Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны атқарудың ерекшеліктері

Мазмұны:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1. Тарау. Бас бостандығынан айыру жазасы . жазаның бір түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.12
1.1. Қылмыстық жазаның түсінігі және мақсаты
1.2. Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаның түсінігі және оны атқарудың арнайы міндеттері

2. Тарау. Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны атқарудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13.34

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35.38
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Заң факультеті
қылмыстық құқық және
криминология ... ... Бас ... ... ... ... атқарудың ерекшеліктері
Орындаған: күндізгі оқу
бөлімінің 4 курс студенті
Кукебаев С.A.
Ғылыми жетекшісі:
з.ғ.д., проф. Ағыбаев А.Н.
Жұмыс қорғауға жіберілді
“____” ___________2006 ж.
каф. меңгерушісі: з.ғ.д.,
проф. ______Ағыбаев А.Н.
Алматы, ... ... ... құқықтың, қылмыстық атқару құқығының маңызды,
өзекті мәселелерінің бірі бас бостандығынан айыру түріндегі ... ... ... ... ... екі ... тараудан, қорытындыдан және
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Жұмыста қылмыстық құқық теориясындағы жазаның түсінігі, ... ... бере ... бас ... ... ... ... түрлері қарастырылған.
Жұмысты жазу барысында тиісті нормативтік құқықтық актілер, тақырып
бойынша ... ... мен ... ... ... қолданылған негізгі түйінді сөздер: жаза, жазаның
мақсаты, әлеуметтік әділеттілікті ... ... ... ... ... ... түзеу мекемелері, режим және т.б.
Кіріспе
1997 жылы қылмыстылықпен күрес барысында отандық заңнамаларда
елеулі ... ... 1 ... 1998 ... бастап Қылмыстық кодекс
күшіне енді де, ескі 1959 жылғы ҚазССР-нің Қылмыстық кодексіне қарағанда
жаза және ... - ... әсер ... ... шараларының жүйесі, оларды
қолдану тәртібі және жауаптылық пен жазадан босату негіздері мен ... ... ... аталған ережелер өзінің жалғасын 13 желтоқсан 1997 жылғы
Қазақстан Республикасының Қылмыстық - атқару кодексінде жалғасын тапты.
Жаңа ... - ... ... ескі ... ... қана қоймай, қылмыстық жазаларды атқаруды заңдық реттеудің шеңберін
ұлғайтты. Мысалы, алғаш рет бірыңғай кодификацияланған ... ... ... ... - атқару шараларының барлық түрлерін атқару және өтеу
сұрақтары, қылмыстық - ... ... ... мен ... ... ... арнайы баптар мен тарауларды
қарастырылған.
Яғни, ... ... ... ... қоғам дамуының
объективті зандылықтарына ғана емес, осы ... ... ... ... ... асыратын мемлекеттік органдардың тиісті заң
актілерін дұрыс қолдана білулеріне де байланысты.
Осы тұрғыдан алып ... бас ... ... ... ... ерекшеліктері өзекті мәселелердің бірінің қатарына жатады.
Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
............................4
1. Тарау. Бас бостандығынан ... ...... бір ... ... ... түсінігі және мақсаты
2. Бас бостандығынан айыру түріндегі ... ... және ... арнайы міндеттері
2. Тарау. Бас бостандығынан айыру түріндегі ... ... ... ... Бас бостандығынан айыру жазасы – жазаның бір түрі ... ... ... ... және мақсаты.
Мемлекетпен жүзеге асырылатын экономикалық, саяси, ұйымдастырушылық –
басқарушылық және мәдени – ... ... ... ... ... атқарса да, қылмыстылықпен күрестегі маңызды, тиімді шара ... жаза ... ... Қылмыстылықпен күресте қылмыстық ... ғана ... ... ... есебінде, себебі, қылмыстық жаза ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеудің ең өткір шарасы ретінде, жаза Қылмыстық
кодекспен ... ... ... бір ... мен
бостандықтарын шектеу немесе айырудан тұрады да, ... ... және ... ... мәжбүрлі түрде қысым келтіруден көрінеді.
Жазаның бұл сипаты 1948 жылғы Адам ... ... ... 28 ... ... ... ... Осы декларацияға
сәйкес, қоғамның әрбір мүшесі басқалардың құқықтары мен бостандықтарын тану
және ... ... ету үшін және ... ... ... ... және қоғамның жағдайының әділетті талаптарын
қанағаттандыруы қажет.
Жаза зардап шегусіз, шектеу және белгілі бір ... ... және ... ... мүддесі үшін сотпен тағайындалған ... ... ... ... еді де, ... ... ... еді.
Сондықтан да, зардап шегу жазаның бөлінбейтін қасиеті болып табылады ... жаза ... ... жоғалтады.
Қылмыстық жаза тағайындау барысында кейбір құқықтарды ... ... ... қабылданады. Шындығында да, қоғамда ... ... ... ... ... басқа азаматтарға қауіп төндірмейтін адам,
заңды тыңдайтын адал азаматтардың өмірін ... ... ... ... керек те, болашақта қылмыс жасауды болдыртпауға түрткі болатын
зардапты толық ... ... ... ... жаза ... мемлекеттің, қоғамның жасалынған
қылмысқа деген теріс бағасы түрінде көрініп, ... ... ... келе ... мәселе болып есептелінеді. Ежелден ... ... ... ... ... ... жазалайтын мемлекеттің
әрекеттерінің негізделуін дәлелдеуге оқталған болатын. Бұл теориялар: өш
алу, қорқыту, жалпы және ... ... ... кездегі теория “жаңа
әлеуметтік қорғау” және т.б.
Қазақстан Республикасының ... ... 38 ... ... ... – сот үкімі бойынша тағайындалатын мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы.
Жаза ... ... ... деп ... ... қолданылады да, адамды
құқықтары мен бостандықтарынан заң бойынша көзделген айыру немесе ... ... ... берілген жазаның анықтамасы, жазаны қылмыстық
құқықтық құбылыс ретінде сипаттауға мүмкіндік беретін, негізгі белгілерді
анықтауға жол ашады.
1. ... ... ... ... ғана ... қылмыстық заңмен
қарастырылған мәжбүрлеу шарасы. Осы белгісі арқылы жаза басқа
шаралардан, ... ... ... ...... үшін тағайындалатын шаралардан ажыратылады. Жазалау
арқылы, мемлекет қылмыскерді заң тыңдаушы мінез – құлыққа мәжбүрлейді.
ҚР ҚК 39 ... ... ... ... ... ғана сот ... Жаза сот арқылы тағайындалып, жария сипатта болады. Бұл дегеніміз,
жазаның мемлекеттік атынан және ... ... ... ... ... органдар бұндай құқыққа ие емес.
Жариялылық заңда көрсетілген негізде, рақымшылық пен кешірімнен басқа
жағдайларда, жазадан босатуды тек сот ... ... ... 2
3. Жаза – ... ... ... ... болған жағдайда ғана
тағайындалады. Кінәсіз ... зиян ... ... ... ... босатады. Қазақстанда тек сот ғана жасалынған іс –
қимылды, кінәлінің тұлғасын қылмыстық – ... ... ... алады.
4. Жаза – міндетті ... ... ... түріне байланысты
белгілі бір құқықтары мен бостандықтарынан айыруды немесе ... ... ... ... ... ... ... мүліктен
айыру; тұратын жерді, жүріп тұруды, қызмет түрін таңдауды шектеу;
әскери шеннен, кейде өмірден ... Жаза - ... жеке ... ... да, ... ... ... келтірмеуі керек.
6. Жаза – басқа шараларға қарағанда жалпы құқықтық немесе
қылмыстық – құқықтық сипаттағы нәтиже – соттылықты тудырады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... бері ... ... мақсаты болып табыла ма, әлде жоқ па деген сұрақ
өзектілігін жоғалтты деп ... ... ... тарттыру жазаның кез
келген түрінен көрінеді, оның ауырлығына қарай біз нақты ... ... айта ... кез – ... ... жаза ... физикалық және құлықтылық азабын шектіреді. Бірақ та, адам
құқықтарының Жалпы бірдей Декларациясының 7 ... ... ... ... ... ... Пактісінің 7 бабына сәйкес, жаза тән азабын
шектіруді немесе адамның ...... ... ... етпейді.
Қылмыстық құқықтың негізгі мәселелерінің бірі жазаның мақсатын анықтау
болып табылады. “Жазаның ... ... ... осы ... құрылуы ғана емес, қылмыстық заңнаманы ... ... ... ... Н.А. ... уголовное право. Часть бощая. СПб, 1910г. ... ... ... ... ... Под ред. ... М., 1999г. стр. ... Беккария былай деп көрсеткен: Жазаның мақсаты адамды азаптан
және ... ... ... бар ету ... мақсаты кінәлі адамның
қоғамға зиян келтіруіне қарсы тұру және басқаларды ... ... ... ... ... анықтау міселелері және қылмыстық
құқықтағы орын алып отырған теориялар ... ... ... ... ... дамуының екі негізгі бағыттарын бөліп қарастыруға мүмкіндік
береді. 4
1. ... ... ... Бұл ... ... ... идеяны –
жасалынған қылмыс үшін зауалын тарттыруды және ол үшін ... ... ... ... ... ... күнә деп санап,
жазаның мақсаты ... осы ... ... ... ... ... арнайы сақтандыру және аралас пайдалылық ... ... ... ... ... және қылмыскерлерді
түзеуді қолдайды.
Қылмыстық құқық ғылымында аталған теориялардан ... ... ... ... ... ... әдебиеттерінде көп жылдар бойы ... ... ... ... немесе жатқызбау туралы пікірталастар жүргізіліп келді.
Бұл пікірталастарға соңғы нүктені 16 шілде 1994 жылы қабылданған Қылмыстық
кодекс ... жаза ... - ... ... ... түзеу және жаңа қылмыс жасаудың алдын алу мақсатында
қолданылады. ... ... ... ... – ақ, профессор Н.А.Беляев
жазаның мақсаты ретінде, ... ... ... туралы
жазған болатын.5
Әділеттілікті бұзу құқықтың бұзылуына әкеліп соқтырады. Бұл тікелей
қылмыстық ... ... және ... ... ... ... ... бұзылуы ұрлықтан, тонаудан, қарақшылық пен кісі
өлтіруден көрінеді.
Жазаның әлеуметтік әділеттілікті қалыптастыруы ...... ... жасаған қылмысының ауырлығына сәйкес әділ жаза тағайындау,
адамның жасаған бір қылмысы үшін екі жазаның ... ... ... ... және ... алдын алу міндеттерін
орындауды қамтамасыз етуі.
Әрине, кісі ... ... ... ... ... ... ... бірақ та бұл жағдайларда әлеуметтік ... ... мен ... шектеу немесе олардан айыру жолымен
қол жеткізіледі. Дегенмен де, жаза ... ... ... азап ... ... қолданылмайды. Осыған сәйкес, ҚР
Конституциясы адамға қатысты азаптау, күш ... ... ... ...
қасиетін қорлауға тиым салады.
3 Ной Н.С. Сущность и функции уголовного наказания в советском ... 1973г. стр. ... ... мен ... бостандықтарын қорғау туралы
Конвенциясының талаптарына сай келеді. ... 1 ... ... ... заңды санкцияны қолданудың
нәтижесінде туындайтын кірмейді.
Қылмыстық жазаның басқа мақсаты ретінде, ... ... ... ... ... сотталғандардың қоғамның заңды
тыңдайтын, тәртіпті, қоғамдық тұрмыстың ережелері мен ... ... ... шығарушы сотталғандарды түзеу мақсатын қайта тәрбиелеу мақсатымен
байланыстырмайды. Қазіргі кезде адамды қайта тәрбиелеу мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... толығымен
өзгерту мүмкін емес. Мемлекеттің алдында тұрған басты мақсаты жазасын
өтеген ... ... ... ... ... ... – нің ... кодексінің жазаның мақсаты
сотталғандарды қайта тәрбиелеу талаптары басынан – ақ
жүзеге ... ... олар ... қатысты көрінеу көтермеленген
еді.
Жаза жаңа қылмыстардан ... ... Заң ... ... ... ... жалпы және арнайы болып ... ... та, бұл ... түсінігінен шығып тұр.
Арнайы сақтандыру қылмыскерге жаза тағайындау ... оның ... ... ... ... білдіреді.
Жалпы сақтандыру қылмыс жасауға бейім тұлғаларға заңда көрсетілген
тиым арқылы әсер ... ... ... бұл ... ... және қылмыстық қызметті жалғастырудың нақты ... ... қол ... ... ... ... айтылып жүргендей, қылмыстардан
ссақтандыру сияқты жазаның мақсатын құқыққа сай емес деп тану ... ... көп ... ... ... ... ... жат, сәйкесінше, тиімді емес.
Әрине, жалпы сақтандырудың тиімділігі аса жоғары емес те шығар, бірақ
та біз, ... ... ... ... ... ... жоғалып кетті деп айта алмаймыз.
Сондықтан да, қылмыстылық адамзат ... ... ... ... жазаның мақсаты ретінде мәңгі жасайды
деп батыл түрде айта аламыз
4 Курс уголовного права. Общая часть. Под ред. ... т2. ... стр. 23
5 ... Н.А. Цели наказания и средства их достижения. Л., 1973г. стр. ... Бас ... ... ... ... ... және оны ... міндеттері
Бас бостандығынан айыру жазаның түрі ретінде біздің ... ... ... ... ең ... түрі ... ... да оны жазаның басты мақсаты ретінде сотталғандарды түзеуге басқа
жолдармен қол жеткізілмейтін жағдайларда қолдану ... ... алып ... ... заң бас ... ... ... Бас бостандығынан айырудың түсінігі ... ... ... құқығы теориясы арқылы қалыптастырылған. ҚР ҚК 48
бабының 1 бөліміне сәйкес, бас ... ... ... ... ... ... ... ерекше режимдегі түзеу колониясына
немесе түрмеге отырғызу жолымен оқшаулаудан тұрады. Үкім шығару кезінде, ... ... ... бас ... ... ... адамдар, жалпы
немесе күшейтілген режимдегі тәрбиелеу колонияларына орналастырылады.
Айта кететін бір мәселе “қоғамнан оқшаулау” ... ... ... ... ... ... деп есептеуге болмайды, егер
де олардың түзелуіне әсер ететін негізгі құрал қоғамдық әсер ету ... ...... ... 7 ... 1 ... ... түзеу – оның бойында құқық ұстанушылық мінез – ... ... ... ... адамзат қоғамының нормаларына, ережелері мен
дәстүрлеріне оң көзқарастарды қалыптастыру”, - деп көрсетілген. Осыдан
көрініп ... ... ... ... оның ішінде адамзат
қоғамының нормасына ... ... ... қалыптастыру қоғамнан
оқшауланған сотталған адамда мүмкін емес ... ... адам ... ... адвокаттарымен, басқа адамдармен
кездесуге құқылы, хат пен жедел ... сан ... ... ... алуға, отпускіге шығуға құқылы.
Сотталған адамдарға кешенді түзету шараларын қолдану бас бостандығынан
айыру жазасының ... ... ... ...... ... мақсатына жетуге бағытталған қарқынды және ұзақ мерзімдегі
шаралардың әсеріне ұшырамайды. (ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... ... олардың құқықтық дәрежесін шектеуден көрінеді. Құқықтық дәрежесінің
шектелуі олардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... Бұл ... шектеулер сотталғандар үшін ... ... (бас ... ... ... ... ... айыру), немесе онда көрсетілмей – ақ шектелінуі мүмкін ...... ... алу, ... – тұру ... ... айыру жазасына сотталғандардың құқықтарын шектеуден
басқа, оларға ... ... ... ... ... ... күн ... сақтауға міндетті, ақша қаражаттарын
ұстауға тиым салынады.
Құқықтық ... мен ... саны мен ... ... түрлеріне байланысты, себебі, олардың әрқайсысында, тек өзіне
тән режим белгіленген.
Бас бостандығынан айыру жазасы ... ... ... ... – колониялары, жалпы, қатаң, ерекше режимдегі түщеу мекемелері, емдеу
– түзеу ... ... ... және ... режимдегі тәрбиелеу
колониялары.
ҚР ҚК 48 б. сәйкес, қоныс – колонияларына сотталған адам жіберіледі,
ал басқа мекемелерге отырғызылады, ... ...... ... сол ... де оларды ашық типтегі мекемелердің қатарына ... ... ... ... тармақталған жүйесі әр түрлі
санаттағы сотталғандарды “жасалынған қылмыстардың және оларды жасаушылардың
қоғамға қауіптілік ... мен ... ... ... ұстау
қажеттілігінен туындайды.8
Сотталған адам бас бостандығынан айыру жазасын ... ... ... түрін сотпен анықтау ережесі ҚР Қылмыстық кодексінің ... ... ... ... ... бір ... бас ... жазасын өтеу тағайындалады:
а) абайсызда қылмыс жасағаны үшін жеті жылдан астам мерзімге бас
бостандығынан айыруға ... ...... қасақана кішігірім немесе ауырлығы орташа және ауыр қылмыс жасағаны
үшін бас бостандығынан айыруға тұңғыш рет ... ... ... ... қылмыстары үшін жеті жылдан астам мерзімге бас
бостандығынан айыруға ... ... және ... ... ... тарту немесе бас бостандығын шектеу алты ай мерзімге бас
бостандығынан ... ... ...... режимдегі түзеу
колонияларына;
в) аса ауыр қылмыстар жасағаны үшін бас бостандығынан айыруға тұңғыш
рет ... ... ... сотталған адамдар бұрын бас
бостандығынан ... ... ... ... ... қайталануы кезінде
және қылмыстардың аса қауіпті қайталануы кезінде әйелдерге – ... ... ... ... аса ... қайталануы кезінде, сондай-ақ өмір бойына
бас бостандығынан айыруға сотталған адамдарға – ... ... ... ... ... ... ... кінәнің нысанына, сотпен
тағайындалған ... ... мен ... ... ... адамның
бас бостандығынан айыру жазасына өтеу санына байланысты анықталады.
Аса ауыр қылмыс жасағаны үшін бес ... ... ... ... айыруға сотталған адамдарға, сондай-ақ қылмыстардың аса
қауіпті қайталануы кезінде жаза ... бір ... ... ... ... бес ... аспайтын мерзімге тағайындалуы мүмкін.
Түрмеге отырғызу өзінің жазалау сипаты арқылы айырықшаланады. Түрмеге
сотталғандар жабылатын камераларда, ... ... ... ... ... оқшаулау жағдайында ұстанылады.
Кәмелетке толмағандарға қатысты бас бостандығынан айыру жазасын
тағайындаудың ерекше тәртібі заңмен ... ҚР ҚК 79 ... ... он жылға дейін мерзімге бас бостандығынан айыруға сотталынады.
Кәмелетке ... ... ... бас ... ... бас ... ... бірінші рет сотталған еркек жынысты
кәмелетке толмағандар, ... әйел ... ... толмағандар – жалпы
режимдегі тәрбиелеу колонияларында:
б) ... бас ... ... ... ... еркек жынысты
кәмелетке толмағандар – күшейтілген режимдегі тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... жеңілдеу. Тәрбиелеу колонияларының құрылымы – бостандықтағы өмір
шарттарына тезірек бейімделуге бағытталған өз ерекшеліктеріне ие.
Қылмыстық ... ... бас ... ... жазасы
мерзімдеріне байланысты мерзімді және мерзімсіз деп екіге бөлінеді.9
Қылмыстық заң бас ... ... ... шектері ретінде алты
айдан он бес жыл мерзімдерін ... (ҚР ҚК ... бас ... ... ... - өмір бойы ... айыру жатады.
ҚР ҚК 48б. 4б. сәйкес, өмір бойы бас ... ... ... ... аса ауыр ... ... үшін ... өлім жазасына
балама ретінде ғана белгіленеді және сот өлім жазасын қолданбауға болады
деп ұйғарған жағдайларда ... ... ... алып ... өмір бойы бас ... айыру
жазасын қолдану тиімсіз. Себебі, осы жазаға сотталған адамдарды ұстау ... ... ... ... ... және бұл мекекмеге “түзеу” деген термин біздің ойымызша
сәйкес келмейді.
Бұл жаза түрі кең көлемде ... біз, өмір бойы ... ... ... ... бір ... ... үшін қанша
қаражаттың кететіндігін білмейміз. Мысалы, АҚШ – та жыл ... ... ... ... ... ... заңды сұрақ туындайды:
неліктен заңды сыйлайтын, тәртіп бұзбайтын азаматтар ұзақ ... ... ... мен ... ... ... ... асырау
міндеттерін жүктеп, мойындарына алулары тиіс?
Біздің құқықтық санамыз, кең көлемде өлім ... ... ... ... ... ... қызметкерлері де өлім жазасын
қолдайды. Сондықтан да, өлім жазасына мараторийдің жариялануы қазіргі таңда
асығыстық қадам деп ... өтеу ... ... ... ... ... ... арасындағы аурулардың тарауы (туберкулез) көбеюі мүмкін.
ҚР ҚК 38б. 2бөлімінде сотталғандарды түзеу жазасының мақсаты болып
табылады делінген. Өмір бойы бас ... ... ... ... ... осы ... ... ескерілмейді.
Бас бостандығынан айыру жазасын босануға деген ешқандай ... ... ... ... кері кетуіне әкеліп соқтырады. Сондықтан да,
заң шығарушы “сот тағайындаған өмір бойы бас ... ... ... ... ... егер сот бұл ... одан әрі ... қажет етпейді деп
таныса және кемінде жиырма бес жыл бас бостандығынан айыруды іс – ... ... ... – шартты түрде босатылу” мүмкіндігін қарастырған.
Біздің ойымызша “мерзімінен бұрын” және “қажет етпейді” ... ... ... Және жазадан мерзімінен бұрын – шартты ... жыл ... де ... аса ... емес. Біздің ойымыз бойынша, өмір
бойы бас бостандығынан айыру жазасын ... ... ... жазаның
мерзімді түрімен алмастыру әлдеқайда ұтымды болар еді.
Заң шығарушы өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын ... он ... ... ... қылмыс жасаған адамдарға және үкім шығарылу
сәтіне алпыс бес жасқа ... ... ... ... ... ... жазасын атқарудың арнайы міндеттері ҚР ҚАК 7
бабында сотталғандарды түзеудің негізгі құралдары; ҚАК 6 бабында ... ... ... принциптерімен белгіленген.
Жазаны атқару органдары мен мекемелердің міндеттері заңдылық, баршаның
заң алдындағы ... ... ... және ... ... саралануы мен жеке – даралығын, жазаны түзеу ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жазаны атқаратын органдар мен
мекемелердің негізгі және қосымша міндеттерін бөліп ... ... ... жаза ... сот үкімін дұрыс ... ... ... ... жаңа ... жасауды
сақтандыру; жоғарыда аталған принциптерді сақтау; жазаны атқарудың
белгіленген ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
сотталғандармен тәрбиелік жұмыстар жүргізу; сотталғандарға жалпы ... ... ... және ... ұйымдастыру; сотталғандарды тұрмыстық –
материалдық және ... ... ету; ... ... мен ... ... және сотталғандардың
қауіпсіздігін ... ету; ... ... ... өмірге бейімделу үшін көмек көрсету.10
9 Курс советского уголовного права. Часть общая. ЛГУ, т.2. 1968г. стр. ... ... Бас ... ... түріндегі жазаны атқарудың ерекшеліктері.
Бас бостандығынан айыру жазасы сотталғандардың ... ... ... жаза түрі болып табылады. Осыған байланысты, берілген жаза түрін
өтейтін мекемелердің түріне, ... ... ... беру ... ... ... мынадай анықтама беріледі: режим –
сотталғандардың күзеті мен оқшаулануын, ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін, сотталғандар мен персонал
қауіпсіздігін, сотталғандардың әр ... ... ... түзеу мекемелерін
анықтаумен байланысты іс-әрекеттерді ... ... заң және ... нормативті құқықтық актілерімен анықталған жазаны өтеу мен атқару
тәртібі.
Түзеу ықпалының бір түрі ... ... ... ... ету ... ... ... келтіру тәрбиесі ретінде, барлығына ортақ
тәртіпке келтіру үшін қолданылады. Режим сотталғандардың өмірінің ... ... ... ... ... етілу шегінде
әрекетін айқындап, олардың мәртебесін анықтайды. ... ... ... келмейді деген азаматтарды ережелерді сақтауға
мәжбүрлейді. Осының нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері реттеледі. Сонымен бірге,
режим мағынасы, оның өзге де түзеу әсеріне байланысты, қоғамдық ... ... ... білім беру тәрізді әрекеттердің жүзеге
асыруға көмек берумен ... ... ... ... ... ... ... тұрақты бақылау мен қадағалау, бақылау жүйесінің шарасы
(соттық, ведомстволық, қоғамдық бақылау, прокурорлық ... ... мен ... заңдылықтың сақталуын қамтамасыз етеді.
Түзеу мекемелерінде жазаны өтеу режимі ... ... ... ... ... ... байланысты мазмұны анықталынады
да, қылмыстық-атқару құқығының нормаларында бекітіледі. ... ... ... ... ... ... даралық
пен жаза мен сендірудің сәйкестілігі. ... ...... қойлатын талаптар нормативтік құқықтық сипатқа ие, яғни бұл
талаптар мекеме ... ... ... ... ... ... ... Және бұл талаптар сотталғандармен бірге
әкімшілікпен де ұйымдастырылуы керек, ... ... Бұл ... ... береді: ешқандай сотталушы режим ережелері әрекет ететін аядан тыс
шыға алмайды, және ... ... ... ... ... ... ... қағидасының сақталуы мәжбүрлеу шаралары мен әкімшілік ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
10 Чукмаитов Д.С. Теоретические основы системы исполнения ... ... РК. ... На ... степени д.ю.н., Алматы, 1999г. стр.
55.
Мақсаттылық қағидасы – режимнің әрбір талабы өзінің ... ... ... ... керек. Талаптар сотталғандар түсінетіндей болуы керек.
Және жазалауға қажетті шарт ретінде табуы қажет.
Ізгілік қағидасы – ... ... ... ... ... Қоғамды тағы қылмастар жасалудан қорғап, ... және ... ... ... асырылады. Ізгілік, сотталушыны нақты
жұмыс етуге, еңбектік өмірге жазасын өтеп ... соң, ... ... көмектеседі. Ізгілік қағидасының мақсаты сотталғанды физикалық ауру
келтіру не намысын, ар-ожданын ... ... ... ... ... ... табылады.
Даралық қағидасы - әрбір сотталғанды өзінің жасаған қылмысына,
қылмыстың ауырлығына, қылмыскерлердің ... ... ... ... Ол ... ... көрініс табады: әртүрлі
категориядағы сотталғандарды бөлек ... ... ... түскен
қылмыскерлерді жеңіл режимдегі мекемеге, ал тәртіпке қарсы ... ... ... мекемелерге ауыстыру; бір колонияда ұстау
шарттарының өзгеруі; өзге де көтермелеу мен тәртіптік шараларын қолдану.
Сәйкестілік ...... мен ... ... ... және ... ... мәніне көбірек жақын. Жазалау жағы – сотталғанға
қолданылатын ... ... ... ... ... шектеу, т.б.
жазалау жағы текқорқытпайды, сонымен бірге болашақта еркіндікте ... ... үшін ... ... жасамауға ынталандырады. Тәрбиелеу
жағы – күн тәртібі, қоғамдық жерлерде өзін-өзі ұстау, өзара қатынасқа түсу,
т.с.с. әрекеттерді реттеу ... ... ... Бұл ... жазалау
элементіне ие емес, бірақ бұлардың бұзылуы тәртіптік шараларды қолдануды
жүзеге асыруы мүмкін.
Қылмыстық-ытқару заңнамасына ... бас ... ... ... талаптары ретінде: сотталғандарды міндетті түрде оқшалау
және оларға тұрақты түрде қадағалауды жүзеге ... ... ... дәл ... ұстаудың әртүрлі шарттары (жасалған қылмысы мен
оның сипатына байланысты).
Көрсетілген мақсаттарға жетуді қамтамасыз ететін режимнің ережелері ... деп, ал ... ... – режим мазмұнын құрайды. Бас
бостандығынан айыру түріндегі жазаны өтеу ... ... ... ... ... ... табылады. Оның мәні болып,
айтылған тұлғалардың тұрақты күзетте болуы, конвоймен жүреді, ... ... ... тыс қатынасқа түсуіне шек ... ... ... ... өндірістік аумақтың шекарасын тыс
шығуға тыйым салынады. Яғни, сөйтіп, сотталғандардың физикалық оқшаулануы
қамтамасыз етіледі. ... ... ... ие. ... сотталғандарға
ұзақ не қысқа ... ... ... бандероль алуға рұқсат
беріледі.11
Жазаның жүзеге ... ... ... ... ... қағидасын жасаған қылмыс пен қылмыскер сипатын ескере
отырып, сотталушыларды орналастыру құрайды. Ұстау режимі жиынтықтық ... ... ... және ... мен тәрбиелеу жүйесін құрайды. ... ... ие. ... ... ... ... құқықтыұ
шектеулер қою арқылы ... ... Бұл ... ... құқықтарды қамауы. Жазалау функциясы ... ... ... және ... ... шектеулер мекемесінің түріне
байланысты, және ол тұлғалар жүріс-тұрысына байланысты ... ... ... ... ... ... ... жасамауға
қорқыту арқылы жүзеге асырылады. Жазалау функциясы ... мен ... ... ... ... бұл функция шектелген сипатта болуы керек.
Тәрбиелеу функциясы кішкене басқаша функцияның ... ... ... ... ... асыру жолдарымен, өйткені мәжбүрлеуді
қолдану адамдарды тәртіпке үйретеді, жазаны өтеу ... ... ... ... сотталғандарға қоғамға пайдалы әрекеттер ... үшін ... ... бұл ... өз сипаты бойынша
жазаламайды. Үшіншіден, бұл тәрбиелеу функцияларын, ... ... ... түзеу шаралары ... ... ... мәні ... көрініс табады:
1. Бостандықты жоғалтумен байланысты уайым мен қайғы әкелу нәтижесінде
тұлға ретінде қалыптасудың болуы;
2. Сотталушыларда пайдалы қасиеттердің пайда ... Өзге де ... ... ... ... ... құқықтық
саласын дамытып;
4. Қылмыс жасауға апарған тұлғаның негативті қасиеттерінен айырылуға;
5. Болашақта қылмыс жасауға қарсылықты қасиеттердің қалыптасуы;
сияқты әрекеттердің пайда ... ... ... ... ету функциясы, проф. В.А.Уткиннің ойы бойынша
“негізгі нүкте” ретінде, түзеу ықпалының ... ... ... ... ... ... дене ... спорт,
еңбекке тартудың тәртібіне, талабын режимнің мазмұнына сәйкес
жүзеге ... ... және ... функциялары тек
сотталғандарға ғана бағыттана, қамтамасыз ету функциясы өзге
субъектілерді, негізінен ... мен ... ... аумағында
орналасқан азаматтар, және бұл мекемелерге жанасқан аумағында тұрған
адамдарға қолданылады. Реттеушілік ... ... ... басқа,
оның жазалау күшінің реттеушілік мәнін анықтайды. ... ... - ... ... ... пен өзге де құқық
бұзушылықтардың жасалудың алдын – алуды қамтамасыз етеді. Жазалаумен қатар,
режим тәрбиелеу, жеке және ... ... ... ... ... ... ... байланысты ұйымдастырушылық –
құқықтық ықпалды жүзеге асырады.
11 ... А.С., ... В.И., ... И.В. ... Вопросы и ответы. М., 1999г. стр. 24.
Мұнда ... ... ... ... ... ... ... шараларды пайдалану. Мақсаты:
сотталғандардың тәртіптілігін, ережелерді өз ... ... ... әкелу. 13
Бас бостандығынан айыру жерлерінде режимнің нәтижелілігін қамтамасыз
етуді уақытылы және ... ... ... ... ... – атқару
құқықтық қатынасының ... ...... ... ... және құқық нормаларына сәйкес болуы қажет. ... ... ... ... ... ықпалына кері әсерін тигізеді.
Режимді, сотталғанды оқшалау, күзет пен қадағалау жүргізу арқылы, оларға
тәртіптік шараларды ... ... ... ... Жазаны өтеу мен
орындалуын қамтамасыз ету ... мен ... ... мынада көрінеді:
1) оларды қолдану үшін қылмыс, құқықтық негізі үшін – сот үкімі, заңды
күшіне енген;
2) ... жаза ... ... жеке және ... ескертудің жалпы мақсаттарын жазалаудың қажетті
элементтері ретінде орын алады. Бұл салыстырмалы ... ... ... ... ... ... қатынастар жүзеге асырылуы үшін, сотталғандарды ... ... ... заттар мен киімдерді, бас
бостандығынан айыру мекемесінің орналасқан жері мен объектілеріне
кіретін адамдарды қатаң тексеруді, оларға ... ... ... ... ... ең ... ... ретінде сотталғандарды күзету мен
қадағалауды жүзеге асыру. Яғни, жаңадан ... ... ... өзге де
қоғамға қарсы әрекеттерді жүзеге асырмауы мақсаты қылмыстық іс - ... ... ... ... ... ... ... қатысты
санкцияларды қолданылады. Ол құқықтық нормаларда көрініс табады. ... ... және ...... ... сотталғандар
классификациясын жүзеге асырып, қамтиды. Негізгі мақсаты кінәліні қылмыстық
жауапкершілікке және жаза шарасы, қоғамға ... ... ... ... ... бостандығынан айыру жазасына кесілген ... ... ... ... ... сараланады. Айтылған
критерийлер жиынтықта 2 – ге: ... ... және ... ... бойынша классификациялау – ... яғни ... ... ... ... А.И., Калинин Ю.И., Сысоев В.Д. ... ... ... ... ... ... М., 1998г. стр. 56
13 Уголовно-исполнительное право Росси. Под ред. О.В.Филимонова. М.,2000г.
стр. 89.
14 Комментарий к ... ... РФ. Под ред. ... 1997г. стр. ... ... қоғамға қауіптілігі мен қылмыскердің мінез –
құлқын ескере отырып топтастыру.
Осы белгісі бойынша бас бостандығынан ... ... ... Өте ... ... Бұрын бас бостандығынан айыру жазасын өтеген тұлғалар;
3. Ауыр қылмыс жасағаны үшін алғаш рет сотталып отырғандар;
4. Ауыр емес ... ... ... үшін бас ... ... ... ... критериі бойынша классификациялау – бұл жасы, жынысы,
денсаулық жағдайы сияқты ... ... ... ... ... табылады:
1. Ер адамдар мен әйел адамдар;
2. Кәмелетке толғандар (18 жасқа толғандар) және ... ... (14 ... 18 жасқа дейінгілер);
3. Еңбекке қабілетті және мүгедек адамдар;
4. Ауыр емес және ауыр аурулармен ауыратын адамдар;
5. Әйелдер, жүкті әйелдер мен 3 ... ... ... бар ... ... ... ... сотталғандарды топтастыру.
Мемлекеттің қылмыстық саясатына негізделген түзеу мекемелері
қылмыспен күресу аясында ... ... ... ... ... ... арқылы
жазаны жүзеге асырады, сотталғанды түзеу мен жана қылмыстардың орын алуына
қарсы әрекеттерді жасайды. ... ... ... ... ... бір мекемеде, бірақ әртүрлі бөлікте жынысына, жасына,
соттылығына, ... ... ... ... . ... сотталғандарды, оларға теріс әсерін тигізе алатындығына
күмән түсе, бөлек;
б) ... ... ... ... ... жұмыстану үшін
категорияға бөлінеді. Дифференциалдық әдістерді пайдалану сотталғандарды
бірлестік ... бөлу үшін ... ... Осындай бөлуді
сотталғандарды классификациялау деп айтады. Бас бостандьнынан ... ...... бір ... ... “Жазаны атқаруды дараландыру әрбір сотталғандарға олардың
жеке тұлға ... ... ... ... ... нормаларына сәйкес, топтастыру болып табылады”. Классификациялау
мынаған бағытталған:
а) ... ... ... мекемелерінің рационалды жүйесін қалыптастыру:
в) түзеу әдістері ықпалының қатаң жекелігі;
г) қылмыскер мен ... ... ... дұрыс сәйкестілігі;
д) жазаны дұрыс жүзеге асыруы үшін шаралар ... осы ... ... әрекетін ... ... сай ... ... ... былай ажыратылады: а) Өте қауіпті
мемлекеттік қылмысы үшін және өзге де ... ... ... және ... ... ... үшін ... Өмірге, денсаулыққа,денеге адамның қолсұғылмаушылығына қарсы ... үшін ... ... ... ... ... үшін сотталғандар;
д) Бұзақылық үшін сотталғандар;
е) Қызмет және кәсіптік функцияларын орындауға байланысты
пайдакүнемдік емес мақсаттағы қылмыстары үшін сотталғандар;
ж) ... ... үшін ... ... ... сәйкес, түзеу мекемелерінің
жүйесі құрылып, салынады. Әрекет етуші заңнама бойынша, осындай ... ... және ... ... негізделген және бөлінген.
Бөлек ұстау мәселесі мен мекеменің режим түрін анықгау ... ... ... ... ... ... жасалған қылмысы үшін алғаш рет сотталғандар;
2) Ауыр емес ... ... ... үшін ... рет бас
бостандығынан айыруға сотталғандар;
3) Ауыр қылмысты қасақана жасағаны үшін 3-жылдан көп емес ... ... бас ... ... ... ... ... рецидивистер деп танылмағандар;
5) Өте қауіпті ... ... үшін ... рет ... ... жазасына кесілгендер;
6) Қауіпті рецидивистер;
7) Өте қауіпті рецидивистер;
8) Амнистия, кешірім және рақымшылык, жасау арқылы өлім ... бас ... ... ... Өте ... ... қылмысы үшін берілген өлім жазасы
кешірім жасау не ... ... ... ... ... Шет ел ... мен ... жоқ сотталған адамдар.
Бұл классификация тұлғаларды бөлек ұстау мен түзеу мекемесінің
түрін анықтаған ... ... ... ... үшін мекеменің түрін анықтау:
Бас бостандығынан айыру жазасына ... ... ... ... ... ... оның ... мен
тәрбиеленуіне өте ... ... ... ... ... ... ... көлемі бойынша, айырулар мен қайғырулар деңгейі
бойынша, еңбектік пайдалану сипатына байланысты, тәрбиелеу жұмысының нысаны
бойынша, жалпы ... мен ... ... ... ... барлығы жазасын өтеу кезінде сотталғандардың ... ... ... ... ... ... ... түрін дұрыс анықтау қылмыстық-
атқару заңдарына сәйкес, сотталғандар жаза мерзімін бір ... ... ... ... не қоныс колониясында, не түрмеде өтейтіндігін
ескеру үшін ... өтеу ... ... бір ... ... ... түзеу
мекемесіне ауыстыру қажеттілігі туындайды. Яғни бұл, ұстау шарттарын
өзгерту қажеттілігіне ... ... ... жалпы, қатаң,
күшейтілген режимнен қоныс колониясына, қатаң режимдегі колониядан ерекше
режимдегі колонияға, т.б. ... ... ... бұл соттың режимді
тағайындау кезіндегі классификациялық тиістіліктің өзгеруіне әкелмейді, ол
бүкіл жазаны өтеу мерзімі ішінде ... ... ... бас бостандығынан айыру жерлерінде жаңадан қылмыс жасайтын
болса, сот үкімі шығару кезінде сол мекеме түрін қалдыруы мүмкін, не ... ... бар ... ... ... мүмкін.15
Мекеме түрін тағайындау үкімін шығарған соттың қателігі анықталса,
жоғары тұрған сот қадағалау тәртібімен сотталғандарды ұстау режимінің ... ... бар. 10 ... ... кем емес ... сотталғандарды
жазаны өтеуге жібереді. Жібепілу тергеу ... ... ... ... ... жіберілетін әйелдер мен ер
адамдардың жалпы саны (этап), олар ... ... ... заң ... мен
мерзімдері көрсетіледі. Нарядқа сотталғандардың жеке істері, таңбаланған
түрде және ... ... ... ... қай ... қай ... жеке ... нөмірлері, аты-жөндері,туған ... ... ... баптары, мерзімдері және түзеу мекемесінің түрі
жазылады.
Сотталған адамның жеке іспарағында: анкета, ... ... үкім ... сот үкімінің заңды күшіне енгендігі туралы
ұйғарым ... не ... ... ... ... ... ... болады.16
Түзеу мекелерінде сотталғандарды қабылдауды мекеме бастығы не оның
орынбасары төрағалық ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Комиссия құрамына әскери құрамалар қызметтерінің төрағалары, мекеме күзетін
жүзеге асыратын құрамалар төрағалары кіреді. Жеке не ... ... ... ... лауазым иелері не әскери құраманың командирлері
жүзеге асырады.
15 Михлин А.С. ... ... ... (по ... ... 1989г.) М., 1991 г. стр. ... Михлин А.С. Личность осужденных к лишению свободы и ... ... и ... ... 1980г. стр. ... не ... тұлға сотталғанды сипаттайтын мәліметтер мен
құжаттағы мәліметтердің сәйкестілігін нақтылап тексеруі ... ... ... ... ... ... қатысты үкім заңды күшіне енбеген жағдайда;
2) өзге мекеме түріне жіберілуі тиіс ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларды анықтаған жағдайда, олар жөнінде қылмыстық атқару
жүйесінің басқармасына хабарланып, оларды ... үшін ... ... ... ... тінтуге ұшырайды, олардың жеке киімдері,
заттары тексеріп, қарауға ұшырайды. Содан соң сотталғандарды медициналық
тексеруге апарады. Қажеттілік туындаған ... ... ... ... Көрсетілген процедураларды жүргізгеннен кейін сотталғандар
карантиндік жайға орналастырылады. Мерзімі - екі аптаға дейін.
Қабылдағаннан кейін үш данадағы акт құрастырылады: 1) ... ... 2) ... мекемесінің істерінде қалады; 3) бас ... ... ... Қабылданған сотталған адам бойынша, үкім шығарған
сотқа жазбаша хабар етіп 24 сағат ішінде жібереді.
Сотталған адамның отбасы мен туған-туыстарына ... ... ... ... ... мекеменің орналасқан жері туралы, қандай азық-түлік ... ... ... ... туралы хабардар етеді. Режимді
қамтамасыз ету мақсатында сотталғандардың түзеу мекемесіндегі өндірісте
маман ... өз ... ... ... ... ... ... барынша
шек қойылады. Түзеу мекемелерінің өндіріс объектілеріне жіберілгендер
белгіленген тәртіп ... ... ... ... және олар ... ... ... қандай да болмасын зат, тағам, ақша, әсіресе
тузеу мекемелерінде ұсталуға рұксат етілмейтін заттарды ... ... ... ... ... оған ... одан шығатын адамдардың
киімін, заттарын тексеру белгіленген. Мекеме және күзетші әскери бөлімше
қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ... түзеу мекемесіне кіргенде, одан шыққанда және олардың
жеке заттарын, жататын ... ... ... қатар, кездесу мен
бандерольді беру ережелерімен таныстырады. Сотталған адамды ... ... ... акт ғана ... бұл ... жұмысының басталғандығын
білдіретін акт болып табылады. Алғашқы тәулік кезінен ... ... ... ... ... күн ... құқықгары мен
міндеттері жөнінде, көтермелеу шараларымен таныстырады. Бұл ... ... ... ... ... болуы үшін жүргізіледі.
Сотталған адам карантинда отырған кезінде мекеме әкімшілігінің ... ... ... ... ... ... ... деңгейін ескере отырып, отрядтарға саралау туралы шешім
шығарады.
Соттың үкімі заңды күшіне енген ... ... бас ... ... ... жаңа ... ие болады.
Бірақ, фактілік жүзінде оларға ... ... мен ... ... ... уақыттан бастап, жүзеге асырыла бастайды. Осы
жағдайға байланысты мекемеге сотталғандарды кабылдаудың ... ... бас ... ... орындарындағы режимге келетін болсақ оның
түсінігі, мазмұны және негізгі функцияларын айтып кету ... ... ... ... айыру түріндегі жазаны атқару ерекшеліктері қатарына
жатқызылады. Қылмыстық атқару кодексінде мынадай анықтама беріледі: режим ... ... мен ... ... ... қадағалау, оларға
жүктелген құқықтары мен заңды ... ... мен ... сотталғандардың әр түрін бөлек ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын, заң және соған
сәйкес нормативті құқықтық ... ... ... өтеу мен ... ... бір түрі ... көрініс етеді. Ықпал ету әдісі
ретінде, сотталғандарды тәртіпке келтіру тәрбиесі ретінде, барлығына ... ... үшін ... ... сотталғандардың өмірінің барлық
жақтарын реттейді. Сотталғандар жүріс-тұрысының нұқсат ... ... ... ... ... анықтайды. Тәртіпті сақтауға
міндеттеп, сақтағысы келмейді деген ... ... ... Осының нәтижесінде қарапайым жүріс-тұрыс ережелерін сақтауды
сотталғандар үйреніп ... ... ... ... ... бірге,
режим мағынасы, оның өзге де түзеу ... ... ... ... кәсіптік оқыту,жалпыға білім беру тәрізді ... ... ... ... ... ... ... орындау сендіру мен
мәжбүрлеу арқылы, тұрақты бақылау мен қадағалау, бақылау жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... мен қызметінің заңдылықтың сақталуын қамтамасыз етеді
Жаза жаңа ... ... ... Заң ... арнайы
нормада, сақтандыру мақсатының жалпы және арнайы ... ... ... та, бұл ... ... ... ... сақтандыру қылмыскерге жаза тағайындау арқылы, оның болашақтағы
қылмыс жасауының ... ... ... ... ... ... бейім тұлғаларға заңда
көрсетілген тиым арқылы әсер ... ... ... бұл мақсаттары
қылмыскерді қорқыту және қылмыстық қызметті ... ... ... ... қол ... ... кезеңді
басылымдарда айтылып жүргендей, қылмыстардан ссақтандыру сияқты ... ... сай емес деп тану ... деген жарияланымдар көп кездеседі,
себебі, дамыған мемлекеттерде “қорқыту” құлықтылыққа жат, сәйкесінше,
тиімді ... ... ... тиімділігі аса жоғары емес те шығар,
бірақ та біз, қазіргі ... ... ... қорыққандықтарынан
жасамайтын адамдар жоғалып кетті деп айта ...... ... мен ... ... ... ... жүктелген құқықтары мен заңды мүдделерін, сотталғандар
мен персонал қауіпсіздігін, ... әр ... ... ... ... анықтаумен байланысты іс- әрекеттерді жүзеге асырылатын, заң
және соған сәйкес нормативті құқықтық актілермен анықталған ... өтеу ... ... да, ... ... қоғамында ... ... ... ... ... ретінде мәңгі жасайды
деп батыл түрде айта аламыз. Режим жазалаудың мәні мен маңызын ... ол бас ... ... ... ... ... және ... барлық мерзімін реттейді. Оның көмегімен мінез-
құлық ережесі белгіленеді. Оның түзеуге әсер етудің ... ... ... – сотталғандарды тәртіпке тәрбиелеу болып табылады және ... ... ... ... бағындырады. Режим ережелері бас бостандығынан
айыру орындарында сотталғандардың өмірінің барлық жағын өне бойы жазаны
түгелдей атқарып ... ... ... ... ерік берілген
мінез-құлқына ғана шек қоюды белгілейді, сонымен олардың құқықтық ... ... ... ... ... сақтау – сендіру, мәжбүр
ету, өне бойы бақылау мен ... ... ... ... ... және ... іс-әрекеттерінде заңдылықты
сақтауды бақылау жүйесінің шараларымен қамтамасыз етіледі.
Түзеу мекемелерінде жазаны атқару режимі оның құқықтық принциптеріне
сәйкес ұйымдастырылады. ... ... ... ... ... ... құқығының нормаларында бекітіледі. Жазаның жүзеге асыру
дифференциациясы сияқты қылмыстық-атқару құқығының ... ... ... пен қылмыскер сипатын ... ... ... ... ... режимі жиынтықтық элемент ретінде көрініс
табады, және түзеу мен ... ... ... Ол реттеушілік сипатқа
ие. Жазалау функциясы соттаушыларға әртүрлі құқықтыұ ... қою ... ... Бұл ... біріншіден, субъективтік құқықтарды қамауы.
Жазалау функциясы ерікті, бостандықты ... ... және ... ... ... ... ... және ол тұлғалар жүріс-тұрысына
байланысты өзгеріп тұрады. Жазалау функциясы сотталғандарды ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Жазалау функциясы
азаматтар мен қоғамды ... ... ... ... бұл ... сипатта болуы керек.
Режимді ұйымдастыру принциптері: заңдылық, жөнділік, адамгершілік,
даралық сеніммен жазаны ... ... білу ... ... ... ... заңдылық принцип, ол сотталғандарға
талап етілетін барлық талаптардың нормативті табиғаты болады және ... өз ... ... ... ... ... ... құқығының
нормативтік актілерінде белгіленеді. Олардың талабын бір ... ... ... ... ... де ... ... принципін сақтау, ұстау режимін бұзатын адамдарды мәжбүр ... мен және ... ... ... ... ... орындалады. Орынды қағида – оның ережелері өз ... ... ... ... ... ... жазаның
маңызымен, екіншіден жазаның мақсатымен немесе сотталғандарды түзеу ... ... ... ... ... жасамауын ескерту, яғни басқа
адамдардың да қылмыс жасамауын ескерту болып есептелінеді.
Адамгершілік ... ең ... ... мүддесіне және
сотталғандардың өздеріне де керекті екенін білдіруі тиіс. Бас ... ... ... ... ... ... себебі сотталғандар
жағынан түсе бастаған сотталғандарды жеңілдеу режимді түзеу мекемелеріне,
тәртіпті күніге ... ... ... ... ... ... ... ұсталу жағдайын өзгертуден, режим
ережелерінде көрсетілген ... да ... мен ... ... ... ... режиміндегі жаза мен тәрбиені байланыстыру принципі – ол
тек режимде көбірек кездесетін жазалау элементтерінен басқа да ... ... бар ... ... ... ... жағы деп сотталғандар ұшыраған құқық шектеулердің
жиынтығын айтады яғни: оқшаулауға кездесуді шектеуге және т.с.с. ұшырау.
Режимнің ... жағы ... қана ... ... ... ... да ... жасаудан тартынуға себепші болады, ... ... ... ... ... талаптандыруға себепші болады.
Осыған сүйене отырып, қылмыстық жазаны атқаратын органдар мен ... және ... ... ... ... ... жаза тағайындаған сот үкімін дұрыс орындау; сотталғандарды
түзеу; сотталғандар тарапынан жаңа қылмыстар ... ... ... ... сақтау; жазаны атқарудың белгіленген ... ... ... ... ... ... тәрбиелік жұмыстар жүргізу; сотталғандарға жалпы білім
беру, ... ... және ... ... ... ... ... және медико -cанитарлық қамтамасыз ету; жазаны ... мен ... ... және ... қамтамасыз ету; босатылғаннан ... ... ... ... үшін ... бостандығынан айыру орындарында белгіленген ... ... ... ... ішкі ... ... қоғамдық
орындардағы, өзара қатынасқандағы, әкімшілік өкілдерімен айналысқандағы
мінез-құлқын ... ... ...... ... сәйкес бас бостандығынан айыру
орындарындағы режимнің негізгі талаптары ... ... ... ... және ... жаңадан қылмыс жасауға мүмкіндік бермеу немесе
басқа да қоғамға қарсы қылықтар ... үшін өне бойы ... қою; ... ... бұлжытпай және ұдайы орындауы; жасалған қылмыстың қоғамға
қауіптілігінің дәрежесі мен ... ... ... ... ... сотталғандардың жеке басының түрі мен мінез-құлқы. ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылғандай - ол ... ... ... ... мен ... ... бұлардың
көмегімен жазаны өтеу (еткеру) тәртібі, сотталғандар жағынан жаңадан қылмыс
және басқа да қоғамға қарсы ... ... ... ... ... ... ... сақтаудың темендегідей амалы - ол сотталғандарға
мадақтау мен жазалау шараларын қолдану, олардың құқықа құлақ қоюшылық мінез-
құлқына ... ... ... өтеу ... ... ... ... түріндегі жазаны атқару режимі элементтерінің көңіл
аударарының бірі – ... ... ... ... Ол ...
көрсетілген адамдар үнемі күзетуде болады, айдауылмен ... ... ғана ... және ... ... ... адамдармен
ережеде көрсетілмеген жағдайда оларға араласуға рұқсат етілмейді. Сондықтан
оларға ... ... ... және өндірістік зоналардың шекарасын
бұзуға рұқсат етілмейді, әкімшіліктің рұқсатынсыз ... ... ... және өндірістік объектілердің, егер ондай болса ... ... ... сотталғандарды күштеп оқшаулау қамтамасыз етіледі.
Ұстау режимі – сотталғандарды түзеу және тәрбиелеудің бүтін жүйесінің
басқарылатын ... ... Ол ... ... іске ... ету үшін жасалады: жазалауды, ... ... ... және ... ... ... ... қаралған түрліше құқықтық шектеулер қою арқылы
жазаны өтеу процесінде жүзеге ... ... ... ... ... ... Сотталғандардың құқығы бар және қылмыстық-атқару,
өзге де заңдармен белгіленген, сонан кейін жазаны өтеудің нақтылы ... мен ... ... отырып міндеттер атқарады. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... субьективтік құқығына
кіріспейді, сөйтсе де оларды іске асырудың ерекшелігін белгілейді. ... үшін ... заң ... ... ... мен тиым салу жазасы
қолданылатынын еске ала отырып, режимнің негізгі бір функциясын ... пен ... ... асыруды жүзеге асыратын және қамтамасыз ететіні
анық.
Режимнің жазалау әсері – сотталғандарға белгіленген шектеуден ... ... ... ... ... сотталып отырған түзеу мекмесінің
түріне сонымен қатар ол ... өтеу ... бас ... ... ... ... ... өзгеріп отыруы мүмкін. Режимнің
жазалау функциясы қоғамды және оның ... ... ... ... ... функцияның шектелу сипаты болуы тиіс. Режимнің жазалау
әсерінің тиісті деңгейде арта ... оның ... ... іске ... ... ... ... қылмыстық–атқару
заңдарында қаралған түрліше құқықтық шектеулер қою ... ... ... жүзеге асырылады .Алдымен, олардың субьективтік құқық саласын
қамтиды. Сотталғандардың құқығы бар және ... өзге ... ... ... ... ... ... нақтылы түрінің тәртібі
мен жағдайына сүйене отырып міндеттер атқарады. Бірақ бұл шектеу ... ... ... ... ... ... ... құқығына
кіріспейді, сөйтсе де оларды іске асырудың ерекшелігін белгілейді. Жасаған
қылмыс үшін жауаптыға заң белгілеген құқық шектеулер мен тиым салу ... еске ала ... ... ... бір функциясын қылмыстық
құқық пен жазалауды жүзеге ... ... ... және ... ... ... ... ескертуінің әсерін жазаға ... ... ... туралы қарапайым түсінігі бар адамдар абстракты ... ... ... салтына жағымсыз өзгерістер ... ... ... бас ... айыру режимінен шығатьін қандай да
болмасын кайғы-касіретті шын мәнінде түсіне алмайды.
Сонымен, режимнің функциялары біртұтас ... ... олар ... ... байланыста болады. Бас бостандығынан айыру режимінің
функциялары бір ғана мақсатқа ... ... ... ... тәртіп ережесін олардың өз еркімен орындауына, құқық бұзу
мүмкіндігін болдырмауға, ал ақырында ... ... ... Режим
функциясының әрқайсысы функцияның барлық жинағын бір уақытта ойдағыдай
жүзеге асыруға жағдай жасайды.
Режимнің ... ... ... ... ... ... Біріншіден,
жазалауды іске асыру жолымен, себебі мәжбүр ету адамды тәртіпке ... өтеу ... ... ... ... режимі сотталғандарды
қоғамға пайдалы мінез-құлыққа, бой ұсынуға ... ... ... ... - ... ... жазалау емес ереженің тәртібін
орнату жолымен іске асырылады. Үшіншіден, тәрбиелеу ...... ... ... ... түзеу әрекеті шараларының ойдағыдай
көмектесуін қолдану арқылы іске асырылады.
Режинің тәрбиелеу функциясының адамгершілік мәні мынадан ... жеке ... бас ... ... ... ... ... шегу арқылы зиян келтіріліп өнегелі жетілуіне ... ... да ... ... әсер ету ... ... сотталғандарда
құқықтық сана тәрбиелеуге көмектеседі.
3. Қылмыс жасауға апарған жеке басының кері ... ... ... ... ... ... ... ету функциясы функциясы проф.В.А.Уткиннің ойынша
тузеу шаралары әсеріне өзіндік “тірек нүктесі ... ... ... ... ... сотталғандарға тәрбиелік және профилактикалық
әсер етудің құқықтық сүйеніші бола ... ... ... ... ... ... болады.Ұстау режимінің талабы – сотталғандарды еңбекке тарту
және оны ұйымдастыру, ... ... ... мен ... әзірлеу
өзгешілігін көпшілік – мәдени, яғни дене шынықтыру спорт жұмыстарының
тәртібін белгілеу.
Егер де режимнін жазалау мен ... ... тек ... ... ал ... ету ... басқа субъектілер, жекелеп
айтсақ, түзеу мекемелерінің ... және ... ... ... жүрген азаматгар орындайды.
Ұстау режимінің реттеу функциясы тек қана бас ... ... ... ... қамтып қана коймайды. Сонымен бірге оның жазалау
күшінің ... ... ... ... ... ... жасалған
қылмыстың қоғамға қауіптілігіне, сипаты мен дәрежесіне, сотталғанның жеке
басы мен міндетіне байланысты ұстауда жүргенде әртүрлі жағдай ... ... ... Бұл ... қылмыстық-атқару заңдарының ... ... оған ... ... ... ... көлеміне
сәйкес) түзеу мекемелерінің түріне байланысты елеулі ... ... ... ... және ... ... түзеу колониялары, түрме,
қоныстану колониялары, жалпы және ... ... ... ... ... - түзеу мекемелері аумағы мен
объектілерінде және оларға іргелес аумақтарда жүрген сотгалғандардың ... да ... ... және ... да ... ... болдырмауды
ескертуге бағытталған. Сотталғанды жазалау сонымен қатар режим тәрбиелеу
фуншиясын, жеке, яғни ... ... ... ... ескерту функциясы мыналардан тұрады: біріншіден,
жазаны өтеу процесінде ... ...... әсер ... ... істеу өте қиындаған, тіпті ... ... ... ... ... жазалау сотталғанның санасы мен жігеріне аса ... етіп ... ... яғни ... ... қылмыс істеуге
жібермейтін психологиялық жағдайға келтіреді.
Бұл функциялар - ... ... ... және ... ... өз ... бұлжытпай және мүлтіксіз орындауы, келетін, жазатын
хаттарын тексеріп отыру, сәлемдемелерін, бандерольдерін, алған, ... ... аса ... қылмыскерлерді бөлек қапастарда ұстау.
Жазалау және қауіпсіздік шарадарын қолдану, сотталғандар ... ... ... ... ... жедел-іздестіру және т.б.
шаралар аркылы іске асы-рылады.
Сонымен қатар режим жалпы ескерту функциясын орындайды. Қылмыстық-
атқару ... ... өтеу ... ... түзеудің бір амалына
ғана емес, жалпы ... ... ... ... тиісті екенін белгілейді.
Ол үшін режим едәуір үрейін ұшыруы керек, әйтпесе ол ... ... ... ... ... ... ... ауырлық
деңгейі жалпы ескерту әсерінің қаркынын алдын ала анықтайды: қылмыс жасауға
бейімді адам тек ... қана ... оның ... шын ... ... тиіс. Сонымен қатар бас бостандығынан айыру мерзіміне де, түзеу
мекемелеріндегі режимнің түріне де байланысты және ... мен ... ... да маңызы бар. Әділеттілікті бұзу құқықтың бұзылуына ... Бұл ... ... құқыққа, қылмысқа және ... ... ... ... ... ... ... тонаудан,
қарақшылық пен кісі өлтіруден көрінеді. Сотталғандардың құқығы бар және
қылмыстық-атқару, өзге де ... ... ... ... ... ... ... тәртібі мен жағдайына сүйене ... ... ... бұл ... ... ... ... алмайды, себебі олардың барлық
субьективтік құқығына кіріспейді, ... де ... іске ... ... ... ... үшін жауаптыға заң белгілеген құқық
шектеулер мен тиым салу жазасы қолданылатынын еске ала ... ... бір ... ... ... пен ... жүзеге асыруды жүзеге
асыратын және қамтамасыз ететіні анық. ... ... ... ... тартылмаған, түзеу мекемелерінің жұмысы туралы қарапайым түсінігі
бар адамдар абстракты түрде, яғни ... ... ... ... ... болып қабылдайды. Азаматтар бас бостандығынан
айыру ... ... ... да ... ... шын ... алмайды.
Жазаның әлеуметтік әділеттілікті қалыптастыруы дегеніміз – ... ... ... ... ... ... әділ жаза ... адамның
жасаған бір қылмысы үшін екі жазаның ... ... ... ... және ... алдын алу емес, бірақ та ... ... ... ... ... міндеттерін
орындауды қамтамасыз етуі.Әрине, кісі өлтірудің нәтижесінде, жәбірленушінің
өмірін қалпына келтіру ... мен ... ... ... ... ... қол жеткізіледі. Дегенмен де, жаза сотталғандарға физикалық
немесе психикалық азап келтіру ... ... ... ... ... ... қатысты азаптау, күш қолдануға немесе адамның қадір –
қасиетін қорлауға тиым ... ... ... заңдарында қаралған түрліше құқықтық шектеулер қою арқылы
жазаны өтеу ... ... ... ... ... субьективтік
құқық саласын қамтиды. Сотталғандардың құқығы бар және ... де ... ... ... ... ... өтеудің нақтылы түрінің
тәртібі мен жағдайына сүйене отырып ... ... ... бұл шектеу
бәрін бірдей қамти алмайды, ... ... ... ... құқығына
кіріспейді, сөйтсе де оларды іске асырудың ... ... ... үшін ... заң ... құқық шектеулер мен тиым салу жазасы
қолданылатынын еске ала отырып, режимнің негізгі бір ... ... пен ... ... ... ... асыратын және қамтамасыз ететіні
анық.
Бас бостандығынан айыру режимінің жалпы ескертуінің тікелей әсер етуі
жазаның мұндай түрін ... ... ... ... және ... мен ... өтеу ... қамтамасыз етуден тікелей тәуелді болады.
Бұл мағынадағы режимнің жалпы ескерту талабының маңызы сотталғандарды
міндетті түрде топ-топка айыру, олардың өз ... ... және ... іске ... ... ... жалпы ескертудің мақсатын шешудің
әдісі ол сотталғандарға түрліше тыйым салу мен ... ... ... ... ... ... ... функциясының жеке ескертумен тығыз
байланысы және олардың өзара әрекеттестігі байқалады.
Режимнің ... ... ... ... тартылмаған, түзеу
мекемелерінің жұмысы туралы қарапайым түсінігі бар адамдар абстракты түрде,
яғни үйреншікті тұрмыс салтына ... ... ... ... ... бас ... айыру режимінен шығатьін қандай да
болмасын кайғы-касіретті шын мәнінде түсіне алмайды.
Сонымен, режимнің функциялары біртұтас жүзеге асырылады, олар ... ... ... ... ... Бас ... ... функциялары бір ғана мақсатқа жетуге, яғни: сотгалғандарды
тәртіптілікке тәрбиелеуге, тәртіп ... ... өз ... ... бұзу ... ... ал ақырында оларды түзеуге бағытталған.
Режим функциясының әрқайсысы функцияның ... ... бір ... ... ... жағдай жасайды.
Бас бостандығынан айыру түріндегі жаза режимін тиімді ... ... ету ... - оның әрбір талабын уақытында ... ... ... Түзеу мекемесінде қылмыстық-атқару құқық
қатьшастарына барлық қатысушылардың мінез-құлқы ... ... ... ... ... ... келуі тиіс. Режимнің та-лаптарын қатаң
орындамай, бас бостандығынан ... ... ... ... ... әсер етуі мүмкін емес. Бұдан ... ... ... сотталғандарға бақылау жүргізіп, оларды күзету арқылы, ... мен ... ... қолдану арқылы, ал төтенше ... ... ... ... ... ... ету тәсілдері (амалдарды) қылмыстық-атқару
заңдарындағы белгіленген негізгі талаптарын сақтауға бағытталған, ... ... ... құқық тәртібін қолдауға бағытталған. Басқаша
айтқанда, олардың ... - ... ... ... алдын ала болдырмау
шараларын қолдану, кылмыстық-атқару құқық қатынастарының субъектілері
жағынан жіберілген құқыққа ... ... ... ... ... ... ... қолдану.
Жазаны өтеудің режимі мен оны қамтамасыз ететін әдістердің ... ... ... бар. ... бірлігі мынада: 1) қылмыс жасау
оларды қолданудың ... ... ... ал оның ... ... - ... күшіне енген және орындауға жіберілғен сот үкімі болады; 2) сот
үкімімен ... ... өтеу ... ... кол-данылады; 3)
сотталғандарды жекелей және ... ... ... ... жалпылама міндеттерін атқару көзделеді. Ұстау режимі мен оны
қамтамасыз ету әдістерінің арасындағы ең ... ... - ол ... білдіреді, ал режимді қамтамасыз ететін әдістер жазаның міндетті
элементтері ретінде ... ... олар ... ... ... ... тіпті қолданылмайды. Сонымен, жазаны өтеу режимі мен ... ету ... ... ... табиғаты бар, біршама жеке
құқықтық құбылыстар. ... ... ету ... оның ... ол ... және басқалардын режимді бұзуынан қорғау үшін
қызмет ... Бас ... ... түріндегі қылмыстық жазаны өтеу
кезінде, ... ... ... ... ... сотталғандардың
мінез-құлқын белгілейтін қылмыстық-атқару заңдарын ... өз ... ... атқарулары тиіс.
Режимді қамтамасыз ету мақсатында сотталғандардың түзеу мекемесіндегі
өндірісте маман ... өз ... ... істеп жүрген азаматтармен
қатысуына ... шек ... ... мекемелерінің өндіріс объектілеріне
жіберілгендер белгіленген тәртіп ережесімен міндетті ... ... олар ... ... ... ... да ... зат, тағам, ақша, әсіресе тузеу
мекемелерінде ұсталуға рұксат етілмейтін заттарды беруге ... ... ... объектілерін, оған кіретін, одан шығатын ... ... ... ... Мекеме және күзетші әскери бөлімше
қызметкерлері жоспарға байланысты түзеу мекемесінің тұрмыстық ... ... ... ... ... одан шыққанда және олардың
жеке заттарын, жататын орындарын тінтеді.
Түзеу мекемесінде режимді қямтамасыз ететін маңызды амалдары жоғарыда
айтылғандай - ол бас ... ... ... ... мен оларды
бақылау, бұлардың көмегімен жазаны өтеу (еткеру) тәртібі, сотталғандар
жағынан жаңадан ... және ... да ... қарсы қылықтар жасамауды
ескерту арқылы болады.
Жазаны өткеру режимін сақтаудың темендегідей амалы - ол сотталғандарға
мадақтау мен жазалау шараларын қолдану, ... ... ... ... ... себепші болуы, жазаны өтеу тәртібін бұзбауын ескертеді.
Мадақтау мен жазалау шараларын түгелдей көлемде қолдануға ... ... ... ... ... ... бастықтардың (мысалы,
Ішкі істер министрі, оның орынбасарлары, ІІМ Қылмыстық-атқару ... ... және т.б.) хақы бар. ... ... ... ... айып пен тәртіптік қапастарға, қапас тәріздес
бөлмеге енгізуден басқа мадақтау мен ... ... ... қақы ... бастықтарының (тәрбиелеу колонияларындя аға ... ... ... ... бастығы салған жазасын мезгілінен ... ... ... және ... ... сөгіз жариялау (ауызша). бас
бостандығынлн айыру орындары аумағы мен үй ішін ... ... тыс ... ... ... ... отырғандарға
киноға, концертке баруға, спорт ойындарына қатысуға барудан бір рет айыру
жазалары шарасын қолдануға хақы ... ... ... қауіпсіздік шараларын айыра білу
қажет. Егерде біріншісі нақты қауіпсіздігі үшін қолданылса, ал екіншісі -
тузеу ... ... ... ... жасалған шабуылды
қайтару, өзін-өзі жарақаттауды әлде зақымдауды ескерту, қылмысты ... ... ... т.б. үшін ... ... ... көп аспектілі, сондықтан мұны
қараудың белгілі бір ... ... бар. Бұл ... ТМД ... еңбегін пайдаланудың орындылығы жөнінде әрдайым айтыс,
талас пікірлер болып ... ... ... ... еңбек
проблемасы жөнінде өз көзқарасымызды белгілеп көрейік.
Сотталғандардың еңбегін пайдалануда қарсылары төмендегідей негізгі
дәлелдерді ... ... КСРО ... сотталғандардың еңбегі қалыптан тыс
ұлғайтылып ... Егер де ол ... ... түрде мәлімденіп және
сотталғандарды түзеудің негізгі амалы ретінде қаралған болса, ал ... ... ... ... ... шын мәнісінде өндірістік
тапсырмаларды орындауға бағынған болатын. ... ... ... кәсіпорын ретінде жұмыс жасап, жоспар орындап және пайда әкелуге
міндетті болған. Бірінші ... ... да ... ... ... орындау
міндеті қойылған, ал түзеу мақсаты екінші орынға ысырылған;
ә) сотталғандар істейтін ... ... ... сапасы
кебінесе төмен болды. Сондықтан нарықтық экономикалық ... оның көбі ... ... ... кәсіпорын өнім көлемін кенеттен
төмендетіп алды. Электр, жылу, сумен ... ... ... ... ... ... келмеді. Түзеу мекемесі кәсіпорнының қуаттылығы тек
50% пайдаланыла бастады. Кәсіпорын бәсекелес өнім ... ... ... ... ... ... ал оны табу қиын. Тіпті қылмыстық-атқару жүйесін
ағымдағы қаржылаудың өзі қанағаттанарлық емес.
Сонымен, түзеу мекемелерінің кәсіпорнын жаңартуға қаржы жоқ және ... ... ... ... ... қамтамасыз етілетініне кепілдік жоқ;
бас бостандықтан айыру орындарындағы адамдар өне бойы ... ... ... ... ... жоқ. ... ... темендегі,
кадрлардың өзгеріп тұруы, адамгершілік еңбекке немқұрайды ... ... ... ... ... ... яғни ... мәдениетті
(өндірісті) қамтамасыз ету өнім сапасының кепілдігі мен бәсекелестігі
болады;
б) ... ... ... ... ... ... түзеудің амалы бола
алмайды. Мысалы, өткен кездерде сотталғандар қылмысының сазайын тарттыру
үшін азап шегуге ... ... өте ауыр ... ... ... ... пен ... арасында айырмашылығы бар және оның тәрбиелеу
мүмкіндігі де әр түрлі. Әрбір адамға кез ... ... ... әсер ... Мысалы, бас бостандығынан айыруға музыкант, яғни ... ... Оны ... ... ... ... немесе фрезеровшы т.б.
болуды таңдап алуға мәжбүр етуі мүмкін. Ол, біріншіден, ... ... ал ең ... міндетті түрде еңбекке тарту арқылы түзегісі
келген ... ... ... ... ... ... келтірілген жағдайдың пайда болмауы үшін құқық нормаларында
сотталғандардың еңбегін ұйымдастырудың негізгі принциптері ... ... рөлі ... анықталуы тиіс.
Сотталғандардың соның ішінде бас бостандығынан айырылғандар еңбегінің
ролі тәрбиелеу ... ... Оны ... ... сауықтыру маңызы бар.
Экономикадағы қолайсыз жағдай, өндірістің құлдырауы сотталғандарды
жұмыска ... ... ... ... ... ... ... орта тізіммен есептегенде сотталғандардың 27% ғана жұмыс
істейді. Ал қол бостық мұндай криминогенді ортада ... ... ... ... әсер етеді, әр түрлі құқық бұзушылыққа, соның
ішінде қылмыс істеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... салу мен
тәртіп сақтаудың маңызды амалы болып есептеледі.
Қылмыстық-атқару жүйесін ағымдық қаржыландырғанда баға мен төлемнің
(тариф, азық-түлікке және ... ... ... еске ... Жыл бойында
жоспарланған бюджеттік қаржының тек жартысы бөлінеді, ал ол сотталғандардың
мөлшерлі тамағына ... ... ... ... бюджеттен ақша
бөлінбейді деуге болады. Сондықтан, сотталғандар еңбегінің экономикалық
маңызы - оның ... ... ... ... мекемелерінің тұрақты
жұмыс істеуін қамтамасыз етіуіне мүмкіндік беру және ... ... ... ... керекті тауарлар алуын ... ... ... ... отбасына керекті қаражат жинауға көмектеседі.
Еңбектің тәрбиелеу мүмкіндіктері де әр ... ... ... едәуір рөл атқаратындығы туралы Заң барлық философиялық және
педагогикалық ілімдерде көптен ... ... ... ... ... ... ол оның ... бекітіп, әрі қарай дамытады, Дені
сау адамға еңбек оның организмін қолдау үшін керекті. ... - ... ... ... бас ... айырылғандардың
құқықтары шектелуіне байланысты ашу-реніш көрнеушіліктен көңіл-күйін
басады, сонымен, өзгерген жағдайға үйренуді ... ... ... ... ... (еңбек терапиясы) пайдаланылғаны белгілі.
Сонымен, сотталғандардың еңбегі тәрбиелеу, ... салу ... ... қазіргі уақытта түзеу мекемелерінің жұмыс жасауын қамтамасыз етеді.
Сотталғандар енбегінің рөлін анықтау және түзеу мекемелерінің қызмет
етуімен оның маңызы аяқталмайды.
Сотталғандардың, ... ... бас ... ... ... ... саласындағы мемлекет саясатының маңызы
олардан кем соқпайды.
Адам құқық және сотталғандармен ... ... ... актілер
қылмыстық жазаны қолдануда тәжірибе дәлелдегендей сотталғандардың еңбегін
ұйымдастыру принциптерін бекітті.
Негізгі ... бірі - ол ... ... ... ... ... Бұл жағдай Қазақстан Республикасы заңдарында да
белгіленген. Ал Қазақстан ... ... ... ... ... бұл ... жанама түрде ескерілген. Біздің ойымызша оны
ҚАК-тің жалпы бөлімінде тура көрсету жөн ... еді. ... ... ... мен ... ... тиіс, яғни сотталғандарды түзеуге -
адзмның жеке ... ... ... ... ... салт пен ... ... түрде бағынуы тиіс. Сотталғандарды
түзеу амалдарының бірі ... ... ... заңда белгіленген
(Қазақстан Республикасы ҚАК-нің 7-бабы).
Азаматтық пен саяси құқық туралы Халықаралық пакт (8-бап, 3-тармақ),
сотталғандармен айналысуды: Ең аз ... ... ... ... ... ұстауда отырғандардың мәжбүрлі немесе міндетті түрде енбек ... ... ... ... ... - сотталғалдардың енбек
етуінің міндеттілігін ... ... ... ... еңбек егуінін
занда көрсетілуін онын ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциясының 24-бабының 1-тармағын
былай деп ... ... ... сиякты: "Соттың үкімімен жазаны өтеуге
сотталғандар, дәрігер куәландырган күш-құаты мен техникалық ... ... ... ... ... ... ... енбек
дәрежесіне жаткызылмайды Қазіргі ... ... ... 24-бабының 1-тармағында дәл емес, былай делінген: "...
Еріксіз еңбекке соттын үкімі бойынша не ... ... ... ... ғана жол ... ... ... еріксіз енбекке тыйым
салады, ал жоғарыда айтылған енбектің бәрі де еріксіз енбекке ... ... ... ... нормасы сәтсіз
баяндалған, ол Республикада еріксіз еңбек рұқсат етілетіндей ... ... ал олар ... ... оған ... міңдеттілігі сотталғандардың бір қатарына таратылмайды. Бұлар
негізінен еңбекке жарамсыз немесе ... ... ... адамдар:
зейнеткерлер, 1 және II топтағы мүгедектер, ... ... және ... бар ... Олар егер де ... тарапынан қарсылық болмаса өз
еркімен енбекке тартылуы мүмкін.
Негізге алынатын принциптің бірі бойынша сотталғандардың ... ... ... ... тиіс. Сонымен бірге халықаралық
құжяттардың ұсынуы бойынша мүмкіндігіне қарай ... ... ... кейіи адал еңбекпен айналысатындай ... ... жаңа ... ... жұмыспен қамтамасыз ету керек.
Сотталғандардың талабын және ... ... ... сол ... табуға ғана бағындырмау тиіс.
Түзеу мекемесінің әкімшілігі, еңбекті түзеу амалы ретінде қолдана отырып,
сотталғанның еңбегін ... ... ... ... оның
мінездемесіне қарай жекелеп шешуі тиіс. ... ... ... жұмысты өз қалауымен орындай алатын ... егер ... пен ... мекемесінін баскару талабына қарсы келмесе, ... ... ... ... тыйым салынған болмаса сай келуі
керек. Ол мындай функцияларды іске ... ... ету үшін ... ... ... реттеуді, жекелей және ... ... ... заңдарында
қаралған түрліше құқықтық шектеулер қою арқылы жазаны өтеу ... ... ... ... субьективтік құқық саласын қамтиды.
Сотталғандардың ... бар және ... өзге де ... ... ... ... өтеудің нақтылы түрінің тәртібі мен
жағдайына сүйене отырып міндеттер атқарады. Бірақ бұл шектеу ... ... ... ... ... барлық субьективтік құқығына кіріспейді,
сөйтсе де оларды іске ... ... ... ... қылмыс үшін
жауаптыға заң белгілеген құқық шектеулер мен тиым салу ... еске ала ... ... ... бір ... ... пен жазалауды жүзеге асыруды жүзеге асыратын және қамтамасыз ететіні
анық.
Түзеу мекемелерінін ішкі ... ... §50 ... ... еңбегін пайдалануға тыйым салынады: а) әскери ... жеке ... ... ... яғни ... мен ... ... ә) дәрі-дәрмектерді есепке алатын, сақтайтын, сондай-ақ
беретін ... ... және де ... ... ... ... б) ... жолдамалы қызметкерлер бағынатын лауазымды жұмыстарда.
Егер де олар ... ... ... ... қызмет орнын
пайдаланып қиянат жасағаны, парақорлығы үшін және олар талау, ... ... ... істегені; алаяқтық жасаған қылмыстары, бөтеннің затына қол
сұғушылыққа байланысты болып, сондай-ақ сот ... ... ... ... ... өтеп ... ... жауапты материалдық пен есеп-
бухгалтерлік лауазымды жұмысқа жіберілмеиді.
Бас бостандығынан айыруға ... ... ... ... - ол ... ... ... әдісі, бостандық
жағдайындағы еңбек етуге жақын болып, соған үйренуі ... ... ... ... ... ... сотталғандардың еңбек
әрекетін ұйымдастыруда түгелдей өзгерістер енгізу керек.
Республика үкіметі деңгейінде түзеу мекемесі кәсіпорнының мемлекеттік
қаржыға еңбекті пайдаланғанынан ... ... ... ... ... бұл ... ... тапсырысты бірінші кезекте
орналастыру, түзеу мекемесі кәсіпорындарының өнімдерімен ... ... ... ... қанағаттандыру, бұл мекемелердің шаруашылықтағы
дербестігі туралы мәселе шешілуі керек. ... әр ... ... құру ... ... ... тарту үшін түзеу мекемесін
салықтан босату немесе түзеу мекемелері кәсіпорындарына елеулі жеңілдіктер
беру мәселесін мемлекет шешуі ... ... ... ... және ... ... білдірген
сотталғандар үшін ұстау орнында олар күш-қуат көбірек жоятын болғандықтан
тәуір жағдай жасалуы ... ... ... ... ... ... тағы ... заңмен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... бекітуі адамның таза
еңбек етуі мен адал ... ... ... ... ... ... ... мекемесі әкімшілігі мен сотталғандардың арасындағы еңбек етудін
міндеттілігі ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық-атқару кодексінде сотталғандарды
еңбекке жұмылдыруды ұйымдастыру ... жеке ... ... ... түрліше еңбекке тарту жөнінде бірқатар баптар берілген.
Сотталғандардың еңбегін ұйымдастыру ... ... ... бұл ... ... ... орынды сияқты. Ол сотгалтандардың ... ... ... ... түзеу мекемелерінін кәсіпорындары жүйесінде;
- ... ... ... әр ... меншік нысанындағы мекеме аумағында немесе
сыртындағы кәсіпорын объектілерінде;
- мекемедегі жай ... ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық кодексінің 38 бабына сәйкес: "жаза
дегеніміз - сот үкімі бойынша тағайындалатын мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы.
Жаза ... ... ... деп танылған адамға қолданылады да, адамды
құқықтары мен бостандықтарынан заң бойынша көзделген ... ... ... болып табылады".
Жазаның әлеуметтік әділеттілікті қалыптастыруы дегеніміз -қылмыс
жасаған ... ... ... ауырлығына сәйкес әділ жаза тағайындау,
адамның жасаған бір қылмысы үшін екі ... ... ... сотталғандарды түзеу және қылмыстардың ... алу ... ... етуі.
Қылмыстық жазаның басқа мақсаты ретінде, сотталғандарды ... ... ... дегеніміз сотталғандардың қоғамның заңды
тыңдайтын, тәртіпті, қоғамдық тұрмыстың ... мен ... ... ... ... сотталғандарды түзеу мақсатын қайта тәрбиелеу мақсатымен
байланыстырмайды. Қазіргі кезде адамды ... ... ... ... ... ... алғашқы кезден қалыптасатындықтан, оларды ... ... ... жаңа ... ... бағытталған. Арнайы сақтандыру
қылмыскерге жаза тағайындау арқылы, онын ... ... ... алдын
алуды білдіреді.
Жалпы сақтандыру қылмыс жасауға ... ... ... ... ... әсер етуді білдіреді.
Әрине, жалпы сақтандырудың тиімділігі аса жоғары емес те шығар, бірақ
та біз, қазіргі ... ... ... ... ... жоғалып кетті деп айта алмаймыз.
Сондықтан да, қылмыстылық адамзат ... ... ... сақтандыру жазаның мақсаты ретінде мәңгі ... ... ... айта аламыз.
Қылмыстық заңды алып қарайтын болсақ, заң бас бостандығынан айырудың
түсінігін бермейді. Бас бостандығынан
айырудың түсінігі қылмыстық құқық және ... - ... ... арқылы қалыптастырылған. ҚР ҚК 48 бабының 1
бөліміне сәйкес, бас бостандығынан айыру сотталушыны қоныс
колонияларына жіберу, жалпы, қатаң, ерекше режимдегі ... ... ... ... жолымен оқшаулаудан
тұрады. Үкім шығару кезінде, он сегіз жасқа толмай бас
бостандығынан айыруға сотталған адамдар, жалпы немесе
күшейтілген режимдегі тәрбиелеу колонияларына орналастырылады.
Қылмыстық ... ... бас ... ... ... байланысты мерзімді және мерзімсіз деп екіге бөлінеді.
Қылмыстық заң бас бостандығынан айыру жазасының шектері ретінде ... он бес жыл ... ... (ҚР ҚК 486.)
Мерзімсіз бас бостандығынан айыру жазасына - өмір бойы ... ... ... ... алып қарағанда, өмір бойы бас ... ... ... тиімсіз. Себебі, осы жазаға сотталған адамдарды ұстау
үшін ерекше режимдегі түзеу мекемесін ... ... және бұл ... ... ... ... ойымызша сәйкес келмейді.
Біздің құқықтық санамыз, кең көлемде өлім ... ... ... ... ... органдарының қызметкерлері де өлім жазасын
қолдайды. Сондықган да, өлім жазасына мараторийдің жариялануы қазіргі ... ... деп ... ... ... ... және ... етпейді" терминдері
күмәнді терминдер сияқты. Және жазадан ... ...... ... жыл ... де ... аса қонымды емес. Біздің ойымыз бойынша, өмір
бойы бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... ... алмастыру әлдеқайда ұтымды болар еді.
Бас бостандығынан айыру жазасын босануға ... ... ... ... ... тұлғасының кері кетуіне әкеліп соқтырады. Сондықтан да,
заң шығарушы "сот тағайындаған өмір бойы бас ... ... ... жүрген адам, егер
сот бұл жазаны одан әрі өтеуді қажет етпейді деп таныса және кемінде ... жыл бас ... ... іс – ... ... мерзімінен бұрын -
шартты түрде босатылу" мүмкіндігін қарастырған.
Қылмыстық-атқару саясатында қылмыстық жазаны ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелік жұмыстар
сотталғандарды түзеуге және тәрбиелеуге қолданылатын негізгі құрамы ... Заң ... дәл, ... ... ... ... ... мәні,
мазмұнын анықтауды жүзеге асырады,
"Тәрбиелеу жұмыстары сотталғандардың пайдалы жұмыспен айналысуға,
еңбекке дұрыс ... ... мен ... қабылданған ережелерді
сақтауға, білім мен мәдени деңгейінің ... ... ... ... ... ... тәртіптік және көтермелеу шараларын
қолдану ... ... ... ықпал етеді.
Тәрбиелеу жұмыстары сотталғандардың түзеу мекемесінің түріне, ... ... ... ... дара мінез-құлқына байланысты жеке
ыңғайда ескере отырып жүзеге асырылады".
Жазаны атқару органдары мен мекемелердің міндеттері заңдылық, баршаның
заң ... ... ... ... және жариялылық, жазаларды
атқарудың саралануы мен жеке - ... ... ... ... ... ... ... негізделеді.
Осыған сүйене отырып, қылмыстық ... ... ... ... негізгі және қосымша міндеттерін бөліп көрсетуімізге болады.
Негізгі міндеттер: жаза тағайындаған сот ... ... ... ... ... тарапынан жаңа қылмыстар ... ... ... принциптерді сақтау; жазаны ... ... ... ... міндеттер: сотталғандардың ... ... ... жұмыстар жүргізу; сотталғандарға жалпы білім
беру, ... ... және ... ... ... тұрмыстық -
материалдық және медико -cанитарлық ... ету; ... ... мен ... ... және сотталғандардың
қауіпсіздігін қамтамасыз ету; ... ... ... ... бейімделу үшін көрсету.
Режим – сотталғандардың ... мен ... ... ... оларға жүктелген құқықтары мен заңды ... ... ... қауіпсіздігін, сотталғандардың әр түрін бөлек ұстау, түзеу
мекемелерін анықтаумен байланысты іс- ... ... ... ... ... сәйкес нормативті құқықтық актілермен анықталған жазаны өтеу мен
атқару тәртібі. Экономикадағы ... ... ... ... жұмыска орналастыруды қиындатып жіберді. ... ... ... ... орта ... ... сотталғандардың 27%
ғана жұмыс істейді. Ал қол бостық мұндай криминогенді ортада теріс ... ... ... әсер ... әр ... ... бұзушылыққа,
соның ішінде қылмыс істеуге мүмкіндік береді.
Сотталғандардың еңбегі еркіндігінен айыру орындарында жөнге салу мен
тәртіп сақтаудың маңызды амалы ... ... ... ағымдық қаржыландырғанда баға мен төлемнің
(тариф, азық-түлікке және электр қуатына) өсуін еске ... Жыл ... ... қаржының тек жартысы бөлінеді, ал ол сотталғандардың
мөлшерлі тамағына жетпейді. Дәрі-дәрмек, киім-кешек алуға ... ... ... ... ... ... еңбегінің экономикалық
маңызы - оның экономикалық дағдарыс жағдайында түзеу мекемелерінің тұрақты
жұмыс істеуін қамтамасыз етіуіне мүмкіндік беру және ... ... ... ... ... ... алуын канағаттандыру, ол
босатылғаннан кейінгі айларда отбасына керекті қаражат ... ... ... мүмкіндіктері де әр түрлі. Еңбек адамды қалыптастыруда
едәуір рөл атқаратындығы туралы Заң ... ... және ... ... ... ... ... адамның өнегелік көзқарасы
білінеді, ол оның ... ... әрі ... ... Дені сау адамға
еңбек оның организмін қолдау үшін ... ... - ... ... ... бас бостандығынан ... ... ... ... ... көңіл-күйін басады, сонымен,
өзгерген жағдайға үйренуді жеңілдетеді. ... ... ... мақсатында (еңбек терапиясы) пайдаланылғаны белгілі. ... ... ... ... салу рөлін атқара ... ... ... ... ... жасауын қамтамасыз етеді.
Сотталғандар енбегінің ... ... және ... ... ... оның ... ... Сотталғандардың, соның ... ... ... сотталғандардың еңбегін пайдалану саласындағы
мемлекет саясатының маңызы олардан кем соқпайды.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы. 30 тамыз. 1995ж. өзг. мен
тол. қоса
2. Адам ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық кодексі. 16 шілде 1997ж. өзг.
мен тол. қоса.
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық – атқару кодексі. 13 ... өзг. мен тол. ... ... ... ... ... 19 ... 2001ж. “Бас
бостандығынан айыру жазасын тағайындаудың ... ... ... 15 нормативтік қаулысы.
2. Оқу, арнайы әдебиеттер:
1. Ағыбаева А.Н. ... ... ... ... ... 2001ж.
2. Сергеевский Н.Д. Русское уголовное право. Часть общая. СПб, 1910г.
3. Уголовное право. Общая часть. Под ред. В.Н.Петрашева. М., 1999г.
4. Ной Н.С. ... и ... ... ... в ... ... ... Курс уголовного права. Общая часть. Под ред. ... ... ... ... Н.А. Цели ... и ... их достижения. Л., 1973г.
7. Учебник уголовного права. Общая часть. Под ред. ... М., ... ...... право: Учебник. Под ред. И.В.Шмарова. М.,
1996г.
9. Российское уголовное право. Общая часть. Под ред. А.В.Наумова. М.,
1994г.
10. Курс ... ... ... ... ... ЛГУ, т.2. ... Чукмаитов Д.С. Теоретические основы системы исполнения наказаний по
законодательству РК. ... На ... ... ... ... Михлин А.С., Селиверстов В.И., Шмаров И.В. ... ... и ... М., ... ... А.И., ... Ю.И., ... В.Д. Пенитенциарные учреждения в
системе Министерства юстиции Росси. М., 1998г.
14. Уголовно – исполнительное право Росси. Под ред. ... ... ... к ...... ... РФ. Под ред.
А.И.Зубкова. М., 1991г.
16. Михлин А.С. Общая характеристика осужденных (по ... ... 1989г.) М., 1991г.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бас бостандығынан айыру жазасы11 бет
21 – ғасырдағы туристік фирмалардың қызметі23 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Ататүрік23 бет
Дүниежүзілік қонақжайлылық және туризм индустриясындағы жаһандандыру процестері81 бет
Каспий теңізі. Казақстанның батыс өңірінде қалыптасқан экономикалық жөне экологиялық жағдай.4 бет
Кологиялық туризмнің Қазақстандағы дамуының алғышарттары мен перспективалары45 бет
Мұстафа Кемал Ататүрі10 бет
Мәдениетаралық қатысымның жазбаша түріне үйретуде студенттердің ізденушілік - ақпараттық біліктілігін қалыптастыру49 бет
Сайлау технологиялары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь