандинавия түбегінің көтерілуі
салдарынан Швеция ... ... ... ... аралығында Дүниежүзілік мұхит деңгейі 10 ... , ... ... ... ... әртүрлі бөлігінде әрқалай.
Мұхит деңгейінің ауытқын отыруын бақылауды арнайы постар зерттейді. Осындай
алғашқы постар XҮII ... ... (1682ж. ... ... ... күні ... ... су деңгейінің өзгерісін
бақылайтын осындай постардың саны 1500-ден артық.
Сонымен, дүниежүзілік мұхиттың деңгейі үздіксіз өзгеріп отырады және ... ... ... ... өзгеру механизмі күрделі, 1500-ден артық
бақылау нүктелерінен ... көп ... ... өзі ... орташа тереңдігін есептеп шығаруға ... аз. ... көп ... ... ... ... ... нүкте үшін жеке-жеке
есептеп шығарады. Осы деңгейлер құрлықтардың абсолюттік биіктігі ... ... ... алғашқы нүкте болып табылады. Әрбір елде
бір нүкте алынады. ТМД ... ... пен ... есептеу
Кронштадттағы Фин шығанағы деңгейі (Кронштадт футштогының нолдік деңгейі),
Батыс Европа елдерінде Солтүстік теңіз деңгейінен есептеледі.
2.1. Мұхит ... ... ... ... суы бұл құрамынан химиялық заттардың бәрі дерлік табылған
ерітінді . Онда ... , ... ... ... ... ... ... заттар еріген . Судың ішінде ерімейтін
бөлшектер де ... . Су ... ... шыққан кезде- ақ онда кейбір
тұздар болған . Басқа тұздар мұхитқа материктерден құйылатын сумен ... . ... ... ... ... ... ... емес. Негізгі
өзгерістер беткі қабаттан байқалады . Бұл ... ... ... жауын-шашын мен буланудың арақатынасына байланысты өзгеріп
отырады . Судың тұздылығы ... ... 34‰ ... , тропиктерге таяу
жерде, 36‰ қоңыржай және поляр ендіктерінде 33‰ ге жуық. Жауын-шашынның
мөлшері буланудан артық, ... өзен суы мол , ... еріп ... судың тұздылығы кем болады.Теория жүзінде суда ерімейтін зат жоқ,
сондықтан ... ... ... ... ... ... бар ... болады. Бірақ кейбір элементтер өте аз мөлшерде –олардың бар
екендігін біз осы ... ... ... ... қабілеті бар теңіз
организмдерінің құрамынан ғана ... ... ... ... ... және ... голотурийдің, омарлардың, устрица-лардың және басқа
жануарлардың қанының құрамынан табылған .
Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші салмағы бойынша 3,5% . Теңіз ... ең ... хлор -1,9% , ... магний- 0,13% , күкірт-0,088% , кальций-
0,040% , калий-0,038 %, бром-0,0065% , ... 0,003% . ... ... қоса ... ... ... ... 0,3 %. Мұхит
суларында бағалы металдар да кездеседі, бірақ олардың шоғырлануы нашар, өте
аз –бүкіл ... ... ... ... –алтын 55∙105 тонна , күміс
-137∙106 тонна , өндіру тиімсіз.
Судағы көп ... ... ... ... ... ; ... ... түрінде таралған . Олардың негізгілері:
1. Хлоридтер(NaCl, Mg Cl ) –бүкіл суда еріген заттардың 88,7 %. ... ... ... дәмі ащы ;
2. ... MgSO4, CaSO4, K2SO4 ... ... мөлшері -10,8% ;
3. Карбонаттар(Ca SO3 ... ... ... 0,3% ... ... зат айналымы үшін мұхит суларында хлор қоспаларының
мол, ал өзен ... өте аз ... ... зор . ... пен өзен суларында еріген тұздардың құрамы(%-пен) 15-кесте.
| ... ... | ... суы | Өзен суы |
| ... | 88,7 | 5,2 ... |10,8 |9,9 ... |0, 3 |60,1 ... ... |0, 2 |24,8 ... өзен ... ... негізін құрайтын карбонаттар
мұхиттарда жоқпен тең .
Мұхит суларындағы заттардың құрамы мен ... ... ... ... . Ол ... ... ... бөлігінде : беткі
қабатында да, терең жерлерінде де тұрақты . ... ... ... ... –де ... ... ... . Сондықтан, теңіз суының
тұздылығын есептеу үшін бір ... ... ... ... ... әдетте хлордың) сандық шамасын есептеп , сол арқылы жалпы тұздылық
пен қалған ... ... ... ... ... тұздылығы мен
хлордың эмпирикалық қарым-қатынасын төмендегі формуламен анықтайды .
S =
1,81∙CI%
1,81 саны хлор коэффициенті деп аталады.
Кейбір ішкі ... ... ... құрамында айырмашылықтар
бар, бұл формула жарамайды. Сондықтан еріген тұздардың қарым-қатынасы әрбір
теңізге жеке-жеке ... ... ... ... ... ... 50∙1016 т. Егер де осы
тұздарды Мұхит түбінің қазан-шұңқырлары мен тегіс бөлігіне ... ... ... ... Жер шарын -45м, ал құрлықтарда ... ... ... ... ... тұздылығы барлық жерде бірдей емес, мұхиттың ... ... ... , ... ... 35‰ - бұл көрсеткіш
климаттық жағдайға: жауған жауын-шашын мен буланудың ... ... оның ... ... ... ... байқалады да, тұздылықтық
өзгеруін картаға түсіруге мүмкіншілік туады- изогалин картасы деп аталады.
Мұхит ... ең ... ... ... ендіктерде. Оның себебі:
жоғарғы ендікте жауын-шашын мөлшері ... ... ... ... ағын
судың молдығы (солтүстік жарты шарда) мен қалқып ... ... ... жақындаған сайын тұздылық артады, максимальды мөлшері 20
және25 ... ... ... ... ... ... мөлшерінен
едәуір артық. Экваторлық ендікте жауын-шашын мөлшерінің көбеюіне байланысты
қайтадан тұздылық азаяды.
Дүниежүзілік мұхит суындағы ең ... ... ... ... ... ... ... -32% , ірі өзен ... ... ... ... ... да вертикальдық бағытта тұздылықтың таралуы әр-
қалай. Поляр ... 200м ... ... ... тез өседі де ... ... ... Қоңыржай ендікте төмендеген сайын тұздылық
аз ... ... ... ... ... азаяды, осы тереңдіктен
төменде тұрақты болады. ... ... ... ... ... ... да ... тереңдікте тропиктен тереңдік ... суға ... ... мөлшері күрт көбейеді -36‰ және одан
жоғары. 150м ... ... ... ие ... -34,9‰ , ал ... ... ... ауытқулар байқалмайды.
Теңіз суының тұздылығының мұхит суының тұздылығынан айырмашылығы бар.
Бұл да – ең алдымен су ... ... яғни ... ... ... тұз ... оның беткі қабатында да , тереңдеген ... ... ... , ... ... ... отыруы мүмкін .
Теңіздер өздері жағалауын шайып ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік мұхитпен байланысы да анықтайды. Егер де
, теңіздің тұздылығы көршілес ... ... ... аз ... ... ... теңізден тереңдік ағыстары арқылы келетін судың тығыздығы
жоғарғы болғандықтан теңіздің терең қабатын ... ... ... ... ... ... ... өте тұзды Жерорта теңізі мен
тұзды Қара теңіз аралығында орнасасқан Мрамор ...... ... суы Дарданелла бұғазы арқылы еніп, тұздылығы 38-39 ‰ Мрамор теңізінің
төменгі қабатын толтырса , тұздылығы 25 ‰ Қара ... суы ... ... орталық бөлігінде, яғни дүниежүзілік мұхит суымен байланысы
жоқ , орнасасқан теңіздердің ... ... ... ... ... ... ... ендікке, теңізге құятын өзен
суларының химиялық құрамына , ағын судың шығынына да ... ... ... ... ыстық және құрғақ климатта орналасқан. ... ... ... ... ... ... 30 есе кем , ал ... жалғастырып , су айырбасын іске асыратын Баб-эль-Мандеб бұғазының
ені өте тар. Теңіз бен дүниежүзілік ... ... су ... ... Қызыл теңіздің тұздылығы 42‰ . Қара теңізде су ... ... ... судың мөлшері жауын-шашыннан артық емес, тұздылығы
небәрі 18‰ .
Жыл мезгілдері ... ... ... тұздылығының айырмашылығы онша көп емес
–шамамен -0,2‰, поляр ... ... ... жерлерінде жазғы
мұздықтардың еруінен 0,7‰-ге дейін төмендейді. Су өзі ... ... ... ерітеді. Сондықтан мұхит суында атмосфера газдары , өзен
суы алып келетін газдар, ... ... және ... ... ... ... газдармен қатар мұхит ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі газдарды
еріту мүмкіншілігі температураға, тұздылыққа және ... ... ... мен ... ... ... теңіз суында еріген
газдың мөлшері аз. Жалпы алғанда, суда еріген газдардың мөлшері аз болса да
олардың мұхиттар мен ... ... ... үшін маңы-зы зор.
Осы газдардың ішіндегі ең маңызды роль атқаратын газ-оттегі. Ьасқа
газдар сияқты ... ... де ... , ... жіне ... ... ... байланысты. Осы көрсеткіштердің географиялық
енлік бойынша өзгеруіне қарай оттегінің мөлшері де ... ... ... ... ... тек атмосферамен түйіскенде ғана қосылмайды,
сонымен қатар мұхиттар мен теңіздерде өмір сүретін ... ... ... да ... . ... ... ... беткі қабатында
өтетіндіктен тереңдеген ... ... ... ... Осы ... ... оттегінің мөлшері жоғары -180‰-ға дейін. Артық оттегі
атмосфера қабатына ... ... ... өте ... ... ... деп ... болмайды. Мұнда оттегіні тасымал-дайтын-теңіз ... ... суық ағыс ... ... және ... маңына оттегі
жеткізуші қызметін атқарады. Оттегінің мөлшері ендік бойынша ғана емес ,
жыл мезгілдері , ... ... ... ... ... ... сәулелі энергияның жарықтығына байланысты ауытқып отырады.
Көмір қышқыл газы оттегі мен азоттан ... ... ... ... ... ... күйде, көмірқышқыл қосындылары түрінде
(карбонаттар мен бикарбонаттар) ... Ол суға ... ... ... дем ... және ... заттар шірігенде бөлініп
шығады, су асты атқылауларында жер қыртысынан келіп қосылады. Оттегі ... газы суда ... ... ... ... жоғарылағанда су
оны атмосфераға бөледі, төмендегенде сіңіреді. Мұхит ... ... ... еру жылдамдығы оттегімен салыстырғанда жоғары болғандықтан оның
мөлшері атмосферадағы ... 60 есе көп. Азот та ... ... ... басқа газдармен салыстырғанда мөлшері аз . Мұхитта ол, сірә үлкен рөл
атқармаса керек. ... ... ... мен сандық көрсеткіші
мұхиттармен салыстырғанда мүлде өзгеше. ... ... ... ... орнына күкіртті сутек жиналады. Күкіртті сутек шоғырланған ... көзі ... ... емес . ... Қара теңіз суында 200м-ден
төменгі тереңдікке күкіртті сутек басым. ... ... суы ... ... ... ... ... , күкіртті сутек артады да
теңіз түбінде әрбір литрде 6,5 ... тең ... ... ... қасиеті 2 түрлі көрсеткішке ... мен ... ал ... ... ... ... ... тәуелді. Теңіз суының тұздылығымен тазартылған суда
болмайтын, оның ... ... ... ... ... ... өткізгіші.
Бетіне келіп түсетін күн жылуының әсерінен мұхит суы да ... ... ... ... болғандықтан , мұхит құрлыққа қарағанда жылуды
көп қабылдайды. Су ... ... ... ... және ... ... ... Мұхиттың кейбір аудандарында мұндай заңды бөлінуді
мұхит ағыстары, тұрақты ... ал ... ... ... жылы су ... ... суының температурасы тереңдікке қарай да өзгереді. Алғашында ол
болма-шы ғана төмендейді де, одан соң баяулайды . 3-4 мың ... ... ... әдетте +20-тан 00С-ге дейінгі аралықта ауытқиды .
Мұхитта ең ... ... ... температура 27-280С экватордың
солтүстігінде 5 және 100солтүстік ендікте ... ... ... ... орналасқан. Батыс және Шығыс жаға-лаулардағы орташа
температуралық ... 8-100С . Осы ... ... ... ... ... пассат желдеріне байланысты, өйткені теңіз
жағалауынан жылы су ... да ... ... суық су ... ... ... қоңыржай ендігінде құрылық жоқ болғандықтан температураның
ендік бойынша таралуы-600о.с ... ... 100С ... ... ... шардың қоңыржай недігінде ... суы ... ... ... ... поляр шеңберіне дейін жетеді.
Дүниежүзілік мұхит суының беткі қабатының ... 17,40С, ... жер ... орташа температурасынан 30С
жоғары. Ең жылы ... ... ... орташа температурасы
19,10С, Үнді мұхитында-17,60С, Атлант-16,90С, Солтүс-тік мұзды мұхитында-
0,750С. Ең ... ... ... ... ... ... Ең ... температура (+320С) Тынық мұхитында тіркелген.
Антарктида суының суытуы әсерінен, жалпы ... жыл бойы ... ... суы ... ... ... ... тәуліктік температура амплитудасы 10С-тан аспайды.
Орташа жылдық температура амплитудасы төменгі және ... ... ... 20С, тек ... ... ... одан жоғары. 0.
Теңіз суының негізгі көрсеткіші –тығыздығы. Тұздылық артқан сайын тығыздық
та өседі. Теңіз суының беткі қабатының ... ... ... болуы, булану және суынуы ықпал етеді. Ашық мұхитта ... ... ... ... ... ... жылжығанда
артады .
2.2. Мұхит ағыстары
Үздіксіз қозғалыста болу ... суы ... ... ... ... романындағы «Наутилус» атты сүңгуір қайықтың ұраны «Тымық
судағы қозғалыс» деген сөз ... ... ... ... ... дейінгі бүкіл қабаты қозғалыста ... ... ... ... көптеген себептер бар. Олардың ең бастысы-жел.
Бұлар мұхит суының бетін горизонталь қозғалуға, яғни ... ... ... ... мен ... ... да ... себепші бола-ды, мұның өзі судың тығыздығын өзгертіп, ағын туғызады,
осының нәтижесінде мұхит суының бүкіл қабаты қозғалысқа келеді.
Ағыстардың бағыты желге ғана ... ... ... ... өз осінен
айналуының ауытқытушы күшіне, мұхит ... жер ... ... де ... ... ... ... мағлұматтарды теңізде
жүзушілер өте ертеде-ақ анықтаға-ған. Кемелердің белгіленген ... ... ... ... ... мен ... анықтауға
жәрдемдесті.
Беткі ағыстар қалыптасуының негізгі себебі жел ... ... мен ... ... ... ... қиын емес. ... ... ... ... ... ... ала ... Солтүстік-шығыс пассат су массаларын батысқа қарай айдап,
Солтүстік Пассат ... ... Ол ... ... ... жағасында
екіге айырылады. Бір тармағы Экваторлық Қарсы ағысты түзеді, яғни ... ... ... ... ... ... екінші тармағы Оңтүстік Американың
шығыс жағасында судың деңгейін көтеріп, Гольфстрим ағысын ... Ол ... ... ... ... ... желдері соғып тұрған қоңыржай
белдеулерге өтеді. Бұл су массаларын оңға қарай бұратын ... ... ... ... ... ... ... болды.
Қоңыржай және поляр ендіктеріне жылы су ... ... ... ... ... ... Поляр және қоңыржай ендіктерден судың
қайтуынан, сондай-ақ тереңдегі ... ... ... ... ... ... Атлант мұхитының солтүстік бөлігінде судың сағат тілінің
жүрісіне сай ... алып ... ... ... ... Бұл мұхиттың
оңтүстік бөлігінде де осындай көрініс байқалады. ... ... ... ... ... ... ... айналады да, одан әрі судың
қозғалысын Антарктика ағысы жалғастырады және ... ... ... тағы бір ... ... ... болады,бірақ ол оңтүстік жарты
шарда қозғалыс солға қарай ауытқитындықтан, сағат тілінің жүрісіне қарсы
бағытталған.
Негізгі ... ... ... ... ... да байқалады.
Мұндағы Куросио ағысы Гольфстримге ... ... ... Перу ... ... ұқсайды және т.с.с. ... ... ... Үнді және ... ... ... ... біраз басқаша болады.
Оңтүстік жарты шардағы қоңыржай ендіктерде Дүниежүзілік ... ... ... ... ағысы немесе Батыс желдері пайда болады.
Бұл ағыс арқылы бір жыл ... ... ... ... ... ағып өтетін
судан 200 есе көп мөлшердегі су ағады.
Сонымен, Дүниежүзілік мұхиттағы беткі ағыстардың таралуынан белгілі
бір заңдылықты ... ... ... ... ... ... желдердің
схемасына сай келеді. Пассаттар су массаларын батысқа қарай ... ... ... желдері оларды ... ... бұл ... ... өз осінін айналу күші солтүстік жарты
шарда судың қозғалысын оңға қарай, ал ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан ағыстар судың алып айналмалы қозғалысын
туғызады.
Әрбір ... ... ... ... ағыстардан басқа, өзінің де
ағыстары болады. Олардың бағыттары ... ... ... ... басқа да жергілікті жағдайларға байланысты.
Ағыстар мұхитта жылудың бөлінуіне зор ... ... Олар ... пен
атмосфераға жылуын тропиктік белдеулерден қоңыржай белдеулерге ... ... ... ... ... ... мен ... болып табылады.
Суық және жылы ағыс-тар бір-бірімен көбіне қоңыржай белдеулерде кездеседі.
Осының нәтижесінде ... ... ... ... ... ... болады,
құйындар туады. Бұл құбылыстар мұхит үстінде ... ауа ... әсер ... одан соң ... ... жатқан құрлықтың ауа
райынан да байқалады. Әр ... ... ... ... ағыстарды
зерттеу жөнінде бірлесіп жүргізетін ... ... ... міне ... ... ... орны климаттың қалыптасуына күшті әсер ... ... ... ... ... ... маусымдық муссон
желдері соғып тұрады. ... бұл ... ... ... оған ... ... әсері тиеді. Оңтүстікте
мұхитқа ... суық ... әсер ... оның суын ... ең суық ... ... ... массаларының қасиеттері климаттың ерекшеліктеріне байланысты.
Мұхиттың жақсы қызатын әрі суық су ... ... ... оның ең
жылы бөлігі. Мұндағы судың температурасы басқа ... ... ... температурасына қарағанда жоғары(+300С-ге дейіе).
Оңтүстікке ... ... ... ... ... алғанда,
Дүниежүзілік мұхиттың орташа тұздылығы-на қарағанда, судың беткі қабатының
тұздылығы ... ... ал ... ... ол ерекше жоғары(42‰-ге дейін).
Мұхиттың солтүстік бөлігінде ағыстардың пайда ... ... ... әсер етеді. Муссондар судың қозғалу бағытын өзгертеді, оларды
араластырады, ағыстар жүйесін ... ... ... ағыстар Дүниежүзілік мұхит ағыстары жалпы
схемасының құрамдас бөліктері болып табылады.
Тынық мұхит батыстан ... ... өте ... жатқандықтан, онда
ендік су ағындары басым ... ... ... және ... су ... ... ... су ағыны пайда болады. Солтүстік
бөлігінде судың қозғалысы Солтүстік Пассат ағынынан, Куросио, ... ... және ... ... ... Батыс және оңтүстік-
батыс желдердің әсерімен Солтүстік Атлантика ағысының жылы ... ... ... ... Мұзды мұхитқа құяды. Олардың мұхитқа бойлай
енген жерінде ... ... ... ... ... бойлай аққан су батысттан шығысқа қарай жылжиды.
Атлантиканың аса тұзды жылы суы ... ... ... суық және тұздылы-
ғы шамалы суымен салыстырғанда тығыз болады. Сондықтан жылы ... ... ... ... қозғалған сайын тереңге ... ... ... ... ... ... мұхит арқылы су кері бағытта –шығыстан
батысқа қарай қозғалады.
Мұхит ағыстары-су массасының горизонтальдық бағытта бір ... ... орын ... ... ... ... ... суының осындай үдемелі
қозғалысы ондағы тіршілік үшін маңызы зор: жылудың таралуына,су айырбасына,
мұздықтардың еруіне, жалпы зат пен ... ... және ... ... ... ... ... суының бетіндегі жалпы су
циркуляциясына байланысты ... ... екі ... ... олардың аралығында антипасаттық ағындар пайда болады. Солтүстік пассат
ағыны ... ... ... ... , ... кесіп өтеді де , Антиль
аралдарында 2тармаққа бөлінеді: бір ... ... ... ... барып Кариб ағысына құраса, 2-ші Антиль аралы жағалауын ... ... ... да ... жылы ... құрайды. Ағыстың ені 75-
120 км, жылдамдығы сағатына 10км,Саргасс жылы теңізін солтүстік ендіктен
келетін суық ... ... ... 800-1200м тереңдікте ағыс бағытын
өзгертіп қарама-қарсы бағыттағы ... ... ... 0,5-1,0 ... ... ... ... температурасы 25-260С, тұздылығы
орташа мұхит суы ... ... 5‰ ... мұхиттың экватордан солтүстіктегі 10-220с.е аралығында
Солтүстік пассат ағыны ... ... ... ... ол ... бағытталады.
1) бір тармағы пассат аралық қарама-қарсы ағынға құяды;
2) Зонд аралына бағытталады;
3) ең ірі тармағы жылы Куросио ағысын ... ... ... ... ... сол-экваторлық суды
толығымен қамтымайды; оның бір бөлігі ... мен ... ... ... ... бір ... Жапон теңізіне өтеді. Жылдамдығы
тәулігіне 90-100 км болса да, онша ... түсе ... ... ... шекарасын да айыру қиын; жыл ... ... да ... ... жаз ... қыс ... ... біршама
солтүстікке қарай жылжиды, бірақ Жапония маңында ешқашан 400солтүстік
ендіктен ары ... ... ... ... қорғау жолдары
Теңіздер мен мұхиттар арзан және қолайлы жол қатынасы ретінде
пайдаланылады. Орасан зор ірі ... ... ... ... ... барлық елдерін бір-бірімен байланыстырады. Көптеген
жолаушылар, жүктер теңіздер мен ... ... ... ... ... ашық ... толқыны жетпейтін жерлерде порттар
салынып, сол жерлерге кемелер аялдайды. (Порттар не үшін керек? Олар ... ... өте ... ... - ... ... Еуропаны
Солтүстік жөне Оңтүстік Америкамен байланыстыратын маңызды теңіз жолдары
осы мұхит арқылы өтеді. Еуропадан ... ... Суэц ... Үнді ... Оңтүстік және Шығыс Азия мен Аустралияға баратын жол да аса маңызды
су жолы ... ... ... ... кеме ... ... ... маңызды орын
алып келеді.
2. Мұхит жануарлары мен өсімдіктері. Адамның оларды пай-далануы.
Мұхиттарда өсімдіктер мен ... ... өте көп және олар ... болып келеді.
Мұхит суында 150 мыңнан астам жануарлар түрі мен 10 мыңдай балдыр
түрлері кездеседі. Жалпы ... ... түрі ... ... ... ... Жер ... ең ірі жануарларды аулайды. Ең ірі ... ... 33 м, ... 120 т-ға ... ... ... тек қана
тілінің салмағы 3 т-ға жетеді. Мұхиттағы көптеген жануарлар оның ... ... ... Ал аса тереңде тіршілік ететін жануарлардың дене
құрылысы су ... ... ... ... ... ... күн
сәулесі жетпейтіндіктен, ондағы көптеген жануарлардың көру қасиеті мүлдем
жойылып, кейбіреулерінің денелерінен ... ... ... ... болған.
Сол сияқты бұл жерде сезім органдары жақсы жетілген жыртқыш балықтар ... ... ... ... ... ... ... Майшабақ, нәлім, ло-
сось, мықтытіс және т.б. балықтардың көсіптік маңызы өте ... мен ... суық ... кит, ... морж , т. ... ... аулайды. Олардан май, тері, кит мұртын ... кит ... күрт ... ... ... оларды аулауға дүние
жүзі бойынша шек ... ... ... ... теңіз балдырлары тамаққа пайдаланы-лады
(мысалы, теңіз капустасы). Теңіз суының үстіңгі қабаттарында жасыл балдыр
көп, одан ... ... ... және ... ... ... ... тайыз теңіздің түбінде өседі. ... ... су ... ... ... ... ... кездеседі. Атлант
мұхитының ағыстармен айнала қоршалған орта бәлігінде, Африка мен Солтүстік
Американың арасында балардың көптеген түрлері өсіп -өнеді. Бұл ... ... ... деген балдыр мейлінше көп жүзіп жүреді, сондықтан да осы
бөлігі Саргасс теңізі деп аталады.
Теңіз бен ... ... ... ... ... ... ... мұхит суынан алынатын ас тұзы, темір кені, магний, бром калий сияқты
минералдар мен ... да ... жиі ... ... ... тұз, микроэлементтерден дейтерий (ауыр су)
деген зат бар. Оны атом ... отын ... ... мен ... жағаларына демалыс және денсаулық түзейтін
орындар салынады.
| ... қор ... | |
| ... ... | |
| | | | | | ... ... ... | | |Минералдық қор |
| | | | | | |
| ... ... | |
| | | | | | ... және денсаулық | | ... ... ... ... ... | | |мен ... қуаты |
| | | | | | |
| ... ... | ... ... ... ... және қорғау. Мұхитты зерттеу және оны қорғау - адам
баласының маңызды міндеті. Мұхитты зерттеуде экспедициялық ... зор. Олар ... ... жабдықталған (мысалы,
Жан Ив Кусто кемесі). Арнаулы аппараттар, батискафтар үлкен тереңдіктерде
зерттеу ... ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік беретін компьютерлер жөне басқа
да күрделі құралдар бар (мәселен, «Альвин» сүңгуір кемесі ғалымдарды 2500 ... ... ... ... ... жүзіндегі мемлекеттер бірігіп, мұхиттағы
зерттеулерді ЮНЕСКО ... ... ... және ... мәселелері
жөніндегі ұйымы) басшылығымен жүргізіп жатыр.
Мұхитты ғарыштан зерттеу соңғы кездегі жаңа ... бірі ... ... ... ағыстары, оның атмосферамен байланысы, мұхиттың
органикалық дүниесін бағалау және болжау жұмыстары жүргізіледі.
Жердің ... ... ... ... Солтүстік Мұзды мұхит
арқылы өтетін теңіз жолының мұз жағдайын алдын ала біліп отыруға мүмкіндік
береді. Сол ... ... ... ... жер ... зерттеу, судың
ластануын бақылау, экологиялық апатты аймақтарды ... ... ... жануарлардың саны азайып кетпеуі үшін шексіз аулауға тыйым
салынады. Мысалы, жыртқыштық пен ауланудың нәтижесінде көк киттерге ... ... ... ... ... ... су асты фермаларында ( балдырларды,
мидияларды, устрицаларды, теңіз ұлуларын өсіреді.
Судың ластануы мұхиттағы организмдерге орасан зор зиян ... ең көп ... зат - ... Ол ... ... ... ... оларды жуып тазарту жұмыстары және кейде кеменің апатқа ұшырауы
салдарынан суға қосылады. Мұхит ... ... ... ... балықтарды
уландыр организмдерді жоюға апарады. Сонымен бірге мүхиттың ради( заттармен
ластануы да радиоактивті ... ... Олар ... ... өндірістің радиоактивті қалдықтарын мұхитқа төгудің нәтижесінде суға
қосылады.
Осыған орай, мұхит суын ... ... және оны ... ... жүргізіледі.
Қорытынды
Қорыта айтқанда Жердегі су күн жүйесі ... ... ... ғана су ... ... таралған. Мөселен, Шолпанда су тек қана газ
күйінде, ал ... тек қана мұз ... ... екен.
Жер бетіндегі су гидросфераны құрайды. Оған мұхиттар мен теңіздер,
көлдер мен өзендер, бөгендер мен ... жер асты ... ... ... ... – Жер ... ең көп ... зат,
осынау өзгеше минерал – судың басты ... ... ... су
қалайша пайда болған ? Бұл мәселені ғылым түпкілікті шешкен жоқ . Жер ... ... су ... жер ... ... жоғарғы мантиядан бөлініп
шыққан немесе біртіндеп жиналған деп жорамалдайды . Вулкандар атқылаған
кезде , литосфера ... ... ... ... жер ... ... сәтте Жер бетіне төгіле отырып, су қазіргі уақытта да магмадан
бөлініп шығады. Әлі де миллиондаған жылдар бойы осылай бола ... ... ... аз ... онда ... түбектер мен
шығанақтар бар. Батысында Евразия мен аралдардың аралығында көптеген
теңіздер жатыр . Бұл Жер ... ... ... ең көп ... ... арасында тереңдігі 100 м ... ... ... де бар. ... ... ... ... Охот және басқа
) өзара әсер еттін зонада орналасқан. Олар терең әрі ... ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүниежүзілік мұхит17 бет
Дүниежүзілік мұхитқа жалпы шолу28 бет
Әлемдік мұхит20 бет
Антропогендік іс әрекет және гидросфера. Антропогенез және педосфера. Геожүйелермен экожүйелердің жер-топырақ ресурстарының күйіне антропогендің әсер етудің зардаптары5 бет
Атлант мұхиттың зерттелу тарихы24 бет
Гидросфера туралы16 бет
Дүниежүзілік мұхитқа физикалық-географиялық сипаттама18 бет
Мұхит Мерәліұлы3 бет
Мұхит түбі рельефі және геологиялық құрылымы26 бет
Мұхиттар9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь