Бастауыш сынып оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Бастауыш мектеп оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының бірлескен жұмысынның теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1. 1 Бастауыш мектеп оқушыларын тәрбиелеудің мектептегі педагогикалық үдерістің орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Отбасы педагогикалық үдерістің субъектісі және баланы тәрбиелеудегі орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
1.3 Отбасына психологиялық.педагогикалық диагностика әдістемесі ... ... ..27

2. Бастауыш мектеп оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының жұмысын ұйымдастырудың инновациялық формалары және әдістемесі...32
2.1 Бастауыш мектеп оқушыларын тәрбиелеуде мектептің ата.аналарымен жұмысын ұйымдастыру формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
2.2 Бастауыш мектеп мұғалімдерінің ата.аналармен жұмысының қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52
Пайданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті
Мектепке дейінгі және
бастауыш оқыту
кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
ТАҚЫРЫБЫ: БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫН ... ... ПЕН ... ... ... Жұлдыз
Мамандығы: 050102- ... ... ... тобы ... ... ... ... ғылымдарының
Кандидаты
С.Н.Жиенбаева
«Ұсынамын»
Кафедра меңгерушісі
П.ғ.д, профессор Қ.А.Аймағамбетова
Хаттама № « » 2009 ... ... ... ... ... ... ... пен отбасының бірлескен
жұмысынның ... 1 ... ... ... тәрбиелеудің мектептегі педагогикалық
үдерістің
орны........................................................................
...............................6
1.2 Отбасы педагогикалық ... ... және ... тәрбиелеудегі
орны........................................................................
................................................16
1.3 Отбасына психологиялық-педагогикалық диагностика әдістемесі……....27
2. Бастауыш мектеп оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының жұмысын
ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... ... мектептің ата-аналарымен
жұмысын ... ... ... ... ... ... қазіргі
жағдайы.....................................................................
.............................................45
Қорытынды...................................................................
........................................52
Пайданылған ... ... ... ... Егемен елімізде жалпы орта
білім беретін мектептегі тәрбие жұмысын қазіргі ... ... ... ... және ... ... – жалпы ұлттық, бүкіл
халықтық, мемлекеттік деңгейде жұмыла көтеруді қажет ... аса ... ... ... ... ... ... «Қазақстанның болашағы – ... ... атты ... ... елімізде оқушылардың дүниеге ғылыми
көзқарасын қалыптастыру ... ... ... және ... ... бір ... мектептегі бүкіл оқу жылдары бойында жүзеге
асырса дұрыс болатындығын, ол оқушылар арасындағы ... тыс ... ... ... тиіс ... атап көрсетті.
Қоғамдағы білім беру саласындағы ізгілендіру мен ... ... ... ... ... және ... ... деңгейін өзгертуді қажет етеді. Осыған орай Қазақстан
Республикасының жаңа формация педагогының ... ... ... ... ... жаңа ... мұғалімінен қойылатын талаптардың
бірі «болашақ мұғалімдердің теориялық ... ... ... ... ... қалыптастыру» делінген. Сондықтан мектептегі тәрбие
жұмысының тиімділігі мұғалімнің теориялық және ... ... жеке ... келбетімен, әлеуметтік белсенділігімен ... ... ... ... ... ... негізде үздіксіз жетілдіру қажеттігі туындайды. Сондықтан
мектептегі тәрбие жұмыстарының дұрыс бағытты жүргізілуі ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру бойынша Б.З.Ақназаров[2],
З.Әбілова[3], Д.Ф.Ақбердиева[4], Д.Б.Биданов[5], Е.А.Дмитриенко [6],
Р.Д.Ержанова[7], ... ... ... еңбектерін ерекше атап өтуге болады.
Бүгінгі таңда елімізде ... ... ... ... ... жұмыстарында ішінара қарастырған ... ... ... ... ... еңбектері жарық көріп, тәрбие
салаларына байланысты мұғалімнің оны ... ... мен ... ... ... ... Қазіргі таңда отбасы ... ... ... ... қоғам талабына сай даярлауда
қажеттілігі мен оның ... мен ... ... ... ... және көтеріліп ... ... ... зерттеуіміздің тақырыбын «Бастауыш мектеп
оқушыларын тәрбиелеуде ... пен ... ... - деп ... ... ... Бастауыш мектеп оқушыларын тәрбиелеу.
Зерттеудің пәні: Мектеп пен отбасының бірлескен ... ... ... ... ... ... мектеп пен
отбасының бірлескен әрекетін ... ... сай ... ... ... ... және технологиясын дайындау.
Зерттеудің болжамы: Мектептегі ... ... ... болады, егер:
мектептегі ата-анамен жұмысының инновациялық формасы белгіленсе;
сынып жетекшісі, оқушы, мұғалімнің серіктестік ... ... ... ... ... ... ... міндеттері:
бастауыш мектеп оқушыларын тәрбиелеуде ата-анамен жұмысын ұйымдастыруда
мектеп пен отбасының жұмысын ғылыми-педагогикалық тұрғыда негіздеу;
... пен ... ... жұмысын және әдістемесін педагогикалық
эксперименттің нәтижесін қорытып, ... ... ... ... ... беру ... байланысты жарық көрген
мемлекеттік құжаттарға талдау, педагогикалық эксперименттер (анықтау,
қалыптастыру, ... ... ... әңгімелесу, педагогикалық
жағдаяттарды таңдау және жинақтау, даму деңгейін сапалық сандық деректерін
білдіруде ... ... ... ... ... ... ... мектептегі тәрбие жұмысын бақылау. Алдыңғы
қатарлы мұғалімдердің іс-тәжірибелерімен танысу,
Зерттеудің ғылыми жаңалығы:
– бастауыш сынып оқушыларын тәрбиелеуде отбасы мен ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруда кәсіби біліктілігін қалыптастырудың
әдістемелік нұсқауының берілуі.
Зерттеу базасы: № 123 мектептегі бастауыш мектеп ... және ... ... ... ... ... екі тараудан, қорытынды бөлімнен,
әдебиеттері тізімінен тұрады.
Кіріспе бөлімінде бастауыш сынып ... ... ... ... байланысы тақырыбының өзектілігі негізделіп, зерттеудің мақсаты,
міндеттері, нысанасы, болжамы, пәні, жаңалықтарының ... ... ... ... мектеп оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының бірлескен
жұмысынның ... ... ... ... ... оқушыларының
отбасы тәрбиесі, қазіргі тәрбие және тәрбие жұмыстарына арналған ... ... ... ... зерттеу мәселесінің теориялық негізі
айқындалған.
«Бастауыш мектеп ... ... ... пен ... ... инновациялық формалары және әдістемесі» тарауында
бастауыш ... ... ... бірлескен жұмысының инновациялық
формалары сипатталады.
1 Бастауыш мектеп оқушыларын ... ... пен ... бірлескен
жұмысынның теориялық негіздері
1. 1 Бастауыш мектеп оқушыларын тәрбиелеудің ... ... ... ... 2015 ... ... білім беруді дамыту
тұжырымдамасында «әлемдік білім беру кеңістігіне ықпалдастырылған және ... мен ... ... ... көп ... ... берудің ұлттық үлгісін қалыптастыру үшін білім беруді ... ... ... ... ... ... ... алуларына, кәсіптік шығармашылығын дамытуға, оны ұйымдастыра білуге
дайындау, өздігімен білім алу ... ... ... ... айтылып көрсетілген [15]. Мұғалімнің даярлығы – қоғам
дамуының қай кезеңінде де ... ... ... ... ... ... қоғамның әлеуметтік-экономикалық міндеттері өзгеріп, өз
кезегінде өскелең ұрпақты қоғамдық ... ... ... да ... ... ... ... өзі мұғалімнің кәсіби білім жүйесіндегі өзгерістерді ... ... ... көзқарастарды түрлендіріп отырады. Мұғалімнің мектептегі
педагогикалық әрекетіндегі басты сапалардың бірі ... ... ... ... ... ... мектептегі тәрбие жұмысын
ұйымдастыруға бастауыш ... ... ... ... ... көзқарастарының дамуына сай қарастырамыз. Мектептегі
тәрбие жұмысындағы басты тұлға сынып жетекшісі болғандықтан, оның ... ... жөн ... жүйесінде басты орынды сынып жетекшісі атқарады. Қысқаша
педагогикалық сөздікте «сынып жетекшісі – ... ... ... ... тыс ... ... ... және өткізетін педагог.
Бастауыш сыныпта сынып жетекшісінің міндеттерін мұғалім атқарады» ... ... ... ... беретін мектептегі тәрбие жұмысын
ұйымдастырушы, реттеуші және өткізуші (Педагогика ... ... ... ... жетекшісінің қызметін осы сыныптың мұғалім
атқарады. ХІХ–ХХ ғасырда Ресейде ... беру ... ... ... ... ... керек деген мәселе әр түрлі шешілді.
1813 жылы Білім беру ... ... «Об ... ... ... при ... оқыту мен тәрбиелеудің
қызметін қатал түрде бөліп берді. Бір ... ... ... ... ... бірге болып, сабаққа бірге
барып, үй тапсырмасын ... ... бос ... ... ... бөлменінің тазалығына және тәртібін қадағалады. Қараушылар
француз тілін білетін, жоғары адамгершілікті, ... ... ... ... жылы ... сабақта, көшеде, қоғамдық орындарда мінез-
құлқын бақылай алатын сыныптық ... ... ... енгізілді.
Сыныптық қараушылардың білімі «бөлмелік қараушылардан» біршама төмен болып,
тек уездік училище деңгейіндегі білімі жарады. 1871 жылы ... ... ... бір сыныптан бөліп, міндетті оқу жүктемесінен өзінің
сыныбынан аптасына 18 сағаттық жүктеме бөлінді. Бұл ... ... оқу ... ... ... ... еді. Сынып жетекшілері өздерінің
істеріне жауапкершілікпен қарай отырып, бірте-бірте беделге және ... бола ... ... ... ... ... деп ... орта
білімі болмағандықтан тек оқушыларға жетекшілік қызметін атқарды.
Қазан революциясынан кейін бастаушы және сынып ханымының жұмыстары
қысқартылып, мұғалімнің оқыту және ... ... ... 1931 ... ... ... ... енгізсе, 1934 жылы мектептегі оқу-
тәрбие үрдісінде ... ... ... ... ... ... бір педагогті сабақтан босатып мұғаліммен ... ... топ ... ... ... деп ... Осы жылы ... Халық
ағарту Комиссариты сынып жетекшісі туралы Ережені бекітіп, онда қызметі,
міндеттері, жұмыс мазмұны, формалары, ... жаңа ... ие ... ... жетекшісі пән мұғалім және сыныптан тыс тәрбие жұмыстарын бір сыныпта
жүргізу қажеттілігі бекітіледі. Кеңес өкіметі ... ... ... және ... ... қойылатын талаптар бойынша біршама тәжірибе
жинақталған.
1957 жылы Қазақ КСР министрлігінің мектептер ... ... ... ... ... жұмысы» іс-құжаттар жинағында толық
ашылып көрсетілген. И.Ф.Харламовтың ... ... күні ... ... жетекшісі ескірген, керек емес ... ... ... ... ... ... ... жүр[17]. Көптеген педагогикалық
аргументтер сынып жетекшісінің қажет екендігін дәлелдейді. Шет ... ... ... ... ... тьютор деп атайды. 1980
жылдардың аяғында әлеуметтік-мәдени басылымдардың өзгерістеріне қарай сынып
жетекшілерінің тәрбиелеу жүйесіндегі, оқушыны тәрбиелеудегі орны мен ... ... ... Оның негізгі ойы тәрбиеленушінің жеке тұлғасы,
оның экологиясы және дамуы болып саналды.
Қазіргі таңда мектеп ... ... ... ... ... ... берумен қатар тәрбие жұмысын атқаратын пән мұғалімі;
– төмен жүктемемен жұмыс істейтін сынып жетекшісін сынып мәткесі, тәлімгер
деп атап ... ... оқу ... ... ... ... дене қызмет енгізілген.
Соңғы кездерде Ресейде ... ... деп ... ... ... ... жетекшісі қызметін жоғарыдағы аталғандардан пән мұғалімі атымен
аталып ... ... ... ... жарғысында көрсетілген.
В.Н.Сорока-Росинский мұғалім оқушы тәрізді жеке дара деп қарап, алғаш
рет теоретик-педагог, педагог-реалист, педагог-ултилитарист, ... ... ... ... ... жіктемесін ұсынды.
Мұғалім-тиран-тыйымды көп ... ... ... ... ...... ... өзінің пікіріне және нормасына ... ...... ... қарайды, олардың жанын және тәрбиелік
және білімдік міндеттерді шешу ... жете ... ... ... жеке тұлғалық бағыттылығына қарай
ұйымдастырушы, пәндік, коммуникатор, интеллигент типтері қалыптасқан. Соның
ішінде ұйымдастырушы ... ... ... ... қойғыш,
ұйымдастырғыш, еркі берік және күш-қуаты жоғары болып келеді. ... ... ... ... ... тыс ... жұмыстарын ұйымдастыру
барысында көрсете алады. Міне осында мұғалімдердің типтерін ... ... ... ... ескеру қажет.
И.П.Подласый, Б.Т.Лихачев қазіргі заманның идеалды сынып жетекшісінің
мінез-құлқының 60-тан астам белгілерін бөледі[18]. ... ... ... ... ... ... ... өнегелі
тазалық, әділеттілік, адамгершілік, ... ... ... ... ... ... тәрізді жеке тұлғалық қасиеттері
қажет.
«Қазақстан Республикасы жаңа формациядағы ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелік
процесс медико-психологиялық педагогикалық, яғни екі оқу -профильдік
кафедрамен ... цикл мен ... ... ... және «Сынып жетекшілердің
институты» кафедрасымен өтеді. Сынып мұғалімдердің институты қоғамдағы
тәрбиелік ... ... ... табылады. Оның құрамына 5 кафедра
мен лаборатория және сабақта өтілетін ... ... ... яғни ... ... және синхронно-модульдік жолмен
ұйымдастырылады. Бір апта бойы 5 ... ... ... ... этика және эстетика, ақыл-ойды дамыту, әлеуметтік
тұрғыдан өзін-өзі билеу. Жүйелі гимназияның модельдік ... екі ... ...... және объектілік.
Субъектілік позиция 5 деңгейде қарастырылады: директордың деңгейі
(басшылық), ... ... ... ... ... ... деңгейі (тактикалық деңгейдің бағытталуы), ғылыми-
педагогикалық басқармасының деңгейі (технологиялық), ... ... ... мұғалімдерінің деңгейі, оқушылардың ... ... ... ... әдістемелік кеңесті, ғылыми-педагогикалық
лабораторияны, орталық ғылыми-әдістемені, медициналық және ... ... ... мен ... ... ... институты»,
яғни сынып мұғалімінен босатылғандар кіреді. «СТИ»-на ... ... ... аналитикалық функциялар жатады. «СТИ»
жалпы дамуына, негізгі ... ... ... Құрылымдық институтқа негізгі тәрбиелік сферасының 5 модулі
кіреді. Сынып ... ... ... сәйкестікпен өтіледі.
Мектептің даму тарихын, ... ... ... ... ролі ... ... – кәсіби-педагог, сынып ұжымының ... ... ... ... ... оқушылардың
білім деңгейін, мұғалімдердің сыныптағы психологиялық ... ... ... ... ... ... ... сөйлеу мәдениетін ұйымдастырушы.
Сыныптың системамен бірге ... және ... тыс ... ... – деп ... ... ролі және ... отырған талаптар жоғары болып отыр.
Бастауыш сынып мұғалімдерінің педагогикалық әрекетінің ... оны ... ... ... ... ... С.В.Кондратьев[22], В.М.Коротов[23], Н.В.Кузьмин[24],
В.С.Кукушин[25] еңбектерінде қарастырылған. В.С.Кукушин педагог-мұғалім,
сынып жетекшісі ұйымдастырушылық ( ... ... ... ... ... ... ... тұлғаны және ұжымды қалыптастыру),
коммуникативтік (қарым-қатынасты ұйымдастыру), реттеушілік ... ... ... ... қатысушылардың арасында келісім,
өзара әрекеті), жөндеу (жеке тұлғаны өзгерту), экологиялық (баланы жағымсыз
әсерден сақтау), әкімшілік (оқушылардың жеке ісіне ... ... ... ... ... ... ... көптеген
зерттеулерде балаларды белгілі жұмыстарға тарту, таңдалған мақсатқа
балалармен ... ... ... ... ... ... ... коммуникативтік функциональдық компонентін жүйелеген.
Ұйымдастырушылық компоненті ... ... ... және оқушылардың
белсенділігін ұйымдастырудағы біліктілігінің жүйесі деп анықтама берді.
Барлық компонеттер ... ... ... және ... қиылыста
болады[24]. Мәселен, гностикалық компонент, яғни мұғалімнің білімі, өзінің
пәні бойынша білімі ғана ... ... ... туралы,
оқушылардың психологиялық ерекшелігі, өзін-өзі тану туралы білім ... ... пен ... компонент байланысты жүзеге асады.
В.А.Кан-Калик психолог ғалым педагогтардың әрекеттерінің құрылымын 200
компоненттен тұратындығын анықтап, педагогтың басты сапасы оқушыға ... ... ... білу біліктілігі болуы керектігін көрсетеді ... ... ... ... ... ... ... құрастыру-жобалау,
ұйымдастырушылық, ақпараттық-түсіндірмелі, ... ... ... ... ... ... ... белгіленген оқу-тәрбие жұмыстарына
тарту, қызықтыратын форма беріп, оқушылар арасында міндеттерін бөлу ... ояту ... ... ... ... ... ... бекітіліп, онда негізгі тәрбие ... ... ... міндеттері көрсетілген. И.Ф.Харламовтың жүйелеуі
бойынша, ... ... ... жеке ... ... ... ... қызметі оқушыларды
сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының түрлері мен формаларына тарту[27]. Бұл
жұмыстарға олардың ... және ... ... ... ... ... араластыруда мәжбүрліктен емес, алдында тұрған жұмыстың
мәнін, маңызын түсінетіндей, жұмыстың ұйымдастырылуына әрі ... ... ... ... ... Дегенмен, мектептегі тәрбие жұмысын дұрыс
бағытта ұйымдастыру үшінде, ... ... ... қоя ... ... формасын, түрлерін жобалау-құрастыра алуы,
коммуникативтік ... ... ... ... ... зерттеушілер Е.А.Дмитриенко[28], ... ... ... [32] ... Г.З.Сауытпаева[34] еңбектерінде болашақ бастауыш сынып
мұғалімдерін оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... ... мұғалімдерін
этнопедагогикалық материалдарын оқу-тәрбие процесінде пайдаланудың жолдарын
зерттеген. Н.М. ... ... ... ... ... ... ... этнопедагогика материалдарын пайдаланудың мәнін айта
келе, оны оқу-тәрбие ... ... және ... ... ... көрсетіп, бастауыш сынып мұғалімдерін жоғары ... ... ... ... ... ... ... адамгершілік-жыныстық тәрбиесіндегі ... ... ... білуге болашақ мұғалімдерді
дайындаудың жолдарын ұсынған. І.А.Сарбасова бастауыш ... ... ... ... ... қазақ этнопедагогикасын пайдалануға
дайындығын қалыптастырудың әдістемесін тұжырымдаған. Л.Р.Аубакирова болашақ
мұғалімдерді жоғары оқу ... ... ... ... ... Р.Р.Масырова педагогикалық колледж жағдайында
бастауыш сынып мұғалімдерін кәсіби дайындығын ... ... ... ... ... ... ... жолдарын
дайындады. Қазіргі таңда педагогикалық ... ... ... болып, нәтижелерін көрсетуде.
Зерттеуші ғалым Б.Барсай, Қ.М.Нағымжанова өзінің зерттеуінде бастауыш
сынып мұғалімінің өз бетінше кәсіптік ... ... ... ... ... ... ... дайындығының үлгісін ұсынды. Оның
ішінде ұйымдастырушылық ... ... ... мен ... ... ... ... қайта құру, ақпараттық ізденістерін жүзеге асыра алуы,
кітапханада жұмыстану, қажетті ғылыми материалдардың қазіргі ... ... ... компьютерлік ақпараттарды пайдалана
білуі деп тұжырымдады.
Қ.М.Нағымжанова бастауыш сынып мұғалімінің ... ... ... ... ... ... анықтаған.
Оның ішінде бастауыш сыныптағы тәрбие жұмысында қолданылатын педагогикалық
технологияларды ... және ... ... ... ... ... формаларын, құралдарын негіздеген. Соңғы мәліметтер
бойынша қиын балалар және заңды бұзушылар бастауыш ... көп ... Осы ... ... жоғары оқу орындарында педагогика,
психология, құқықтану пәндері ... онда ... ... ... ... ... ... бұзуын алдын алуға дайындайды. Осы
мәселеге байланысты А.К.Садықованың ... ... ... ... алдын алуға мұғалімдерді дайындау деген зерттеу ... ... және ... ... ... ... ... педагогикалық еңбектерде педагогикалық әрекетке
дайындығы жеке тұлғаның ... ... мен ... ... мен ... ... қағидаларынан, еріктік
және зерделік қасиеттерінен, білім, ... ... ... ... ... білдіреді. Кейбір авторлар іс-әрекетке ... ... ... ғана ... сонымен бірге адамның
психологиялық күйі ретінде қарастырады. ... ... күй жеке ... нақ сол сәтте табысты әрекет ету мүмкіндіктерін
пайдалануға бейімделуі...
Сынып жетекшісінің басты міндеті ... ... ... ... ... сынып жетекшісінің ата-аналармен жұмыс формаларын мынадай
1-суретті ұсынамыз. Баланың дамуында басты ролді ... ... ... ... ... ... дене және эмоциональдық дамуын реттеу;
– психологиялық дамуына ықпал ... ... ... әсер ету;
– баланы әлеуметтік нормалармен таныстыру;
– құндылық қатынастарын қалыптастыру;
– әлеуметтік қолдау.
Осы қызметті атқара отырып, отбасы қарым-қатынасының климаты, отбасының
өмір сүру ... ... ... ... ... ... педагогикалық субъектісі және баланы тәрбиелеу ортасы
Отбасы, мектеп пен балалар және жасөспірімдер ... ... ... ... ... бәрі де ... ... ықпал жасайтын ерекше «мұғалім» тобын құрайды. ... ... ... ... ... қылық, дұрыс көзқарас
қалыптастыруға ұмтылады, балалар мен жеткіншектер ұйымдары ... ... ал көше ... ... мектеп, әрқилы бірлестік топтар
бере алмағандардың орнын толтырады. Бала осы айтылған ... ... ... ... ... ... ... соның ықпал тәуелділігінде
болады. Осы тәрбие тұлғаға ықпал ... ... ... қатынастарымен
бірлікте қарастырылады.
Бала үшін отбасы ең алғашқыда аса белсенді тұлғалық ... ... ... ... ... ... ... әрекет-
қылық үлгілері тұлға микроэлементіне бастау беріп, оның ... ... ... ... ... белгілі қызметтерде атқарады:
– қайта өндіру (репродуктивті) – ұрпақ келтіру (тек жалғастыру тума
әрекеті, перзенті болу, оларды өсіру және ... ... ... ... ... және қаржы
пайдалану, еңбекке жарамсыздарға қамқорлық және ... ... ... ... оның ... мүшесінің тұлғалық қалыптасуына
жағдайлар жасау, отбасы ұжымының өз мүшелеріне жеке-дара ықпал жасап баруы,
өмірлік ... ... ... мен адамгершілік құндылықтарға
баулу)
– қарым-қатынас құру (коммуникативті – отбасы ішіндегі қатынас түзу,
отбасының басқа адамдармен, отбасылармен, әлеуметтік ... ... ... ... келу ... – бос ... демалыс іс
әрекеттерін ұйымдастыру, отбасы мүшелерінің күш қуатын, денсаулығын қайта
тіктеу шараларын қамтамасыз ету).
Отбасы ... ... іске асуы оның ... ... ... және ол ... ... тән талап-
тәртіп ұстанымдарына байланысты.
Тәрбиенің әлеуметтенуіне жетекшілік маңызға ие ... ... ... ... ... күнінен бастап, балаға болатын үздіксіз де
тұрақты ықпал, отбасындағы ... ... ... ... ... ... ... ұрпақтан ұрпаққа
тәжірибе өткізуге бағытталған әрқилы деңгейдегі отбасы мүшелерінің ... және ... Өз ... ... ... ... ескеруде ата-аналардың мүмкіндіктері орасан.
Отбасылардың өздеріне тән ерекшеліктеріне орай топтасуы төмендегідей:
Құрылымы бойынша: үш әулетті отбасылар: ата-аналар, балалар, ... ... ... ... ... және ... көп балалы отбасылар:
үш одан да көп ... ... ... яғни ... ... ... перзентсіз және т.б отбасылар; отбасы тұрмысы және ... ... ... және ... ... ... ... стиліне қарай (әкімшілік, адамгершілік, либералды).
1-кесте. Отбасындағы балаларды басқару стилінің ерекшелігі
|Авторитарлық ... ... ... ... ... ... стиль | ... ... ... ... |ата- ... ... ... қаталдық, |қатынаста ... ... ... ... |ұйымдастырушысы болып |
|сипатталады. Үлкен ... ... ... ... ... ... |ерекшеленеді. Оның |зайыптылардың өзара |
|тіл алғыш болғанына ... ... ... ... ... ... оның жеке |шексіз махаббаты болып |да отбасы мүшесінің ... жас ... ... ... ... ... жауапкерлігі|сыйластықпен, бір-біріне|
|қызығушылығы мен |жоқ ... ... ... ... мен |
|тілектерін санаспайды. |балаларын жаулап алам ... ... ... ... ... ... ... ата-ана|деген сүйіспеншілікпен |
|жазалы болудан сақтану |оларды өзімшіл, екі ... ... Ата- ... ... (жаза тіпті |жүзді, санасып қалған |аналар балаларын ... ... ... ... ... ... зерттеуге, |
|отбасында аз емес). |жатқандығын сезбей де |оның жақсы және жаман ... ... ... ... себептерін |
|пайымдауынша |педагогтарды ... ... ... ... ... ең ... «болды», «істеу |
|баланың сырт бейнесінен |ақылсыз, ең жағымсыз |керек», «болмайды» ... ... ... ... ... де жақсы |
|дөрекілік, өтірікшіл, |көрініс табатын ... ... ... ... ішкі ... |тәрбиедегі демократиялық|
|қырсығуға әкеліп ... деп ... ... ... тіл ... Жеткіншек | ... және ... ... ... | ... ... |
|стильдегі ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ... көп ... ... ... ... | ... Балалар арқылы|
|мүмкін. | ... адал ... | |әке- ... үлгі |
| | ... көреді. Мұндай |
| | ... жаза |
| | ... ... |
| | ... мен ... да |
| | ... ... ... жай бала ... ... үлкеннің
күші мен бағасы, күмәнсіз абыроймен ... ... ... ... ... ... беріледі, ол ерекше талант және ол
жоқ болса, ... ... ... деп ойлайды. Бедел әр отбасында да
қалыптаса алады, тек қана ол ... ... ... пен ... істе ... ... пен ... баланың өміріне көңіл
бөлуден құрылуы тиіс.
Отбасы дене және ... ... сау, ... ... ... ... күтіп тұрған еңбекке, қоғамдық ... ... даяр жеке ... ... ... Отбасылық
тәрбиенің мазмұнын құрайтын негізгі компоненттерге: дене, интеллектуалдық,
эстетикалық, еңбек ... ... ... қатар экологиялық,
экономикалық, азаматтық тәрбиемен толықтырылады.
Баланың дене тәрбиесі ... 1-ші ... ... Денсаулық ешқандай
басқа нәрсеге ауыстыруға болмайтынын, ешкімнің де ... жоқ. ... сау ... ... өмір ... күн режимін дұрыс орындауға,
спортпен шұғылдануға ... ... ... ... біліммен қаруландырудағы қызығушылығына, баланың өмірін әрқашан
жаңарту үстінде болуын қадағалап отыруына байланысты. Адамгершілік тәрбиесі
– отбасында жеке ... ... ... ... түрі ... Бұл жерде ... ... ... және ... және ... ... әділдік, ар-ұят, ... ... ... ... ... сапалар: ақылға сыйымды қажеттілік,
мәдениеттілік, жауапкершілік, ... т.б. ... ... ... мен ... қандай адамгершілік құндылыққа - християндық, ислам,
буддизм, иудаизм немесе жалпы ... ... ... ... де, ол ... ... ... Бастысы, оның қайырымды,
адамгершілігі мол болса болғаны.
Эстетикалық ... ... ... ... және ... ... ... кереметтерді танытуға көмек береді. Бұрынғы кезде көптеген
ата-аналар мен балаларды жақсы жолдан айыратын өтірік құндылық ... ... ... ... ... ... зор маңызы бар. Еңбек
тәрбиесі баланың болашақта ... өмір ... жол ... ... етуге
үйренбеген адамның тек бір жолы - «оңай» өмір іздеудегі жолы ғана бар. ... ... ... бермейді. Егер ата-аналар балаларын осындай жолды
көргілері келсе, олар еңбекке тәрбиелеуден бас ... ... ... ... ... ол - баланың дене және жан ... ... ... табылады. Әрбір әке мен әрбір ана балаларына ... беру ... ... ... ... ... ... ата-аналар өзінің толық тәрбие алмағандықтарын ... ... өзін ... ... болуға үйретуден бастау керек.
Отбасындағы тәрбие әдісі - бұл ата-ананың ... ... мен ... әсер ... ... бағытталған педагогикалық жол (әдіс),
бірақ өзінің ерекшелігі де бар:
- балаларын жеке және нақты әрекеттер негізінде әсер ету
- ... ... ... ... мәдениеттілігіне: тәрбиенің
мақсатын түсінуі, ата-ананың ролін, ... ... ... Сондықтан отбасылық тәрбие әдістері әсіресе ... ... ... ... ... әдістің түрлері де бар. Бастауыш
сынып мұғалімі өз қызметінің ... ... ... ... ескеруге
көмектеседі:
1.Тәрбиеленуші тұлғасы отбасы, жолдас-достары, төңірегіндегі ересек
адамдар, қоғамдық мекемелер мен оқушылар ... және т.б. ... Осы сан қилы ... ... ... ... роль сынып
ұжымы мен мұғалім тұлғасына тиісті болатынын еске ұстай отырып, басқа да
тәрбиелік әсер ... ... ... жөн. Сыныптағы оқушылар мен
мұғалімнен ... ... ... қайшы келмей бір бағытта болғаны
аса қажет.
2.Тұлға қалыптастырудағы бас жетекші – отбасы. Өз баласының даралық
ерекшеліктерін тереңнен ... оның ... ... жол таба ... сол ... мейір, жүрек жылуын қосу тек ата-аналарға ғана берілген
шеберлік. Бұл тұрғыдан оларды ешқандай мұғалім - ... не оның ... ... ... не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» - деп атам ... ... ... ... - отбасымен қажет ... ... ... ... қай ... ... болса да, оны ата- аналармен
бірлесе шешу.
3.Тұрмыста осы тәрбиеге ... ... ... ...... тәрбиелеуші - педагог талаптарын ұнатпай қалатын да ... ... Көп ... ... өз ... ... тыс ... олардың
жанаярлыққа түсуіне қолқа болады да педагогтардың сол бала тәрбиесіндегі
барша ... ... ... ... ... ... жоюда
бала тәрбиесін оңды жолға қоялық дегендердің бәрі ... ... ... ... ... ұжым, қоғамдық ұйымдар пікірлерімен ... ... ... алатын жағдайлар да болып ... Бұл ... мен ... әсер етпей қоймайды. Сондықтан бала тәрбиесі
мекемелерінің мүшелері өзара келісімде, бірлікті қызмет жүргізгені жөн.
5.Ұштастық пен бірізділік принциптері талаптарына ... ... ... тыс ... жұмыстарын бір жүйеде алып барған орынды. Тәрбие
жұмысында бұрыннан орныққан ұнамды ... ... ... жөн.
Педагогикалық ықпалдар мен ... ... ... ... ... ... ... жолында отбасы мен ата-аналарға тікелей
кеңесші – мұғалім – педагог.
6.Тәрбиелік ықпалдары үйлестіру тәсілі – тәрбиеге ... ... ... мен ... ... ... қосып күш біріктіру.
Осыдан да мұғалім ... ... ... ... ... ... ... шаршап - шалдығу білдірмегені жөн. Сонымен,
тәрбие принциптері – ... ... ... ... ... ... талаптарды анықтаушы жалпы бастау тұжырымдары. ... ... ... ұстанған принциптері: тәрбиені нақты тұлғаға
бағыттау; жеке және қоғамдық тәрбие бағыттарын үйлестіре, ... өмір және ... ... ... ... үлгі - ... ету; тәрбиелік ықпалдарды біріктіре, пайдалану.
Әкімшіл (авторитарлы) ... - бала ... не ... ... ... қаталдығы шектен тыс талаптарымен ... бұл ... ... пен ... ... сөзден, екіжүзділіктен
көрініп, балада ... пен ... ... пайда етеді.
Адамгершілікті қатынас түрі (стилі) ата-аналардың бала тұлғасына
болған сыйластық, құрметімен, оның ... ой- ... ... ... ... еленеді. Мұндай отбасылар балалар
датына құлақ түре алады, өз шешімдерімен баланы ... ... ... ... ... Бұл ... жағдайында бала өзін
жайлы сезінеді, әрдайым табысты әрекет қуанышына бөленіп, оны ата-анасымен
бөліседі, олардан қорықпайды, ... ішкі ... ... ... ... бөліседі, кеңестерін тыңдауға асығады, өз қадір мәртебесін
сезінеді.
Либералды стильдік қатынастағы отбасы баласының не істесе де ... оның ... мен ... ... ... Балалар
ата-аналарының әсеріне сүйіспеншілігін «қорғаныс» етеді немесе олардың
түгелдей елемеу, немқұрайлылығына тап ... Бұл ... ... тәртіпсіздікке, моральдық жұтаңдыққа душар етеді.
Өз перзентіне шынайы қамқорлық пен сүйіспеншілік шуағын ... ... ... ... (демократтық) стильді қолдана отырып, орынды
жерінде әкімшіл не либералды тәрбие элементтерін қолдануды да ұмытпайды.
Отбасында тиімді ... ... ... ... ... бар ... сүю, ... қажет;
- балаға әсер ететін құрғақ сөз емес, оның қалай айтылғаны, шын ... ... ... қатынас оның жас ерекшелігіне сәйкес болуы шарт, сонда ғана
үлкендер мен кішілер ... ... ... да ең қонымды тәрбие
әдісін таңдап, қолдануға болады;
- баланың не айтқысы келетінін түсініп ... жөн, ... ... ... ... ... ... келеңсіз әрекеті үшін қолдануға үйренген жөн, ... ... ... ... бала ... ... оның ... жаман);
- бала жөнінде басқалар (мұғалімдер, көршілер) тарапынан айтылған сын
пікірлерден қорытынды жасаудан бұрын оның ... ... ... ... кейін шешім қабылдаған жөн: жұрттың алдында өз беделіңді
жоғалтамын деп шошынудың қажеті шамалы, өз ... ... ... ... ... ... алдымен өзің үйреніп, біліп ал;
- өз балаңызға қанша рет ... деп, ... ... мән ... ... қорытынды шығарыңыз. Бала ата-анасына түгелдей тәуелді;
- бала жасына қарамай, басыбайлы ... жек ... ... ... шын ... араласқанын ғана ұнатады. Бала табиғатынан ата-
анасын сүйеді;
- ... ... ... ... жиі ... ... жөн, себебі
қателіктен ешбір адам қашып құтыла алмайды;
- баланы қиындықтар құрсауында жападан жалғыз ... ... ... ... ... ... - бұл ... бірлікті еңбек, іс-
әрекет, әңгіме сұхбат, ... ... ... ... ... істе!» ұранымен тәрбиелей отырып, ата-аналар өз өнегесімен қалай
жасау, еңбектену ... ... ... - ... сезімін
білдіреді. Отбасыда ешкім «мен енді сені ... деп ... ... ... бәрі: - баланы қалыптастыруда өз үлесін қосып
барады. Балаға болған қатынас, ... ... ... ... ... ... ... Сондықтанда тәрбие үшін арнайы шарт,
жағдайлар ... ... де ... жоқ тек қана ... ... әдеп сақтау, өмір сүруді басты ұстаным етіп алу керек.
Қазіргі отбасы жаңа қоғамдық жағдайларға нарықтық ... ... ... өмір ... және дамуда. Осыған байланысты отбасында
балаларды тәрбиелеу мәселесі және отбасы ... ... ... Оның ... отбасының материалдық деңгейінің төмендеуі, айырлысудың
өсуі, балалардың психикасына ... ... ету ... ... ... көбеюі және бір баладан тұратын ... ... ... ... ... қазіргі жағдайы мектептен көмек талап етеді. ... ... мен ... ... жұмысын талап етеді.
2-кесте. Ата-анамен мұғалімнің бірлескен жұмысы
|Психологиялық-педагогиал|Ата-аналарды қоғамдық |Мектепті басқаруға ... ... ... ... ... ... араластыру |
| ... ... | ... ... ... ... |Мектеп кеңесі ... ... ... ... ... |
|2.Лекция, семинар, |3. ... ... ... ... ... ... сағаты. Сыныптың |
|3.Конференция |4. ... ... ... ... ... ... базаға |Отбасы мен мектептің |
|5.Жеке ... ... ... ... ... топ |5. ... ... | ... топ ... ... | |
| ... | ... ... ... ... тәрбиесіндегі жақсы тәжірибелерге арқа
сүйеу керек. ... ... ... ... тарату және жағымсыз
қылықтардың көбеюіне жол ... ... Ең ... мұғалім мен ата-аналардың
арасында сенімді қатынас болуы шарт. ... ... ... ... ... күшіне деген сенімі жоғары болуы шарт. Сенім ата-
анамен педагогикалық қарым-қатынастың басты мақсаты: соның ішінде баланың
жағымды жақтарын ... ... ... ... Отбасына психологиялық-педагогикалық диагностика әдістемесі
Отбасын зерттеу ... ... ... ... ... ... отбасы стилін, оның қалыптасуын, отбасы мүшелерінің өзара
қатынасын, адамгершілік ... ... ... Осы ... ... ... дәстүрлі әдістерін
меңгереді.
Бірақ отбасын зерттеудің өзіндік ерекшелігі бар. Біріншіден,
диагностика қоюдың ... егер ... ... ... ... бұзылулар болса, отбасын 5 типке бөлген:
1. Адамгершілік қатынасына қарай жоғары деңгейдегі ...... ... ... ... ... ... педагогтың көп
араласуы қажет емес, тек жеке кеңестер тәрбие беруге байланысты беріледі.
2. Ата-аналардың өзара қарым-қатынасына қарай ... ... бұл ... ... ... ... ете алмайды. Балалар ата-
аналардың негізгі қамқорлығында болады. Балаларында эгоистік тенденция
басым ... ... ... бағыттары сақталмайды. Сондықтан отбасындағы
микроклиматты өзгерту үшін педагогикалық ... ... ... ... балалардың тәрбиесі назардан тыс қалдырады.
Ата-аналар өздерінің проблемаларымен ... ... ... ... ... ... ... және сыртқы жағдайларының жақсы болуы,
адамгершілік құндылықтарында кемшіліктерді көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... сөзімен сөйлеп, ненің
қайдан келіп жатқанын да білмейді.
5. Қолайсыз отбасылары ұрыс-керіс, төбелес және адамгершілікке қарама-
қайшы келетін ... ... ... және жеке ... кері ... ...... айнасы». Әр отбасында жақсылық пен жамандық туралы
түсініктері әр түрлі болады: біреуінде ... ... ... ... ... керісінше тек қаталдықты басты ... ... ... ... қайсысы жаман екенін көрсететін мұндай
әрекеттерді әртүрлі құптайды және дем ... ... ... 7 жасар
баласына қандай жағдай болмасын «есесін қайтаруды» үйретеді, тіпті олардың
арасындағы ... ... ... болғанын түсінуді де үйретпейді. ... ... ... реніште ешқандай жаман ниет болмайды, тек ... ... ... ... ... ырықсыз
қимылдардан пайда болуы мүмкін.
Өзінің жақындарына, сүйікті адамдарына еліктей ... ... ... ... ... ... ... Қырсық ана
ұлының қырсықтығынан қайғыруы мүмкін, ал соғысқұмар әке мұғалімнің «балаңыз
үзілісте төбелесті» деген ескертулерінен шаршауы мүмкін. Сондықтан да ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеуі» деп
бекерге айтпаған – баланы өзінде жоқ қасиеттерге үйрету қиын және балалар
күнде көріп отырған әрекеттерін де жоя ... ... ... мен ... ... жүзеге асырудың
жолдары мен амалдарын айқын түсінгенде отбасыдағы бала ... ... ... Бұл ... мен ... бақшасындағы тәрбиелік ықпалдың
бірлігін орнату үшін де қажет. «Өзің ата-аналық тілегіңнің қандай екендігі
жөнінде өзіңе ... есеп ... ... - деді А.С. ... ... ... өмірінің жалпы жағдайы: жұбайлар теңдігі,
отбасы мүшелерінің арасындағы дұрыс қарым-қатынас, ізгі тілектестік, өзара
құрметтеу және қамқорлық жасау, ... ... ... ... ... пен ... ... ересектердің балаға қоятын талаптарының
бірлігі маңызды роль атқарады. Отбасы ... ... ... ... жылу
т.с.с.) қажеттер ғана емес, рухани қажеттер де толығырақ қанағаттандырылап,
дамып отыратындай етіп ... ... ... ... бала ... беделі болуға тиіс, мұнсыз
тәрбие болуы ... ... ... ... ... ата-ананың азаматтық
келбеті, олардың өмірі, жұмысы, мінез-құлқы, өз отбасы үшін қоғам ... ... ... ... ... көзқарасы, оған деген табиғи әрі тамаша махаббат
сезіміне негізделген. Бірақ ол шектен асып кетіп, яғни ... алып ... ... ... бәрін екі етпей орындай беру сәбиге ... оны ... ... ... ... әлсіретеді. Мұндай
сүйіспеншілікті соқыр сүйіспеншілік деп атайды. А.С. ... ... ... ... «асып-төгілген махаббат» деп сипаттаған болатын. Ата-
аналардың балаларға ... ... ... ... ... баланың
мүмкіншілігін, әсіресе жасын ескеретін ... ... ... ... ... ... «баланы қалағаныңызша
еркелетіңіз, қалжыңдаңыз, ойнаңыз, бірақ қажет ... ... ... ... бере ... деп ... айтқан болатын.
Жеке тұлғаның қалыптасуының ең маңызды факторы – белгілі бір ... және ... ... ... бір ... жүріс-тұрысын орындау
керектігін түсіну болып табылады. Ғалымдар мұны психологиялық ... деп ... және бұл ... ... ... ... екендігін
көрсетеді. Бала ата-ананың іс-әрекетінің үлгісіне еліктеу арқылы өзінің
жынысын түсінеді және мінез-құлқын жасайды.
«Микрокосмос» тәрізді ... топ бола ... ... ... өмірге қатынасының және ой-өрісінің, тәжірибесінің кеңеюіне көп
септігін тигізеді. Осыдан байқауымызға болады: отбасы - ... ... ... топ. ... әр ... жас ... ... және
кіші отбасы мүшелері), жыныстық (әйел және ... ... ... ... ... ... ... Мұның бәрі балаға өзінің мүмкіндіктерін ... ... және тез ... ... ... ... ... ғылым бала тәрбиесінде отбасының әсерін ерекше
атап өтеді. Дегенмен барлық дерлік отбасы ... ... ... ... асыра алмайды. Оның себептері әр түрлі болады: кейбір отбасы
балаларын тәрбиелегісі ... ... ... ... ... неге керек екенін түсінбейді. Барлық жағдайда да бастауыш
мектептің жоғары ... ... ... ... ... мектептің қажет екендігіне ешкімнің де күмәнін
келтірмейді. Соңғы жылдарда бастауыш ... ... ... ... ... ... біздің елімізде бастауыш мектептің ... ... ... ... ... ... қатыстыру үшін
босату қажет болды. Сондықтан бастауыш мектепнің жұмыс сапасының көрсеткіші
балалардың ауруы туралы мәліметтер ... ... ... саны ... Сондықтан ананың еңбекке қабілетсіздігі пайда болды.
Көптеген елдерде, соның ішінде ... ... ... ... ... мектепке деген көзқарасты өзгертеді. Сондықтан ең ... ... ... ... қызметі қойылып отыр: қалай тәрбиелейді,
неге ... ... ... ... ... Педагогикалық
міндетті нәтижелі атқару үшін бастауыш мектеп балалармен істелетін білім
беру жұмысының мазмұны мен сапасын қарастырып және әр ... әсер ... ... ... ... ... ... мектептің педагогикалық ұжымы
отбасы мүшелерінің, сыбайлас болуын қажет етеді.
Бірақ бастауыш мектептің ... ... ... ... ... ... ... Көптеген, әсіресе жас мамандар былай
деп тұжырымдайды: «Мені әр ... ... ... ... ... ... оны қалай оқыту қажет екендігіне үйретті. Мен баланы дұрыс тәрбиелеп
жатырмын және ол ... ... ... ... ... ... ... оны дұрыс тәрбиелемесе, бұл өте қорқынышты ... бала ... ... ... ғана ... болады».
Кей-кезде ата-аналар да дәл осылай ойлайды: «Бала менікі, мен оны
бәрінен жақсы білемін, түсінемін, демек, оны өзім ... Ал ... оған ... ... зардап шегіп қалмаса болды, тек қана аман-
есен болса болды».
Осылайша балаға ... ... екі жақ та ... мен ... ... ... өздері жеке тәрбиелегісі келеді. Бірақ олай ету жақсы
нәтиже ... ... ... көбі ... әдеттерді қалыптастыруда,
жүріс-тұрысын, мінез-құлқын дағдыландыруда ... ... ... ... ... тарапынан әсер ету ... мен ... ... ... ... жасалса ғана жүзеге асуы мүмкін.
Сонымен қатар қандай міндеттерді ... қай ... ... ... тәрбиесі күшті болатынын немесе қандай міндетті шешуге қай жақ
негізгі ... ... ... ... ... ... тәрбиеде, баланы спортқа қатыстыруды отбасы мүмкіншілігі бастауыш
мектепке қарағанда айтарлықтай жоғары. Есесіне ... ... ... ... ... ашуды жүзеге асырады.
Осылайша, қазіргі заманғы бастауыш мектеп мен ... ... - ... ... ... ... ... жасауға болады.
Серіктестікті іске асыруда кім басшылық ету керек? Әрине, бастауыш мектеп
педагогы, себебі ... беру ... ... және оның ... болуы
келісушілікке байланысты екенін ұғынады. Педагог серіктестіктің бала үшін
керек екенін түсінеді және ата-ананы да көндіреді.
Бірігіп ... ... ... ... ... ... мен ... мектеп
арасындағы өзара келісушілігіне байланысты (В.К.Котырло, С.А.Ладывир). Егер
екі жақ та ... әсер ету үшін ... ... ... түсініп, бір-біріне
сенім білдірсе ғана, жақсы нәтиже ... еді. Ең ... ... ... ... яғни тәрбиелеу ісінде оның құзырлығын
сезініп, бастысы - оның жеке ... ... ... ... ... ... бұл сенім өзіне-өзі пайда болмайды, мұғалім
өзінің балаға ... ... ... жақсы адам етіп шығарам
деген біліктілігімен ... ... ... ... мұғалім сөйлей алу
мәдениеттілігін, әдептілігін, өзара түсінушілігін ... ... ... ... ... ... ... сауалнама алу.
1. Балаңызден күніне қанша рет сөйлесесіз?
2. Баланың өзінен сабағының үлгерімі, достары, мектептен тыс достары,
көрші балалардың аттарын сұрайсыз ... ... ... ... ... ... Тақырып бойынша талдау.
1. Адам өміріндегі қарым-қатынастың ролі
2. Отбасындағы баланың қарым-қатынасы
3. Мұғалімнің хабары және арнаулы әдебиеттер бойынша ... ... ... ... қорытындысы.
2. Бастауыш мектеп оқушыларды тәрбиелеудегі мектеп пен ... ... ... ... және ... Бастауыш мектеп оқушыларының ата-аналарымен жұмысын ұйымдастыру
формалары
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев «2030 ... ... ... ... ... ... және өзге ... елдерге үлгі болады» деген. Ендеше,
ұстаздар қауымы ел ... ... ... ... мен ... ... ... үкілі үмітін ақтауға бар ... жөн. ... ... қабілет-қарымы мол, ізденімпаз шәкірт
көбейіп, адамзат игілігіне үлес қосып жатса, олар – ұлтымыз үшін мақтаныш,
еліміз үшін ... емес ... да ... ... ұстаздың өзі де шығармашылықпен тұрақты
айналысатын, дәуір көшінің өзгерістеріне ілесе алатындай болғаны дұрыс деп
ойлаймын. «Өзі ... ... ... ... ... жағада тұрып жүзуді
үйреткен су жаттықтырушысына тең» деген ұлылар сөзі – мұғалімнің ой қазығы
болғаны жөн. ... ...... қойылар талаптың бірі. Ұстаз ғылым
жаңалықтарынан қалыс қалмай, озық тәжірибелерді жетік игеруі керек.
« ... ... ... ... бай ... да, ... ... кейін оның
байлығы өнерлі халықтардың қолына ... ... ұлы ... сөзі ... таңда да маңыздылығын жойған жоқ.
Қазіргі замандағы ғылыми-техникалық үрдістің ... ... ... ... жаңа міндеттер қойып отыр. Ол жұмыс орнында және ... ... ... ... ... ... алатын орындаушының тұлғасын қалыптастыру, оқушының өз бетінше
шығармашылықпен қызмет етіп, тез өзгеретін ... ... ... ... дегеніміз – адамның белсенділігі мен дербес іс-
әрекетінің ең ... ... ол ... ... ізденіс сабақ арқылы көрінеді. Әр
мұғалімнің алдына қойған мақсаты болады. Сол ... жету үшін әр ... жол ... Бұл ... орындалуы көптеген оқу бағытын анықтауға
себебін тигізеді, оқылатын материалды толық меңгеруді қамтамасыз ... ... – жаңа ... ... ... оқыту мақсатына жетудің тиімді жолдарын көрсетеді. Өз ... болу үшін тек жаңа ... білу ғана ... ... өте ... ... болу – ... заман талабы. Әсіресе, күнделікті
сабақта жаңа технологиялар туралы жалын түсініктермен қарулана ... ... ... ... ... ... ... меңгеру – өзекті міндет.
Технология – қайсы бір ... ... ... ... жиынтығы.
Педагогикалық технология – Б.Т.Лихачев бойынша оқыту мен тәрбиелеу
құралдарын, ... ... ... ... Ал Б.Я.Беспалько оны оқыту үрдісін жүзеге асырудың мазмұндық
техникасы, ... іске ... ... жүйе ... ... ... ... басшылыққа ала отырып, төмендегіше
тұжырымдайды:
• Педагогикалық технология – ... ... ... ... ... – танымдық белсенділік, білім алуға деген
ұмтылушылық оқушылардың тарапынан болады.
... ...... ... деңгейінде, барлық пәндерде
қолдануға болатын әмбебап құрал. Олар бағдарлы ... ... ... ... ... (И.П.Волков), ұжымдық оқыту
технологиясы (А.Ривин, В.Дьяченко), тұлғалық ізгілендіру ... ... ... технологиясы (Ильин),
перспективалы оза оқыту (С.Н.Лысенкова), дамыта ... ... сын ... ... мен ... ... технологиясы
т.с.с.
Педагогикалық технологияның көп түрлі болуына қарамастан, олардың іске
асуының екі жолы ... ... ... ... ... ... Тәжірибемен жүзеге асуы (Ильин, Шаталов, Лысенкова)
Педагогикалық технологияның негізі:
• Жаңашылдығы, жаңа педагогикалық ой
• Педагогикалық, психологиялық ғылым
• Озат тәжірибе
• Отандық, ... ... ... ... ... ... ... жолдар көп, тиімдісін таңдай білу ғана нәтижелі
болмақ. «Жаман ... ... өзі ... ... ал ... ... оқушының
өзін ізденуге жетелейді» деген Дистервег сөзін басшылыққа ала отырып, оқушы
ізденуге жол ашу, бағыт беру – ... де алға ... ... бірі ... сол мақсатқа жету үшін өз сабақтарымда Қ.Бітібаеваның «дамыта оқыту»
технологиясы, С.Н.Лысенкованың «Перспективалы оза ... ... ... ... ... ... алынған «Оқу мен Жазу
арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту» ... ... ... ... ... “Педагогикалық технология – практика жүзінде
іске асатын педагогикалық жүйе жобасы” В.П.Беспалько.
«Инновация» термині ... ... ... да ... ... аңдатады. Педагогикалық процеске байланысты бұл түсінік оқу және
тәрбие жұмыстарымен ... және ... ... ... ... ... әдістері мен формаларына енген, енетін
жаңалықтарынан хабар етеді.
Инновация ... ... ... ... ... жүйеге өзгеріс
беретін құрал. Жаңалығы болмаған инновация мәнсіз. Инновациялық маңызға ие
болмаған жаңалық іс-әрекет ... ... ... ... ... ... теория. Басқарудағы жаңалықтар мен инновациялар әрқилы даму,
тіршілік сатылары мен қисыны ... ... Өз даму ... ... кезеңдерден өтеді: идеяның туындыдауы, мақсат ... ... ... және ... ... келтіру, жаңалықты іске асыру,
тарату және тоқырау. Инновациялардың іске асып бару кезеңдерден ... ... ... ... ... ... іске ... тарату,
тоқырау.
Жекеленген басқарым инновацияларының жиынтығы мектепті басқарудың
жалпы инновациялық процесін ... ал ол өз ... ... ... ... ... жүріп жатқан кең ауқымды инновациялық
кешендердің құрамынан орын алады.
Инновациялық ... – бұл ... ... өз ... ... ... ... нақты да соны ауқымды бірлігі. Мектеп ... да осы ... кең ... ... ... мен ... өріс алған жағдайларда оқушылардың да,
педагогтардың да тұлғалық бой ... өз ... іске ... ... белсенді даму арнасына түседі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... процесс
нәтижесі – қолданымға енген теориялық та, ... та жаңа ... бұл ... ... автор, дайындаушысы, зерттеушісі, пайдаланушысы
және насихаттаушысы сипаттарын бірдей ... Ал бұл ... ... ... соны ... ... идея, технология, әдістеме және
озат педагогикалық тәжірибелерді қандай мақсатқа орай бағалауды және кәсіби
іс-әрекетте ... ... ... мәдениет, білімнің бүгінгі даму жағдайында педагогиклық іс-
әрекеттегі инновациялық бағыттардың қажеттігі бірнеше шарттардан ... әр ... оқу ... ... беру ... ... оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру технологияларының жаңалануы;
– білім мазмұнының күшті адамилық сипат алуы;
– оқу пәндері ... ... ... ... ... жаңа ұйымдастыру формалары мен технологияларын ұдайы
іздестіруді қажет ететін жаңа оқу ... ... ... ... жаңалықтарды меңгеруі мен
қолдануының өзіне болған қатынастар сипатының ... ... ... оқу ... ... экономикаға бет бұруы;
– жоғары оқу орындары, олардың арасында мемлекеттік емес білім
ордаларының құрылуы.
Күнделікті ... ... ... ... ... ... енгізілудегі ұсыныстардың күрделігі және тыңғылық дәрежесімен,
сондай-ақ мектеп мұғалімдерінің ... ... ... ... ... ... жасай отырып, мектептегі инновациялық процесті
басқаруда осы қызметтің негізгі бөлімі ұжымдық талқыға ... ... ... өте ірі ... ... әдіспен дайындалады.
Нақты бағдарлама түзіліп, онда ұжымдағы ... мүше ... ... ... Сонғы нәтиже болжамы түзіледі. Көзделген
мақсаттың іске асуы ... ... бір ... ... жақсылана
түсуі қамтамасыз етіледі.
Инновациялық процестерді басқаруда нәтижеге ... ... ... маңызға
ие. Бақылау экспериментінде қойылған міндеттер:
– жеткен ... ... ... ... ... іс-әрекет
процестерін реттеуге байланысты жұмыстар жүргізу үшін қажетті тұжырым
жасау;
– ұжым кейіпі мен ... ... ... ... процестің біршама қатысушыларың қызметтері мен ... баға ... ... ... ... – мақсатты бағдарламаға сәйкес инновацияларды басқару
нәтижелерін бағалау және ... ... ... ... орай ... ... процесс қатысушыларын ақпараттандыру мен
ынталандыру үшін тура және кері ... ... ... Мектепті
басқару сол мекеменің бұдан былайға тіршілік нәтижесіне ... ... ... типін білуі және олардың ерекшілігін ескеру
мұғалімнің басты міндеті болып табылады. ... ... ... үш ... ... Ата-аналардың психологиялық-педагогикалық білімін көтеру.
2. Ата-аналарды оқу-тәрбие процесіне араластыру;
3.Ата-аналарды мектепті басқару процесіне ... ... ... ... ... ... төмендегі 3-
суретте көрсеттік.
Педагогикалық білім ... ... ... ... ... ... Ол ата-аналарды белгілі біліммен
қаруландырып, педагогикалық ... ... жас ... ... ... ... мектеппен байланысын күшейтеді.
Лекция – тәрбиенің түрлі мәселелерін және мәнін ашады. Ең жақсы лектор
мұғалімнің өзі. Ол үшін ... ... ... қамқорлығын білуі
қажет. Лекцияда тәрбие құбылыстарына ... ... ... ... себептерін, жүзеге асыру шарттарын, механизмін,
психикасының даму ... ... ... ережесін білуі шарт.
Лекцияға дайындалуда оның құрылымын, ... ... ... цифрмен берілуі керек. Сонымен қатар лекцияда отбасы тәрбиесіне
тірек жасалуы тиіс. Лекция барсындағы әдіс – ... ... ... ететін әңгіме, қызықты әңгіме болуы тиіс.
Лекцияның тақырыбы: түрліше, қызықты және ... ... ... шарт.
Мысалы: «Оқышылардың күн тәртібі», «Өзін-өзі тәрбиелеу деген ... ... ... ... ... ... және табиғат», «Өнер және
балалар өмірі», «Отбасындағы ... ... ...... ... ... ... қаруландыру, тереңдету.
Конференция ғылыми-практикалық, теориялық, ... ... ... ... бір рет ... ... белсенді қатысуы үшін
тыңғылықты дайындығы болуы шарт. Бұған ... ... ... ... концерттер ұйымдастырылады. Конференция ... ... ... ... ... ... тақырыптарда өткізіледі. Жақсы материалды жинау үшін ... ... ... ... сөзімен ашылып және сынып жетекшісінің сөзімен
жалғастырылады. Қысқаша ата-аналардың отбасындағы тәжірибесі ... ... ... ... 3-4 ... ... ... кім сөйлегісі
келеді, оларға мүмкіндік беріледі. Соңында қорытынды сөз беріледі.
Практикум – ата-аналардың балаларды ... ... ... ... ... ... тиімді
әдіс-тәсілдерін таңдау, ата-аналардың ... ... ... педагогикалық сиутацияда ... ... ... ... ... ... ата-анамен мектеп арасындағы
қарым-қатынасты реттейді.
Ашық сабақ ата-аналарды пәннің жаңа бағдарламасымен таныстыруда, оқыту
әдістемесін, мұғалімнің талаптарымен таныстырады. ... ... ... көп ... ... ... бір рет ... қатысуға мүмкіндік
беруі қажет. ... ... ... ... оқу ... ... түсінбеушілігі және білімінің жетіспеушілігінен
туады. «Мама, папа, мен – спорттық отбасымыз», ... ... ... ... ... балаларын жан-жақты білуіне көмектеседі.
Педагогикалық дискуссия – педагогикалық мәдениетін көтеретін қызықты
формалардың бірі. Пікір сайыстың ... ... ... ... ... мен құбылыстарды жан-жақты талдап, тәжірибесі мен дағдыларына
сүйеніп ... ... ... ... сәтті өтуі дайындық
жұмыстарына байланысты. Бір ай бұрын болашақ ... ... ... ... ең жауапты кезеңі пікір таластың тууы болып
табылады. Бұған жүргізушінің басқаруы жетекшілік жасайды. Ол ... ... өзі ... ... Алдын ала регламент, барлық ... ... ... ... ... позициясын ұсынады.
Диспуттың соңында ... ... ... ... ... кез ... құрметпен қарау керек.
Қазіргі кезде де отбасымен жеке жұмыстар, әр түрлі ... ... ... ... отбасының өте қиын және керісінше сәтті
шешіліп жатқан мәселелерін де көзден таса ... ... бірі ... қалып отыр. Бірлестіктің қандай түрлері бар,
соларға тоқталайық.
Әңгімелесу – жеке және топпен ... Екі ... да ... ... ... нені анықтау керек, не үшін көмектескіміз келеді. Әңгіме
мазмұны әңгімелесушіні толғандыратындай, ... үшін мәні бар, ... болу ... Педагог тек өзі ғана сөйлемей, ата-ананы да тыңдай ... ... ... және ... ... ... Жалпы жиналыс
жылыны 2-3 рет өткізіледі. Мұнда келесі оқу жылының міндеттері, ... ... дене ... және ... сауықтыру мезгілі т.б.
талқыланады. Мұнда дәрігер, заңгер, балалар ... ... ... ... негізгі мақсаты – отбасы тәрбиесінің
тәжірибесімен алмасу. Ата-аналар алдын-ала баяндама дайындайды, ... ... сөз ... көмектеседі. Мұнда маман да сөз сөйлей
алады. Оның сөзі ... ... ... бір бастауыш мектептің
қабырғасында өтуі мүмкін, бірақ қалалық және аумақтық масштабтарда ... Ең ... ... ... маңызды болуы керек («Баланың
денсаулығына қамқорлық»). Конференцияда баланың, ... ... ... материалдар, педагогикалық шығармалар дайындалады.
Бастауыш мектеп қызметкерлері мен отбасы мүшелерінің бірлескен концертімен
аяқтауға ... ... ... қатыстыру үшін көшпелі
кітапханалар ұйымдастырылған. ... ... ... ... «Қайырымды істер күні», ... мен ... ... ... мектептің міндеттерінің бірі болып балаларды мектепке
даярлау саналады. Мектепке даярланудың нәтижесі - ... ... ... ... ... дайындық сапасына байланысты. Бастауыш
мектептерде жалпы және ... ... ... ... отбасына бару – отбасын зерттеуге, ата-анамен байланыс
орнатып, тәрбиенің жағдайларын шешуге көп ... ... ... ... ... ... алу ... және кездесудің мақсатын
анықтап алу керек. Баланың үйіне бару - қонаққа бару. Яғни ол өте ... ... бару ... Ескерту, наразылық шағымды, ата-анаға, тұрмыстық
шаруашылыққа деген наразылықты ұмытқан жөн, кеңесті де ... ... ... ... ... ... Үйдің табалдырығын аттай сала,
педагог отбасындағы атмосфераның (кім қалай қарсы алды, көтерілген ... ... ... ... ... ... Баланың да көңіл-күйі мен іс-
әрекеті (көңілді, үнсіз, жайдары, ... ... ... ... көмектеседі.
Ашық есік күні бір жылға жоспарланады. Ата-аналар ... ... және ... ... ... ... ... жұмысының
ерекшеліктерімен таныстырып, қызықтырып, қатысуына мүмкіндік ... ... ... ... экспедиция сияқты жасап өткізуге болады. Бастауыш
мектептің жұмысының үзіндісін кинофильмдер арқылы көрсетуге ... ... ... ... ... отбасылық тәрбие соншалықты
толық және тиімді болып жатқан жоқ. Сондықтан да көптеген елдерде отбасының
педагогикалық мәдениетін көтеретін, ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық
мәдениеттілігін көтеру мақсатындағы педагогикалық-психологиялық білім беру
- отбасы мен ... ... ... байланысты тудыратын бағыттардың
бірі болып саналады. Шынында да, ... ... ... білім біру көптеген ... ... ... ... ... және ... ... әйгілі шығармалар арқылы жүзеге
асырылуда.
Консультация. Әдетте консультация жүйесі жеке ... ... бір ... ... ... концультацияға бірдей мәселелері бар
немесе керісінше тәрбиелеуде табыстарға жеткен ... ... ... бар ... әр ... ... ата-аналарын шақыруға болады. Мақсаты
– белгілі бір білім, біліктілікті ... ... ... ... ... ... Консультацияны өткізу түрлері әр түрлі
(маманның талқыланған ... ... ... материалдарын талдау,
мысалы, «Өлеңді балалармен бірге қалай жаттауға болады» атты тақырыпта).
Ата-аналар, әсіресе жастар баланы ... ... ... ие
болуды қажет етеді. Оларды мақсатқа бағытталған ... ... ... ... ... оқытудың тәсілдері мен әдістері туралы
айтып беруге және көрсетуге мүмкіндік береді: кітапты ... оқу ... ... ... ... ... әңгімелесу, баланың қолын
қалай жазуға үйретуге болады, ... ... ... ... ... мектеп арқылы ... ... ... ... ... ... бағытталған болу ... ... ... мұғалімінің отбасымен жұмысының ерекшелігі ерте
жастағы баланың психофизиологиялық ерекшеліктерінен көрінеді: баланың ... өз ... ... және ... ... ... ... әдістері мен тәсілдерінің ауыстырылуын талап етеді.
Ата-ананың психо-педагогикалық білім алу мазмұнына өмір ... ... ... ... оның ... ... ... жасауды
кірістіру қажет. Баланың қоғамдық тәрбие ... ... ... ... ... күн ... ... гимнастика жөнінде
сипаттаманы тек қана мұғалім емес, сонымен қатар ... ... ... де ... және де бұл ... сипаттамалар мен
кеңестер жалпы балалар туралы емес, нақты ... ... ... ... ... бастауыш мектепті білім беру процесін байытатын ... ... ... ... ... ... отыр. Ең алдымен, бастауыш
мектепті дәстүрлі шеңберден шығарып, ата-аналар және ... ... үшін ашу ... ... ... ... бастауыш мектептегі
білім беру ісіне өз үлестерін қосып, балаларының ... ... ... ... апасы-суретші, ол бастауыш мектепке рахаттанып келеді де,
өзінің ... ... ... ... ... ... салу ... меңгеруге көмектеседі. Ал жаңа жылда
балалардың сурет көрмесін ұйымдастыруға болады. Ерболдың ... ... оның ... мен ... ... ... ... әңгімесі
бастауыш мектептің қызметкерлері үшін де, балалар үшін де өте ... Бір күні ... ... ... ... алып ... де, ол
ойыншықтар жөндеу үшін балалардың бригадасын ұйымдастырды. Тапсырыстар
тіпті басқа топтардан да ... ... ... ... ... етіп, балалар да
көп нәрсеге үйренді.
Ата-аналар мен отбасы мүшелерін бастауыш мектептегі білім беру ... ең ... ... үшін ... Және ол тек қана ... жаңа
нәрселерді үйренуі үшін ғана емес, бастысы-балалардың ... өте ... ... ... ... ... ... жандар, яғни, әкесі, шешесі,
ата-аналарының сүйіспеншілікпен, ризашылықпен қарауы. Одан да маңыздысы әке-
шешенің ... ... ... ... ... Бұл ... ... үшін маңызды, себебі олар ... ... ... үшін қажет
екендігін сезінгісі келеді. Педагогтардың әрбір тәрбиеленушінің отбасын
жақсы білуге, оның күшті және әлсіз ... ... ... ... ... көмегін көрсетуге, ал кейде жай ғана үйренуге мүмкіндіктері бар.
Сонымен, бірлестік ... шешу үшін ... ... психо-
педагогикалық білім алуына қатысуы: отбасын зерттеуі, бастауыш мектептегі
білім беру ... ... ... ... етеді. Жас отбасы
мектептері, жас ата-аналар клубтары, демалыс күнгі отбасы клубтары, ... ... ... ... ... тәрбие тақырыбындағы журналдар
кеңінен таралып келеді.
Бастауыш мектептің ... ... ... және ... ... болып табылады. Ол ... мен ... ... отырып, балаға отбасында да, бастауыш
мектепте де бірдей жүйе орнықтыруға ... ... әр ... ... бұл ... ... мектептің
барлық ұжымын және отбасы мүшелерін кірістіргенде ғана ... ... ... жетуге болады. Сонымен осы айтылған тұжырымдарымызды
эксперименттік жұмыста дәлелдеуге тырыстық. Бұл ... ... ... ... ... тринг өткіздік. Сорл сияқты ата-аналармен тест сұрақтары
бойынша сұраулар алынды.
Ата-аналармен төмендегідей лекция жүргіздік.
Тақырыбы: қиялы және оның бала ... ... ... ... ... Кіші мектеп жасындағы балалар өміріндегі теледидардың
орны, біздің қиын балалар ... ... ... ... ... ... ... жұмысының қазіргі жағдайы
Біз зерттеу жұмысымызды №123 мектепте жүргізе отырып, ...... ... ...... ... Бастауыш сынып
мұғалімінің ата-аналармен ... ... тек ... онда ... оқу ... ... ... байқадық.
Іс құжаттарында жоспар бойынша тек 8 наурыз, наурыз, 1 мамыр, жаңа ... ғана ... ... ... ... Ата-
аналармен әңгімелесу тек сыныптың 50% оқушыларымен жүргізіледі. Қалған ата-
аналар түрлі себеппен балаларының тәрбиесі және оқу әрекеті ... ... ... ... ... оқушыларыының үйіне
баруы ол да жеткіліксіз ұйымдастырылған. Ол тек 1-сыныпқа қабылданған кезде
және қолайсыз ... ... Сол ... ата-аналардан сауалнама
алынды.
Құрметті ата-аналар!
Сіздердің отбасыдағы өмірлеріңізде салтанатты сәт туындап отыр.
Сіздердің сәбилеріңіз өмір ... жаңа ... ... тұр, ... сол баспалдақпен балаларыңыздың сенімді де байсалды көтерілгенін
қалайсыздар. Біздің ортақ міндетіміз оның ... ... ... ... табылады. Сіздің бастапқы қосар үлесіңіз – балаңыздың дамуы ... ... ... сауалдарға әділ жауап беруді өтінеміз.
- Бала тәрбиелеумен байланысты сізде қандай қиындықтар туды?
- Бала тәрбиесіне ... ... ... ... ... ... өз бұрышы бар ма?
- Оның бұрышы қалай жабдықталған?
- Ол қандай ойыншықтарды ұнатады?
- Сіздің ... ұзақ ... ... ... ала ... ... бірге ойнайсыздар ма?
- Сіздің балаңыз тосын сыйлық алғанды ұнатады ма?
- Өз ... сіз ... ... Сіз ... не үшін мақтайсыз?
- Сіз балаңызды жазалайсыз ба?
- ... не үшін және ... ... Сіздің отбасыңызда қандай мерекелер дәстүрлі болып саналады?
- Балаңызға мерекенің қай сәттері ұнайды?
- Сіз оны отбасы үшін мерекелер мен ... сый ... ... ... ... ма?
- Оған отбасыда қандай тапсырмалар мен міндеттер жүктелген?
- Балаларыңыздың достары бар ма?
- Сіздің балаңыздың достары үйіңізге келуге ... бар ... Сіз ... ... ... ... атап айта ... Балаңыздың қандай ұнамсыз қасиеттерін жойғыңыз келеді?
- Мектепте бір жыл білім алғаннан кейін ... ... ... Сіз балаңыздың сыныбының өміріне қалай қатысасыз?
- Балаңыздың тәрбиесінде неден аулық болуды қалайсыз?
- Болашақ сынып жетекшісіне қандай ... ... ... сынып жетекшісінде болуы тиіс, ата-
аналардың жауабын тек олар талдай алады. Ең ... ... ... ... баланың пайдасына шешіледі. Сыныппен жұмысты жоспарлауда ата-
аналармен кеңес, ал ... жеке ... ... ... ... ... өңдегенде төмендегідей қорытынды шығарылды:
3-кесте. Мұғалімдердің ата-аналармен жүргізген жұмыстары ... ... ... ... ... деңгей |Төменгі деңгей |
| |Э.д |Э.к |Э.д |Э.к |Э.д |Э.к ... |25% |42% |26% |34% |49% |24% ... | | | | | | ... тобы |23% |25% |25% |28% |52% |47% ... ... ... ... жаңа формалары төмен
екендігі, ата-аналардың балаларды оқыту-тәрбиелеу жөніндегі түсініктері
жеткіліксіз, ... анық емес ... ... ... ... біз ... жұмыстарын жүргіздік. Оның мазмұны
төмендегідей болып шықты. Ата-аналармен жүргізілген ... бірі ... ... ... ... ерекшелігі
Мақсаты: Ата-аналарға өздерінің балалары туралы білім беру және оны ... ... ... ... ... ... барысы:
Кішкентай адам мектепке барғалы тұр. Оның болашақ жолы ... ... қиын да ... ма, әлде жеңіл де көңілді ме? Бұл жолда оған қол ... ... ... ... ме, әлде ол ... көріп, өз күнін өзі
көреді ме?
Бұның бәрі сынып жетекшісінің осы ... ... ... ... ... кең білімді болғанына байланысты. Дәл осы ... ғана ... ... ... жұмысы басталады.
Қазіргі алты (жеті) жастағы баланың өмірі күрт өзгеруде. Мектепке
барған сәті оның ... ... ... құрбыларымен қарым-қатынасы,
араласуы, тіршілігі - кішкентай оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде орындалатын жаңа
талаптары пайда ... ... ... - ... ... ... жағынан кіші оқушылар екінші дөңгелену кезеңін бастайды:
балалардың бойы өсуі ... ... ... ... ... дами ... баланың барлық мүшелері өсе бастап, бұлшықет
күші жоғарлайды.
Осы жаста балалардың жүйке жүйесі ... ми ... ... ... және ... функциялары күшейеді. Кіші мектеп
жасындағы баланың ми салмағы үлкен кісінікіне едәуір жетіп қалады, яғни ... ... ... ... 1400 ... ... ... Баланың
психикасы өзгеріп, дами бастайды. Даму мен орнында тұрып қалу процестерінің
қатысы ... Даму ... ... қалу ... басым болады,
өйткені бұл балалардың даму деңгейі өте жоғары деңгейде: сезім ... ... дәл де ... бола бастайды. Мектеп алды топ балаларымен
салыстырғанда бұл балалардың түсті сезу ... ... ... сезуі- 50%-ға көтерілсе, көру қабілеті - 80%-ға ... ... оқу ... ... ... құрылып, баланың
интеллектуалдық дамуы 6 жастан 9 ... ... ... Мектепке
барғаннан бастап баланың дамуы 4 түрлі қызметпен анықталады: оқу, еңбек,
ойын және қарым-қатынас, бұл ... ... әр ... осы ... жасында бөлек орны бар. Осы кезеңде оқу қызметі енді басталуымен
қатар оның дамудың ... ... айту өте ... ... да есте ... егер оқу ... бірінші күндерден бастап жүйелі де мақсатты
ұйымдасса, үлкен сыныптарда оқушы оқу ... ... ... ... оқу қызметінің негізі - ол оқу әрекеттерін ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінен
оның бүкіл білу процестері қайта құрылады. Бұл қайта құрылудың мәні ... ... сай ... ... көрінеді. Педагог
сабақтарын оқушыларға ұзақ уақыт мұқиятты, ... да ... ... есте ... ... ... ... Психологтардың
дәлелі бойынша кіші сынып оқушылары қиындау бағдарламаларды да меңгереді
деген және ол үшін төмендегі талаптарды сақтау ... оқу ... ... ... да ... болуы тиіс;
- бала оны оқып білуге даярлануы қажет;
- бала оқуға қабілетті болуы керек.
Бастауыш мектеп педагогінің жұмысында ... оқу ... ... білу ... ... ие ... Бастауыш сынып та оқушының ... ... ... Оқу ... ... ... ... Егер педагогтың сабақта қалыптастырған еңбек әрекеті мен ... де ... ... ... ие ... еді.
Егер де әр мұғалімде өзінің жеке қабырға ... ... ... іліп қойса, жақсы болар еді. Мысалы:
- берілген уақыт ... 10 ... ... 10 ... және ... аса ... жыл мезгілдерін атап, оларға талдау жасау.
Бұндай мәлімдемелерді ата-аналарға көрсету өте қолайлы. Өйткені
баламен үйде жұмыс ... ... ... ... ... ... орта мен ... қарым-қатынас әсер етеді.
Үлкендер, мұғалімдер, ата-аналар білімнің ұйытқысы ... ... ... ... үшін ... ... ... үшін, үйренісу
қиындықтарын жеңу үшін ұжымдық жұмыстың әр ... ... ... ... ... және ... тыс уақытта қызықты және түсінікті болса, онда
оқушылар салыстыру, қарым-қатынас, кішкене шешім қабылдауды сияқты ... ... ... болады. Бұндай оқушылар тек сұраққа ғана ... ... ... ... олар ... қоюға, қате жасамауға, өз ... ... алда ... ... ... ... ... келгеннен кейін олардың ойындары да өзгереді. Өзгеру себебі,
мектепте алған ... жаңа әдіс ... ... ... балаларға қозғалыс ойыны ұнаса, онда ... ... ... ... ... ... қызықтырады. Сынып жетекшілері
ойынның 1-ші орында тұруын ұмытпауы керек. Мектептен тыс жұмыстар ойынмен
байланысуы ... ... яғни ... ... ... ... ... тиіс. Көптеген ата-аналар балаларын мектепке бергеннен кейін
оларды «есейді» деп ... Бұл ой ... ... ... ... ... қабілеті мен ой-өрісінің дамуына ата-аналар да
мұғалімге көмекші болуы керек.
Баланың жеке дамуына оқу, өзара ... ... де әсер ... ... ... яғни 5-ші ... жеке тұлға болады.
Кішентай оқушылар үлкендерге, мұғалімдерге сенеді және оларға
еліктейді. ... ... ... беру үшін ... ... ... деп ... Егер де мұғалім оқушыны мақтаса, онда оқушының
мотивтік дәрежесі ... ... ... ... ... ... Олардың сыныпта құрбыларымен, көшеде, топта өзара әңгімелесулері,
яғни баланың жүрген ... ... Бала ... ... ғана ... мектепте әр түрлі мұғалімдер (ағылшын, музыка, дене шынықтыру т.б)
бар.
Бастауыш сыныптың сынып жетекшілері әр ... ... ... ... ... ... ... ашулы екендігін көрсетеді. Баланың
қорқыныш сезімі - қорқақтықты, момындықты, ... ... ... ... - ... ... ... білдіреді. Бұндай оқушылардың ... ... Бала ... ... « болмайды» деген сөздерді көп
естиді. Бұндай сөздер баланың дамуына психологиясына әсер ... ... ... ... «сен ... ... сөзді естиміз.
Бастауыш мектеп мұғалімі көбінесе оқушылардың тіл ... ... ... сотқарлығымен қиындық келтіреді. Олармен
жеке жұмыс өткізу керек. Яғни олардың ... ... ... ... ... ... жиналыстың сценарийнен мысал
келтірейік.
Тақырыбы: Баланың жеке тұлғасының дамуындағы ... ... Бала мен ... үшін ... мәнін анықтау
2. Бала және ата-анамен алынған сауалнама бойынша проблеманы
анықтау және ... ... ... ... ... ... ... қанша рет сөйлесесіз?
2. Баланың өзіәнен сабағының үлгерімі, достары, мектептен тыс достары,
көрші балалардың аттарын сұрайсыз ба?
3. Сізді ... ... ... ... ... ... ... Адам өміріндегі қарым-қатынастың ролі
5. Отбасындағы баланың қарым-қатнасы
6. Мұғалімнің хабары және арнаулы әдебиеттер бойынша ... ... ... ... ... ... ... ата-аналармен жұмыстың инновациялық формаларын
бастауыш мектепте көбірек өткізілсе, онда ... ... ... жаңалықтар болады.
Қорытынды
1. Баланың өз ата-анасы тарапынан ... оның ... ... ... ... оның адами қадір- қасиетінің
сыйлануына құқығы бар. Бала ата-ана билігіне ... ... ... емес,
өзіндік құқық субъектісі ретінде қарастырылады.
2. Бастауыш сынып мұғалімі ата-аналармен ... ... ... онда тәрбиелеу тиімді болады.
3. Ата-аналардың психологиялық-педагогикалық білімін көтеру ... ... ... ... деп санаймыз.
4. Бастауыш сынып мұғалімі, ата-ана және бала үш одақ ... ... ... ... жұмыста психологтар, социологтармен бірлескен жұмысы
қажет деп санаймыз.
Пайданылған әдебиеттер тізімі
2. Ақназаров Б., ... Ж., ... Р. ... ... мәселелері. Алматы, Мектеп, 1986. – 10б
3. Айтмамбетова Б.Р., ... А.А. ... ... ... ... 1994.
4. Бегданова О.С. Петрова В.И. Бастауыш кластардағы тәрбие жұмысының
методикасы. Алматы. Мектеп, 1980. –185 б
5. Амантурлин Ш. Мұғалім және ... ... ... 1978. – 90 ... ... С., ... Т.Н. Мектептегі кластан тыс жұмыстар
Алматы 1969. – 110 ... ... С. ... ... ... сыныптан тыс оқу-тәрбие жұмысы
арқылы дамытудың педагогикалық негіздері: ... ... ... ... 1999. – 24 ... Ақбердиева Д.Ф. ... ... ... ... образа жизни у школьников в процессе ... ... ...... ... ... М.К. Қазақстан мектептерінде оқушылармен жүргізілген
сыныптан тыс ... ... ... ... жж.) : ... ... – Алматы, 2002. – 27 б
10. Абдуллина О.А. Общепедагогическая ... ... в ... ... ... ... для ... пед. инс-тов– М.,
Просвещение, 1979. – 208 с.
11. Азаров Ю.П. ... ... – М., ... 1965. – 250 ... Гоноболин Ф.Н. Книга об учителе. – М., Просвещение, 1965. – 260 с.
13. Кузьмина Н.В. Очерки ... ... ... – Л.: Изд. ... Унив-
та., 1967. – 183 с.
14. Кан-Калик В.А.., Никандров Н.Д. ... ...... 1990. – 144 ... ... В.А. ... ... учителя советской школы в
процессе профессиональной подготовки. – М.: Просвешение, 1967–266 с.
16. Щербаков А.И. ... ... ... ... ... ... педагогического образования. -М.: Просвещение, 1967 с.
17. Дурай-Новикова К.М. Проблемы и ... ... ... ... к педагогической деятельности» в систме подготовки
учителей// Теория и практика ... ... ... ... ... – М.: МГПИ ... 1984. – с.51-59.
18. Хмелюк Р.И. Профотбор и ... ... ... ... ... дис. ... д-ра пед. ... – Л., ... с.
19. Хмель Н.Д. ... ... ... ...... ... 1998. – 320 с.
20. Сабыров Т.С. Болашақ ... ... ... – А., ... ... Қазақстанның білім
академиясының баспа кабинеті, – 1999. – 248 б
21. Успанов К.С. ... ... ... общительности как
профессионального значимогокачества будущего ... ... 1985 – 360 ... ... Қ.Қ. ... және мектеп //Қазақстан мектебі. – 1992. № 2
23. Нұрғалиева Г.К. Психолого-педагогические основы системы ценностного
ориентирования ... ... ... наук. –Л., 1993. –373 с.
24. Аймағамбетова Қ.А.Бастауыш ... ... ... ... ... ... Жазушы.- 2006 – 24 б
25. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан 2030 ( Ел ... ... ...... Аян ... 2000. –32 б.
26. Кукушин В.С., ... А.В. ... ... /Под общ. Ред. ... – М.: ИКЦ , 2005. – 592 ... Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Шиянов Е.Н. Педагогика: учеб. пособие ... ... – М., 2002. – 512 ... ... ... ... ... моделирования: Учебно
методические пособие. –, 1994 – 250 с.
29. ... Р. ... ... ... мол. – ... - ... Бозжанова К.Т. Оқушылармен жүргізілетін кластан және ... ... ... ... ... ... В.В. ... деятельности классного руководителя в
гуманистической ... ... ... //Классный
руководитель. – 1997. – №2. –16-17 ... ... Н.Е. ... воспитанности: педагогические методики. –
Краснодар, 1993. – 273 с
33. Созонов В.П. ... ... ... в ... М. Центр
педагогический поиск, 2000 – 160 с.
34. Дереклеева Н.И. Научно-исследовательская деятельность ... в ... – М.: ... – М., 2000 –143 с
35.Дереклеева Н.И. Классный ... ... ... – М.: ... – М., 2002. – 217 ... Рожков М.и., Байбородова Л.В.,Организация воспитательного процеса в
школе. – М., 2000. – 258 с
37 Бердяев Н.А. ...... 1949. –143 ... Ежеленко В.Б. Методы ... в ... ... – СПб., 1992. – 129 ... Паркинсон К.Н. Дети, как их воспитывать / К.Н.Паркинсон. – М., 1993.
40. Сидоркин А.М. Методы воспитания // Магистр. – 1992. – №1. – 23-28 ... ... ... о себе и о ... ... Н.П.Лукина, Г.В.Пенкова,
Н.И.Эдиасберг. СПб., 1996. – 152 с
42. Скегина Н.Г., Авраменко Н.Н., ... Н.К. ... ... для ... ... школ по ... ... ( начальные классы). – М.: Педобщество, 2001.
43. Решетников П.Е. ... ... ... в начальных
классах.– М.: ГИЦ Владос, 2001. – 183 с
44. Шапиро Н.А. ... ... ... ... год. – СПб.
2000. – 132с
45. Макаренко А.С. ... ... ... ... // ... М., 1983. т. 1 – 512 ... Гордина Л.Ю Спутник классного ... – М., ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ мақал-мәтелдерінің бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын дамытудағы ролі41 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Тәрбиенің негізгі бағыттары4 бет
Балалар мен жасөспірімдерді физикалық тәрбиелеуде медициналық бағалау.21 бет
Баланы еңбекке тәрбиелеудегі ата-ананың біліктілігі28 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын адамгершілікке тәрбиелеуде халық ертегілерін оқыту процесіндегі ролі58 бет
Бастауыш сынып оқушыларын тәрбиелеуде Абай шығармаларының маңызы50 бет
Бәсекеге қабілетті ұрпақ тәрбиелеуде балабақшадағы тәрбие16 бет
Гуманистік білім беру парадигмасының рухани адамгершілік тәрбиелеудегі рөлі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь