Ішкі банктік бақылау әдістері мен тәсілдері

МАЗМҰНЫ
Кіріспе

І.бөлім Екінші деңгейлі банктер қызметін нарықтық жағдайда қадағалау мен реттеу
1.1 Қ.Р Екінші деңгейлі банктер қызметін қадағалау мен реттеу тәртібі
1.2. Банктік қадағалаудың мәні және әдістері
1.3 Шетел мемлекеттерінде екінші деңгейлі банктер қызметін қадағалау.

ІІ.бөлім. Ішкі банктік бақылау әдістері мен тәсілдері
2.1. Аудит және оның түрлері
2.2. Аудиторлық тәуекелшіліктер әдістері мен банктік аудиттің тәсілдері
2.3. Есеп айрысу қатынасының аудиті

Қорытынды
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
І-бөлім Екінші деңгейлі банктер қызметін нарықтық жағдайда ... ... Қ.Р ... деңгейлі банктер қызметін қадағалау мен реттеу тәртібі
1.2. Банктік қадағалаудың мәні және әдістері
3. Шетел мемлекеттерінде ... ... ... ... қадағалау.
ІІ-бөлім. Ішкі банктік бақылау әдістері мен тәсілдері
2.1. Аудит және оның түрлері
2.2. ... ... ... мен ... ... Есеп ... қатынасының аудиті
Қорытынды
Кіріспе
Банк қызметін мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... банктік қызметті ішкі және сыртқы
тексеру үшін қадағалау ... ... мен ... ... және ... тәуекел дәрежесіне қарай жіктелуді қамтамасыз етті.
Осы кезде банктік қызметке қадағалау ... ... ... ұшырады.
Бұл өзгерістер келесі нормативтік актілерде көрініс тапты: «Банкке бақылау
жасау құқығын сатып алу мен жүзеге асыру ... ... ... ... бар ... акцияларын мәжбүрлі түрде сату және ... ... ... ... ... 1996 жыл ішінде ҚР ҰБ 104 нормативтік ... ... ... ... және ... ... неғұрлым жақын банк
секторын құру аясындағы негізгі мақсаттары: банк жүйесіне ... ... ж. ҚР ҰБ БҚ №340 ... ... ... жеке ... ... сақтандыру ережелерін бекіту туралы»), банктерге
қадағалау мен бақылау ... ... ... ... ... ала ... ... заңдарын жетілдіру, нақты секторды несие аясында
банктің белсенділігін көтеру болады.
2004 жылы 1 желтоқсаннан бастап ҚР ... мен ... ... (ҚҚА) ... ... мен ... ... мемлекеттік реттеуші
және қадағалаушы өкілетті орган болып саналды. Ол өз қызметінде тәуелсіз,
тікелей Президентке ... ... ҚР ... ... ... ... етеді.
Осы жұмысты орындаудағы менің негізгі мақсатым Екінші деңгейлі
банктердің қызметін ҚР Ұлттық Банк және ... ... ... және реттеуді жүзеге асыру, Қаржылық Қадағалау Агенттігінің
міндеті, қызметі, мақсаты туралы деректерді зерттеу.
Бұл ... жету ... мен ... ... ... ... және Отандық банктер қызметін қадағалау мен реттеу тәжірибесін
оқу;
2. Қадағалаудың мәні, әдістері, тәсілдері, мақсатымен танысу;
3. Екінші деңгейлі банктердің аудиті туралы ... ... бұл ... ... ... ... ... негіз ретінде
келесілерді қолдандым: «ҚҚА туралы ҚР заңы», «ҚР Ұлттық ... ... ... ... туралы заң», Екінші деңгейлі банктердің қызметін қадағалау
мен реттеу мәселелеріне қатысты авторлардың еңбектерін.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Тәуелсіздік алғаннан бері Ұлттық Банк алдында тұрған
негізгі мәселелер – қаржылық секторды тұрақтандыру, ... ... ... бухгалтерлік есептеу жүйесін жақсарту, тиімді төлем
жүйесін қалыптастыру және банктік қадағалауды күшейту.
Тақырыбымның ...... ... ... халықаралық
стандартқа өту кезеңінде халықаралық стандарттарға сай ... ... ... ... болып табылады.
Осы жұмысымның зерртеу объектісі болып «ҚР Қаржылық нарық және ... ... ... және ... агенттігі» табылады.
І-бөлім Екінші деңгейлі банктер қызметін нарықтық жағдайда қадағалау
мен реттеу
1. Қ.Р ... ... ... ... қадағалау
мен реттеу тәртібі
ҚР реттеу мен қадағалау жөніндегі Агенттігі (ҚҚА) Қаржы нарығы мен
қаржылық ұйымдарды мемлекеттік ... және ... ... орган
болып табылады. Ол өз қызметінде тәуелсіз, тікелей Президентке ... ҚР ... ... ... ... қызмет етеді. ҚҚА өз
қызметін 2004 жылы 1 желтоқсаннан бастады.
ҚҚА ... ... ... тұтынушылардың заңды құқықтары мен ... жол ... ... іске ... ... ... қағидалары негізінде қаржы ұйымдарының тиісті
түрлерінің жұмыс істеуіне тең жағдай жасау;
- қаржы ұйымдарының ... ... және ... мен ... деңгейін көтеру, қабылданған міндеттемелердің
дер кезінде және ... ... ... ... ... ... атқаратын қызметі мен құзыреті:
- қаржы ұйымдары мен филиалдарының ... өз ... ... мен ... ... ... және ... алады;
- қаржы нарығында кәсіби қызмет атқаруға лицензия ... ... ... және ... ... тәртібін белгілейді;
- қаржылық ұйымдар, қаржы қызметін тұтынушылар, өзге де жеке және
заңды ... ... ... ... ... ... ... зерделейді;
- ҚР Ұлттық банкімен бірлесе ... ... ... ... есеп беру ... сондай-ақ олардың тізбесі мен ... ... ... ... мерзімін белгілейді;
- қаржы ұйымдарына әсер етудің шектеулі ... ... ... ... ... ұйымдары мен олардың қосылма тұлғаларын аудиторлық қызметті
қатыстыра отырып инспекциялауды мынадай мақсатпен ... ... ... қаржылық жағдайын анықтау;
- белгілі тұлғалармен басқару жүйесін анықтау:
- қаржы қызметін көрсету мен ... ... ... жөнінде
өкілеттік берілмеген қызметті анықтау мен ескертулер ... ҚР ... ... мен ... ... реттеу және қадағалау
Агенттігі несие жүйесін сенімді әрі үзіліссіз жұмыс ... ... ... ... несие-есеп айырысу қызметінің пәрменділігін
қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... және ... бермеу үшін несиелік мекемелердің қызметін қадағалап, оны тиімді арнаға
бұрып отырады.
ҚҚА реттеу мен қадағалауды негізінен пруденциалды ... ... ... сақталуға тиісті өзге де нормалар мен лимиттерді ... ... ... ... ... – қаржылық мекемелер үшін олардың қаржылық
тұрақтылығын қамтамасыз ету және қаржы қызметін пайдаланатын ... ... ... өкілетті орган белгілейтін ... Олар ... ... емес ... ... ... ... зейнетақы қорларына, бағалы қағаздар нарығының
субъектілеріне олардың қызметінің ерекшеліктерін ескеру арқылы белгіленеді.
Банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... ... лицензиясы негізінде қаржы нарығын немесе қаржы ұйымдарын, яғни ... ... ... мен ... жүзеге асыратын, банк болып
есептелмейтін заңды ... ҚР ... ... ... ... ... жеке түрлерін немесе өзге де операцияларды жүргізуге құқылы.
ҚР заңнамалық актінде көзделген жағдайдан өзге еш ... ... емес ... жеке және заңды тұлғалардан депозитерді қабылдауға ... емес ... ... реттеу ҚР Ұлттық банкінің 2003 жылғы 6
желтоксандағы банк операцияларының жекелеген ... ... ... ... ... ... реттеу, ұйым қызметін тоқтату туралы
№445 Ережелері негізінде жүргізіледі. Ал ол «ҚР Банктер туралы», «ҚР Ұлттық
банк» туралы және «ҚР ... ... мен ... ... ... ... туралы» Заңдардың негізінде тұжырымдалған. Банк емес ұйымдар өз
қызметін тек қана Банктер туралы Заңының 31 ... ... ... ... ... ... туралы ереже мен ішкі ережелер
негізінде ғана жүзеге асыра алады.
Операцияларды жүргізудің жалпы ... ... банк емес ... ... ... ... және басқа операциялары бойынша
мағлұматтарды қамтуы тиіс.
Банк емес ұйымдарға лицензия «ҚР Банк ... ... ... ... ... операцияны жүзеге асыруға беріледі, бұған тек қана банктер
атқаруға тиісті банк операциялары кірмеуі керек.
Бұл ... ... ... банктік операциялар тек осы тәртіп
бойынша үйлестіре алады:
- ... ... ... кассалық операциялар;
- ипотекалық қарыздар бойынша талап ету құжаттарын басқару бөлігіндегі
сенімді операцияларымен қоса ... ... ... ... пен ... банктің шешімі бар болса,
өкілетті орган құрылтайшысы не ... ... ... органдар
болып табылатын ұйымдардың жекелеген операция түрлерін ... ... бере ... ... сенім артқан мемлекеттік орган.
2. Ұлттық банк.
3. Құрылтайшысы ... ғана ... ... Ұлттық банк болып табылатын
заңды тұлға.
Банк емес ұйымдардың бухгалтерлік не өзге есеп ... ... мен ... ... ... ... үшін жауапкершілік Ұлттық банк
пен Реттеу жөніндегі агенттіктің ... ... ... ... емес ... ... банк пен Агенттіктерге олардың талап етуі
бойынша кез келген ... ... ... ... жатқан
операциялары, берген немесе алған қарыздары жайындағы мәліметтерді беруге
міндетті.
Агенттік банк емес ұйымдар орындауға ... ... ... ... ... алады.
Банк емес ұйымның қызметін ... ... ол ... ... бар қаланың аумағында орналасқан банк емес ұйымдардың
қызметін ... ... ... өзінің аумақтық өкілдеріне немесе ҚР
Ұлттық банкінің ... бере ... емес ұйым ҚР ... ... ... Агенттік оған «ҚР Банктер
туралы» ... 47 ... а), б), е) ... ... мен ... ... шараларын қолданады. Дәлірек айтқанда,
айыппұл салу, барлық немесе белгілі бір ... ... ... ... ... қайтып алу, «ҚР Банктер туралы» заңының 20
бабында көрсетілген міндетін атқарудан шектету сынды шаралар ... ... ... ... алу үшін Агенттік өзі қабылдаған шешімі
туралы әділет органдарын 1 ай бұрын хабардар етуі керек.
Банк емес ... ... құру ... ... тоқтату ҚР заңнамасының
талаптарына сәйкес жүзеге е асады.
Қоғамымызда және еліміздің ... ... ... аткаратын
рөлі мен орны ерекше. Сондықтан ол мемлекеттік органдардың тарапынан мұқият
қадағалау мен реттеу объектісі болып табылады.
Несиелік іс – ... жеке және ... ... ... ... ... мен ... және оларды несиелеу қағидасына сәйкес
белгілі бір ... ... ... ... ... ... бір саласы болып табылады.
Несиелік жүйе ішінара қор қағидасы негізінде қызмет етеді. Бұл мәселен,
әр банк өз пассивтерін камтамасыз етуде өз ... ... ... ... өтімді қаржысының қажетті минимумын ғана қолдайды дегенді
білдіреді. Әдетте баланстың 9% дейінгі пассивтерін ... есен ... ... сақталатын басқа біреулердің ақшасы, жеке ... ... ... ... резервтері құрайды.
Осы орайда, салымшылардың мүдделерін қорғау, барлық несие жүйесінің
өтімділігі мен төлем қабілетін және ... ... ... сақтау үшін мемлекет
жекелей алғанда несиелік мекемелердің және ... ... ... ... бақылайды және реттеп отырады.
Банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... ... ... және банк кызметі
туралы», «ҚР Ұлттық банкі туралы», «ҚР Акционерлік қоғамдар туралы», ... және ... ... бар ... ... «ҚР ... ... және бақылау туралы», «ҚР Бағалы қағаздар
нарығы туралы», «ҚР Қаржы нарығы мен қаржы ... ... ... ... ... «ҚР Сақтандыру қызметі туралы», «ҚР-дағы зейнетакымен
қамтамасыз ету ... «ҚР ... ... ... «ҚР ... ... және т.б. ... арқылы реттеледі.
Қаржылық нарық пен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеудін және
қадағаудың мақсаттары ... ... ... мен ... ... қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз ету және тұтастай қаржы жүйесіне деген сенімді ... ... ... ... ... ... қорғаудың
лайықты деңгейін қамтамасыз ету. Қаржы қызметінің тұтынушысы қаржы ... ... және өз ... ... ... ... жеке
және заңды тұлға. Қаржы қызметі сақтандыру және банк нарығына, бағалы
кағаздар нарығына, инвестициялық ... ... ... және ... ... несиелік мекемелерге қатысушылардың ызметі;
- қаржы-несие мекемелерінің арасындағы бәсекелестікке тең ... ... мен ... ... ... ... мен ... мынадай:
а) ресурстар мен реттеу тетіктерін тиімді пайдалану;
б) ... ... мен ... ... қызметінің ашықтығы;
в) тәуекелдерді ескеруге негізделген қаржылық операцияларды баскаруды
ынталандыру;
г) жаңа қаржы тетіктері мен қызметтерін, дамытуды қолдау, ... ... жаңа ... ... ... тұтынушылар мүдделерін
қорғауды камтамасыз, ету жөніндегі шаралардың кешендігі.
Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу мен кадағалаудын
міндеттері келесілер ... ... ... ... ... ... калыптасыру, қаржы ұйымдарын
корпорациялық баскаруды жақсарту үшін ынталандыру тетіктерін жасау;
- қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарының ... ... ... ... ... бейім салаларында қадағалау
ресурстарын шоғырландыру.
Қаржы-несие мекемелерінің қызметін реттеу аркылы несие жүйесінің
қалыптасуы мен ... ... ... ықпал етеді.
Қадағалау мен мемлекеттік реттеудің негізігі бағыттары мынадай:
- ... ... ... ... ... ... мемлекеттің барлық деңгейіндегі салық саясаты;
- несиелік мекемелердің ... ... ... ... ... ... ... қызметін заңнамалык реттеу.
Несиелік мекемелердің қызметтері өзара байланысты болғандықтан оларды
барлық бағыттар бойынша мемлекет ... ... ... бір кезеңдерде
мемлекет қоғамның несиелік жүйесіне кейбір бағыттардың ықпал-әсерін күшейте
алады.
Көптеген өнеркәсібі дамыған ... ... ... ... ... коммерциялық, жинақтаушы және өзге де банктерге қатысты болады да
мынадай формаларда жүзеге асырылады.
Есеп саясаты. Ол ... ... ... ... ... есептеуден тұрады, ал оларды банк ... ... ... мен ... халықтан өздері берген несиелерді қамтамасыз ету
ретінде алады да Орталық ... ... ... банк ... төлеу үшін несие береді және қайта есептеуде алынатын ресми
есеп мөлшерлемесін, яғни ... ... Есеп ... банк ... ... ... несие лимитін қалыптастыруға бағытталады.
Несиенің барлық түріндегі өзге ... бәсі есеп ... ... ... формасының өзгеруі. Міндетті резерв нормасын
белгілеу банктерді өз ресурстарының белгілі бір ... ... ... өсімі жоқ шоттарында сақтауды міндеттейді. Мұның негізгі мақсаты -
банктердің экономиканы несиелеуге бағытталған ресурстарын реттеу және сол
арқылы ... ақша ... әсер ету. ... ... банктердің
несиелік салымының шектелуіне, ал төмендеуі ... ... ... нарықтағы операциялар. Мемлекеттің бағалы қағаздарына қатысты.
Орталық банктің ... ... ... ... ақша ... ... соқтырады, сол арқылы банктердің несиелік ... ... ... Ал ... керісінше, өз қызметін ширата түсу үшін банк несие
нарығындағы бағалы ... ... ... да сол ... ... салу үшін ақша ... ... тікелей ыкпалы. Несиелік мекемелердің қызметі лицензиялар
беру, нұсқаулар, бағыттамалар түріндегі тікелей ұйғарымдар жасау, олардың
орындалуын бақылау, ал ... ... шара ... ... ... Банктік қадағалаудың мәні және әдістері
Қазақстандағы екінші деңгейдегі банктердің қызметін реттеу ... ... ... ... ... ... ... басты міндеттерінің бірі — бұл банктердің қызметін ... ... ... ... ... ету, яғни ... ... мен тұрақтылығын қолдау. Ал ол міндетті шешуде банктердің
қызметін ... 2 ... ... ... тиімді қолдану мәселесі туады.
Бұл — қашықтан (дистанционды) кадағалау ... және ... ... ... ... — бұл банктердің қадағалау органдарына
мәліметтер беру түрінде жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Акпараттық есеп базасы. Банктердің қызметін кешенді түрде ... ... және ... ... ... табылатын банк балансы мен
қаржылық есеп есебін талдау барысында жеке ... ... ... мен ... ... ... ... және
тартылған қаражаттардың көздерін, ... ... бір ... ... бір ... ... құрылымын айқындауға, сондай-ақ банк
жүйесіндегі жеке бір банктердің ... ... мен ... ... береді.
Қаржылық талдаудың мақсаты — енді пайда болып келе жатқан ... ... ... дейін айқындау. Бұндай мәселелерді айқындау
банктердің қаржылық есеп беруінен және осы ... ... ... ... ... ... ... сыртқы аудиттің сапасы мен
аудиторлардың есеп беруінің мазмұны туралы ақпараттар) ... ... ... ... ... іске ... талдау жүргізетін мамандар мынадай міндеттерді шешеді:
1) Банктердің пруденциялық нормативтер мен сақтауға міндетті басқа ... мен ... ... ... және ... қарыздарға қарсы
провизияларды құру барысының орындалуын тексеру.
2) Банктердің қаржылық қызметін қарастыру, оның болашақтағы жұмысы ... ... ой ... оның нәтижелерін соған ұқсас банктердің
нәтижелерімен салыстыра отырып бағалау.
Екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... ... мен ... қатысты мынадай маңызды
сұрақтарды қамтиды:
1) капитал;
2) активтердің сапасы;
3) пайдалылық пен рентабельділік;
4) өтімділік.
Қаржылық талдаумен ... ... ... ... ... ... болар жақтарын айқындауы тиіс.
Капиталды талдау.
Капитал банктің қаржылық жағдайының ең ... ... ... ... оның ... ... қашықтан бақыланып
отыруға тиіс. Сондықтан банктің капитал бойынша ұстанымын жан-жақты талдау,
кез келген ... ... ... маңызды элементтерін білдіреді.
Жалпы капитал жеткіліктілігі туралы өзінің ойын қалыптастыратын
талдаушы мынадай ... ... ... Банк ... стандарттарға жауап бере ме?
• Ең төменгі капитал мөлшерінен асқан жағдай болды ма?
• Капитал ... ... ... ... ... қатынасы қандай?
• Ең төменгі стандарттармен жеткіліксіз есептеуге алынган ... ... Банк ... ... ... үрдісі қандай?
Оның көбеюі мен азаюының себептері неде?
• Банк капиталының сапасы қандай?
Капиталдың кез келген бөлігін банк үшін тұрақты ... көзі ... ... бар ма?
Активтердің сапасын талдау. Банктің активтерінің сапасы банктік
операциялардың барлық аспектілеріне ... ... Егер ... ... қарыздарын қайтармайтын болса және олар бойынша пайызды төлемейтін
болса, онда банктің таза пайдасы азаяды. Ал пайдасының азаюы, өз ... ... әкеп ... мүмкін. Таза пайданың тұрақсыздығы
банк капиталын көбейтуге ... ... және ... ... ... капиталға теріс әсерін тигізеді. Осы себептердің салдарынан
банктердің ... ... ... ... ... ... ... бақылау мен талдау банктердің қызметін
реттеу механизмінің маңызды бір бөлігі болып табылады. Қашықтан ... банк ... ... сапасының нашарлауы бойынша банк
басшылығына хабарлайды және инспекторлық тексеру ... ... ... ... ... Бірақ қашықтан басқарудың тиімділігі
банк беретін ақпараттардың ... ғана ... Ал ... ... ... ... алу ... банкте проблемалық
ссудаларды анықтауға және оларды тиісті түрде жіктеуге ... ... ішкі ... ... болу ... ... қатар, банктердің
болашақтағы активтерінің сапасы қазіргі уақытта берілетін жаңа несиелерге
байланысты болады.
Жалпы активтердің ... ... ... кезінде тексеруші
мынадай сұрақтарды көрсетуі керек:
• Өткен тоқсанда банктің несие тәуекелі ... ... ... ... ... банк активтеріндегі кешіктірілген және аударылмаған активтердің
үлесі қандай?
• Банктің капиталына қатысты сапасыз активтердің деңгейі қандай?
• Өткен ... ... ... ... ... ... сомасының
жоғарылауы немесе төмендеуі қалай болуы мүмкін?
Банктің сапасыз несиелерінің құрылымы қандай?
• Үмітсіз ... ... ... ... несиелердің негізгі
түрлері және олардың өсуі немесе төмендеуі?
• Банктің несиелік қызметінің шығынын жабу үшін құрылған ... ... ... ... Банктің құрған резервтерінің
(провизиялар) жоғарылауы немесе төмендеуі?
... ... ... ... ... мен ... ... Капитал, банктің қаржылық жағдайының ең
маңызды көрсеткіштерінің бірі дедік. Ал капиталдың ... ... ... ... ... емес. Банк неғұрлым рентабельді ... ... ... жыл ... ... капиталын толықтырып және акционерлеріне
пайда ... ... ... ... одан ары дамуына жағдай жасайды.
Ал шығындар банктің капиталын азайтып немесе жойып ... ... ... қайтара алмаған акционерлер капиталды инвестициялауды тоқтатып,
соның салдарынан банк банкротқа ұшырауы мүмкін.
Сондықтан банктің табыстарын үздіксіз қашықтан бақылау ... ... ... ... талдаушы мынадай негізгі үш сүраққа
жауап береді:
• Банктің табысының деңгейі қандай? Оның деңгейі банк ... және ... ... ... ... ... ... Қазіргі экономикалық жағдайда оның
келесі жылда жоғарылауы немесе төмендеуі мүмкін бе?
• Табыстардың тұрактылығы қандай? Егер ... ... ... ... ... ... ол
тұрақты болып қалуы мүмкін бе?
Банк өз қызметін жүзеге асыру барысында көптеген банктік ... ... ... ... емес және басқа да шығындары
болады. Банк осы операцияларды жүргізуге арналған ... ... ... болғандықтан, оның әкімшілік шығындары да болады. Ал осы
шығындарды жабу көзі ... ... ... ... ... банк ... тиімді болу саясатына негіздеп, бос шығындарды қысқартып, табыстың
көп бөлігін банктің дамуына, өсуіне және капиталдануына жұмсауы керек. ... ... ... талдау қашықтан талдауда маңызды орын алады.
Банктің шығындарын талдауда қарастыратын негізгі мәселелер мыналар:
- шығындардың құрылымы;
- пайыздық шығындардың көлемі;
- ... емес ... мен ... да ... көлемі;
- әкімшілік шығындар.
Өтімділікті талдау. Банктің өтімділік жағдайы оның ... ... әсер ... өз міндеттемелері бойынша жауап бере алмауы банкке ... ... әкеп ... мүмкін. Сондықтан өтімділікті қашықтан
талдау мен қадағалауда өтімділікке әсер ететін банктің ... ... ... ... ... ... ... мен міндеттемелердің
құрамы сияқты банктің өтімділігі бойынша ... ... ... ... банктің өтімділігін кең түрде талдау қарастырылады.
Жалпы қашықтан ... ... ... ... ... бағалаған кезде төмендегідей сұрақтарды қарастыруы қажет:
• Банктің өтімді ... ... ... ... Банктің өз
міндеттемелеріне қатысты өтімді активтерінің көп немесе аз болуы?
• Банк ірі ... ... ... ... ... ... ... сияқты тұрақсыз қаражат көздеріне ... ... ... ма ... ... ме? Және ... ... Банктің активтерінен асатын, жақын арада қайтаратын банктің қарыз
сомасы бар ма?
• Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ма?
Екінші деңгейдегі банктердің жағдайы туралы ақпараттарды сақтайтын
Қазақстан Республикасы Ұлттық банктің ... ... (ВОSS) ... ... мынадай міндеттері болады:
- банк басшылығымен үнемі және тиімді байланыста болу;
- өз бақылауындағы ... ... ... ... қадағалау
департаментінің директорына жедел түрде ақпараттар беріп тұру;
- банк басшылығы мен директорлар ... ... ... мен ... ... мәселелерді шешуде өздерінің
шаралар жоспарын Ұлттық банктің басшылығына қарастыруға беру;
- ... ... ... ... әсер ету ... ... және ... тиімділігін бағалау.
Банктердің кураторлары жаңа шот жоспары бойынша берілетін күнделікті
баланстарға талдау жүргізеді.
Апта сайын ашық валюта ... ... және ... ... ... туралы есептерін тексереді.
Банктердің өтімділігін бақылап отыру үшін куратор банктің апта ... ... ... ... ... есеп ... ... мен
міндеттемелердің салыстыру кестесін) тексереді.
Кураторлар банктердің қызметін реттеуде ең маңызды құралдарының бірі
болып табылатын пруденциялық нормативтердің ... ... ... ... және ... ... банкке ескертулер мен
түзетулер жасайды.
Жалпы пруденциялық реттеу ... ... ... ... нормативтерді сақтаумен бірге сенімді ішкі аудит жүйесін және
дұрыс несие саясатымен өтімділік саясатын жүргізуге бағытталған.
Екінші деңгейдегі банктер ... ... ... есеп ... ... тапсырады:
➢ 700 Н формасы бойынша күнделікті балансы;
➢ ашық валюталық позицияның лимиттері және ... ... ... апталық есебі:
➢ ағымдағы өтімділіктің орындалғаны жайлы апта сайын есеп беру
(талаптар мен ... ... ... ... пруденциялдық нормативтердің орындалуы туралы ай ... ... ... және ... талаптар мен міндеттемелердің ай сайын
жіктелінуін;
➢ тоқсан сайын үнемі қаржылық есеп беруі.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... ... к1, к2, кЗ.1, кЗ.2, к4.1, к4.2 және к5 коэффициенттерінің
есептелген мәліметтерін есеп беретін айдан ... ... ... ... ... ... агенттігіне тапсырады. Кураторлар әр ай
сайын нормативтердің ... ... ... үшін акпаратты-
статистикалық басқармасының есептелген мәліметтерімен салыстырып отырады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ең ... ... ... ... сәйкес банктерді мүмкін және күтпеген шығындардан сақтау ... ... ... ... банк белгілеген резервтік ... ... ... ... байланысты банктер банктік қадағалау
департаментіне ай сайын резервтік талаптарды орындау туралы есеп береді. ... ... ... ... ... ... басқа заңды және
жеке тұлғадардың алдындағы барлық депозиттік міндеттемелерінен белгіленген
пайыз мөлшерінде анықталады. Қазіргі кезде белгіленген ... ... ... ең ... ... ... ... екі әдісі бар:
1) Баламалы — ай сайын ... ... ... ... ... активтердің орташа айлық сомасы айдың әрбір ... ... ... ... айдық сомасынан пайыз түрінде
есептелінетін ең төменгі резервтік талаптардың орташа айлық көлемінен кем
болмауы керек.
2) Баламасыз — ... ... ... ... ... ол шоттың қалдығы айлық бірінші жұмыс күні бойынша депозиттік
міндеттемедердің пайыз түрінде есептелген мөлшерінде ең төменгі ... тең ... ... ... ... банкі белгіленген екінші деңгейдегі
банктердің қаржылық есеп беру туралы ... ... ... ... агенттігіне тоқсан сайын халықаралық стандарттарға негізделген
қаржылық есеп береді. ... есеп беру ... ... жағдайы мен оның
қызметінің нәтижелері туралы нақты мәліметтерді ... отыз бес ... ... ... ВОSS жүйесінің көмегімен автоматтандырылған
әдіспен өңделеді және осы мәліметтердің негізінде банктің қаржылық жағдайы
туралы толық көрініс ... ... және ... банктердің топтарында
банктің рейтингісін анықтауға болады.
Сонымен банктер мен әр түрлі есеп ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын қысқаша
қорытынды жасайды.
Статус-Репорт — банктің ағымдағы ... ... ... ... ... ... жасау барысында қашықтан қадағалау қызметкерлері «CAEL»
(«САЕL», яғни М-менеджментті қарастырмағанда, САМЕLS ... ... ... ... рейтинг беру жүйесін қолданады.
Берілген баға тек қана ішкі арналымдарға ғана қолданылады және ... ... ... бола алмайды.
Бұл құжатты қарастыру ... банк ... ... ... қатар соңғы шешім қабылдау үшін Қаржылық қадағалау
агенттігінің басшылығына ... ... ... қаржылық көрсеткіштер мен басқа да
мәліметтерге мыналар жатады:
1) Банк туралы жалпы мәліметтер.
2) Меншікті капиталының ... мен ... ... активтері.
4) Банктің міндеттемелері.
5) Банктің табысы мен шығысы.
6) Өтімділігі және ең төменгі резервтік талаптар.
7) ... ... ... ... ... ... ... қашықтан
тексеруді банктің өтімділік позициясын жалпы бағалаумен аяқтауы ... ... ... ... ... ... болған жағдайда, талдаушы бұл
деңгейдің міндеттемелерінің құрамына қаншалықты сай ... ... ... қадағалаудың талдаушысы екінші деңгейдегі банктердің
Қаржылық ... ... әр ... есеп ... ... талдау
жасау барысында банктің ағымдағы қаржылык жағдайын толық ... ... ... ... ... қорытынды құжат жасайды.
Қашықтан қадағалау қызметкерлері сондай-ақ жыл соңында төрт тоқсан
бойынша қорытынды жасап, жылдық Статус-Репортты ... ... ... ... талдаушысы:
• банктерді ашу үшін табыс ететін құжаттарды қарастырады;
• банктерге банктік операцияларды жүргізуге лицензия беру құжаттарын
қарастырады;
... ... ... ... ... ... ... комиссиясында қаралатын сәйкес құжаттарды
дайындайды;
• банктердің бағалы қағаздар ... ... ... және ... ... қорытындылары мен
орналастыруын қарастырады;
• банктің қаржылық ... ... ... ... оларға
санкциялар немесе шектелген ықпал ету шараларын ... ... ... және ... ... ... басқа да қызметтерді атқарады.
Есеп берулер макроэкономикалық талдауға қажетті ... ... ... ... ... есеп ... капитал
жеткіліктігі, активтердің сапасы мен ... ... ... негізгі
қаржылық көрсеткіштер мен коэффициенттердің көмегімен талдау жасау ... ... ... ... үшін қолданылады.
Қашықтан қадағалаудың жетістіктері есеп және есеп берудің нақты
нұсқаулары мен ... ... ... ... дұрыстығына
байланысты болады, сонымен қатар берілген ақпараттардың толықтығы мен
дұрыстығын қамтамасыз ... ... бөлу ... ... қадағалау үшін жоғарыда аталған негізгі көрсеткіштеріне
қаржылық талдау жүргізудің ... ... ... ... Есеп ... ... ... топтар бойынша коэффициенттердің деңгейін,
тенденцияларын салыстыру талдау ... үшін ... ... жеке бір банктің қаржылық жағдайында мәселелерінің
пайда болғаны туралы қадағалау қызметкерлерін ескертетін «алдын ала ескерту
жүйесі» ретінде қызмет ... Өз ... ... қадағалау банктің
алдында тұрған тәуекелді жиі ... ... және ... ... ... жарыққа шығара алмайды.
Қашықтан қадағалау мен инспекциялау жалпы қабылданған әдістері болып
саналғанмен, пруденциялық қадағалау осы екі ... ... ... ... ... ... — онда ... жағдайы туралы
мәліметтер, әсіресе капитал жеткіліктілігі, өтімділігі және ... жиі ... ... ... ... ... аспектілеріне
жеткілікті көңіл аударуға мүмкіндік ... және ... ... дұрыстығына, оның тексеруден өтпегеніне толық ... ...... ... жерінде тексеру арқылы
олардың жағдайлары туралы ... ... ... ... беретін
банктердің қызметін реттеу әдісі.
Инспекциялау әдісінің артықшылығы — банктің барлық операциялары мен
тәуекелін тиянақты ... ... ... басқарылуы туралы нақты
көрініс алуға болады. Сонымен қатар инспекциялар сирек — кейбір жағдайда
бірнеше ... бір рет ... ... ... жағдайының барлық
жақтарына үзіліссіз бақылау қызметін жасай алмайды.
Инспекциялық қадағалау механизмі ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... үшін ... ... банктік
операциялар мен банктік тәуекелдерді білетін жоғары ... ... топ ... ... ... ... Инспекциялық тексерулерді жүргізу
үлкен еңбек көлемін қажет ететінін ескере ... ... ... ... ... ... банк кемінде жылына бір рет
тексеріледі) және жүргізілетін тексерулердің көлемін жалпы және ... ... ... ... ... ... тәуекелінің жалпы
тексеру мен ... ... ... ... ... сондай-ақ
қемшіліқтерді жоюды қажет ететін жақтарын айқындауға негізделеді.
Қазақстан Республикасы екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... ... ... осындай екі әдісті
бірге қамтиды. Соның ішінде қашықтан қадағалау әдісі жедел тексеруді қажет
ететін банктерді анықтаудың негізі ... ... ... ... ... және тексеруді ерекше алаңдататын қызметтердің бағытын
дұрыстап тексеруді ... ... ... ... ... барысында анықталған мәселелерді жою
бойынша жұмыстардың нәтижесіне бақылау жасауы мүмкін. ... ... ... ... есеп берулерді тексеру, инспекциялау
ісінде ... мен ... болу ... деңгейлі банктердің қызметі белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... біздін санамызға енеді. ... ... ... тек ... ... ... ... ғана жұмыс
жасаған, ол кезде банктік тәжірибеде «тәуекелділік» деген ұғым да болмаған.
Қазіргі банктік нарықта ... ... ... ... операцияларда болады, бірақ ол әр түрлі масштабта ... ... Ал ... ... ... негізгі айырмашылығы заңды және
жеке тұлғалардың ақша құралдарын қатыстыру болып табылады. Сонымен қатар,
сол ақша ... ... ... табу мақсаты және клиенттерге,
акционерлерге, салымшыларға және қарыз алушыларға ... ... ... ... ... банктік қызметте заңды және жеке
тұлғалардың әр түрлі ... ... осы ... ... ... объективті қадағалау жүргізуді
талап етеді. Ірі банктің немесе ... ... ... ... тез ... ... жүйесіне күйреу, халықтың
қызығушылақтарын төмендетуге әкелді және ... ... ... Бір ғана ... құлдырауы бірнеше қатарлы ... ... ... ... ... ... қызметте мемлекеттік
саясатты жүргізеді.
Банктік қадағалаудың негізгі мақсаты неде? Біріншіден, ... әр ... ... ... қорғау. Кез келген коммерциялық
кәсіпорындар сияқты, банктер де құлдырау және банкроттық ... ... ... ... басқарушылықтан және алдап-арбаудан
қорғау.
Үшіншіден, сақтандыру қорын немесе үкіметтің өз ... ... Ол тек ... ... ұлттық жүйесімен немесе
банктің салымшыларын қорғау жөнінде ... ... ... ... ... банктік қадағалау банктік жүйенің қауіпсіздігін
және мықтылығын қамтамасыз етуге, оның ... ... ... ... ... ... қызығушылықтарды қорғайтын, сонымен
қатар салымшылардың, ... ... ... ... банктік саясат құрылмаған.
Банктік қадағалаудың формалары.
Банктік қызметті қадағалау келесі негізгі формалар ... ... ... бақылау;
- мемлекеттік бақылау;
- аудиторлық бақылау;
- құрылтайшылардың бақылауы.
Банктік қадағалау процесінде екі ... ... ... ... ... – көп таралған әдіс болып табылады. Ол Ұлттық ... ... ... арқылы жүзеге асады .
Реттеу процесі банктік қызметтің басталуына дейін, яғни жаңа банк
ашылатын ... оған « ҚР ... және банк ... ... заңына сәйкес
Ұлттық банк тарапынан талаптар қойылады: жарғылық ... ... ... ... ... ... белгілі материалды-
техникалық базаның болуына, құрылтайшылардың құрамына және тағы ... осы ... ... ... ... онда ҰБ жаңа банк ашуға,
тіркеуге ... ... және ... ... ... ... лицензия береді.
ҰБ жағынан банктердің қызметін реттеу процесіне келесілер жатады:
I. Ақпараттарды ашу. ... ... ... ... ... ... тоқсан сайын және жыл сайын белгілі бір формада есеп-қисап өткізіп
отырады. Олар келесідей формалар:
1) Жылдық баланс, жаңа ... 1-ші ... ... Оған ... пруденциалдық норматив есептеулері;
- нормативтерді ... ... ... ... шоттардың
көрсеткіштері.
2) Тоқсандық баланс. Оған қоса:
- ... ... ... «Басқа да дебиторлар мен кредиторлар» шоты бойынша ... ... ... ... ... ... жарнаның шаруашылық
субъектілерінің тізімі;
- операциялық және басқа да шығындардың есеп-қисабы.
3) Валюталық операциялар бойынша есеп-қисап.
II. ... ... ... бір ... қойылуы.
Олар нормативтік көрсеткіштерде коэффиценттердің мазмұнында
көрсетіледі. Коэффиценттер ... ... және ... ... ... және ... және бағалау болып бөлінеді.
Баланстың өтімділігі – бұл банктің сенімділігін және ... ... ... ... негізгі сипаттамасы болып
табылады. Егер баланстың жағдайында активтер пассив бойынша ... ... онда ол ... ... ... саналады.
III. Капиталдың жеткіліктілігіне талаптар қою. Ұлттық Банк капиталдың
жеткіліктілігінің үш көрсеткішін белгілейді. К1- банктің ... ... ... ... ... Оның минималдық көрсеткіші -0,08.
Бұл банк капиталының мөлшері тәуекелді активтердің ... 8% ... ... ... К2 және К3 – ... көрсеткіштері болып саналады. К2 –
бұл банктің ... мен ... ... ... ... тең, ал К
– капитал мен жай тәуекелді ... ... тең. ... ең ... К2 - 0,1 ... ... керек, К3 - 0,15 төмен болмауы керек.
IV. Тәуекелділіктерді шектеу. Банктік қызметте әрқашан тәуекелшілік
болады және оларды төмендету ... Осы ... бір ... несие
беруді шектейді. Бір қарызшыға белгіленген тәуекелділіктің ... ... ... ... ... арқылы анықталады.
Банктермен ерекше қатынастағы қатысушылар үшін 0,1-ден аспауы тиіс, ал
басқа ... ... ... ... ... ... бланктік
(сенімділік) несиелер бойынша 0,10-нан аспауы тиіс.
V. Несиелік ресурстарды реттеу. Коммерциялық банктердің ... ... және ... өтімділігін сақтау үшін Ұлттық банк
резервтық қор ... ... ... қысқа мерзімді ресурстардың 15%-н
және ұзақ мерзімді ... 15%-н ... ... ... ... сандық көрсеткіштер бұзылған жағдайда Ұлттық банк
қаржылық жағдайды жақсарту үшін ұйымдастырылған айлық шараларды жүргізуді
талап етеді, сонымен ... осы ... ... ... ... әкімшілік шараларды қолдануға лицензияны қайтарып алуға дейін барады.
Ревизиялық әдіс. ҰБ ... ... ... ... ... қызметтерінің жетіспеушілігін, заң және нормативтердің
бұзушылығын анықтау мақсатында жүргізеді. ... және ... ... ... банктердің тұрақтылығын, сенімділігін және заңдылығын
қамтамаыз етуге бағытталған.
Тексерудің қорытындысы ... ... Банк ... ... ... ... қателерді болдырмау , айыппұл салу және басқа да
шараларды қолданады; басқару қызметкерлерін ауыстырып және ... ... ... ... ... банктерге қосып және банктерді
жоя алады.
3. Шетел мемлекеттерінде екінші деңгейлі банктер ... ... ... ... ... ... әр ... коммерциялық банктерінің қызметін бағалау жүйесі маңызды
ерекшеліктерге ие және ... ... ... ... отырып өткізу мүмкіндіктеріне; дистанциондық қадағалау
жүиесіне; қадағалау ... ... ... түрі және ... ... да ... ... байланысты. Сонымен қатар,
қазіргі кезде қолданылатын жүйені келесідей түрде топтастыруға ... ... ... ... ... |Жүргізіл- |Жүйе түрі |
| ... | |ген жылы | ... ... ... және |1997 ... |
| ... ... | ... жүйе |
| | ... ... ... |
| | ... | ... ... |
| | | | ... ... ... |BAKIS(ақпараттық |1997 |Қаржылық коэффицент|
| ... ... | ... ... бөлек |
| ... | | ... ... |
| ... | | ... |
| ... | | | ... |Италия банкі |PATROL |1993 ... |
| | | | ... жүйе |
| | ... ... ... |Алдын – ала |
| | ... ... ... ... – |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... ... |1999 ... |
| ... |ді бағалау | ... |
| | ... | ... жөніндегі |
| | | | ... жүйе |
| | ... ... ... ... коэффицент|
| | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
|Ұлыбрита-ни|Қаржылық |RATE(тәуекелді |1998 ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... | ... ... |
| ... | | ... жүйесі |
|АҚШ ... үш |CAMELS |1980 ... ... ... | | ... |
| ... | | ... |
| | | | ... жүйе |
| ... ... ... |1980 ... |
| ... ... | ... |
| ... ... | ... |
| | |SEER |1993 ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... | ... ... |
| | |SEER RISK |1993 жыл | |
| | |Rank | | |
| ... |GAEL |1985 (1999 ... |
| ... | ... ... |
| ... | ... ... ... |
| |федералдық | ... ... |
| ... | ... | |
| ... | | | |
| ... |Bank ... |Алдын-ала қабылдау |
| ... ... ... ... ... |
| |ның ... | | ... ... |
| ... | | | ... ... ... ... мысалы болып атақты американдық жүйе - САМЕL жүйесі
саналады. Ол жүйе 1979 жылдан қолданылып келеді және ... ... ... ... САМЕL жүйесін АҚШ-ң үш ... ... Олар – ... резервтік жүйе, Депозиттерді
сақтандыру жөніндегі ... ... және Ақша ... бастап банктік бизнесте, жалпы экономикалық үрдістерде және
процестерде ол жүйе ... ... ... ... ... яғни S – нарықтық тәуекелдерге сезімдалдық критериясы енгізілді.
Осыған орай рейтингтік жүйе САМЕLS ... ... ие ... жүйесінің негізгі компоненттері – капиталдың баламалылығы (С),
активтердің сапасы (А), ... ... (М) ... ... және ... (Е), ... (L) және ... сезімталдық (S).
Ұзақ тәжірибелік жұмыс тарихын ... ... ... жүйесі
ВОРЕС банктік холдингінің сенімділігін бағалау үшін рейтингілік жүйеге ... ... ... ... ... 1-ден 5-ке ... ... Ол жүйеде «компоненттік» тәсілдеме қолданылады.
Қаржылық жағдайдың жалпы бағалануын білу ... ... ... ... банк емес ... (О), бас компанияға (Р), жиынтық ... ... (С) ... және ... жүргізіледі.
Соңғы 10 жылда Федиралдық резервтік жүйе САМЕО(1990) мемлекеттен тыс
қызмет атқаратыг американдық банктер ... ... ... ... және АҚШ (1995) ... ... атқаратын шетел банктер
филиалдарын бағалау үшін рейтингтік жүйесін жетілдірді. ... ... ... қағидалары сақталған, яғни олар инспекциялық тексеру
базасында құрылған, сондай баллдық жүйені қолданады және ... ... ... ... ... ... ... активтің сапасы , кірістілік ) және
сапалық (менеджмент, операциялар және ішкі ... ) ... ... RОСА жүйесі шетел ... ... ... ерекше көңіл аударады және тәуекелділік менеджменті
(R),операциялық бақылау (О), ... ... ... ... ... ... ... (С), активтердің сапасы (А) компоненттерін
қолданады.
ІІ-бөлім. Ішкі ... ... ... мен ... ... және оның түрлері
Қазіргі нарықтық қатынастың даму жағдайында, республикада ЕДБ жүйесінің
дамуында, кеңеюінде банктер арасында ... ... үшін ... ... және ... да ... ресурстарды тарту үшін бәсекелестік
орнады.
Банктік аудит – банктің жарғылық қызметінің ... ... ... бір бағыты. Банктік аудиттің негізіне заңды тұлғалардың
ережелерін, бухгалтерлік есепті білу ережелерін және салық салу ... ... ... ... ... ... есеп-қисаптың банктік ережелерге
сәйкес, сонымен қатар бухгалтерлік есептің талаптарына және қаржылық есеп-
қисап пен кеңес беру ... ... ... және ... анықтау
табылады.
Банктік ережелерге сәйкес екінші ... ... ... ... жыл ... тексеріп отырады.
Аудиторлық ұйымдар және фирмалар «ҚР-ң Банктер және банк қызметі
туралы» заңына сәйкес және ҰБ ... банк ... ... ... ... сәйкес жұмыс жасайды.
Аудитордың теориялық білімі, тәжирибесі және бекітілген ережелерге
сүйене ... ... ... ... және ... ... алуы керек.
Банктік аудит ішкі және сыртқы болып бөлінеді.
Сыртқы аудит – тәуелсіз Отандық және ... ... ... аудиторлармен жүзеге асады. Олардың құзіретіне келесілер ... ... ... ... заңдардың талаптарын орындау,
қаржылық саясаттың тиімділігі, олардың объективті бағалануы.
Банктердің сыртқы аудиті бірнеше бағыт бойынша жүзеге ... ... ... ... банктік ұйымдық-құқықтық
формаға сәйкестігіне көңіл аударылады.
Аудиттің объектісі болып ұйымдардың құжат айналымына тексеру ... ... ... ... ... ... ... береді. Яғни , біріншіден: кірген және шыққан ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелерінің ішкі
тәртібіне зерттемелер, үшіншіден, бөлімшелердің жұмысының ішкі құрылымының
болуы және т.б.
Аудиттің ең манызды негізгі ... ... ... ... талдауы ішкі шаруашылық операциялардың жүргізілуі, қор құруды
және пайдалануды тексеру, ... ... ... ... ... мен ... ... , бағалы қағаз операциясы,
касалық операция, несиелік ресурстардың сапасы және олардың ... ... ... және ... ... ... және
т.б. жатады.
Ішкі аудитті акционерлер мен салымшылардың қызығушылықтарын ... ... ... ... ... жүйесі түрінде
қарастыруға болады.
Ішкі аудит банктің құрылымдық бөлімшесі ретінде қарастырылады және банк
басшылығына ... ... ... ... ... Ішкі аудит сыртқы
аудитпен тығыз байланысты. Ең ... ішкі ... ... ... ... ... байналысты ішкі аудиттің объективтілік
дәрежесі, тәуелсіздігі, құзіреттілігі, орындалған ... ... және ... ... ... мен ... және аудиторлық ұйымдар банктің аудиторлық тексеруі кезінде
келесілерге құқылы:
- өз бетінше тексерудің ... және ... ... ... ... кез келген құжаттаманы алуға, яғни банктің
өзінін және оның клиенттерінің қолындағы құжаттарын алуға;
- ... ... ... банк ... кез келген
түсіндірмені ауызша және жазбаша түрінде алуға.
Әрине, банк ... ... ... ... ... үшін барлық
жағдайды жасауы тиіс.
Аудитор мен аудиторлық ұйымдардың міндеттері:
- ... ... ... және ... жағдайын, олардың
сенімділігі мен мемлекеттік бақылау органының талаптарына сай
жүргізілуін және аудиторлық қорытындыларын ... ... ... және құрылтайшыларына есеп беру мен есеп қисапты
құруға ... ... ... ... және ... ... ... хабарлау.
- Кез келген алынған мәлеметтерді құпияда сақтау.
- Аудитор өзінің қызметін ... ... үшін ҚР-ң ... ... ... ... пен ... ұйымның қызығушылықтары әрқашан сәйкес келуі керек,
яғни анық, объективті көрсеткіштері.
Банктің аудитті жүргізу әдістері және ... ... ... ... ... ... тексерудің
мақсаты мен міндетіне және мүмкін аудиторлық қанағатқа байланысты.
Келесідей тәсілдері бар:
1) бақылау тәсілдері;
2) аналитикалық тәсіл;
3) операцияларды бөлшектеп зерделеу ... ... ... банк ... ... ... ... компьютерлік бақылау жүйелерінің болуы;
- физикалық бақылау, яғни активтерді тексеру.
Аналитикалық ... ... ... ... ... сомасы және шоттың қалдығы жөніндегі
куәлік хаттарын жіберу;
- операциялардың, кірістердің және т.б. өсуі ... ... және ... ... тез және көп ... талап етпейді.
Бөлшектеп зерделеуге келесілер жатады:
- бухгалтерлік құжаттарды тексеру;
- операцияларды деректі тексеру;
- бухгалтерлік есепті құжаттармен есеп айыру жазбаларымен ... ... ... ... ... ... ... процесінде операцияның орындалуының
заңдылығы және ... ... ... ... ... ... есептеулердің дұрыстылығы, бухгалтерлік
өткізбелердің дәйектілігі тексеріледі.
Жалпы тексерудің ... ... ... валюталық, депозиттік,
пайыздық және басқа да ... ... ... ... ... тапсырысын орындау бойынша операциялармен байланыссыз операциялар
тексеріледі. ... ... ... мен ... ... ішкі ... құжаттары жатады. Қалған басқа жағдайларда құжаттардың
тексеруінің таңдаулы әдісі орынды.
Бухгалтерлік есепті ...... ... ... салыстыру негізінде жүргізіледі, осы жағдайда ... ... ... ... сол немесе басқа операцияларды
бөлшектеп зерделеу үшін қажет. Бұл ... ... ... ... яғни ... ... органдарының, ҰБ-ң, төлеуші мен
алушының көрсеткіштерін қарама-қарсы салыстыру жолы бойынша ... ... ... ... мен ... ... ... фирманың басшысы аудитордың қызметін детальді түрде
жоспарлайды. Оның ... ... ... детальді жоспарлау
кіреді. Стратегиялық жоспарлау келесілерді болжайды:
1. Білім мен тәжірибе негізінде жұмыс көлемін анықтау
2. Тәуекелшілікті анықтау;
Аудиторлық білім мен ... ... ... ... және
беріпен банкті тексеру кезіндегі аудиторлық тәуекелшілік деңгейін ... ... ... ... ... ... кәсіби мүмкіншілігінің тәуекелділігі. Ол фирманың
мәртебесін ... ала ... ... ... ... ... жолымен
анықталады (фирмалардың шынайылығы, тәртіптілігі, берілген банктің
жүргізген операциялар бойынша тәуекелшілік деңгейі);
- клиентті күтіп қалу ... - бұл өз ... ... Егер клиент аудиторлық тексеруге қанағаттанбаса, ол
бұл коммерциялық ... ... бас ... ... ... – бұл ... ... дұрыс болмауы мүмкін.
Аудиторлық тәуекелшіліктің келесі түрлері бар.
1. Бар тәуекелшілік – бұл банк қызметіне қатысты тәуекелшілік.
2. Тексеруші тәуекелшілік – бұл ... ... ... ... банктің жүйесі кезінде бар, жақсы бақылау жүйесі кезінде
болжау тәуекелшілігі жаман кезінде жоғары.
3. Анықталған ... ...... ... ... ... болмайтындығын білдіреді. Ешқандай қате
табылмаса ол әрі қарай кетеді.
Стратегиялақ ... ... ... ... ... ... ... және анықталған қателердің тәуекелділігі анықталады.
Егер бұл кезеңде аудиторлық тәуекелділік жоғары болса, онда аудиторлық
фирма берілген клиенттің есебін растау кезінде ... ... ... ... репутациясының және мұмкін болатын аудиторлық канағаттанушылық пен
тексеру ... ... ... ... ... ажыратылады:
1. Бақылау әдістері
2. Бақылау тәсілдері
3. Аналитикалық тәсілдер
4. Операцияны детальді қарастыру.
Бақылау тәсілдеріне жататындар:
- банк басшылары жағынан банктің сапасы;
- бақылау жүйесінің бар ... ... ... ... ... ... және ... жыл бойынша операцияның деңгейінің өсуі немесе
төмендеуі қарастырылады
- несие сомасы немесе шот ... ... ... ... ... ... ... пен бухгалтерлік есепті тексеру;
2. Операцияның дұрыстығын тексеру;
3. Нақты мәліметтер мен есеп ... ... ... тексеру.
Бухгалтерлік құжаттарды тексеру кезінде операциялардың заңдылығы мен
құжаттардың жалғандылығы есебі мен ... ... ... мен ... мүмкін болатын қиын және жауапты операциялардың, яғни
кассалық, ... ... ... ... ... жаппай
тексеру жүргізіледі. Байланысты емес операциялар бойынша ... ... ... жөн. Клиенттің тапсырысына байланысты емес операцияларға
келесілер жатады:
- Ішкі банктік операциялар бойынша құжаттар.
- Жарғылық капиталды ... ... ... мен ... ... ... ... таңдаулы әдісін пайдаланған
жөн. Бұл кездегі жағдайлар көзқарас ... ... ... ... реквизиттердің барлығының көрсетілуі ... ... ... операцияның заңды жүргізілгендігі тексеріледі.
2.3. Есеп айрысу қатынасының аудиті
Аудитор есеп айыру ... ... ... ... ... ... ... тексереді, яғни:
- өтініш (ағымды шотты ашу туралы);
- қол үлгісі және мөрі бар ... ... ... ... ... ... қызметпен айналысатыны туралы анықтама және т.б. құжаттар.
Әрбір заңды тұлғаға ағымды шотын ашқаннан кейін аудитор шоты ... ... ... ... тексереді. Ақшасыз есеп айырысу құжаты
бойынша аудитор келесі құжаттарды тексереді: ТТ (төлем ... ... ... ... және ... ... есеп жүргізілген кезде дербес ... ... ... ... және ... чек арқылы жүргізіледі.
Банктер жалпы жақындаулар және біркелкі құжат айналымдар ... ... ... есеп ... ... ... ... есеп айыру нысандарын және ... ... ... пайда болады. Бірақ осы жағдайды ... ... ... ... тексерілген банкте жалған құжаттың енуіне қауіпсіздік
және қорғау жүйесіне ерекше көңіл аударады, сондықтан ... ... құру ... ... ... ішкі ... және ішкі аудитор
жағынан құжаттарды толықтай тексеруді талап ететін нақты ақшасыз есеп
айырысу және ... ... ... және аса ... ... ... Бұл ... есеп айыруға қатысты. Олар ... аса ... ... ... бойынша қате табу
тәуекелділігін және аудитке ... ... ... ... ... жасырады. Есеп айыру мекемесін
тексеру кезіндегі аудиттің негізгі стандарттары ... ... ... ... ... шот ... және одан қаржыларды өшіру шот
иесінің үкімі бойынша ... ... ... ... ... банктің қызметінсіз өзара қарыздар есебі жүргізіледі. Бұл жағдайда
банкке тапсырыс ... ... ... Осы ... ... жұмысты жеңілдетеді. Мерзімі өткен қарыз құжаттың баланстан тыс
есебі мен осы құжаттар бойынша өсім ақы есептеу күші ... ... ... ... шағымдар білдіруін кідірілген есеп айырулар және
бұзушылықты жіберу, жою бойынша банкке шағымын ... ... ... ... есеп ... құжаттарын таңдамалы қарау жолымен тексерілуі
мүмкін.
Аудиторлар талап етілмейтін айып пұл төленетін клиент ... ... өз ... ... аудармау бойынша жіберілген және жіберілмеген
пайданы анықтай алады. Заңға сәйкес есеп ... ... ... ... ... есеп ... банкаралық келісімдерге сәйкес бір-
бірінде ашылатын корреспонденттік шот бойынша жүргізілуі мүмкін. Есеп айыру
операцияларын тексеру кезінде ... мен ... ... керек.
Аудиторлық заңсыздықты жариялау және баска да заңсыз ... табу ... ... жауапкершілі осы нормативтерді бұзумен болады.
Нормаға сәйкес аудиторларға қосалқы ... ... ... ... ... есеп ... жалғыз ауытқуын көрсетеді
және осы баланстан, дербес шоттан байланыстық есеп ... ... ... ... Осы норма сипаттамасы кезінде оның
мақсатын нақтылап және норма ... беру ... Осы ... ... ... ... ету табылады. Банкте заңсыз әрекеттер мен
бұзақылықтың пайда болу ... ... ... ... ... ... жүргізу барысында клиенттің есеп айырысу және ағымды шотын ашуға
және олар бойынша операциялар жүргізуге ... ... ... ... шот ашу ... занды істері олардың шот номерлерінің өсу
тәртібімен жеке ... ... ... ... осы істе орналасуға
тиіс. Шот ашуға қажетті құжатардың барлық ... ... ... керек. Есеп айыру шотын ашу үшін банкке ... ... ... Шот ... өтініш.
2. Тіркеу туралы тұрақты куәлік.
3.Жарғы көшірмесі және ... ... ... ... ... шарты.
4. Бекітілген тәртіпте куәлендірілген қол және мор үлгілері бар 2
данадағы банк карталары.
Бірінші қол қою ... ... ... және ... орынбасары
міндетін орындайтын кәсіпорын жетекшісі ие.
Екінші қол қою құқығына бас бухгалтер, ал егер осы қызметкер болмаса,
онда бухгалтерлік ... ... ... ... құжаттарды ұсынғаннан кейін банктік қызмет көрсету келісім шартына
қол қою бас ... мен банк ... ... бойынша жүргізіледі. Осы
клиентке клиент шотының тіркеуінің арнайы ... ... ... ... ... ... ... ашу кезінде бекітілген талаптардың
сақталуын тексеруге міндетті. Жетіспеушіліктерді анықтап ... ... ... ... ... заңсыз фирмалар немесе шаруашылық
субъектілерге шоттар ашуды ... ... ... ... ... ... ... төлем құжаттары түскен жағдайда дербес ... ... өз ... ... ... аудару керек. Банктік
көшірмеде әрбір қаржылардың қозғалысына дәлелдеуші құжаттар беріледі (төлем
тапсырысы, төлем ... ... ... ... өз ... ... ... және клиент шоты бойынша ... ... ... банктің клиенттер алдындағы кешіктірулерге
байланысты ... ... орын алу ... ... ... шоттары
бойынша операциялардың қозғалысынан басқа ағымды шот ... ... ... тексереді. Ағымды шоттың жабылуы 3 жағдайда жүргізіледі және
аудитор оған ерекше көңіл аударуға міндетті:
- ... өз ... ... егер жеке тұлғаларда 3 жыл бойы және заңды тұлғаларда 1 жыл ... ... ... ... егер ... ... қызмет түрі өзгерсе.
Қорытынды
Осы курстық жұмысты қорыта келгенде, нарықтық жағдайда банктік қызметті
реттеу және қадағалау қазіргі таңда нарықтық экономикада алатын орын ... ... ... ... ... ... Ұлттық
банктің Қаржылық қадағалау агенттігінің көмегімен жүзеге асады.
Мұндағы басты міндеттерінің бірі — бұл банктердің ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, яғни банктік ссктордың
сенімділігі мен тұрақтылығын қолдау.
Қазақстан ... ... ... ... екінші деңгейдегі
банктердің қаржылық есеп беру туралы тәртібке сәйкес ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарға негізделген
қаржылық есеп береді. ... есеп беру ... ... ... мен оның
қызметінің нәтижелері туралы нақты мәліметтерді қамтитын отыз бес кестеден
тұрады.
Сол кестеде ... ... ВОSS ... ... ... ... және осы ... негізінде
банктің қаржылық жағдайы туралы толық ... ... ... ... банктердің топтарында банктің рейтингісін анықтауға болады.
Сонымен қатар, ... ... ... даму ... ЕДБ ... ... ... банктер арасында клиенттерді
тарту үшін депозит, банкаралық несие және басқа да несиелік ресурстарды
тарту үшін бәсекелестік ... ... ... екінші деңгейлі банктердің қызметін
аудиторлық ұйымдар жыл сайын тексеріп отырады.
Аудиторлық ұйымдар және ... ... ... және банк ... ... сәйкес және ҰБ өңдеуімен банк жүйесіндегі аудиторлық қызмет
туралы ережеге сәйкес жұмыс атқаруда.
-----------------------
Қашықтан ... есеп беру ... ... ... ... талдау
Өтімділікті талдау
Активтер сапасын талдау
Табыстар мен шығыстарды талдау
Қашықтан талдау нәтижесі бойынша ұсыныстар
САМЕL жүйесі бойынша тәуекелді бағалау
Инспекциялық қадағалау
Тексеру әдістемесі
Қашықтан талдау ... ... ... ... ... ... және ... аудан ұсыныстарымен танысу
Тексеру жөнінде біртұтас есеп жасау
Банк жетекшісіне ұсыныстар
Тәуекелді төмендету жөнінде банктің шараларды орындауына бақылау
мониторингін ... ... ... жүйесіндегі банк тәуекелдерін бағалауда
өзгерістер енгізу

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудиторлық тәуекел және оның компоненттері22 бет
Гигиена туралы жалпы түсінік6 бет
Дін әлеуметтануы7 бет
Зерттеудің эмпирикалық әдістері6 бет
Педагогикалық әдіснама бойынша теориялық және практикалық материалдармен жұмыс.Библиографиялық көрсеткіш7 бет
Салық (дәрістер жинағы)148 бет
Тиімді нәтижеге жетудің мақсатты бағыты бар салық әкімшілігі бойынша жұмысы3 бет
Айранкөл кен орны45 бет
Қазіргі заман мектептеріне басшылық ету мәселелері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь