Әлеуметтік педагогтың жетім балалармен жұмысы

Жоспар

I. Кіріспе бөлім

II. Негізгі бөлім

II.1. Жетімдік. Әлеуметтік жетімдік ұғымдарына сипаттама.

II.2. Жетім бала.әлеуметтік педагогиканың объектісі ретінде.

II.3. Жетім балаларды құқықтық . әлеуметтік қорғау.

II.4. Әлеуметтік педагогтың жетім балалармен жұмысы.

II.5. Қазақстан Республикасындағы балалар үйлері мен қайырымдылық қорлары және оның әлеуметтік мәні.

II.6. Бүгінгі таңдағы жетім балаларды шетел
азаматтарының асырап алу мәселесі.
Кіріспе

«Шымшық балапанына жем тасып, өзі жеуді ұмытып, балапаны ұядан қанаттанып ұшқанда өзі өлетін көрінеді» дегенді оқығаным бар. Естуімше сәбилер үйіне кіргенде көздерінде, «Мені іздеп келмеді ме екен?» деген сұраулы мұң бар, жәудірей қараған бейкүнә сәбилерді көргенде шынашақтай шымшық құрлы бола алмаған олардың тасжүрек «аналарының» таңы қалай атып, кеші қалай батып жүргеніне таң қаламын.
Ет жүрегі – кішкентай сәбиінсіз қалай алаңсыз тамақ ішіп, қалай ұйықтайды екен?! Шырылдатып тастап кеткен періштесінің үні .., бір күнге не бір жылға емес, өмір бақилыққа тастап кеткен бөпесінің, ботасының назы... оның тас жүрегін жібітуге шамасы келмеді ғой.
Ет жүрек елжіреп езілмей, жүйке жұқарып, көңіл босамай тұрар ма. Онсыз да тағдырлары келіспеген бейкүнә бүлдіршендердің өміріне налып, соны білдірмеуге бар мейірім, ықылас, қамқорлығыңды жұмсауға тырысасың-ау. Сөйтсе де туған ананың махаббат мейіріміне жетер ме? Жетпейді ғой, жетпейді...
Бала үшін ананың жақсы жаманы болсын ба? Ана - әрқашан Ана ғой. Олардың ішінен де балабезер деген сұмдықтары шыққандарын бейкүнә сәби қайдан білсін. Анам деп, мамам деп, күнде күтеді. Сағынып, сарғаяды. Терезеден телміріп, өткен-кеткендерге, есіктен енген жанға жәудіреп қарап, жәутеңдейді...
Жетім деген сөздің ауаны қандай ауыр еді... Одан да ауыры – тірі жетім деген сөз. Ауырлығы былай тұрып, ауызға алудың өзі қиын екен.





















Әр баланың жеке өсу процесі сияқты, оның қоғамдағы орны, дәлірек айтсақ, қоғамның баларға деген қамқорлығы ретінде.
Балалық шақтың, ересек адамның да өмірі сияқты өсу процесі екенін ескерсек, ересек адамның қалыптасуының маңыздылығы балалық шаққа байланысты.
Баланың жастық ерекшелігі, оның әрбір кезеңде ерекше денелік қалыптасуы, өзіндік танымдық өсуі, әлеуметтік өмір тәжірибесі мен белгілі бір моральдық танымымен ерекшеленеді. Жас өскен сайын балалардың әлеуметтік қалыптасуы, бірінші кезекте отбасына байланысты болады. Сондықтан отбасының қоғам алдындағы жауапкершілігі өте зор.
Бала өлімінің жылдан-жылға өсуі, көбеюі, бала туудың қысқаруы, мүгедек баланың санының өсуі – бұл еліміздегі қазіргі экономикалық және саяси әлеуметтік дағдарыс болып табылады.
Халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі баланың да мінез-құлқы, құлықтық және психикалық денсаулығына әсерін тигізеді. Еліміздің арасындағы ең қараусыз қалғандар балалар мен жасөспірімдер болып шықты. Балалар мен жасөспірімдердің шынайы мемлекеттік қараусыз қалуы, олардың тәртібіне, іс-әрекеттеріне, қарым-қатынастарына әсерін тигізіп, антиқоғамдық әрекеттерге, қандай да болмасын жолмен ақша соңына түсуге, қылмыстың өсуіне әкеліп соқты.
Білім беру дағдарысы толыққанды қаржыландырмау педагог кадрлардың жетіспеушілігіне, мектептің қоғамдық процестерден шектелуіне әкелді. Бұл өсіп келе жатқан ұрпаққа білім беру мен тәрбиелеуге кері әсерін тигізді.
Балалық шақ адамның бастапқы өмірінің белгілі бір бөлігі. Бірақ та бұл жастың басқа жастан айырмашылығы күнделікті түсінікте кішкентай адамның алаңсыз өмірімен байланыстырылады: егер бала өз сұранысын қанағаттандырудан басқа ештеңе істегісі келмесе, яғни ол балалық шақта жүр деген сөз. Балалық шақты оның жасын елестетуге болмайды және де бала әрине үлкендердің қорғауы мен қамқорлығына мұқтаж. Сонымен бірге біздің кішкентайларға деген қамқорлығымыз неден көріну керек екенін, кімнен қорғап сақтауымыз керегін біліп алуымыз керек. Егер біз балалық шақ – «Жұмақтың» алаңсыздық пен қызықтың белесі деп ойлайтын болсақ, Баланы шындыққа басқаша қарап, бұндай жағдайдан шығаратын, әрбір өзгеріске қарама-қарсы қоятын болсақ, Баланы шындыққа басқаша қарап, бұндай жағдайдан шығаратын, әрбір өзгеріске қарама-қарсы қоятын болсақ , бұл дұрыс бола қояр ма екен? Егер біз әдейі жасалған жағдайдың көмегімен оны бұл «жұмақ» өмірде барынша көбірек ұстасақ, бұл баланың пайдасына шешіле қояр ма екен? Әрине, мұнымен біз балаға тек зиян тигіземіз және де бұл балаларды қорғау емес, оның мәнін бұрмалау.
Бұл ойлардың бәрі терең таңдауды қажет етеді. Біріншіден, балалық шақ дегеніміз алаңсыз жұмақ өмір белесі емес.
Ол бізге ересек адамдарға, біздің өмірдегі мәселелеріміздің көзқарасынан, балалар тек қана ойнап күлетін, сияқты болып көрінеді. Мұндай көзқарас дұрыс емес. Балалардың өмірінде де, үлкендердің
        
        Әлеуметтік педагогтың жетім
балалармен жұмысы
Жоспар
I. Кіріспе бөлім
II. Негізгі бөлім
1. Жетімдік. Әлеуметтік жетімдік ұғымдарына сипаттама.
2. Жетім бала-әлеуметтік педагогиканың объектісі ретінде.
3. Жетім ... ... - ... қорғау.
4. Әлеуметтік педагогтың жетім балалармен жұмысы.
5. Қазақстан Республикасындағы балалар үйлері мен қайырымдылық қорлары
және оның әлеуметтік мәні.
II.6. Бүгінгі таңдағы ... ... ... ... алу ... балапанына жем тасып, өзі жеуді ұмытып, балапаны ... ... өзі ... ... ... ... бар. Естуімше
сәбилер үйіне кіргенде көздерінде, «Мені іздеп келмеді ме екен?» деген
сұраулы мұң бар, ... ... ... ... ... ... құрлы бола алмаған олардың тасжүрек «аналарының» таңы қалай атып,
кеші қалай батып жүргеніне таң ... ...... ... ... ... тамақ ішіп, қалай
ұйықтайды екен?! Шырылдатып тастап кеткен періштесінің үні .., бір ... ... ... ... өмір ... тастап кеткен бөпесінің, ботасының
назы... оның тас жүрегін жібітуге шамасы ... ... ... елжіреп езілмей, жүйке жұқарып, көңіл босамай тұрар ма.
Онсыз да тағдырлары келіспеген бейкүнә бүлдіршендердің өміріне ... ... бар ... ықылас, қамқорлығыңды жұмсауға тырысасың-ау.
Сөйтсе де туған ... ... ... жетер ме? Жетпейді ғой,
жетпейді...
Бала үшін ананың жақсы жаманы болсын ба? Ана - әрқашан Ана ... ... де ... ... ... ... ... сәби
қайдан білсін. Анам деп, мамам деп, ... ... ... ... ... ... есіктен енген жанға жәудіреп қарап,
жәутеңдейді...
Жетім деген сөздің ауаны ... ауыр ... Одан да ... – тірі
жетім деген сөз. Ауырлығы былай тұрып, ауызға ... өзі қиын ... ... жеке өсу ... ... оның ... ... дәлірек
айтсақ, қоғамның баларға деген қамқорлығы ретінде.
Балалық шақтың, ересек адамның да өмірі сияқты өсу процесі ... ... ... ... маңыздылығы балалық ... ... ... оның ... ... ... денелік
қалыптасуы, өзіндік танымдық өсуі, әлеуметтік өмір тәжірибесі мен белгілі
бір ... ... ... Жас ... ... ... қалыптасуы, бірінші кезекте отбасына байланысты ... ... ... ... ... өте ... өлімінің жылдан-жылға өсуі, көбеюі, бала туудың қысқаруы, мүгедек
баланың санының өсуі – бұл ... ... ... және ... ... болып табылады.
Халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі баланың да ... және ... ... ... ... Еліміздің арасындағы
ең қараусыз қалғандар балалар мен жасөспірімдер болып шықты. Балалар мен
жасөспірімдердің шынайы мемлекеттік қараусыз қалуы, ... ... ... ... ... ... антиқоғамдық әрекеттерге,
қандай да болмасын жолмен ақша соңына түсуге, қылмыстың ... ... беру ... ... қаржыландырмау педагог кадрлардың
жетіспеушілігіне, мектептің қоғамдық процестерден шектелуіне әкелді. ... келе ... ... ... беру мен ... кері ... тигізді.
Балалық шақ адамның бастапқы өмірінің белгілі бір бөлігі. Бірақ та ... ... ... ... ... ... ... адамның
алаңсыз өмірімен байланыстырылады: егер бала өз сұранысын қанағаттандырудан
басқа ештеңе істегісі келмесе, яғни ол балалық шақта жүр ... сөз. ... оның ... ... болмайды және де бала әрине үлкендердің қорғауы
мен қамқорлығына мұқтаж. Сонымен бірге ... ... ... ... көріну керек екенін, кімнен қорғап сақтауымыз ... ... ... Егер біз ... шақ – ... ... ... белесі деп ойлайтын болсақ, Баланы шындыққа басқаша қарап, бұндай
жағдайдан ... ... ... ... ... болсақ, Баланы
шындыққа басқаша қарап, бұндай жағдайдан шығаратын, әрбір өзгеріске қарама-
қарсы қоятын болсақ , бұл дұрыс бола қояр ма ... Егер біз ... ... көмегімен оны бұл «жұмақ» өмірде барынша көбірек ұстасақ, бұл
баланың пайдасына ... қояр ма ... ... мұнымен біз балаға тек зиян
тигіземіз және де бұл балаларды ... ... оның ... ... ... бәрі ... таңдауды қажет етеді. Біріншіден, балалық шақ
дегеніміз алаңсыз ... өмір ... ... ... ересек адамдарға, біздің ... ... ... тек қана ... ... сияқты болып көрінеді. Мұндай
көзқарас дұрыс емес. Балалардың өмірінде де, ... ... ... табылмайтын мәселелер көп және де олар балаларды ойлануға,
қиналуға, қиындықтарды жеңуге, күресуге және қуануға ... ... ... өмір ... қиын ... бұл өмірдің жан-жақты екенін
байқамайтын адам, бала тәрбиелеуде ... ... ... алуы мүмкін.
Екіншіден, нағыз балалық шақ – бұл алға ұмтылыс, бұл ... ... Бала ... ... келеді.
Көптеген ойындарда біз баланың, ананың, әкенің, дәрігердің, ұстаздың,
құрылыстың, солдаттың, сатушының ... ... ... ... ... кішкентайдың рөлін алатынын кездестіру қиын. Сонымен бала
өмірінің мәні, балалық ... ... ... ... ... ... ... ештеңе де емес. Егер балалық шаққа осы ... ... ... ... қарым-қатынасымыздың бағытын басқаша
ойластыруымыз керек. ... ... біз, ... ... деген
құштарлығына қолдау көрсетуіміз керек. Оның кішкентай екенін ... тыс ... көп аяи ... ... де ... ... біз оған ... бала ретінде емес: маңызды
істер тапсырып, онымен санассақ, ... ... болу ... ... ... ғана ... ... деген қамқорлықтың педагогикалық
мағынасы болады.
Тәрбиенің тапсырмасы, балалардың ержетуіне көмектесіп, осы жолдағы әр
ұмтылысына ... ... ... Ал біз ... ... ... ... беру мен қандай да болмасын еңбек етуден сақтауға тырысамыз.
Балалық шақтың қызығы мен қуанышы ойын-сауық пен ... ... ... ... өз ... ... Балалардың өздерінің
тәуелсіздігін дәлелдейтін істерге баруы ... ... ... ... ойын ... міне осыдан. Бұл шытырман оқиғаларға,
қиындықтарға толы болашаққа ұмтылған біздің балалардың нағыз балалық ... ... он ... ... ... білу ... ... санауды,
жазуды үйренуге, жаңа достар табуға асығуы – балалық шақ- қызық та өзіндік,
тәуелсіз өмірге деген ... мәні бар есею ... ... ... ... ... өмір сүреді және олардың сұранысы қазіргі
уақытқа байланысты.
Оқыту мен ... ... ... барлығы, өзінің әлеуметтік
орнына байланысты, бағындыру, әлементін алып ... Бұл ... ... мен ... өсуі өз ... ... ... материалдардан
емес, қоғамымыздың талабымен, оның ... өсу ... ... мен ... ... «аналар» балаларды қалыпты жағдайға келіріп, олар үшін
үйіндегі аналары жасайтын ... ... ... ... ... ... ... емдеп, оларды достастырып, тіпті оларға әр түрлі
мерекелер ұйымдастырып, сыйлықтар бере білді. Томилинодағы ... ... әрі ... ... ... ... ... қабылдайды. Бұл
ауылда 56 бала бар, олар 14 үй – 11 ... әр ... 8 ... бар. ... ... бір ересек баладан бөлінген. Статистикалық мәлімет бойынша,
қазіргі қараусыз қалған балалардың осындай отбасыларға енуі ... ... ... бұл іс – ... зор ... ... ... білім комитеті қайырусыз жер бөліп берді. Ал,
құрылыс жүргізуге арналған қаражат түрлі қайырымдылық қорлары, ... ... ... ... жеке ... және ... белгілі саясаткері Габриелл
Биттендорфтан келіп түсті.
Осы тектес ауыл соғыстан кейінгі жылдары Гмайнердің ұйымдастыруымен
Австрияда құрылды. ... өзі – ... ... ... ... ... ... уақытша балалар үйін
құруды қарастырған дұрыс. Алғашқы әлеуметтік балалар үйі Санкт-Петербург
қаласында ... Ол - ... ... Бұл ... ... ... принципі – балаларды еңбекке баулу болды.
Жаңадан түскен балалардың ... ... ... отырып,
еңбекке үйретудің ордасы, мұнда балаларды бірте-бірте өзіне ... ... өзі ... ... ... деп санамауы,
жұмысқа деген қызығушылығын жоғалтпауы үшін үнемі еңбекақы төленіп отырды.
Мұнда уақыт өте ... ... ... ... ... ... қақтығысқа түсірмей, еңбекке баулуды мақсат етті.
Санкт-петербургтағы «Астрид үйі» атты паналау үйінде жеке ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі
қолданылды. Мұндағы балалар үйіндегі жағдай да жеке топтардан құрылды.
Қалалық «Смена» ... ... ... ал» ... ... жарнамаларда
жетім балалар суретімен беріліп отырды.
Бала асырап алушылар балалар үйінің штатына енгізіліп, киім мен тамақ
үшін қаражат (1/5 ... ... ... бір бала үшін) төленді. Осындай
отбасыларға балалар өз ... ... ... олар ... үйінен ұзап
кете қойған жоқ, үнемі қарым-қатынаста болды. Паналау үйіндегі ... ... ... ... ... ... ... перделер
тікті. Асхана, аула, т.б. орындардағы жөндеу жұмыстарының барлық түрлері
бойынша ... ... ... ... ... кітапшасына» енгізіліп
отырды. Олардың еңбекақысы банкте сақталды.
Санкт-Петербургтағы «Синяя ворона» (Көкшіл құс) атты паналау үйінде 30
бала ... ... ... Олар бұл ... уақытша тұрады.
«Энфимия» пансионы мен «Маленькая мама» атты ... ... ... ... ... қыз балалар қабылданды. Мұнда 5 ана болып, ... тігу ... ... ... ... үй шаруашылығы
курстары мен шаштараздық іс курсы ашылды. Аналарға арнайы жабдықталған
бөлмелер, балаларға арнайы ойын ... ... ... ойын ... ... мен ... ... мақсат еткен бірнеше
панлау үйі мен орнықтыру орындары, қорлар, ассоциациялар құрылды. Түрлі
кеңес беру орталықтары құрылды.
Петрозаводскіде ... үйі ... ... ... ... ... балалар 15 тәулік бойы қамауда болса, ал ... ... ... ... ... жасалды. Тәрбиеленушілердің еркін
жүріп-тұруына жағдай жасалып, ақыл-кеңес берілді, үйлеріне бару үшін ... ... ... 1995 ж. ... айында Клина қаласындағы әлеуметтік көмек
беру, үй-жаймен қамтамасыз ету, медициналық және ... ... ... ... пен ... мәселелерді шешу өнеріне баулу
болып табылды.
Бұл паналау үйінде уақытша келген 3 пен 14 жас аралағындағы 40-қа ... ... ... ... ... мен ... психолгиялық және
педагогикалық көмек көрсетіледі.
«Гнездышкада» балалар ғана емес, ата-ана құқықғынан айырылғандар ... ... ... балалары паналады.Мұнда демалу,
ұйықтау, тамақтану мен ... ... ... ... ... Бұл ... жеке тұлғасы, кризиске ұшырау себептері зерттелді, әр баламен жеке
жұмыс бағдарламасы құрылды. ... ... ... жайы ... ... сезінбеген, керісінше күнделікті ұрыс-керіс,
жанжалмен үлкендер тарапынан дөрекілікті көрген ... осы үйді ... ... ... ... ... ... өлтірген
кезеңін басынан кешірген.
Олардың көпшілігі интернат тәрбиесін ... Дала ... мен ... үшін ... бұл ... ... кері ... тигізді. Сол
себепті, көпшілігі қашуға, төбелесуге бейім болып келді.
Мұнда ... ... ... ... ... арнайы емдеу
карталарын жасады. Бұл ... ... ... ... ... бағдарламаларына мамандардың қорытындылары енгізілді, паналау
үйінің қызметкерлерінің ұсыныстары кірді.
Жайлы тұрмыс пен жақсы сезім ... ... ... үшін ... ... Бұл ... жан-жақты зерттеу үшін де өз септігін тигізді.
Паналау ... ... ... ... ... ... ... оятылып,
жаттығулар жасады. Одан соң жатын орындарын жинастырды. Мектепке баратын
оқушылар таңертеңгілік асты ертерек ... ... ... ... тамақтануы қатаң қадағаланды.
Балалардың жақсы тамақтануы, яғни асын асықпай жақсы ішуі үшін Раиса
Васильийқызы арнайы сыйлықтар ... Асын ... ... «арнайы
сыйлықтар» беріледі. Негізгі сыйлықтар конфет, жеміс-жидек болды.
Паналау үйінің ... ... ... ... қызметкерлерінен
құралған болатын. Ал, олар балабақшадағы тәрбиелеу әдісін осында енгізе
білді. Балалар мектеп мерекелеріне ... ... ... ... ... би ... өз ... ортаға салды.
Еңбекке баулудың негізі өз-өзіне күтіммен қараудан басталады. Оған өз
төсек-орнын жинау, ... ... ... ... ... ... жэәне
кішігірім бақшадағы жұмыстар жатады. Балалар сәбіз, қызанақ, ... ... ... көкөністерді өздері егіп, күтім жасады.
Мұнан кішкене сәбилердің ... ... ... мол, ал, 9-10 ... ... ... аз екендігі байқалды. Бірақ, олар
тәрбиешілер назарынан тыс қалмады.
Паналау үйіне ... ... ... ауытқушылық бары
байқалды. Олар үнемі себепсіз күліп, себепсіз жылайтын. Кейбіреуі екі-үш
күнге ... ... ... Қашқандардың көпшілігі қайта оралып
отырса, кейбіреуі миллиционер арқылы кері ... ... ... ... жеке дара ... жүргізетін психолог назарында болды. 7-10 жасар
балалар жергілікті мектепке ... үй ... ... ... ... ұжымы балалардың қалыптасуына барлық жағдайды
жасады. Олардың арасында балаларды өз үйлеріне қайыру, асырап алу ... ... ... сияқты істер болды.
Ұжым жұмысының негізгі бағыттарының бірі – отбасылық топтарды құру
болып табылды.
Паналау ... ... ... ... негізгі мақсаты – бала құқығы
жөніндегі Халықаралық конвенцияның ... ... ... өмір сүру
құқығы мен отбасында ьәрбиелену құқығын қорғау». Отбасылық ... ... ... алған балалар құрады, бірақ олар паналау ... ... одан ... ... ... және ... көмек алып
тұрды. Баланың денсаулық жағдайы мен психикалық жай-күйі үнемі ... ... ... паналау үйінде үнемі тіркелді. Паналау үйі отбасылық
топтағы балаларды қадағалап және көмек көрсетіп отырды.
«Гнездышко» балалар паналау үйі ... ... ... ... ... ... ... Сельстройкомбинаты, нан, сүт зауыттары,
ет комбинатарының қаражатымен қамтамасыз етілді. Жеке тұлағалардың ішінде
өз еркімен ақшалай көмек ... де ... Олар ... ... ... ... т.б. жіберді.
Жетім бала -ата-анасының екеуі де немесе біреуі қайтыс болған
жалғыз басты бала.
Жетімдіктің екі категориясы бар, ол ... және ... ... ... ата-ана қамқорлығынан айырылғандарды табиғи жетім және
әлеуметтік жетім деп екіге бөледі.
Әлеуметтік ... ... ... дағдарыс кезеңіндегі баланың
құлықтық қондырғыларының құлдырауында, панасыздықтың, қараусыздықтың өршуі
кезеңінде пайда болады. Ажырасулардың көбеюі ... ... ... - ... немесе шешесі, некеден тыс туған ... ... ... ... ... ... мінез- құлқына яғни психикасына
әсер етеді. ЮНИСЕФ мәліметтері бойынша Қазақстан Республикасында яғни ... 100 ... ... балалар, сәбилер үйлерінде және арнайы
интернаттар да тәрбиеленіп жатыр. Балалар үйлері ... ... онда ... ... жол ... ... ... әр балалар үйінде , мектеп
интернаттарында ... ... ... мәселелерін шеше алмайды.
Әлеуметтік жетімдіктің себебі неде?
-ата-ана құқықтарынан айырылған ата-ана санының ... ... ... материалдық жағдайының төмендеуі;
Қоршаған ортаның жетімдерге тигізетін кері әсері, ол ата-ана не ... ... ... ... ... ... ... әсер етіп отырған бұл жағдайлар ... ... ... ... кері ... ... ... балаларды ақыл-
ой дамуында кемшіліктер, жыныстык идентификациясының бұзылуы, нашакорлықпен
қылмысқа бейімділік байқалады. Бұндай балалар қарым-қатынаста ... ... ... келе тұра одан қашады, агрессивтілікке беріледі
немесе түңіледі, ... ... ... ... бәрі ... ... ... қатынастың тууына алып келеді. ... ... ... ... ... ... ... Отбасында
жанұялық «біз» сезімі ... Бұл ... күш бала да ... туғызады. Ал, ата-ананың қорғаншылығынсыз балаларды стихиялық
түрде «біз және ... , «біз және ... ... сезімі қалыптасады.
Бөтендерден бәрі ерекшеленеді, бірақ бала өз тобында шет қалып қояды. ... ... ... қалыпты жағдай ретінде қабылдайды. Бұдан
олардың қоғам заңдылықтарын бұзу «құқығы» шығады. Бала ... ... көп ... ... керек, ал бала ортасында олардың үнемі
болып тұру қоздырғыштықты, алаңдаушылыкты, агрессияны ... ... ... сексуалдық кең өріс алады.
Бұның барлығы жылулықтың жағымды эмоциялардың жоқ болуы ... ... ... ... ... болады.
Балалар үйлері мен интернаттарда баланың өзі бола алады, жалғыз демала
алады және өзінің іс-әрекеттеріне анализ жасай алар жеке ... ... ... ... ... ... бір ... түр қалыптасады. Мемлекет қамқорлығындағы балалар да өзімшілдік
(«Бізге беруі ... « ... ... жауапкершілігімен
үнемдеушілігі болмайды.
Оқшаулануға талпынып подвалдар мен шатырларда пана қылады.Ересектердің
қарауынсыз бұл оқшаулану ... ... ... ... және ... келуі мүмкін.
Ересектермен қарым-қатынас ортасынның шектеулі ... ... ... ... ... олар ... ... үйренбейді, тұйық, көңілсіз,
қызығушылық, белсенділікті дамытпайды, ... тілі ... ... ... ... ... ... балаларды өмірге бейімдеу тиімділігін
арттыру мәселелері өткір көтеріліп отыр. Себебі, жетім ... ақыл ... ... бар ... өз ... ... арнайы
күтім мен мейірім қажет етеді. Бұл өз кезегінде ... ... ... ... тиімділігін арттыру жолдарын зерттеудің
көкейкестілігін, мектеп интернаттағы ... ... өмір ... ... қажеттілігін көрсетеді. Ал, бүгінгі таңда еліміздің білім
беру саласында барлық ... және ... 511 ... ... ... , ... 58839 жас ... жатыр.
Жетімдік мәселесін шешу жолдары
Жетімдік қоғамның, адамзат қоғамының ... ... ... келе ... ... ... бір ... соғыстар кезеңі, індет, табиғи апат салдарынан жас ұрпақ ата-
аналарынан айырылып, жетімдікке ... ... ... ... дами ... жетімдер»пайда болды. Яғни, ата-ана қамқорлығын ... ... ... жетімдерге –кішкентайынан 18 жасқа
дейін әлеуметтік –экономикалық жағдайларға байланысты ата-анасы тірі болса
да ... ... ... жатады.
«Жетім балалар» мен «ата-ана қамқорлығынан айырылған балалар»ұғымын
қарастыра отырып, біз «Жетім балаларға» ... не ... ... ... ... «ата-ана қамқорлығынан айырылған
балаларға» ... ең ... ... құқығынан айырылған немесе шектелген;
-жоғалып келген немесе еңбекке қабілетсіз,яғни, емдеу мекелерінде
жатқан ата-аналардың балалары;
-өлді деп ... ... ... айырылып, жазасын өтеу орындарында отырғандардың
балалары;
-қылмысқа қатысы бар деген айып тағылып, уақытша тергеу ... ... ... ... біржола бас тартқан ата-аналардың
балалары;
-өз балаларын тәрбиелеу, емдеу т.б. мекемелерден алудан бас тартқан ата-
аналардың балалары;
-басқа да жағдайларға ... ... ... ... ... туралы ұғым ... ... ... ... ... ... балалар»туралы ұғым да
тыс қалған. Жетім балалардың 4%- ті «тастанды балалар». Балалардың 70%- ... ... ... ... оны ... бас ... Осы ... жалғыз басты аналар қатарына жатады. Бұлардың көпшілігі ананлық
сезіммен психологиялық жағынан ... бала ... ... ... 30%- ке жуық ... ... ... салынғандықтан
паналау үйіне келіп түсуде.
Балаларды мемлекеттік мекемелерге ... ... ... ... ... ... ... болмауы;
- материалдық жағынан мұқтаждық көруі;
- тұрмыс жағдайының ... ... ... ... ... ... нашакорлыққа
салынуы.
Көбіне кейбір балалар кемтарлығына байланысты осы балалар үйінде
қалдыруда. Ақыл-ойы ... ... ... ... осында әкелінуде.Көпшілік
аналар, оның ішінде жасы кәмелетке толмаған аналар ... ... ... ... ... ... ... қолдану салдарынан кемтар
балаларды дүниеге әкелуде. Ал, бұл балалар не ... не ... ... ... ... Жетім балалардың жеке өміріне дақ ... ... алу. Жасы 14- ке ... ... ... ... тәрбие беріледі. Ал,14 жас пен 18 жас аралығындағылар
арнайы ... ... ... ... алу мен ... ... ... функциялары оқу бөлімдері басқармалары ... ... ... ... (денсаулығында кемістігі бар балалар), әлеуметтік
қорғау ... ... ... ... анықтау) анықталады.
Қамқорлыққа алу мен арнайы ... ... ... ... ... ... реттеледі. Осы заңдарға сәйкес «Жетім
балаларға» арналған арнайы бағдарламалар құрылды.
Балаларды ... алу ... ... ... ... ... ұшырау себептерін, тұрмыс жағдайын анықтап, тізімге алады.
Қамқорлыққа алудың негізі ретінде:
- ата-ананың қайтыс болуы ;
- ата-аналарының ата-ана құқығынан ... ... ... ... ... еңбекке жарамсыздығы;
- ата-анасының ұзақ уақыт бойы басқа жаққа кетуі;
- бала тәрбиесіне жете көңіл бөлмей, бас тартуы;
- ... ... ... себептері де алынады.
Қамқоршы- Қамқорлыққа алынған баланың жалпы өмірі, денсаулығы,тәрбиесін
өз мойнына алған жеке тұлға. Ол арнайы органдар ... ... ... ... қойылатын талаптар мен ... ... ... ... ... Конституция заңдары мен халықаралық
құқық нормаларына сәйкес көрсетілген. Балалардың ... ... ... ... беру ... ... мекемелер қолға алса, онда қамқоршылар
тағайындалмайды. Барлық жүктеме сол мекеменің басшыларына жүктеледі.
Асырап алу. Ешбір қамқорлығынсыз қалған балалар, ата-анасынан ... ... ... ... бала етіп ... ала алады. Мұны асырап
алу деп атайды.
Асырап алу- мемлекеттік заңда көрсетілген, екі ... ... қол ... акт ... ... Бұл актіге екі жақ: асырап
алу шы мен ... бала ... ... ... ... ... ... отырып қол қояды. Асыранды балалар өздеріне ... ... ... деген құқықтан айырылады. Асырап алу – сот ... ... жеке ... ... ... арқылы орындалады. Асырап алуға
денсаулық, тұрмыстық жағдайы жақсы әрбір азамат құқылы. Нашақор, ішімдікке
салынған, еңбекке ... ... бала ... ... ... салынған.
Асырап алушы мен асыранды баланың жас айырмашылығы 16 ... кем ... ... бұл жас ... ... ... орай ... де мүмкін. 10
жастағы баланы асырап алу сол баланың келісімі арқылы жүзеге асты.Осы
процесс, яғни ... ... ... адам құпия түрде айтылмайды. ... ... ... ... ... Ал, оны айту ... тең.
Сонымен қоса, баланы заңсыз асырап алу да қылмыс ... ... бала ... ... адам ... ата-анасымен ешбір қарым-
қатынасқа тыйым салынған.Асырап алушы адам барлық құқыққа ие ... алу үшін ... ... сәйкес келісім талап етіледі:
- баланың ата – анасының;
- кәмелетке толмаған ... ... ... зайыбы немесе жұбайының келісімі.
Баланы асырап алушылар заң ... сол ... ... ... ... ... есімі, туған жері, күні, айы, жылы да өзгертіліп
жазылуы мүмкін. 10 жасқа толған баланың есімін, ... ... ... ... ... ... ... 12 жасқа дейінгі балаларды асырап алушылар саны
көп екендігін ... ... ... ... ... ... ... толғанша болады. Соңғы кезеңде асырап алушының көпшілігі шетел
азаматтары.
Асырап алу мәселесі ... ... ... ... ... маман төмендегі сұрақтар төңірегінде толық ... ала ... бала ... алуға психологиялық жақтан дайын ба?
- заңды түрде асырауға беріліп отыр ма?
- бала өз келісімін ... ... егер ... ... ... болса, баланың өз еліне келіп тұруын
үнемі қамтамасыз ете ала ... ... ... ... мен ... ... қадағалау үнемі жүреді ме?
Одан басқа, асырап алушының психологиялық ... ... ... ... ... жете ... аса ... керек. Баланы асырап алушының мәдени ортасын, ниетін де ... ... ... алушыға психологиялық көмек бөлуді қолға алу керек. Баланың жас
ерекшелігін, ұлттық ... ... ... оның барған жерінде
бейімделу кезеңіне көңіл бөлу аса ... ... ... есте ... ... ... ... әсіресе, баланың келешек тағдыры.Егер асыранды бала жайсыз
отбасыға түскен жағдайда не ... ... ... – ала ... ... бала ... немесе ата-анасынан айырылған ... алу ... ие ... қалады.Асырап алушы ешбір жеңілдіктерге ие
бола ... алу ... ... ... алу ... тек сот қана шешеді.Осы ретте ... жеке ... ... ... ... медициналық жағдайына қарамай, яғни ... ... ... бала ... алу жағы алдыңғы кезекке қойылып отыр.
Жетім балаларды құқықтық - әлеуметтік қорғау.
Балалықты ... ең ... ... ... ... құқықтық база
болып табылады. Бұның құрамына халықаралық мемлекеттік заңдармен ... ... бола ... ... ... заңдар жиынтығы
Харкия мен баланың құқық Декларациясы ұсынған ... ... ... ... ортаның құқықтық қамсыздануы құрылғандардың ішіндегі ... мен ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамсыздандыру
мекемелерімен ... ... ... ... ана мен ... қорғау
мекемелері қажетті мөлшерде қаржымен қамсыздандырылады. Ал ... ... ... қаражат мәжбүр еткізеді. Нашақорлыққа,
зорлыққа, агрессиялық ... ... ... ... ... балалар мен әлеуметтік қорғауының қалыптасып
біткенін көруге болады.Сонымен бірге балалықты қорғау нақты ... ... ... таңдағы балалықты қорғау қаржы экономикалық базасы
көтеріле бастады. ... ... ... көптеген отбасының жағдайлары
әлсіреді, ата-ананың парызы әлсіреді. Балаларды тәрбиелеуге жалпы ... ... ... олар ... ... киімге, оқуға ал
кітаптарға, театрға, экскурсияға және т.б. тәрбиелік іс-шараларға ... 38,8 мнн. 18 ... ... 24 млн. ... алса да ... жоқ. Балалар мекемесінің саны 1998 жылға қарағанда 72%. Жыл сайын
бұл ... саны 4%-ке азая ... ... ... жаңа ... ... ... да азая түсті.Жылдан-жылға көркем фильм,
мультфильмдер де азая ... ... ... қиыншылықпенен шығарылады.
Осы жаңа айтқан жағдайдың ... ... ... ... ... тигізеді.
Жетім балаларды қамқорлыққа алудың мемлекеттік формалары әртүрлі.Олар:
уақытша қабылдау отбасылары, сәбилер үйі,балалар үйі, паналау ... ... ... ... ...... ... немесе тастанды балаларды белгілі бір
мезгілге қамқорлыққа алуға асырап алушы мен асырауға ... ... ... – шарт ... ... табылады. Асырап алушы ата-аналар
тәрбиеші функциясын атқарып, еңбекақы алады. Асырап ... бала үшін ... ... ... ... формасы қарастырылмаған. Мемлекетпен арнайы
органдар баланың өсіп-жетілуі үшін ақшалай қаражат ... ... ... ... ... ... ... қол ұшын беруді ұйымдастыруды
қолға алған.
10 жастан асқан баланы отбасылық қабылдауға беру үшін баланың ... ... ... ... ... асырап алушылардың
ажыратылуына,бір-бірінен айырып алуына болмайды.Отбасылық ... 5-тен 10%-ке ... ... ... тәрбиеленеді.
Сәбилер үйі – денсаулық немесе психикалық дамуының тежелуіне және ата –
анасының ерте айырылған 3 жасқа дейінгі сәбилерді ... ... үйі мен ... – интернатқа көбіне жетім балалар мен ата-ана
қамқорлығынан айырылған, еңбекке жарамсыз, ұзақ уақыт бойы үйіне ... ... өтеу ... ... ... балалары жіберіледі.
Отбасылық түрдегі балалар үйі – жетім балалар мен ешбір қамқоршысы ... ... ... өткен орналастыру формасы болып ... ... ... мен ... ... өте ... ... орнаған.
Мұндай жағдай бала бойындағы жеке қасиеттерді дамыту үшін өте қолайлы.
Паналау үйі – баланың ... – түні ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін әлеуметтік мекеме.Мұндай мекеменің бірнеше
түрі бар. Жалпы паналау үйі ... ... ... ... ... бала кез ... ... келіп кете алады.Мұндағы балалардың жас ерекшелігі, ... ... ... ... ... ... үйіне диагностикалық мақсаттарды ... ... ... – түні ... орын ... Бұл –
жасөспірімдерді жете зерттеп білу үшін ашылған. ... ... ... ... ... ... ... көзделген. Диагностикалық
түрдегі паналау үйі ... ... ... ... ... ... юристер енуі қажет.Паналау үйінде әр
бала ... ... өтуі ... ... психологиялық жақтан
зерттеу жасау үшін және соған сай әрекет істеу үшін ... Осы ... ... ... бір ортаға, мекемеге бейімделу жағдайы
анықталады. Бала өз психикасына сай мекемеге, ... ... Бала ... жеке ... ... ... үшін, айналасындағылар мен тең ...... ... үшін оған ... ... ... өте орынды. Өкінішке
орай, барлық типтегі мекемелерде мұндай жақсы жағдай қалыптасу жағы ... ... ... ... бала ... ... да ақыл – ойы, ... жақтан ата-анасы бар балаларға қарағанда төмендеу ... өмір ... ... берді. Жетімдер үйіне түскен
балалардың өте жоғары көрсеткіштерге ... өте ... ... ... үйі т.б. ... ... ... дәлелдеп отыр.
Олардың психикалық және физиологиялық жақтан ауыткушылығы бары байқалады.
Сол ... бұл ... ... ... жасауға бейім келеді.
Интернат тектес мекемеде тәрбиеленген бала ... ... ...... тез түсе ... Бір мезгілде түрлі «қызмет»
атқарады.Мәселен, әңгіме айта отырып, басқа ... ... ... ... ... қарайды. Мейіріммен ыстық ықылас сезімін сезінбеген балалар
өзін аялаған ортада ұстай алмай қалады. ...... түсу ... ... ... ... жетегінде тез кетеді.
Балалар үйіндегі жағдайға орай, балалар бойында «біз» деген ... ... , бұл ... ... өзіндік мәселесі. Қалыпты
отбасына қатысты «біз» деген ұғым қалыптасады.Бұл жағдай ... ... бала ... ... ... ... көңіл – күйдің қалыптасуына
әсер етеді. Ал, балалар үйіндегі «біз» ұғымы мүлде басқа. Мұндағы ... ... ... т.б. ... ... беріп, бөтен адамдардан
қорғайды. Бір сөзбен айтқанда, бұл балалар ... ... ... ... олар ... бірін-бірі аямайды, дөрекі қарым – қатынаста
болады. Өз ... мен жасы ... ... етпейді. Бұл жайт,
ерекше сезім мен сүйіспеншіліктің жоқтығынан бала бойында қалыптасады.
Ендігі бір үлкен ... – ол ... ... - өзі ... ... ... бөлменің болмауы.Бала өзімен - өзі қалуы үшін ... ... ... ... ... ... ... көпшілігі әлеуметтік
жетімдік салдарынан өмірде қауқарсыз, отбасы құруға бейімделмеген болып
шығады. ... ... ... ... ... мүмкін, бірақ,
әлеуметтік жақтан ... ... ... ... ... ... ... дүниетанымы әрі ақыл – ой дамуы
жағынан көш ілгері жатыр.
Әлеуметтік педагогтың жетім ... ...... ... және ... бір – ... ... түсіністік сезімдерін оятуда
жатыр. Балалар үйінде балалар арасындағы көрсеқұмарлық пен бәсекелестікке
жол бермеу керек. Сол себепті, тәрбиешілер ... бір – ... ... алатындай етіп топтастыруы керек.
Жетім балаларды өзін қоғамның толыққанды мүшесі ретінде сезімді бүгінгі
күннің басты мәселесіне айналып ... ... ... ... шыққан
балалар үлкен өмірге мүлде дайын болмай ... ... ... жоқ. ... ... өздерінің тамағын жасап, киімін жөндеп киюге
де дағдыланбаған. ... ... ... ... ... ... келеді. Сол
себепті, балалар үйінен шыққан балаларды әлеуметтендіру ... ... ... ... Әлеуметтік өмірге бейімделу барысында
балалар ең басында ... ... ... Осы ретте балалар үйінен
тәрбиеленетін балаларға ақшалай көмек көрсетеді, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... қабылдайтын кәсіптік мектептер
мен колледждер қысқаруына байланысты ... ... ... жағынан ешбір қиындық көрмей, жан – жақты қорғалған
балалардың білім ... ... ... ... ... үйінің тәрбиесі
мен білім сапасының жоғары болуы сол жерде тәрбиеленіп жатқан ... ... ... ... ... Балалар үйі, мектеп –
интернаттар, сәбилер үйлерінде ... жан – ... ... үшін мынадай
жайттарды негізге алады.
Балалар үйіндегі ұжым мен ... ... ... еңбек ұжымдар
арасында ашық та терең қарым – қатынас орнату. Балалардың мәдени, ... ... сай өзін - өзі ... ... ... Басқа
ұйымдармен қарым – қатынасқа түсу – ... ... ... ... ... Ал, ол ... пен оқу процестері барысында жүзеге
асады. Мектеп – интернатта басты назарға балалардың жеке бас ерекшеліктерін
есепке ала ... ... сай ... ... ... ... ... принциптері маңызды болып табылады. Осы ретте, ... ... ... түсетін іс - әрекетке бағыттау.
Ал., жігерлілік олардың ... ... ... бір ... ... ... мен ... үйінің, мектеп – интернаттағы
тәрбиеленушілердің қоғамдық өмірге бейімделу үшін ... ... ... ... ... балалар бойында түрлі дағдылар мен қабілеттер
қалыптасу нарық заманында ... ... түсе ... маман етіп
шығару;
- баланы белгілі бір іс - ... ... ... өзін - өзі ... ... ... өзі бере алатындай етіп тәрбиелеу, жеке тұлға етіп
қалыптастыру;
- ... ... ... ... ... өзіндік жеке
бағдарламасы бойынша жұмыс ұйымдастыру;
- интернат тектес мекемелердің «ашық ... ... жол ашу, ... ... ұл – ... мен асырап алушыларды үнемі құттықтап, құрмет
көрсету. Мұндай жайт, келешекте асырап алушылардың санын көбейтуге оң
ықпалын тигізеді.
Жетім ... ... ... ... шешу үшін ... ... ... шығарылып, өз күшіне енуі ... ... ... ... мен ... ... ... кезеңдегі еліміз жағдайына сәйкес ең алдымен:
- аз қамтамасыз етілген отбасылардың материалдық жағдайын жақсарту;
- мүгедек бала ... ... ... мен ... ... ... ... жақсылық жасауға, тілектестік ... ... ғана ... жас аналар өз балаларын өкімет
қарамағына итере ... ... ... ... ерте ... ... ер балалар мен қыз балалар арасындағы жыныстық
тәрбиеге байланысты түрлі іс-шаралар өткізу керек.
- Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... қажет.
- Интернат тектес мекемелерде психологиялық педагогикалық жұмыстардың
формалары мен әдістерін ... ... ... тәрбиелейтін мекемелердің құрылымын жетілдіру. Осы ретте
баларға ... ... ... мешіттер мен медреселердің
атсалысуына қол жеткізу.
Әр бала құқылы:
1. Өмір сүруге
2. Туғаннан соң өзіне есім мен азаматтық ... Өз ... ... ... ... ... жағдайда
әлеуметтік қамқор ортада тәрбиеленуіне
4. Толыққанды өмір сүруі үшін ақыл-ойы, дене ... ... ... ... ... Денсаулық сақтауға
6. Сапалы білім алуына
7. Мүгедек болған жағдайда ерекше қамқорлыққа, күтімге және әмірге
бейімделіп, ... Өз ана ... ... ... және ... қабылдауға
9. Демалуға, мәдени өмірге атсалысуға
10. Күштеудің барлық түрінен қауіпсіз болуға, ... пен ... ... ... ... адамдармен кездесуге, ассоциацияларға мүше болуға және оны
құруға
12. Ақпаратарды ауызша, жазбаша, баспа ... өнер ... ... ... ... табуға, беруге және алуға. Мемлекет баланың
әлеуметтік және ... ... ... ... ... таратуға қолдау көрсетуге, сондай-ақ, олар ... ... Өз ... мен ... ашық айтуға және соған сай кез-келген
сұрақтың шешілуіне мүмкіндік алуға
Қайырымдылық және оның ... ... ... ... материалдық көмек көрсету, жақсылық ... ... ... ... грек ... ... «адамды сүю
»деген мағынаны білдіреді. Ал енді бұл ... ... ... Ертедегі грек тілінде мағынасы игі ... ... ... сөзге ұқсас болған. Ол «Eleemon»-қайырымды, мейірімді,
ізгі ниетті деген ... ал ... ... осы сөз ... ... ... қайырымдылық мағынасын білдіреді.Олай
болса, ертедегі ... грек ... ... яғни ... ... ... ... деген мағынадағы сөзді алып
қолданған.Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... 13500 орындық 68 стационарлық мекемесі жұмыс істейді, яғни
көпшіліктің назарына Республикадағы 68 ... ... де тыс ... 2030 ... дейінгі Қазақстан халқына жолдауында денсаулық
сақтау рухани толысу, өсіп-өркендеу жөнінде де көп ... іске ... ... әрқайсысымыз оған өз ... ... ... ... және ұлттық мәселелерді шешу мақсатында оған қол ұшын
беру үшін Республикамызда көптеген қайырымдылық қорлары ... ... ... ... ... мен ... ... мақсат, міндеттеріне
қарай төмендегіше топтастыруға болады:
1. Балалар қайырымдылық қорлары:
А) Республикалық «Бөбек» балалар қайырымдылық қоры;
Б) ... ... ... мен ірі қалаларда ашылған балалар
қайырымдылық қорлары:
-Алматы ... ... ... ... ... ... » ... облысы «Сәби » орталығы;
-Қарағанды облысы «Бота» орталығы;
-Орал қаласы «Бөбек » ... ... ... ... ... ... ... облысы «Бөбек » қоры;
-Қостанай қаласы «Болашақ » қоры;
-Көкшетау қаласы «Болашақ» қоры;
-Оңтүстік Қазақстан облысы «Бөбек » қоры;
-Солтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... қоры;
-Ақтөбе облысы «Ақ бөбек» қоры;
-Шығыс Қазақстан облысы «Балбөбек» қоры.
2. Халықаралық қайырымдылық қорлары:
- «Сорос - Қазақстан» қоғамдық ... ... ... ... Қайырымдылық корпусы;
- Спеишал Олимпикс Интернешил халықаралық қайырымдылық қозғалысы;
-«Қол ұшын ... ... ... Интернационал қайырымдылық қоры.
Қазақстанда тірі жетім балалардың көбеюі алаңдатар жайт. ... ... ... әрі олар ... көп бала ... ұлттар санатында. Соған ... ... ... ... ... ... көп ... жүр. Дәл қазіргі ... төзе ... өз ... тастап кетіп жатқан аналар аз емес.
Соның ... ... ... ... жетімдердің 85-90 пайызы тірі
жетімдер. Кез келген адам ... ... ... деп ... ал осы
шаңырақтың қызығы – бала! Ендеше, өміріміздің жалғасы – балаларға қаншама
қамқорлық жасасақ та артық емес. Ал ... ... ... ... болмаса ауыр сырқаттың зардабын тартқандар жөні бір бөлек. ... ... ... ... ... да ... қамқорлық,
жанашырлық қажет. Республикадағы балалар үйі мен мектеп – ... ... ... мен ... ... 85 ... ... біреуі не екеуі де тірі екен . 3,5 мың ... мен 10 ... ... балалардың үсті басын бүтіндеу , тамағын беріп , ... оңай ... емес ... ... ... ... ... ісін айрықша айту керек.
1992 жылдың 27 наурызынан ... ... ... бастаған «Бөбек»
қайырымдылық қорының президенті Сара ... ... ... ... ... генефондты сақтау жолында жұмыс істеу
аналық жүрек пен ұлтжанды сезімді, парасаттылық пен ақ ... ... ... ... еді бір ... «Бөбектің» негізгі мақсаты - әлеуметтік ... ... ... ... жағдайын жақсартуға жәрдемдесу,
әсіресе ата-ананың аялы ... зәру ... ... ... ... ... ауру – сырқау және мүгедек ... ... ... ... – мемлекет және қоғамдық ірі ұйымдар, әлемдегі
іскер адамдар, банктер мен ... ... ... ... ... және ... болашағы үшін қаржылай, заттай көмектесіп,
елдің болашақ азаматтардың аяғынан тұрып ... ... ... басшылық етуімен «Бөбек»қоры осы 14 жыл ... ... ... ... жұмыстарды жүзеге асырып, халықаралық деңгейге
көтерді. Республикалық «Бөбек» ... ... ... ... ... орталықтары мен ірі ... ... ... балалар реабилитациялық сауықтыру орталықтары ашылып, онда
балалардың денсаулығының қалыпқа келуі, алаңсыз өмір ... үшін ... ... Қор ... ... рет жетім балаларға араналған отбасы
тектес «SOS-Қазақстан» балалар қалашығын ашты. Бұл ... ...... ... » ... ... көмегінің арқасында
іске асты. Республикалық «Бөбек» балалар ... қоры ... ... дейін тәрбиеге алатын «Үміт үйі» атты балалар мекемесін
ашты. Мекеме әзірше Алматыда, Шығыс Қазақстан ... бар. Бұл ... сол: ... ... ... ... кетуіне жол бермейді. Анасының
сәбиді асырап бағуға мүмкіндігі ... ... осы ... үйіне» уақытша
қалдыра тұрады. Оңалғаннан кейін баласын кез келген ... өз ... ... ... Қор назарынан Қазақстандағы барлық балалар үйлері
мен мектеп – интернаттар тыс ... ... ... өнерлі балалардың
талабын қолдау мақсатында «Айналайын», «Шығыс маусымы» атты ... осы ... ... ... ... дүниеге келді.
Алматыда С.А.Назарбаеваның ұйымдастыруымен құрылған «Рухани және мәдени
даму» саласы жұмыс істейді.
«Бөбек» қоры ... ... ... ... ... ақпараттар
Департаментіне мүше болып Дүние жүзілік ... ... ... қатысуға мүмкіндік алған. Бұл – оның ... ... ... ... ... ... Қор әсіресе, Семей, Арал
сияқты экологиялық зардап шеккен аймақтағы ... ... да ... ... ... Арал өңірінде тұратын балалардың денсаулығын
түзеу мақсатында жылжымалы диагностикалық орталықты «Бөбек» ... қоры ... ... ... ... ... ... 60 баланың жүрегіне өте күрделі операция жасаса, осы қор
есебнен Алматыдағы хирургиялық ... құны 1 млн. АҚШ ... ... ... ... ... қорының қатысуымен БҰҰ-ның балалар
қоры мен Республика үкіметі ... ... ... істеуі үшін
келісім шартқа қол қойған. ... бір ... қор ... ... мен ... – тің балалар құқығын қорғау ... ... ... Нью-Йорк қаласында «Ашық қоғамдық ... ... Қ ... қоғамдық қорлары жөніндегі заңына сәйкес ... 1994 жылы ... - ... ... ... ... . ... қоғам» қорын ол 1979 жылы Нью-Йоркте ... ... ... ... ... 1984 жылы ... ал КСРО – да ... бастап жұмыс істей бастаған. Бүгінде «Сорос» қоры әлемнің 31 елінде
бар. «Біздің негізгі міндетіміз – мемлекеттік емес ... ... ... ... демократиялық дамуға қол ұшын беру» - дейді қордың
атқарушы директоры. ... - ... ... ... ... ... мәдениет, ғылым, құқық қорғау, азаматтық қоғам және
қоршаған ортаны, денсаулық сақтау салаларына қолдау көрсетеді. Жылына ... ... ... 1млрд. Доллардан астам қаржы бөлінеді екен. Қ
Р-дағы үкіметтік емес ұйымдарды ... ... ... жаңа ... ... ... мен ... оқуын шет ... үшін ... мен ... ... ... ... конференцияларға қатысатын ғалымдарға көмектесіп отыр. Қор атқарып
жатқан жұмыстарды түгелдей санап шығу ... ... ... ... істеп
жатқан тағы бір халықаралық қоғамдық қайырымдылық қоры - ... ... ... ... шет ... ... ... қорлар
қай елде болмасын адамның ұлты, ... ... ... ... ... етіп алған. Тәуелсіз жас мемлекеттің алғашқы ... ... тік ... ... жылдарын өткізуде. Дәл осы уақытқа дейін
болып көрмеген жалпы азаматтық қажеттілік, имандылық пен ... пен ... ... ... ... келтіру жолында
жұмыстар атқарылып жатыр.
Ақжайық өзенінің ең бір ... ... ... ... ... ... тұрып, оқитын облыстық «Жас ... ... ... ... ... 1996 ... бері жұмыс істеп келеді екен.
303 бала өзара біріктірілген 18 отбасылық топта ... ... ... бар.
« Бала - бауыр еті» дейді атам қазақ. Бала ... ... ... ... ... деп жатамыз. Біздің бұл кешенді жұмыс істеу ... Ата- ана ... ... қос ... ... ... жоқ ... болады. Күліп тұрғанның өзінде қос жанарынан мұңның
табы сезіледі. Соның бәрін көріп ... ... түк ... Болмаса жағдайымыз жақсы, барлық барлық мүмкіндік жасалған, -
дейді балалар ... ... ... ... Ата-аналарынан тағдырдың жазуымен айырылған балалар туралы сөз басқа.
Ал тірі жетімдер туралы бұлай дей алмасақ ... Біз ... ...... ... соң балалардың бойына қайтсек білім нәрін
дарытамыз, жаралы жүрегін жабырқатпай ... ... ... ... етіп ... ... бірінші кезекте ойлаймыз. 303 балалардың
38-і тұлдыр жетім ... ... ... балалар. 126 қаракөз
қандасымыз бар. Бұл балаларды өздігінен өмір ... ... ... ... ... ... басты міндеті болып табылады.
Ата-ананың аялы алақанына, бір ауыз жылы сөзіне зар ... ... ... қыз күні ... оқтай түзу жолы жоқ, бұралаң бұлтарысы мол өмір
кешінде тағы адасып қалып жатса, бұл біз үшін ... ... ... бір кетігіне қаланар кірпіші, жерінің бір мәуелі бәйтерегі
болуы қажет екенін ... ... ... ... сенімдеріне
селкеу түсірмей. « Біздің Отан-анамыз бар. Біз болашақта сол Отан-
анаға адал ... ... ... деген тұрғыда үлкен сөздер айту,
рухын жасытпай, тасыту ... ... ... ғана ... парыз да.
«Жас дәурен» басшысының жүрек түбінен тас бұлақтың суындай ... сөзі ... де ... ... ... ... Көбіміз балалар үйін
бақыт бесігі санаймыз. Шынында солай ма? Қазақстанға еңбек сіңірген ... ... ... олай бола ... Ата-аналардың жөні бөлек
қой. Шама келсе, әр бала өз ... ... ... ... ... ... көріп қалғандары өткен-кеткенге қараумен
көздерін талдырып ... ... ... ... ... тастанды деген
отқа, ие еткен қатыгез ... өзін ... ... ... ... ... ... айтқанда, көздерінен жас моншақтайтындары ... ... ... ... ... соң, ... тірі ... тауып аламын
дейтіндер де бар. Ананың ақ сүтінің құдіреті бөлек қой. Ата-Аналарынан
білмейтіндерден ... ... ... ... ... тірлік сияқы көрінеді. Оларға ... ... ... ... көп ... мен мұғалімдеріне арқа
сүйейді. Адам мен жер тамырлас қой.
Жетім жыласа жер ... деп» ... сөз сол ... шыққан болу керек.
Біз балалар үйінінің көбейгенін ол жердегі ас та тек ... ... ... тағдырдың жазуына кім қарсы тұрады, шын жетімге дауа жоқ, ... ... ... ... ... соны ... жолы көп болып көтерсек
қой. Әсіресе, қалтасы қалындар өз қызығын емес, ... ұлт ... ... ... ... ғана ойламай, ілгері-кейін келе жатқан жұрттың
қам-құарекетін де ойласа жетімдер кеміреді. Несін ... ... ... үйі ... ... ... , - деп көргені көп, көңілге түйгені
мол ұстаз-ана өзінің жүрегін ... ... ойын ащы да ... ... білдірді.
«Жас дәурен» балалар кешенінің негізгі бағыты ата-ананың қамқорлығынан
айырылған балалардың білім-тәрбие алуына жағдай жасау, кәсіпті ... ... ... отбасылық өмірге бейімдеу, еңбекке даярлау,
адалдыққа, азаматтыққа, ... ... ... рәміздерді құрметтеп,
халық дәстүрлерін қастерлеп, қоршаған табиғатқа, адами қасиетке баулу,
сөйтіп, кемел азамат, ... етіп ... ... ... бәрін халықтық
педагогикаға сүйеніп жүргізу басты назарға ... ... ... ... балалар үйінде тәрбиеленген түлектердің алды жоғары
оқу орындарын бітіріп, қызмет істеп жүр екен.
Балалар кешенінде жалпы білім ... ... ... атты өнер ... мектептері, емдеу-сауықтыру, жас натуралистердің «Өсімдіктер әлемі»,
жас техниктердің «Нартингестер», «Жаяу жүріс» туризмі, ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар,
балалардың шығыстық қабілетін ... ... ... ... аспаптар, жас суретшілер, жас ... ... ... ... да ... ... Мысалы, А. Нұртасқызы
мен Т. Избекова жетекшілік ететін ... ... , ... ... ... республикалық «Таңшолпан», «Бөбек
шақырады» дарынды балалар конкурстарында лауреат атанса, жас ... ... ... ... Виктория Алиакпарова Үндістанның Шалқар
қаласында өткен өнер жарысында күміс жүлдені иеленіпті.
Компьютер ... ... ... ... әр ... ... ұйымдастыруда волонтер Сюзан Сколлтенкөп жұмыс
атқарып келеді екен. Өткен жылы 37 тәрбиеленуші ВС компаниясының қамқорлығы
арқасында «BG ... » ... ... толық аяқтап, қалдыруына
сертификат алыпты.
Тараз қаласындағы Үміт балалар үйі жайында
Осындағы әрбір баланың тағдырын ойлап жүрегің сыздайды. Бала үшін ... жөні ... ... қой. Мұндағы 80 бүлдіршін тас жетімдер, әке-
шешесі түрмеде отырғандардың балары және туа ... ... де ... ... ... ... ... жасалған. Мұнда 85 бала балалар дәрігері,
логопед, психолог, тәрбиеші мамандары жұмыс істейді. Балалардың денсаулығын
қарап отыруды жүйелі қолға алғанбыз. Қазақ ... ... ... ... ... мақал бар. Яғни, мұнан қыз тәрбиесінің халыққа ортақ екенін аңғаруға
болады. Балаларды ... ... ... ... ... аналардың
санын қысқарту үшін жастар тәрбиесін қолға алу қажет. Біздің ... ... ... жиналысы деген болатын. Қазір тәрбие ... ... ... қолға алуды қайта ойластырған ... ... ... жолы ... ... сөзді бекер айтпаған. Қайсібір
мектеп болмасын оқушыларға сапалы білім ... ... ... ... мардымсыз.
Ұрпақ мәселесінде қыздармен қоса ұлдар да жауапкершілікті түсінгені
жөн. өзге ... де ... ... қолға алса, дүниеге ұрпақ әкелген
қыздардың жауапсыздығына тежеу ... еді. ... ... ... жесірін
далаға тастамаған. Осы мәселе төңірегінде ұл баларға да ой салу ... ... ... бар. Олар 35 жас пен 50 жас ... ... Жастарды тәрбиелі етіп өсіру үшін ұлттық ... ... ... ... біздің жастарды жеңіл ойлылықтан, жауапсыздықтан
сақтайды. «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» ... ... ... ... ... ... ... жасалған олқылықтардың орнын жабуға мүмкіндік
бар деп ойлаймын.
Ежелден жетімі мен жесірін жылатпайтын қазақ ... ... ... ғана 2005 жылы 468 бала ... ... ... ... Осы бетте бір айтатынымыз , бір мәлімет іздеген министрлік
сатылған ... ... әр ... ... ... ... тағдырына
бей - жай ... ... басы жоқ, көзі жоқ ... ... Осы ... көген – көздерді еліміз бен балалар үйінің
басшылары Қазақстан ... ... ... ... ... құлшыныс
танытады. Себебі, шетел жақсы төлейді. Балаларды сату ... заң ... бері ... ... ... 22 еліне сапар шеккені анықталды.
Менің мәліметтерім бойынша , сатылып кеткен осы ... ... ... өмір ... ... 18 жасқа толған соң қай елдің азаматы
боларын өзі шешеді» деген даңғаза жұбатудың ... не ... ... есін біліп етек жинаған кезде кеткен бала 18 жылдан
кейін әсте ... өзін ... ... зат ... ... пайымдаған бала жүрегі суып елді керек етер ме? ... ... ... ... алатынымен санассақ, «ауру сәби
18 жасқа жете ала ма?»деген де сауал туындайды.
Бала беру үрдісі орталық Азия ... 18-19 ... ... ... көбейгені мәлім.Тарихқа үңілсек, бала асырап алу
алғашқы рет ... ... ... да, Ману ... да, ... заңдарында да есін білмейтін баланы шетелдіктерге асырауға беру ... ... бұзу ... ... деп ... ... ... Корея мен атом бомбасының
жарылысынан ... ... ... ... тұрақсыздығынан
шетелдерге бала сата бастайды.Осы ісіне өкінген Жапондықтар арада 25 жыл
өткеннен ... ... ... ... ... ... әлгі балалардың
тірісін қайта жинап алады.
76-бапқа үңілсек, 2-тармақта « Қ Р – ның ... ... ... Қ Р – ның ... тұрақты тұратын Қазақстан Республикасының
азаматына тәрбиелеуге беру мүмкіндігі ... ... ғана ... ... не ... туыстарының азаматтығы мен тұрғылықты жеріне
қарамастан асырап алуға ... ... ... бала ... ... ... бары рас, ... 1931 жылы Ресейде қабылданған
заңда баланы асырап алушы ... орыс ... ... ұлт бола ... ... тілі мен ... бойына сіңірген жөн болуы тиіс деген.
Франция мен Англияда балалар ... ... не ... не ... ... берілмейді. Жалғыз басты жанның бала алуына да рұқсат жоқ.
Және де таңдап ... ... ... таңдауды баланың өзіне қалдырады. 14-
жасқа дейінгі баланы шетелдікке бермейді.
Израйлдіктер баланы шетелге әсте ...... бере ... өзінде шетелдегі еврейлерге ғана беріледі. Оның ішінде де діні
иудеилер ғана бала иелене ... ... де ... ... ... кез ... ел ... алушыға талапты халықаралық жауапкершілік
деңгейінен қоя алады. Арменияда тек армения азаматтарына, оның ... ... ... ғана ... ... 2000 жылы ... ... мүлдем сатуды тоқтатқан.
Құдай ұрып қара көздерімізді ... көк ... ... ... біз ... ... тірі ... айналып кете барған қара баланың құны
қанша?
2002 жылы ... 25-33 мың ... ... Осы ... ... ... шығарумен айналысатын 50- жуық агенттік жұмыс істеуде.
Еліміздегі Білім және Ғылым Министрлігінің мәліметтеріне ... ... ... ... 4775 бала шетелдіктерге беріліп, оның 90 пайызын АҚШ
азаматтары ... ... ... АҚШ азаматтарының қазақ баласына ет
бауыры елжіреп бара жатқаннан емес, 1997 жылы АҚШ ... ... ... алғандарға қаржылай көмек беретіні туралы арнайы бағдарламасы
жарық көргендігінен. Тек 1795 тірі екендігі жөнінде екіұштылау мәлімет ... ... ... іс – шара ... үшін ... үкімет 2002 жылы
тағы бір қитұрқы ойлап тапты. Ол – ... ... ... адамға беретін 20
мың тенге ... ... ... бұл шара іске асар ... ... ... балалардың 52 пайызының ата – аналары
бар, 24 пайызының әкесі не шешесі бар. ... соң ... ... бас ... ... ... қандай жауапкершілік күтеміз? Сондықтан жұртты ... ... ... ... ... болған қазақ азаматтарының айтуы бойынша, біраз балалармен
кездесіпті. Әрине, балаларды алақанға салып отырғанын мойындамау – «көрмес
түйені де ... » ... еді. ... ... көзіндегі, көңілдеріндегі
алаңдаушылықты тереңдеп барсақ аңғару қиын емес. 4-жасар Дженни – Айжамал
деген көк тудың түбінде ... мәз ... ... ... ... өңі мың
құбылып, төсекке отыра кеткенін, қан тарта ма, бізді ... ... ... ... ... тұра алмайды екен дейді.
Ал, Кэрал Холкомб ханым Эли – Наташа 6-айлығында ... ... ... ... –ақ сол қыз өз жерімді көрсем дей берген.Артынан өзімдей сіңлі
керек дегенді шығарған. Шешесіне қойған талабы да ... ... ... ... ... Айда Хилариді асырап әкелгенде әуежайға шыққан
Эли ... ... ... ... содан кейін құшырланып бетінен
сүйген екен. ... ... ... ... жандүниең езілмей
тұрмайды. Қазақтың қара домалақ сол қызы Айда Хилари, биыл құдай ... ... ... ... – сіңілілі екі қара көз жетектесіп бір жүрген шығар
дейді.
Жетім қалған сәбилер тағдыры ... ... Олар өз ... ... бір ... ... ... жағынан оларға өз ұлтынан
айрылып қалу қаупі төнетінін де сезгенде, еріксіз жүрегің ауырып, ... ... ... келешекте нағыз бақытты қазақ болып өсуіне қол ұшын
бере алатынымыздай ... ... бар? ... осы ретте мынандай ой
келеді. Қазір қазақ ауылдарында шағын комплекті мектептер де ... ... ... ... бала ... бірнеше класс бірге
оқиды. Сәбилер үйлері мен балалар үйлерін осындай шағын ауылда көп ... еді. ... ... ... ... ... бетпе-бет тілдесіп
өтер еді. Төртіншіден, балалар сол ... ... ... ... ауыл ... ... тіршілік ететінін көріп, өздері де оларға
көмектесе жүрер еді. ... ауыл ... ... жетімдік сездірмес
еді. өз балаларының жолдастарын өз үйіне де ала бастар еді. Алтыншыдан, осы
ауылға ... ... бала ... бұл ... араласа жүріп күйеу бала,
келін болып та, ... ... де ... ... ... ... ... мен
интернаттарды тіпті совхоз, колхоз орталықтарынан да емес, тек ең ... ... ашу ... де өте ... бола ... еді. ... арқасында
бұл ауылдағы шағын комплекті мектеп орталау, орта мектепке де айналар еді.
Ол үшін жыл сайын өз ... ... ... ... ... ... алып,
толықтырып отырса.
Бұған ақыл қосар ағайындар не дейді?
Елімізде жетім балалардың саны жылдан-жылға өсіп келе жатыр. Бұл жағдай
қазіргі кезде күн санап ... ... ... ... тұр. Сонымен бірге,
әсіресе соңғы кезде жиі кездесетін нәрсе ата-ананың бала өмірге келген ... одан ... де ... бас ... ... ... да тұрмыс пен
адам баласының санасына ... ... ... ... ... басы ... бесік»деген халқымыздың ұлағатты сөзіне бұл іс, ... ... ... ... ... ... ... дұрыс бола тұрса да, бауыр еті
баласынан бас тартады. Мұндай ... дәл осы ... бой ... ... ... жағдайдағы балаларды балалар үйіне өткізуден басқа лаж жоқ.
Ал, мұндай іске бару – ... ... үй – ... ... үй- ... - деп, халқымыз бекер айтпаған.
Олай болса, кішкентай бүлдіршіндерді жетім ... ... ... ... кері ... емес пе?
«Бала - өмірдің қызығы». Сол себепті, үйімізді мазарға, балаларымызды
тастандыға айналдырмай, оларға дұрыс тәлім, оң ... ... ... ... ... біздің жастарды жеңіл ойлылықтан, жауапсыздықтан
сақтайды. «Ел ... ... ... ... ... жастар тәрбиесіне көп
көңіл бөлсек қоғамда қолдан жасалған олқылықтардың орнын жабуға мүмкіндік
бар деп ... ... ... басу ... ... ісі ... және ешқандай уақыттың, режимдік өлшемге бағынбаған.
Жетімді жылатқанның жеті атасына қарғыс ... ... ... ... жүр
деген халқымыздың нақыл сөздерін естен шығармайық.
Төрдегі бидің айтқанын есіктегі құлда айтады, бірақ , ... ... жоқ. ... ... осы аңғарылып тұр. Айтамыз.Жазамыз. Нәтиже
аз. Қорытындыны ақ найзаның ... ... ... ... ... ... кеткен сәбилерімізді әзірге жаман ырым шақырып жоқтамай-ақ қоялық,
оларды Алла ... ... ... етіп ... ... өзектілігі - қазіргі кезде түрлі себептерге байланысты
жетім қалған балалардың қал-жайы, ... ... ... ... ... ... үшін ... жағдайлар жасалып жатыр, не жасау ... ... ... таңдағы өзекті мәселелер.
Зерттеу объектісі – жетім бала.
Зерттеудің мақсаты – жетім балаларды қамқорлыққа ... ... ... ... ... ... беру ... өзара
салыстыра отырып, тиімді тұстарын еліміздегі ... да ... ... ... ұсыну.
Зерттеу гипотезасы - балалардың мәдени, рухани даму ... ... - өзі ... ... ... ... ұйымдармен қарым – қатынасқа
түсу – жетім балалардың өмірдегі қиындықтарға дайын ... ... ... - ... үйі, балалар үйі, паналау үйі сияқты
жетім ... өз ... ... ... ... арнайы
орындардың өзіндік ерекшелігі, тәрбие беру әдістемесі және осындай
мекемелерде ... ... ... ... ықпал ету
жағын да қарастыру.
Зерттеудің жетекші идеясы - бала ... ... ... ... ... ... өмір сүру құқығы мен отбасында
тәрбиелену құқығын қорғау».
Зерттеудің деректі көздері – жетім балаларды қамқорлыққа алған ... ... үйі, ... үйі, ... үйі, балалар үйі.
Зерттеу әдістері – бақылау, анкета, мадақтау, қолдау, ынталандыру
т.б.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жетім балалардың тұлғалық әлеуметтенуінің педагогикалық шарттары22 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
Жоғары мектеп оқытушысының тұлғасы4 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Тарихи-педагогикалық білім беруді жетілдіру71 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
Арнайы білім беру24 бет
Жасөспiрiмдердi тәрбиелеу үрдiсi88 бет
Жасөспiрiмдердiң әлеуметтенуi - әлеуметтiк - педагогикалық құбылыс ретiнде29 бет
Жоғарғы оқу орындарындағы оқу процесiнде әлеуметтiк педагог тұлғасын қалыптастыру мәселелерi4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь