Пластикалық карточкалардың нарықта пайда болу көріністері

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ

І ТАРАУ. Пластикалық карточкалардың теоретикалық алғышарттары
1.1. Пластикалық карточкалардың даму тарихы мен даму тенденциясы
1.2. Карточкаларды классификациялау ерекшеліктері
1.3. Төлем карточкалары.төлемдік үлгілер ретінде

ІІ ТАРАУ. Пластикалық карточкалардың нарықта пайда болу көріністері
2.1. Банк карточкаларын шетелдік тәсілмен қолдану және олардың дамыған капиталисттік елдерде дамуы
2.2. Пластикалық карточкалардың қауіпсіздігінің жұмыс істеуін қамтамасыздандыру

ІІІ ТАРАУ. Қазақстан Республикасында пластикалық карточкаларды енгізу және өңдеу тәжірибелері
3.1. Қазіргі заманғы Қазақстан нарығындағы пластикалық карточкаларға шолу
3.2. Пластикалық карточкаларды шығарудағы «Халық банкі» АҚ қызметі
3.3. Қазақстан Республикасында банк карточкаларының есебін жүргізуді талдау

Қорытынды
Пайдаланыған әдебиетер тізімі
Қосымша мәліметтер
        
        Мазмұны
| |КІРІСПЕ | ... ... ... карточкалардың теоретикалық алғышарттары | ... ... ... даму тарихы мен даму | |
| ... | ... ... ... ... | ... |Төлем карточкалары-төлемдік үлгілер ретінде | ... ... ... ... ... ... болу | |
| ... | ... ... ... ... ... ... және | |
| ... ... ... ... ... | ... |Пластикалық карточкалардың қауіпсіздігінің жұмыс | |
| ... ... | ... ... ... ... ... карточкаларды | |
| ... және ... ... | ... ... ... ... ... ... | |
| ... шолу | ... ... ... ... ... ... АҚ | |
| ... | ... ... Республикасында банк карточкаларының есебін | |
| ... ... | |
| ... | |
| | | |
| ... әдебиетер тізімі | |
| ... ... | ... ... ілгері басып, мемлекеттегі салалардың жоғары
қарқынды дамуына байланысты, елімізге батыс және озық ... мен ... ... ... ... бізге
жетуі кең көрініс табуда. Соның бірі, міне он жылдасм уақыттан астам, яғни,
еліміз ... ... бері ... ірі ... ... қолма-қолсыз төлме жүйесіндегі есеп ... ... ... ... ... пайда болуын қарастырып өтеміз.
Несие карточкаларын алғашқы болып 1988 жылы жарық көрген «Взгляд ... (Looking ... ... ... Белл (Edward Bellamy) ... ... қағазды несие карточкаларын іс жүзінде енгізудің алғашқы
әрекеттері АҚШ-та ... ... ... мұнай компаниялары мен
бөлшек ... ... ... ... ... карточкалардың көпке
төзімсіздігі себебінен, оларды он жыл ішінде карточкаларды алғашқы металдан
жасалып шығарыла бастады. ... соң, ... ... ... шыға ... ... ... осы карточкалармен қызмет
көрсету үрдісін бірте-бірте автоматтандыруға ... ... ... бетіне таңба жасауға болатын және карточканың иегері туралы
ақпаратты алдын-ала басылған чектерге көшіруге ... ... ... ... белгілі «Dinners club» және «Amerіcan Express» сияқты
компаниялардың пластикалық карточкалары ... ... ... ... карточкаларға ақпарат жазылатын магниттік сызық енгізілді.
І ТАРАУ. Пластикалық карточкалардың теоретикалық алғышарттары
1.1. Пластикалық карточкалардың даму тарихы мен даму тенденциясы
Мемлекеттік және ... ... ... ... ... қолдану өте қымбатқа түсіп отыр. Айналымға жаңа
ақша ... ... ... ... ... ұстау, клиенттердің көп
уақытының құртылуы және ...... ... белгілі бір дәрежеде
мемлекет экономикасына әсер етеді. Мысалы, Ресейде ... ... ... ... ... ... асыруға жұмсалады. Қолма-қол ... ... ... болатын және мамандандарылған әдістерінің бірі –
қолма-қол емес есеп-айырысудың автоматтандырылған нәтижелі жүйесін ... ... ... ... жүйе ... ақша ... ... үш
есеге қысқаруын қамтамасыз етеді.
Банктік пластикалық карточкалардың пайда болу уақыты белгілі дәрежеде
даулы сұрақ. Алғашқы рет ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың тұтынушы несиелердің қарқынды дамуы негізінде
пайда болды. Бұл оның банкісінен тыс, ... ... ... ... ... ... бұл өзіне ең қалталы және тұрақты
клиенттерді «байлау» ... ... ... ... ... ... банк ... көмегімен
есеп айырысудың автоматтандырылған жүйесі пайда бола ... және бұл ... ... ... деп – ... ... (Dinners ... болады. Сонан соң даму мен интернационалдық өлшемді пайда болған,
қазіргі таңда танымал жүйелер – American Express, VIZA, Master ... ... ... карточкаларды класификациялауда карточкалар
«саяхат және ойын-сауық» (Travel and Entertainment - T&E) және таза ... ... ... ... клаб, Американ Экспресс, Карт Бланш
компанияларымен шығарылады және бастысы қонақ ... ... яғни ... саяхатқа шыққандағы тиімді. ... ... ... ... ... және «жәй ... - бұл ... халықаралық жол чектеріне қызмет
көрсету жүйесіне негізделген «Америкэн Экспесс» және «Юниверсал Трэвл Кард»
- американдық қонақ ... ... ... (VIZA) атауы «Бэнк Америкард» атауына өзгерді және мұны Нэшл
Бэнк Америкард Инкорпорейтед ... ... ... ... ... ... ... құрылды. Карточкалық бағдарламаның
қозғаушысы болып «Чейз ... ... ... ... шығынның көбеюінен
Нэшл Бэнк Америкард-қа сатылды.
«Мастер Кард» ... ... ... карточкалық ассоциация-БКА
(Interbank card Association), «Master Charge» шығарушы.
«Европей Интернэшнл» Еврокард Интернейшнл мен төлем ... ... ... ... болды. Өз кезегінде Еврокард Интернэшнл Британдық
қонақүйлер ассоциацияларының ... ... мен BHR ... ... ... ... ... құрылды. Сонымен қатар,
Еврокард ... ... ақша ... ... ... пен ... ... келісімге отыруы.
«Джей-Си-Би» (JCB) жапондық банктік карточка. Қазіргі таңда банктік
карточкалар арқылы қолма-қол есеп-айрысулар кең ауқымды ... ... ... табу ... ... ... ... қонақүйлер,
әлемнің әрбір елі сізге қызмет көрсетуге ... ... ... ... ... ретінде қабылдау арқылы.
Мысалға, Ресейде шетелдік карточкаларды ірі қаржылық ассоциациялар,
лицензиясы бойынша тарату тәжірибесі бар және ... ... ... ... және ... ... Рессейде кең танымал жүйе
Union card, Most card, OLBI card, Optimum, ... ... ... мен ... ... ... элементтердің валюталық карточкалары
мен рубльдік карточкаларды төлемде қабылдайтын.
Пластикалық карточкалардың пайда ... ... ... ... ... бар, әр түрлі ... ... ... әр ... түрлері пайда болады.
Дегенмен, есептеу механизмі тұрғысынан екі жақты және көп жақты
жүйелер болып ... Екі ... ... ... ... дүкендерде, жанармай бекетінде және т.б.) бақылайтын, жабық
жүйелерде тауарларды сатып алу үшін ... ... ... ғана иегерлері
пайдалана алатын, есептеуге қатысушылар арасында екі ... ... ... ... Осыдан ерекше, саяхаттау және демалу карточкаларын
шығаратын компаниялар, банк карточкаларын ... ... ... ... жақты жүйелер, карточка иегерлеріне, осы карточкалардщы төлем қаражаты
ретінде мойындайтын, әр түрлі ... мен ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік беретін болды.
Осы жүйелердің карточкалары сонымен қатар, кассалық аванс алуға, банк
шоттарынан қолма-қол ақшалар алу үшін ... ... ... ... ... ... олардың функционалды сипаттарымен
анықталады. Бұл жерде несиелік және дебеттік карточкалар болып ... ... ең көп ... ... болып VISA, Eurocard-Mastercard,
American Express төлем жүйелерінің ... ... ...... ... ... ыңғайлы құралы. Сонымен қатар
тұтынушылық тауарлар мен ... тек ғана ... ... ... мен ... ... алу үшін де қолданылады
Пластикалық карточкалар әртүрлі болады. Оларды ақпарат тасушы ретінде
(магниттік сызық немесе микросхема), яғни банк қызметіне ... ... ... өткізуге мүмкіндік беретіндігімен ерекшеленеді немесе
белгілі болады.
Негізгі түрлері – бұл несиелік және дебеттік ... ... ... ... ... үшін ... ... пайдалу,
оларға сату үшін қажетті арнайы қамтамасыздандырусыз автоматты ... ... ... ... ... Олар ... ... соған сай
жүйелердің мүшелері бола алатын, сол ... ... ... түрде
несие алу үшін қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... талаптар қойылады. Сол немесе
басқа тұлғаға несие ... беру ... ... ... ... түрде мынадай берілгендерді, яғни жылдық орташа табыс, несие тарихы,
тұрғын-үй ережелері, шығу ... ... ... банк шотының болуы және т.б.
белгілерді талдайды және тексереді.
Біздің елімізде дебеттік карточка әділ экономикалық ... ... ең көп ... Оны сонымен қатар актив карточкалар немесе қолма-
қол қаражат карточкасы деп ... ... ... ... дебеттік
карточкалар, белгілі қаржы мекемелерінің клиент ретінде, ... ... аты және ... ... ... ... дебеттік
карточканың ерекшелігі, дебеттік карточка, оның ... үшін ... ... тура немесе тікелей азайту жолымен төлем ... ... ... ... ... қатар карточкалар жеке және бірлескен болып екіге бөлінеді.
Жеке ... ... жеке ... беріледі және «алтын» немесе
«стандартқа сай» болуы мүмкін. Соңғылары, тұттынушылар үшін ... ... ... ... қабілетті тұлғалар үшін
белгіленеді. Бірлескен карточкалар (корпоративтік), осы ... ... ... (жетекшілер немесе жай құнды қызметкерлерге)
жеке карточкалар беруге болатын ұйымдарға (фирмаға) беріледі. ... ... ... үйренген арнайы жеке шоттар ашылады.
Корпоративтік шоттар бойынша банк алдындағы жауапкершіліктерді ... ... ... ұйым ... ... ... тағы да ... оның технологиялық ерекшеліктерімен байланысты. Ең көп ... екі түрі бар – ... ... және тұрғызылған
микросхемамен (Chip card – чиптік карта, smart card – смарт ... ... жолы бар ... ... айналып көрсеңіз, сауда
мекемелерінің электронды терминал мен банк ... оны ... ... жеке ... ... үшін қажетті берілгендер
жазылаған магнит жолдары бар. Егер карточка ... ... ... сай ... ... онда ... жеке ... келісімдерді
жүзеге асыруға рұқсат алу үшін қатынас жүйелері бойынша беріледі.
Жолдардың ... олар банк ... ... ... ... карточка иегерлеріне енгізілетін, ПИН, яғни арнайы
жеке теңестірілген нөмірі ... ... ... ... ... ... ... Егер олар сай келмеген жағдайда иегерге тағы да
көптеген ПИН-кодты теру ... ... ... соң ... ... ... карточка иегеріне (еврокарта) қайтарылады.
Макросхемамен (chip cad smard card) ... 1974 жылы ... ... және ... осы елде ... ... ... қойылған макросхема (zun) – алдын ала ... ... ... ... ... ... ... бола алатын ақпаратты
қорғаушы болып табылады. Бұл карточканың функционалды ... және ... ... ... негізінде келісім карточка бойынша операция ... ... ... ... ... процессорымен бірге қажетсіз
байланыспен жүзеге асырылуы мүмкін. Дегенмен, карточка өзі ... ... ... есте ... Сондықтын, онда бұл ... ... жоқ: ... егер ... жоғары болса, онда келісім
болмайды.
Смарт карталардың қатысты жоғары құны бар (магниттік ... 5-7 рет ... ... ... елде ... ... енгізу, яғни
карточка есептері жүйесінің пайда болуынан бастап магниттік ... ... ... Ол ... ... ақпараттарды есептеу
қабілетсіз, 100 мыңдаған, 10 мыңдаған бірлік жабдықтардың қондырылуын смарт
картамен бірлескен ауыстыру үлкен капитал салымын ... ... еді. ... ... ... ... мындай елдерге, әсіресе АҚШ, Канада,
Бельгия және т.б. елдерде ... ... ... ... ... ... ... сараптаушылар осы карточкаларға әлемнің ірі
карточка бірлестіктері жүргізіледі.
1.2. Карточкаларды классификациялау ерекшеліктері
Ақпаратты картаға жазу ... ... ... ... жазу – ... картаға жазудың ең қарапайым түрі.
Графикалық ... ... ... ... фотографиялық бейнесі мен
қолдың лазерлік үлгісі түсіріледі.
Эмбоссирлеу – механикалық сығу. Эмбоссия арқылы карточкаға ... мен ... ... Бұл ... ... ... тез жүргізуге, яғни типтің әсер етуі.
Магниттік жолақты кодтау – қазіргі уақытта төрт магниттік жолақ ... ... ... ISO-2 деп ... карточка номері, оның мерзімі
сонымен қатар мамандар коды, жеке кодты тексеру ... ... ... ... ... ... ақпарат пен қоса иегердің отынан құралады.
Францияда тағы екі жолақ – Т2 және Т3 ... ... ... ... ... бір рет жазылған ол уақыт өте өзгермейді,
сондықтан мұндай ... ... ... есеп ... ... ... ... қажет етеді, карточканы идентификациялау
операциясын жүзеге асырушы, клиент шотында ... ... ... ... ... ... төлеуге рұқсат алу. Осы барлық операциялары On-
line режимінде жүреді және ұзаққа созылады. ... ... ... бірі ақпаратты ... ... ... Магниттік жолақ тез істен шығады (әдетте банк-
эмитет карточкалараының бір жыл бойы ... ... ... ... ... қарталар» немесе смарт карта деп
аталатындар айырылған.
Чиптік карточкалар – микросхема ... ... ... 1974 жылы француз инженері Ролан Морено ... ... ... ... ... смарт-карталардың келесі ... Жады бар ... ... ... ... Жады бар
карталардың келесі екі түрі еркін енудегі жады бар карта және қорғалған
жадымен.
Қорғалмаған жады бар ... ... оқу мен ... ... ... ... карталар өндірістік құрылым ... ... ... ... ... ... картаға қатысты құрылғылар
көмегімен шифрлау, ол PIN-кодтың ... ... ... аналогиялық
механизмін процедурасын ұйымдастыру. Осыған байланысты олар компьютерге
енуді шектуге ... ... ... ретінде, идентификациялық
ақпаратты және мәліметтер шифрлаудың кодтарын сақтау.
Қорғалған жады бар карталар ... ... ... ... ... болады. Әдетте қорғалған жады бар карталар аймақтан
құралады, онда идентификациялық мәліметтер ... ... ... өте
өзгермейді. Бұл арнайы қорғауды жандыру нәтижесінде, яғни идентификациялық
аймаққа жазуды қадағалаушы. Қорғалған жады бар ... ...... ақша мен ... ... сақтау. Бірнеше
аймағы бар карталар төлем қосымшаларында қолданылады.
Микропроцессоры бар карталар – смарт-карталар. ... ... ... ... белгілі операцияны жүзеге асырылады. Қорғау
құралдары мен ... ... ... ... ... функцияларының
үлкен жиынымен қамтамасыз ететін, бұл операциялар карталардың операциялық
жүйесін құрайды (COS-Card Operating System). ... ... ... шифрлаудың американдық стандарты – DES ұстанады.
Криптоконтрольдік ... ... ... өңдеуде
қолданылады. Бұлар мамандандырылған ... ... әр ... ... ... ... қолдану, сонымен қатар кілтті
жүргізудің құралы. Мұндай ... әр ... ... жүйелерінде
қолданылады.
Есептеуші құрылғылармен әсерлесуі бойынша смарт-карталар келесіге
бөлінеді: ... ... ... ... ... және ... (ақпаратты тасымалдау үшін радиосигналдар қолданылады).
Смарт-карталар өзінің қолайлылығымен және ... ... ... асып ... ... ... фирмасы «Get Plus
Card International» әлемдегі ... ... ең ірі ... ... және ... ... ақпаратты сақтау уақыты – 10 жыл;
- қайта ... ... саны – 10 000 ... ... бір ... жазу ... – 10 мс ... емес;
- сақтау температурасы – 0 ден +50 градус Цельсиге ... ... ... – 30 ... екі жағы да, ... 30 цикл ... ... температуралық соқ – 20 градуста 5 минут, ... 15 ... ... 5 минут;
- статикалық майысу – 8 см ... ... ... ... ... тест – 85 градус Цельсиде және 85 % ылғалдылықта 100
сағат;
- ақпарат сақтаулығы – 150 ... 1000 ... ... ... ... – ең азы 5 ... өндіруде әрбір микросхемаға ... ... ... ... код ... Карточканы қолданушыға бергенде иегерге
ғана белгілі бір немесе ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болғанда, ол автоматты жабылады ... ... ... ... келтіру үшін шығару орнына қайтару қажет.
Смарт-карталар off-line режимінде жұмыс істейді. Смарт-картаны ... ... ... ... үшін ... жеке ... ... қажет
етеді. Бұл пароль карточканың өзіне ... яғни бұл ... ... ... ... ... сатып алулар бойынша бақылау қаржылық қамтамасыз
етілмеген клиенттер бойынша ... ... ... сомма енгізіледі:
Төлеу барысында есептеуші кассалық апарат (ридер) карточкадағы қаражаттың
барын және қажетті сомманы одан ... ... ... ... ... карточка қатардағы клиенттер үшін арналған. ... ... «Mass ... ... Master Card».
Күміс карточка немесе бизнес карта ... Card) ... ... ... ... компания қаражаттарын жұмсауға
құқығы бар қызметкерлер.
Алтын карточка қалталы және бай клиенттерге арналған. Елеулі табыстары
мен қаражаттары бар ... ... ... ала ... ... ... құйған тұлғаларға беріледі. Мұндай карточкаларға:
American Express Cold Card, Gold Master Card және Viza Vip. ... ... ... түрлерін көрсетеді:
- клиентті кездейсоқ жағдайлардан 150 000 USD сомадан аз емес сомға
сақтандыру;
- тәулік бойы ақпаратты-консультациялық көмек ... пен ... ... сатып алуларда шексіз несиелендіру;
- қонақүй қызметтерін төлеуде ... ... ... ... ... тауарды сатып алушыны сақтандыру, несиелік карточкалар арқылы ... бұл ... ... қажет етсе;
- тәйулік бойы клиенттің эмитентпен телефондық байланысын ... ... ... ... карталарды екі жұмыс күнінің ішінде қалпына келтіру;
- несиелік карталар бойынша қолма-қол ақша алу ... ... Express Cold Card ... ... ... ақша ала алады:
- аптасына 1000 USD дейін Канаданың және АҚШ-тың 15000 ... 50.00 USD ... ақша ... ... чек күйінде American Express-
тің 14 000 офисінде 130 ел;
- 50.000 USD ... – 14 000 ... ... ... ... бұл ... немесе арнайы электронды
терминалдардан қолма-қол ақша алу үшін арналған; (ЕВМ ... ... ... Viza». Бұл ... ... бір түрі ... ... шоттарындағы қаражатқа байланысты ақша берілетін немесе
клиент шотына қаражат енгізу. Кез-келген клиентке беріледі.
Қаржылық ... ... ... ... карталар қолдану
процесінде қызмет етуші, олардың келесі түрлері ... ... ... (Credit Card), бұлар клиенттерге арнайы
сервистік компаниялар мен банк пен берілетін, әртүрлі ... ... ... ... ... несие есебінен төлеуге арналған. Карточка бойынша
төлем, кез-келген сауда орталығында жүргізіледі, егер онда ... ... ... болса, сол арқылы сатып алушыға сатып алуы жөнінде ... ... ... банктік автоматтардан қолма-қол ақша алуға
болады.
2. Несиелік карточкалар, бұл белгілі бір қызмет түрін несие ... ... яғни бұл ... осы ... ... ... ... мен
қаржыландырылады. Әдетте карточка иегері белгілі бір жеңілдіктер алады.
Мұндай ... ... деп ... ... Ең көп ... Dinners ... елдің көптеген мейрамханаларының қызметін төлеуге арналған; телефондық
қызметтерді, бензинді, ... ... ... арналған карта. Сонымен
қатар тауарды белгілі бір ... ... ... қолданылатын карталар бар,
мысалы бір фирма иелігіндегі сауда жүйесі.
Бөлшекті саудамен ... ірі ... ... ... ... жинау тұрғысынан тиімді болды. Дисконт мөлшерлемесі, ... және ... ... ... ... ... ... алынатын
пайыз әртүрлі, бірақ Құрама Штаттарында 3,5% ... Бұл ... ... ... ... ... айтарлықтай төмен, бағалау бойынша,
ол орташа алғанда сатылымның 5-6% құрайды.
3. Карточкалар, чектік төлемдерді кепілдендіруге ... ... Cards). Олар ... шот ... банкпен беріледі, клиентті жалған
чек алудан немесе жалған қол ... ... ... құтылу үшін.
Мұндай карточкалардың пайда болуы, несиелік чектердің кең көлемді
таралуымен ... бұл ... шот ... қаражатты қолдану мен
шоттағы қаражаттың аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... ... ғана төлемге алынады, ол 100 ден 500 долларды,
кейде одан көп соманы құрайды. Мұндай ... ... ... шоты ... Әдетте қалдық чек сомасын асып түссе, несие автоматты ... ... ... түскен түсірімдермен немесе арнайы ... ... ... ... идентификациялауда қолданылады.
Көрсетілген жүйе өзінің кең көлемді ... ... ... ... ... мен ... және қолы
болады. Ерекше клиенттер үшін банк ... ... ... ... карточкалар Еврочек иелеріне немесе басқа чектер, өйткені
бұлар бірнеше елдерде қолданысы бар.
4. Дебиттік ... (Debit Cards), ... ... мен ... ... ... ... соманы банк автоматтарынан тікелей алу,
магниттік жолақтағы кодталған номер бойынша. Өзгеше ... ... ... ... ... ену ... деп түсінуге болады. Бұл
карточкалар қарапайым және универсалды ... ... ... ... Несиелік карточкалардан айырмасы бұлар ақша жоқта ... ... ... мүмкіндік бермейді.
1.3. ТӨлем карточкалары-тӨлемдік үлгілер ретінде
Төлем схемасы – ... ... шоты бар ... ... Карталардың келесі түрлері бар.
Несие схемасы – карталардағы бүкіл операциялар ... ... ... әр ай ... ... тұруы керек. Стандарттық несие схемасы
келесідей мәселелерді қарастырады. Жеңілдік уақыт аралығында, яғни ... 25 ... ... ... ... ... ... несие
соммасының 10 % төлеуге міндетті. Жеңілдік кезеңі біткен кезде ... ... 20 % ... ... қатар банк әр алынған ақшаның 2 %
ұстап қалады және ... ... үшін ... ... 25 ... Американдық мамандар көп қолданушылардың өздерінің қарыздарын
түгелімен 25 күн ішінде ... ... ... ... деп ... ... ... табыс әкелмейді.
Саяхатшылардан жалға алатын дүкендерге бұл несие ... ... ... ... өте ... ... ... алынатын дисконттық карталардың ставкалары әртүрлі болғанымен,
бүкіл АҚШ-ты алып несие бөлімдеріне қарағанда едәуір төмен көрсеткіш ... 5-6 % ... ...... несие соммасын белігілі бір уақыт аралығында
төлеу. Белгілі бір ... ... ... 100 % ... тастау.
Бұл комиссия «классикалық» несие карталарынан басқа, ... ... ... төлем карталарын да қолдануына болады. Онда несиені сөндіру
бір айдан ... ... ... American Express ... ... ... Бұл карталарды қолданғаны үшін 30-60 USD
төлеу керек. Бір нәрсені сатып алған уақытта, клиентте қажетті ... ... ... да ... бірақ «классикалық» несие карталарын
қолданушылар ... ... ... ... ала ... ... ... үшін 30 күн ішінде есептеуі керек. Сатып алу ... және ... ... клиент несиені тегін алады. Ал төлем кешіктірілген жағдайда
клиент штрафтық пайыздар төлейді. Бұлай ... ... ... ... ... ... шектеледі немесе сатушының тӘекелге баруы, егер
ол ... ... ... ... ... жолмен карточкалар
көрсетілген қызметтің бағасымен және төлем көлемімен тең болады, ... ... ... ... ... қолданушылар бұл ... ... ... ... ... және ... ... кезеңдерді қолданбай тұрып несиесін сөндіреді. ... ... ... ... Дәл осы ... ... банктерде қатаң
комиссиялар болады.
Дебеттік карточкалар – ... мен ... ... банкоматтардың бәрі магниттік сызығында қалады. Басқалай
айтқанда, кейбір клиенттердің шотын ... да ... ... ... ... азаяды. Дәл осы ... ... ... ... болады.
Дебеттік карточкалар – тауарлар мен ... ... ... бәрі ... сызығында қалады. ... ... ... шотын қолдануға да болады. Мұндай карточкалар
ең қарапайым және өте ... ... ... ... ... ... Несиелік карточкаларға қарағанда егер шотында ақша жоқ болса
сатып алынған заттар үшін ... ... ... ... дебеттік
карточкалардың бәріне әрбір операцияларға ... ... ... ... ... ... on-Line режимінде авторизация
орталығымен байланысты болуы керек.
Дебеттік карточкаларға арнайы ... шот ... ... ... кез-
келген операция жедел клиенттің қарапайым шотына ... ... ... ... ... немесе т.б. болса да. Егер шот ... ... ... ... онда ... ... қаражат салынады.
Идентификациялық карточкалар-чектік төлемдерге кепілдік ... Олар ... ... онда ... шот ... және ... жоқ ... немесе қол қойылмаған чектерді ... ... ... ... ... ... чектік несие форумдарының
кеңінен таралғанынан және олар осы немесе жай ағымдағы чекке негізделеді,
бұдан басқа ол ... ... ... ... ... ... ... жеткізу. Мұндай жүйеде чектерге төлемге арнайы төлем
лимитіне дейін ... ... ол 100 ден 500 USD-ға ... ... ал ... одан да көп болады. Осы сияқты жүйе кейде овердрафтық шоттар деп те
аталады. Көп ... ... ... ... ... егер чек ... шот ... жоғары көрсеткіші көрсетсе. Мұндай жүйеде шотқа
қарапайым пайымдары түсуі немесе жиі ... ... ... жатады.
Чектерге кепілдік ретінде ... ... ... үшін
қолданылады.
Көрсетілген лектік төлемдердің қолдану сферасы кеңейген. Карточкаларда
идентификациадық нөмірі, қолдану уақыты және клиенттің қолы болады. ... ... ... ... кепілдік береді.
Бұндай карточкаларды Еврочектер мен басқа да чек ... яғни ... ... баратын адамдар қолданады. Сонымен қоса
атақты American Express Travel Chercs ... ... ... тағы ... қатарларын қолдандырмайды.
ҚР-да қазіргі заманғы нарығының дамуы қаржылық қызмет көрсету
мінездемесі ... ... ... және ол ... ... ... ... түрде кең қолдануға әкеп соқты.
Біздің банктік жүйе «карточкалық жүйені» бастан ... деп ... ... ... ... өздерінің қызметін сфераға белсене енгізе бастады,
сонымен қатар ақшаларды пластиклық карталардың көмегімен ... ... ... ... ... және ҚРҰБ берген лицензиясы, рұқсаты
бар банктік емес ... ... ... ... бар. 2004 ж. 1
кварталында ... ... ... ... ... Банк лицензиясы бар 2
деңгейдегі 19 банк, 14 банк ААҚ «Қазақстанның ... ... ... ... ... ААҚ ... ... ААҚ «Сити банк» және т.б.
банктер. Төлем карточкаларының ... саны 1,9 млн. ... ... 80% ... ... ... ... Бүгінгі күні банктердің
қоластында 4068 POS-терминал, 1960 импринтер және 842 банкомат бар. Халық
банкінің айналасындағы банктер ... даму ... қол ... 357
банкомат, 2 деңгейдегі 11 банк ҚР-ң ЖАҚ ... ... – ол банк ... ... жүйесімен келісімі бар ұйым. ҚР-ң
ірі банкі ретінде, мысалға ААҚ ... ... ... ... ... ... карталарды қарастырайық. Halyk bank
қайраткерлері динамиканың негізгі нәтижесі 01.12.03 жылдан 01.03.04 ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Осы уақытта ҚР-ң ең үлкен банктерінің бөлімше байланысы болып табылады
және ол 528 ... ... 20 ... ... 129 ... ... кассалық бөлімшелер. Банктердің төлем карточкларының төлем саны осы
уақытта 1,3 млн. бірліке жетті, ол барлық ... ... 65%-ін ... ... ... арқылы қызмет көрсетеді;
1. Altyn (дебеттік, теңгелік төлем картасы)
2. EuroCard ... жеке ... ... ... ... EuroCard ... ... тұлғаға арналған несиелік
ұжымдық карта)
4. EuroCard (MasterCard-Gold (ауқатты тұтынушыларға арналған несиелік
крта)
5. ... ... ... ... ... карта)
6. American Express
Несиелік лимит пен халықаралық төлем карточкалары:
1. Visa-Gold (ауқатты тұтынушыларға арналған несиелік ... ... ... тұлғаларға арналған несиелік ұжымдық карта).
3. Visa-Classic (жеке тұлғаларға арналған несиелік карточка).
4. Visa-Electron (заңды және жеке ... ... ... ... ... карточкасының әр жылдағы айналымы 2,7 трлл. АҚШ долларын құрайды
және оған дүние жүзіндегі 150 ел кіреді. Visa жаңа төлемдерін енгізуге ... ... ... ... ... ... роль атқарады.
Visa International компаниясы халықаралық банкі Visa-ң мәртебелік ұстаным
мүшесі болғаннан бері, яғни 1996 ... ... ... ... ... келісімі бойынша ауысу технологиясы жағынан Visa
чиптік карталары 2002ж. ... ... ... Банк ... ... қатысады. 2002ж. Солтүстік-Лейк-Ситиде ... ... ... ... ... Visa карточкалары шығарылды
және оны Қазақстанның барлық ойынға келген өкілдері қолданды.
2003ж. қазанда «Халықтық банк» 1 мил. Visa ... ... ... ... Ресей одағын және ТМД-да тек 2 банк қана бар. ... ... ... және Ресейдегі «Сбербанк».
Карточкалық бизнесте банктердің бірден-бір алға ... ... ... ... ... төлем жүйесі Visa-ға кіруіне және
оған прцессингалық қызмет көрсетуіне демеушілік ... ... ... «АТФ ... ... «Евразиялық банк», «Наурыз банк», «Темир
банк», «Демир Қаз Банктері» жатады. Біздің ... ... ... International карточклар жүйесін қолданады, себебі бұл карточкалар
арқылы банкоматтан қолма-қол ақша ... ... және шет ... ... 2004ж. ... ең ... ҚР-да халық банк Visa төлем карточкасын
Конвертациясыз евро ... ... ... және «Элит»). Берілген
куәлікті евродағы Visa ... ... ... ... ... алған кезде сақтай алады және Евраодақ мемлекеттерінде
есептескенде қолданады. Visa-Electron, Classic, Gold, Business карточка
жүйелері тек ... ғана ... ... ... ... ерекшелігімен
өзгешеленеді. Visa-Electron бәрі бірдей, яғни кез-келген адам қолданатын
карточка болып табылады, ал Visa-Classic және Gold ... ... ... бар тұтынушыларға беріледі. Visa-Gold қосымша қызмет ... ... ... алу, ... орын және т.б., ал ... ... көрсетеді. Халықаралық төлеу жүйесі Visa-International және
халықтық банк Қазақстан шекарасында ... Visa ... ... ... Тәжірибе кезінде бұл карточка ҚР-ң шекарасында Altyn,
ал шет елдерде Visa-International карточкасы ... ... ... қатысты айтатын болсақ, ол Алматы қаласында Басты
Банктердің Банктік карточкаларын басқаруын (УБК) ашу арқылы ... ... үшін ... Altyn ... ... ... бола алады, егер
банк осы төлем жүйесінде карточканы логатипімен шығара бастаса және Altyn
картасы арқылы ... ақша бере ... Онда әрі ... ... ең ... ... – еңбекақы төлеуге тоқталайық. Қолма-қол ақша ... ол ... көп ... ... ... ... аударым кезіндегі
қиыншылықтар және өте қауіпті. Халқтық банк карточкаларына (және ... ... ... ... өте тиімді;
1. қолма-қол ақшаны аудару, сақтау, қабылдап алу мәселесі жойылады;
2. бухгалтерияның жұмысы жеңілдетіледі, жұмыскерлердің саны азаяды;
3. еңбекақыларын ... ... ... ... ... ... процессі максималды түрде жеңілденеді.
600-ге жуық сату және сервис мекемесі халық ... ... ... ... 500 ... жуық Банк ... иелері сату мекемесінің
потенциалдық тұтынушысы бола алады. Сонымен қатар барлық шетел азаматтары.
Карточканы қолданған кезде кемшіліктер кездеседі:
– Осы ... ... ... ... ... құжаты
дайындалмаған;
– пластикалық картаны қолдану арқылы төлем аударымы жаңа жұмыс, ал
тәжірибеде бұл ... бар ... ... енгізілген;
– карточка – бұл жинақ емес, ол есептеу ... ... ... ... ... ... ... жаман эксплуатациялық мінездемеге байланысты магниттік салық шот
қатарынан шығып кетеді;
– пассивтік, себебі олар барлық фильсификация ... ... ... ... карточканың зерделігі болып табылады.
Электронды карточка көптеген қастандықтардан қорғайтын 2 ... ... ... ... ... ... ... реттейді, бұл
жады да ағымдағы ақпарат жазылады, және ол электр тоғы ... ... ... Онда ... ... ... бағасы жазылуы мүмкін.
Сонымен қатар шығындардың соммасы, сондықтан тұтынушы сатып алған ... ... ... ... ... ... ... енгізген. Ондағы енгізілген архитектурасы
мынадай: жұмыс ... ... ... ... ... карточканы
эмитировать еткен фирмадан басқа ешкім аша алмайды.
Процессордың көмегімен карточка айтылған парольді, құпия ... ... ... өзі ... ... Карточка сыртқы жүйеге өзінің
паролін ашпауы мүмкін. Шындығын айтқанда тіпті компанияларға карточкалардың
паролін білу қажет емес. Эмиссия кезінде карточкалардың болашық иесі ... ... ... ... жазылған ақпараттарды жыдаға ... ... ... ... ... (карточканың иесі қателіктерді
болмас үшін оны 2 немес 3 рет ... ... және ... ... оны ... ... сақтайды. Парольден басқа «құпия аумақта»
карточка иесінің ағымдағы балансы, серияның номер сонымен қатар ... ... ... ... мен ... ... ... аумақта
программалық күнделікті жады оны ашық аумақ деп атауға болады, онда ... ... ... ... ... ... ... номері жазылуы
мүмкін. Ашық аумақты қамтамасыз ететін мәліметтерді ұқсас карточкамен жұмыс
істейтін арнаулы құрылғы арқылы ... ... ... бұл ... болмайды – орталық ... ашық ... ... ... көмегімен ақпараттарды сатып алынған кез келген затта ... ... ... ... ... ... ... ұйымның мекен-
жайы, сонымен қатар күні, бұлар жұмыс аумағы деп аталатын ... ... ... ... ... нарықта пайда болу кӨріністері
2.1. Банк карточкаларын шетелдік тӘсілмен қолдану жӘне олардың
дамыған капиталисттік елдерде дамуы
1996 ж Европада элемент карточкалары ... ... ... істейді.
Елдің көп бөлігінде жаңа төсем карточкаларының ұстаушылары қазір түрлі
жүйедегі карточкаларға ие. Орта ... ... ... кәмілетке толған
Европа тұрғынына 1,1 карточкадан келеді.
Европада карточкалардың өсуі ұзақ, бірақ тұрақты болады. 1995ж басына
қарай 320 млн ... шыға ... ... өсуі 2 ... 14% ... ал
оларды қолданушылардың саны карточкалардың санынан 2 есе ... ... ... саны ... ... 2 ... 1 ... тан 6 млрд- қа дейін
өсті. Европадағы жалпы карточкалар бойынша транзакцияның 60% Ұлыбритания
және Франция қалалары құрайды.
Европада ... ... ... Онда ... ... карточкалардың 55% құрайды, оларға 45% транзакциядан ... ... ақша ... ... ... Ал ... ... үлесі 30%
құрайды. Әр типті карточкалардың табысы әртүрлі болады, сондықтан әр ел ... ... ... ... ... ... ... Еуропада халықтарына АҚШ пен
салыстырғанда, АҚШ пен Европа арасында карточкалар ... мен ... ... ... ... Бұл ... Европа мен АҚШ арасында
бағалық саясатының ... ... Бұл ... ... ақы ... ... ... соғуы мүмкін VlSA және Suropay сияқты.
Төлем карточкалардың басты элементтері банктер болып табылады, ... олар ғана ... ... Франция және
скандинавиялық елдерде ... емес ... ... ... ... келеді. Ал дамыған Португалия мен Германия елдерінде 95%
эмексиядан ... АҚШ ... ... емес ... ... ... рөлге шығуы Европада шығуының ... ... ... ... ... болғанымен тек кейбір ... ... ... тұр. ... ... ... ... болып қалуда. Нидерландтарда -1,7 бұлардың көрсеткіші әсіресе көп.
Австрия, Германия, Грецияда карточкалардың өсу деңгейі әлі де ... ... бір ... толған тұрғынға 0,5 төлем карточкадан келеді. Соңғы
жылдары Европа бойынша бұл көрсеткіштер ... Әр бір ... ... 1-1,2 ... келеді. Әр елде карточкалар жүйесі әр түрлі:
олардың қолданылуы, ... мен ... ... ... ... саны тез ... Ирландия және Грецияда несиелік карточкалар басты ... ал ... мен ... ... карточкалар жоғары көрсеткіш
көрсетеді.
Карточкаларды ... ... ... бойынша айырмашылығы мәлім.
Әсіресе, бұл Дания мен Финляндияда, онда карточкаларға орта ... ... ... ... ... ... осы ... бойынша – Франция.
(орта есеппен дүние жүзі бойынша ... 1-ші ... ... алады)
Италияда карточкаларға орта есеппен жылына 2 транзакциядан келеді. Бұндай
елдер арасындағы ... ... ... ... ... мен ... ... көрсетеді. Құрылған банктік өзін-өзі қызмет көрсету құралдары
бойынша Германия басқа европалық ... озып ... ... бойынша 5 көшбасшы мемлекет бар. Олар Германия,
Испания, Франция, Ұлыбритания және Италия. Онда ... ... ... орын алады. Бүгінде миллион тұрғынға 643 банкоматтан келеді. Екінші
орында миллион ... 555 ... ... ... ... ... ... бірінші орын алатын ел
Япония (1млн-1000) болып ... ... ... банкофистерінде
орналасқан және түнгі және демалыс күндері жұмыс істемейді. Ортаевропалық
банкоматтардың орналасу тығыздығы миллион тұрғынға 355 ... ... 3000 ... 1 ... ... Қазқстан мемлекеті бұл дәрежеге
жетуі үшін 50000 ... ... ... ... карточкалары Ресей еліне шетел саяхатшыларымен 608 жж
аяғында келді. Олармен жұмыс істеу ... КСРО ... ... ... ақшамен байланысты тәжірибелік операциялар сияқты,
карточкаларда қатаң қолға алынды және мемлекеттің қарасында ... ... ... ... ... коммерциялық Ресейлік банкоматтар толық бостандықта
болғандықтан олар өз ... ... ... сияқты Ресей
карточкаларда беріледі. Ресейде несиелік карточкаларына қарағанда дебеттік
карточкалары көп шығарылады. Бұл карточкаларды алу үшін, ... өз ... бір ... ... ақша ... салу ... ... қажетті сомма осы карточкалардың есебімен алынады. Осыған қоса
тұтынушы карточкаларының өзін алу ... ... ... үшін және ... ... ... ұсынылған карточкаларының спекторлары жеткілікті
Ресейдің үлкен банктері өздерінің ... үш ... ... ... төлем системасына мүше немесе серіктестік ретінде. Бұл
бағытта бірінші болып істеуді Кредо банк бастады. Ол VISA ға 1990ж ... ... ... шығаратын банкоматтардың саны жоғары.
Бүгінде халықаралық карточкаларын Кредо ... ... ... ... ... ... Ресей жүйесінде шығатын пластьикалық карточкалары: STB. Union ... ... мен ...... Union ... ... төлем жүйесі жақында ғана пайда болды. Бірақ бұлардың даму деңгейі ... ... жиі ... ... ... ... жеке ... мен ұсыну (Мост-банк, АКБ,
Гермес-Центр, «Элекс-банк», КБ «Оптимум» және т.б.)
Ресей карточкалары қазір көп пайдасын тигізуде, ... ... ... дүние жүзінде қолданылады. Сондықтан, Ресейде мұндай карточкаларды
шекарадан шығушы кәсіпорындар мен ... ... ... қолданыс
табады.
Ресей карточкалары жүйесі мемлекет ішінде ғана жұмыс істелінеді, бірақ
олардың аз уақыты мен даму ... ... ... ал әлемдік деңгейге шығу
үшін – уақыт керек. Карточкалардың бүкіл Ресейде қолдануы, ... оның ... ... ... ... есеп ... ... жоғарғы дәрежеге дамығанын көрсетеді.
Осыдан бес жыл бұрын ... ... ... ... ... еді. Резидент карточка қолданушылардың саны өте төмен ондаған
тұтынушыларға ... ... олар ... және де сай ... ... ... ғана болатын. Көбінесе шет елдік карточкалары ғана, ал ... жүйе өте ... ... ескі ... ... өзгертеді. Ресей жерінде 10 шақты
жергілікті, регионаралық және ... ... ... ... ... ... саны жүздеген мыңға жетті. Ресей
жерінде 10000 даған адамдар мемлекеттік банк карточкаларын және ... ... ... 1988ж ең ... VISA ... Ресейлік банк қазір
45 жуық банктермен бірігіп жұмыс істеуде.
Ресей ... ... ... ... ... ... қорықпай айта беруімізге болады. 1996ж карточкалардың саны
Union Card системасында 600 000 ға ... Бұл ... ... ... есеппен 40000ға дейін өсті. Union Card ... ... ... оның 30млн ... ... 10 000 Union Card ... ... мекемелердің 40000ға дейін өсті. Union Card
карточкалары бойынша 70млн транзакция, оның 30млн ... ... ... Card ... карталарын қолданушы мекемелердің 4000 Москвада, 700- Card
Петербург, және Перииде ... 300 ... 130 ... ... ... ... жатыр, нақты айтқанда
карточкаларды беру тарифы төмендеп ... және VISA, ... ... ... ... өсіп ... ... – банк карточкаларын қолдануын көбейту, яғни кез-келген
Ресейлік отбасы бұл карточкаларды басты төлем құралы ретінде пайдалануы. ... банк ... бұл ... ... ... Дәл осы ... ... жақсы дамуына ықпал етеді. Дәл Ресей банк жүйелерінде банк ... жаңа ... ... ... ... ... ... әр бір карточка шығарушы банк бұл тапсырманы өзінше
шешеді. Бәсекелік банк карточкалары ... ... ... ... ... себебі тұтынушылар саудагерлердің көңілімен
шығулары керек. Бұнымен қоса көптеген талаптар бар, ... шешу ... ... ... бір ... қолымен келмейді. Бірақ
бұларды шешу міндет және бұлардың шешімі ... банк ... ... ... ... ... проблемалар жиыны болып табылады. Ресейлік құқық,
азаматтық құқық банк ... және ... да ... ... ... әлі күнге дейін кері шығып келеді. Елде бөлшектеп
жасалынған құқықтық документтер, банк ... ... ... және тұтынушылар мен есептесушілердің, банк карточкаларын қолдану
қауіпсіздігін және ... ... ... жоқ. ... ... ... ... мұндай құқықтық базалары бар, тіпті ... ... ... ... де бар, ... Ресей өзінің
көршілес елдерінен қашып жатыр.
Бұл нарық қызықтырушы барлық қатысушыларға ... ... ... ... және ... да жеке мемлекеттреді қоса алғанда. Бұған
тарифтік саясат, мемлекеттік ... ... ... және т.б.
жатады. Бұл нарыққа қатысушылар өз келген шешімге өз үлестерін де ... ... ... ... ... нарық қызығушылыққа
айналдыру керек. Бұл ортақ қызығушылықтар жоғары дәрежемен ... ... ... ... қажет.
Сөзіміздің соңында плластикалық карточкаларды таратуы туралы ... ... VISA ... ... ... ойындардың Мәскеу қаласында болуына ... ... ... ... ... VISA ... ... шықты.
1992 ж. – Ресейлік Smart Carta-ң алғаш шығуы және ... ... ... ... көрсетулер. 1994 ж. – Smart Carta мен жұмыс істеу
туралы Москвадағы ... ... ... ... карточкалардың қауіпсіздігінің жұмыс істеуін
қамтамасыздандыру
Әлемге аты жайылған ... ... бар ... ... олардың әлсіздігінен, ... олар ... ... ... Бұл ... қаржының кетуінен туындайды.
Өйткені, көбінесе ... ... ... ... тез ... ұсақ және бағасы шамадан тыс бір ... ... ... ... көп ... ... ... Бұл жалғандықтардың
кеңінен тарауынан. Мысалға, несиелік карталардың магнитті сызығына жазылған
ақпараттың көшірілуінен, сондай-ақ толтырылмаған ... және ... ... ... ... көрсетіледі. Бұл құрылғылары автоматқа ... ... ... ... ... чек беру және ... тіркеу кезінде қолданылады. Басқа заң бұзушылық әрекет теңестіру
нөміріне байланысты. Магнитті сызығы бар карточка кассалық ... ... ... машина карточка иесіне және оны карт ... ... ... белгілі бір уақыт ішінде дұрыс пароль кассалық
аппаратта тұрған компьютердің жадысына түсуі керек. Осы ... ... кез ... заң ... сол ... карт ... паролін біле алады.
Қастандықпен күресудің ... жолы бар. Бұл ... банк ... ... ... ... және ... өңдеу орталығы,
дербес банктің бақылау жұмысы көрсетіледі. Пассивті ... ... ... ішінде мыналар белгілі:
– Магнитті сиямен жасалған қосымша өрнектелген жолақ салу;
– Картчоканы ұзақ мерзімді радиоизатоптармен теңестіру, қыздыру ... ... ... ... (бұл ... ... ... кейбір әдістерін сақтауға көмектесуі мүмкін).
Теріс пайдаланудың проблемасы карточкалардың зерделігі болып табылады.
Электронды карточкалар көптеген қастандықтардан сақтайтын 2 негізгі сапаны
игереді: ... ... ... ... ... жадыны
реттейді. Бұл жадыда ағымдағы ақпарат ... және ол ... ... ... де ... ... Онда сатып алынғандардың
әрқайсысының бағасы ... ... ... ... ... ... ... сатып алған тауардың белгіленген бағасын өзгерте
алмайды. Екіншіден, әр бір ... ... ... ... ... архитектурасы мынадай жұмыс істеуге мүмкіндік береді:
кейбір миының бөліктерін карточканы электироват еткен ... ... ... ... ... карточкаларды парольді, құпия аумақта сақталып
тұрған парольмен өзі ... ... ... ... ... ... ... Шындығын айтқанда тіпті компанияларға карточканың
паролін білу қажет емес. Эмиссия кезінде карточканың ... иесі ... ... ... ... ... ақпараттарды жадыға өзі
пароль енгізуі мүмкін. Пароль енгізілгеннен (карточканың иесі қателіктерді
болдырмас үшін оны екі ... үш рет ... ... және ... кейін,
карточка оны құпия аумақта сақтайды.
Парольден басқа «құпия аумақта» карточка иесінің ағымдағы балансы,
серияның номер санымен ... ... ... ... ... ... сандар болады. Басқа аумақта программалық күнделікті жады, оны ашық
аумақ деп ... ... онда ... ... ... ... ... қатар шотының номері жазылуы мүмкін. Ашық аумақты қамтамасыз ететін
мәліметтерді ұқсас ... ... ... санаулы құрылғы арқылы
оқуға болады, бірақ бұл мәліметтерді өзгертуге болмайды. ... ... ... ... ... ... көмегімен сатып алынған кез-келген ... ... ... ... ... бағасы, сатып жатқан үйінің мекен-жайы,
сонымен қатар күні, бұлар жұмыс аумағы деп аталатын жүйе жазылады.
Бұл жүйеге ... ... ... ғана ... ... ... кассалық аппаратқа салынған жағдайда) және ол карточка
иесінің келісімімен бұл мәліметтерде ... ... ... ... ... жасау
ПК-мен алаяқтық жасау негізіне несие карточкаларында кең ... ... ... ... ... қолданғанда, авторлық таныту
жүргізіледі, яғни төлем жүйесіне оның ... ... мен ... ... ... ... сұрау беріледі.
ПК-мен заңсыз операциялардың негізгі түрлері:
1. Қолдан жасалған картамен операциялар.
2. Ұрланған / жоғалтқан карталармен ... ... мен ... қайта-қайта төлеу.
4. Байланыс және телефон тапсырыстарымен алаяқтық жасау.
5. Жалған слиптарды қолдану арқылы.
6. Қолма-қол ақшаны ... ... ... ... ... күнде, ең танымал алаяқтық жасаудың түрі болып картаны толық
ұқсатып жасау алда тұр. Толық ... ... ... ... ... тура ... түрі, қол қоюға арналған орын ... ... ... дәрежелері анық қойылады. Мұндай жағдайда жұмыс істейтін
карточкалардың жалған реквизиттері ... ... ... ... картаны жасайтын және пайдаланатын
ең ірі елдердің бірі ... ... осы ... ... ... ... ... пайдалану тарихы карталар пайда болғаннан бастап басталды.
Барлығы жай ғана басталды: алаяқтар жасалған ... ... ... бастады. Сол кезден-ақ алғашқы ... ... ... эмбоссирленген шоты туралы ақпараттар қырылып ... ... ... ... ... қиылып алынған жаңа нөмерлер
жабыстырылатын. Бұл жай ғана әдіс әлемде кең ... ... ол ... ... ... ... shave and paste ... и наклеить»).
Алаяқтық жасаудың әдістеріне келетін болсақ, 70 жылдың ... ... өте ... «ақ пластик» атауымен алаяқтық схемасы пайда ... ... ... ... ... мен ... ... белгілері» жоқ
ПК-ды дайындаумен эмбоссирленді. «Ақ ... ... ... ... ұйымдарының кассирлерімен келісуге тура ... ... ... шотын төлегеннен кейін алаяқтармен операциядлан
түскен табысты бөлісті.
1981-1982 жж. ... ... ... осы ... толық мағынасына
жетті. Суреттелінуі карточкаға жібек сызба әдісімен салынды. Осындай жолмен
алынған ... ... анық ... ... Егер жасанды
карточкаларды жеткілікті жоғары сапада жасалғанда, кассирлердің көмегінсіз
де пайдалануға болатын. ПК орналасуы алаяқтықтың осы түрімен ... ... тез ... ... ... ... мөр ... болды және оны жасанды элементтер жасау үшін қиынға түсетін
галограммалармен белгіледі.
Алаяқтық жасаудың тағы да бір ... бұл ... ... бойынша
ұстап тұрушы жіберушілердің карточкаларын ... ... ... ... қолдарына сол карточканы алады, ал банк – эмитент немесе ұстаушы
бұл туралы шоттың ... ... ... ... ... ... ... Бүгін, бұл жағдаймен күресу үшін көптеген эмитенттер карточканың
ақырғы қызметін тек қана ол ... ... ... ... кейін
жүргізіледі. Мынадай жағдайлар белгілі, егер карточкаларды ... ... мен ... жұмысшылары иегерге карточканы жеткізу мен ... ... ... ... және осы арада операция жасалады.
Алаяқтықты болдырмау шаралары:
• ПК-ды сақтаудың дәреже санын көбейту.
• сырттан келетін күтпейтін ... ... ... ... орындарда сақтау және басқа көздерден алыс
жерлерде.
• ПК-ды жоғалтып ... ... ... создырмай банктен шотын
жабу (блоктау).
• Бұзушылардан компьютер жүйелерін қорғау.
ІІІ ТАРАУ. Қазақстан Республикасында пластикалық карточкаларды енгізу және
Өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар (ұйымдар, несиелік кампаниялар және ассоциялар)
пластикалық ... ... ... ... ... ... несиелік қызмет көрсету нарығындағы талаптарға сәйкестенуге
тырысады, ... ... ... ... ... олар
қолданылатын сызбаны аса ірі қаржылық шығындардан максималды сақтандыру.
Сонымен қатар әр бір ... ұйым ... ... ... ... және жылдық операциялық төлемдерді орнатудағы өз ережелерін
белгілейді.
Несиелік ... ... ... ұзақ ... ... ... келесідей:
- несиені ұйымдастыруға кететін шығындар бірлік;
- карточка иегерлерінің оны ... ... ... ... өзге ... карточкаларды заңсыз қолдану қаупі туындайды;
- операциялық шығындар жоғары. Қолма – қол сомамен операцияның бір
бөлігі авторизация ... ... ... ... ... өйткені
несиелік карточкалардың иегерінің қажетті ... ... ... анықталады. Ол үшін дүкендердегі және
бөлімшелердегі электрондық ... ... ... ... ол ... ... болмаса.
Несиелік карточкалардан түсетін банк табысының негізгі көзі –
карточка ... ... ... үшін ... ... мен
клиенттердің өз шоттарындағы ақша қаражаттарын қолданудан түскен табыстар.
Несиелік карточкаларға негізделген операциялар қаржылық ... ... ... және бұл ... ... жеткеннен соң пайыздық
табыстар әкеледі. Пайызды есептеуде ... орта ... ... ... жылдары банктер несиелік ... ... ... ... Бұл келесі себептердің туындауынан пайда болады:
- пайдаланылған ақша қаражаттары мен табыс ... ... ... ... ... ... ... жартысынан көбі несиені
жеңілдік мерзімінде өтеуге тырысады, өйткені бұл уақыт аралығында ... ... ... иегерлері банк – эмитентке «ақысыз салмақ»
болып табылады;
- әкімшілік ... ... ... мен ... ... шеккен
шығындарды қосқанда;
- операцияны орындау күні мен төлеу күнінің ара – қашықтығы;
Несиелік карточкаларды қабылдайтын саудагерлер қаржылық ... ... ... ... Саудагер шотына тауардың наминалдық құнына тең
сана түседі және одан тауар ... ... ... ... арқылы,
саудагермен банкке, чек акцепті үшін сыйақы төленеді.
Бұл сыйақылар 1% - дан 5% - ға ... ... екі ... ... ... ... Аяғында саудагердің несиелік карточкалармен төленген
тауарларды сатудан түскен табысы осы мөлшерде азаяды.
Бірақ, ... ... ... дүкендер, ателдер,
мейрамханалар және басқа да ұйымдар өздерінің клиенттерін көбейту ... ... ... есеп айырысулар саудагерлерге тиімді.
Банк қызметтерінің нарығында, басқа несиелік ... ... ... ... ... банк ... есеп ... қызметін де ұсынуы қажет.
Төлем қабілеттілігі төлем тұтынушыларға тауарды несиеге сатудан және
жалған чектермен ... ... ... ... ... карточкаларды
қабылдау барысында құтыла алады. Ол үшін төлемдердің белгілі бір ... ... ... ... ... ... отырып, оның банкі
карточка иегерінің банкімен ... да, ... ... ... ... ... банкіне аударады. Сатып алуды жүргізгенде
карточканы ұсынған карточка иегерінің ... ... ... осы ... ... және мұны ұйымның қорына салым деп қарастыруымыз керек.
Сатушылар арасында кең және берік тұтынушылары бар банктер, ... ... ... ... ... Бұл табыстың АҚШ – тағы нормасы, 1-
5% мөлшерінде өзгеріп отырады.
Бұл аймақта ... ... ... баға ... ... ... қатар
саудагерлердің чектерін қабылдаудан түскен сыйақы, карточканы шығарушы
ұйымдарға төленетін сыйақылардан айтарлықтай төмен.
Қаржылық ұйымдардың, саудагерлерге қызмет ... ... ... шығындарын нақты бағалауы өте маңызды. Егер ол ... ... онда оның бұл ... ... бәсекеде боламуы мүмкін емес.
Несиені ұсыну мәселесі, қаржылық қызмет ... ... ... ... Карточка иелерінің тілектері және
несиелендіру шегін кеңейтудегі мүмкіншіліктері болғанда, ... ... ... ... ... ... жәй ... түрінде
ұқсас болғанмен, бірқатар ерекшіліктері бар. Тәулік бойы және ... ... ... оған қол ... ... Сонымен қатар клиенттер
қаржылық ұйымдардың білмейтіндей етіп, несиелендіру ... ... ... несиелендіру шегіне бақылау жүргізу, әсіресе аз ... үшін өте ... ... ... клиенттерге қаржылық ұйымдар
несиелендірудің төмен шегін белгілейді және карточканы мүмкін болғанша кіші
мерзімге беруге тырысады:
- потенциалды және ... ... ... ... ... ... карточканы алуға келісім беру ... ... ... шегін белгілеу;
- карточканы шығаруда сәйкес шоттардың ашылуы жөніндегі нұсқаулар
мен оны қайта шығарудағы нұсқаулар;
- ... ... ... ... ... ... карточка иегерлерінің төлемдері мен сатып алуларына хабарламаға
әсерлері мен қорытындылары;
- ... ... ... егер ... иегері сатып алу
барысында өз шегінен асқан жағдайда; ... ... ... ... ... банктің өкілетті қызметкерлерінсіз өтеді.
Несиелендіру мен есеп айырысудың операцияларының реті.
Сатып алу барысында карточка иегері, ... ... ... осы ... ... ... алынған тауар санасына төлем операциясын
жүргізуге, авторизация орталығыннан рұқстар алу үшін, ... ... ... ... орталығының рұқсатын алғаннан кейін сатушы
ақпаратты ... ... ... ... ... тіркемелі
карточка). Слипта карточка нөмері, коды және қызмет көрсету ... ... ... тіркеледі де , карточка иегері қол қояды және
көшірмесін алады. Сатушы банк эквайрерге ... ... ... ... ... ... әдістері
қолданылады. Әрбір ... ... ... санасының шегі құрылады.
Орнатылған шектен сомасы асатын келісім шарттар, банк ... ... ... ... ... ... телефон шалу арқылы
рұқсат алуды талап етеді.
1982 жылы АҚШ ... ... ... ... ... шығыны 1 миллиардтты құрағандықтан, VIZA телефондық ... ... of sale) ... сауда орталықтарында орнату және сол арқылы
бірнеше секунд ішінде келісім шартқа рұқсат алу мүмкіншілігін ... ... ... ... 1986 ... VIZA ... ... рұқсат алулардың 80%-ы, 130 мың терминалдардың біреуімен
жүзеге асырылады. «On Line» ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді.
Операцияға рұқсат алу үшін ... ... ... қоңырау
шалып, карточка жарамды болатын соңғы уақыт, өз шотының нөмері және келісім
шартты жүзеге асыруға ... сана ... ... ... ... ... ... сәйкестендірілген карточканы ұсынатын ... ... ... ... Бұл код ... ... ... және содан
кейін мәлімге келу карточка иегерінің шоты есебінен жүргізіледі.
Келісім шарт ... ... ... етілмеуі мүмкін:
- карточка ұрланды немесе жоғалды деп жарияланса; мұндайда қорғаныс
бөлімшесі іске қосылады, егер оны ... ... ... ... ... ... орнатылады; бұл жағдайда саудагер карточканы
қабылдамау жөніндегі нұсқау алады;
- карточка иегерінің ... ... ... асып ... ... ... қызметкерлері клиенттермен сөйлесу арқылы,
келісім шартты жасауға рұқстан беруі мүмкін;
- карточка иегері төлеу мерзімін ... ... және оның ... ... ... тізім» деп аталатын (hot carol, worning list)
бюллетень ... Бұл ... ... ... ... саудагерлерге арналған және егер келісім шарт сомасы орнатылған
шектен асып түскен жағдайда қолданылады. ... ... банк – ... ... ... қойылған қолмен, карточкадағы қолмен
сәйкестігін тексеруін талап ету ... Егер ... ... ... ... онда болуы мүмкін шығындарға өзі ... ... банк ... ... ... орталықтан
рұқсаттама алуы мүмкін:
- ірі мәмілелер жүргізудегі бағдарлама бойынша оның ... ... ... ... «On line» ... ... ... отырып ол, 24 сағат
бойы бұл мәселені өзі шеше алады, немесе егер жүйе өшірілсе немесе жарамсыз
болса өзге ұйымдар қызметін ... ... ... ... ... еті, егер ... жағдайлар
болса;
- операцияларға банк берген келісімдердің ағымдағы тізімін жүргізу;
Саудагерлердің депозитін есептеудің жүйе келесі ... ... ... соңында саудагер тауарлық вексельдерді жинақтап, депозиттік
бланкіні толтырады және пошта арқылы банкке ... ... өзі ... Әдетте табыстың жиынтық сомасы оның ағымдағы шотына тез ... ... ... сатылымның номиналдық құнының 5% төлейді.
Ай сайын банк ... оның ... ... ... ... ... ... қорытындыны ұсынады. Тауарлық чекті есептеу
күнде немесе ... ... ... ... банк – ... өзінің өңдеуші орталығына
жібереді де, онда карточка иелері «өзіндік» және ... ... ... және ... ... басқа банктік бөлімшелермен байланыс орнатуы
қажет. Өңдеуші центр белгілі саланы карточка ... ... ... егер бұл шот ... банкте орналасса. Егер ол «бөтен» каточка
иегері ... онда ... ... компьютерлік жүйелер арқылы
карточканы берген банктің ... ... ... және сол ... ... ... ... ақша саласын алып, банк – эквайерге
аударады.
Алғашқы өңдеуші орталыққа келіп түскен тауарлық ... ... ... көшіріледі де, чек жойылады. Несиелік
карточкаларды қолданудың ... ... ... ... үшін ... ... ... Мұны осы жүйені құрастырушылардың,
тауарлық чектерді ... ... ... бөлігі деп қарастыруға
болады. VISA келісімнен түскен табыстың 1,54%-ын, Master Card – ... Бұл екі жүйе ... ... қағидаларына сүйенеді, яғни жүйені
қолданғаны үшін сыйақыны алып тастағандығы келісімнің наминалдық құнына тең
сала банк-экавайерге аударылады. Бұл ... ... ... ...... мен банк ... бір ... иегері несиені, осы карточканы қабылдайтын кез – ... ... – қол ақша ... ... ... Ол үшін ... иегері
банк қызметтеріне карточканы ұсынып қажетті саланы несиеге беруін сұрайды.
Қызметкер ақпаратты карточкадан бланкіге ... да, ... ... ... алуына сұраныс жасайды. Рұқсат алынғаннан кейін карточка
иегеріне талап еткен саласын ... беру ... ... сатылым құжаттары сияқты нақты түрде
өңделеді. Ол банк арқылы, оның ақпаратты өңдеу орталығына ... ... ... шоты сол ... ... онда ... жәй ғана
тіркеледі, ал егер карточка иегерінің шоты сол ... ... ... ... ... ... ... орталыққа жіберіледі.
Карточка иегерінің банкі, несие берген банкке сыйақы төлейді. Бұл
сыйақылар бір ғана несиелік ... ... ... ... 2USD ... ... 75-80% ... несиені өз банктерінен алады.
Жүйенің қатысушыларының негізгі қызметтері
Карточкамен есеп айырысудың жүйесінде келесі субъектілер қатысады:
- карточка иегері (Card ... ... ... ... банк – эмитент (issuer), карточка иегері оның ... ... ... ... немесе операция жүзеге асырылған
дүкендердің иелері – банк – ... ... банк - ... ... шоттары мен тікелей
орналасатын, жүйенің есеп – айырысу ... ... есеп – ... ... ... ... компаниясы;
- үрдіс орталық – бұл төлем жүйесіндегі банк – ... ... бар банк – ... банк – ... ... транзакцияның
қозғалысын авторизациялауды қамтамасыз ететін ұйым.
Авториязация банк – эквайрсіз ... ... ... ... ... банк – ... ... басқару терминалына
негізделсе.
Процестік орталық банк – эмитенттің ... ... ... ... процестік орталық карточкалар, шоттар және
банк – эмитенттің қалдығы бойынша мәліметер базасын жүргізеді. ... банк – ... ... жекешелендіру мен мәліметтер
тарату жүйесінде немесе банк – ... ... ... ... ... ... банк – эмитенттерінің ... ... ... ... есеп ... ... банк – эмитент пен банк ... ... ... қызмет көрсетулер мен келісімде көрсетілген шарттар
мен мерзімдерге сәйкес қаражат аударымдарын жүргізу ... ... ......... ... ... шығарады. Төлем
жүйесіне кіргенде банк – эмитент карточкаларды эмиссиялау ... ... ... ... ... кіргенде төлем жүйесінің талаптарын
ескерудегі, карточка дизайнын құрастыру ойластырылады. ... соң банк ... ... ... қүрады және процесстік орталықтан корреспонденттік
шот ашады.
Эмиссиялау кезеңінде банк – эмитент:
- өз клиенттеріне қажетті карточка ... ... ... клиенттер шотына қызмет көрсетеді.
Карточкалар арқылы:
- карточка ұстаушыларына шоттарды ұсынады
- өз клиенттерін авторизациялауды өзі жүргізеді немесе өзге ұйымдарға
тапсырады.
- ... ... ... ... бойынша түсетін
қорытындыны талдау және өңдеу
1) - шоттарды, карточкалар, қалдық бойынша ... ... ... ... өзге ... өз ... қызмет
көрсетулер мен басқа банк жүйесіндегі клиенттерге қызмет
көрсетулер үшін (әрбір жүргізілген транзакция үшін) ... ... ... яғни ... үшін ... ... сыйақылар;
3) Конвертация үшін төлемдер:
тапсырады (мысалы, үрдіс) орталығы)
-Мәліметтер базасын ... ... ... мен ... ... жеке идентификациялық номерлердің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Банк-эквайер-карточка иегерлеріне қызмет көрсетеді. Банк эквайерге
үрдіс компаниясымен карточка алу үшін келісімге отырады, ... ... ... есеп айырысу банкінде кореспонденттік шот ашып, үрдіс
орталықпен қарым-қатынас жолдарын жасауды таңдайды. Банк ... ... ... ... ... ... ... ашып, үрдіс
компаниясымен және сауда ұйымдары немесе қызмет ... ... ... ... етілуі жөнінде келісімге отырады. Карточка
ұстаушыларына қызмет көрсету кезеңінде банк келесі функцияларды ... ... ... ... банк автоматтары және электронды
терминалдар;
-құрылғылардан түскен транзакцияларды қабылдап, үрдіс орталығына
жіберу;
-«қара тізім» дайындау және қайта аудару (hot card list, ... ... ... ... ... алу және ... есеп шотына аудару;
-төлем жүйесінің банк-қатысушыларымен есеп айырысу;
Банк – эквайер басқа ұйымдардың терминалдық жүйесін басқаларға құқық
алады, мысалы, үрдіс ...... ... (POS) –осы жүйедегі ... ... ... дүкендер, мейрамханалар, сауық орындары,
олар банк-эквайермен карточка иегерлеріне қызмет көрсету үшін ... егер ... өзге ... ... атқаруға құқық алған
болса, онда сол ұйыммен де келісімге отыруы ... ... ... қызмет
көрсету кезеңінде міндетті:
• тауарларды ақшалай сатып алумен бірдей ... ... ... ... ... ... ... сәйкес карточкаларды
авторизациялауды жүргізуі ... ... ... ... мен банк –эквайерге тапсыру және сол
арқылы шартта көрсетілген мерзімде ... ... ... аударылуына
тапсырып беру.
Жүйе қатысушыларының өзара әрекеттесу тәртібі
«Off-line» режимі банк-эмитент пен үрдіс орталығының ... ... Бұл ... ... ... ... үшін ... қарапайым режимі. Банк өз клиенттерінің карточкалары бойынша үрдіс
компаниясына ... ... және банк ... ... ... ... ... мәліметтер базасын құруға тапсырыс береді.
Банк үрдіс орталығының ЭЕМ-на енгізімен нұсқаулар ... ... ... енгізуді қамтамасыз ететін бағдарламаны өзі
құрады, тапсырыс береді немесе дайынын сатып алады. ... ... банк ... орталығынан банк клиентерінің карточкалары ... ... ... алады. Банк клиенттерінің лимитін
авторизациялау міндеттенеді.
Мұндай жүзеге ... ... мен ... ... өз ... шоттарын басқарудың оперативті рычагын жоғалтады,
сонымен қатар клиенттер шотына қол ... тек ... ... ... ал ақпараттың үрдіс орталығының мәліметтер базасына түсуіне бірнеше
сағат қажет. Сондықтан банк клиенттредің жүргізген операциялары туралы, ... ғана ... және бір күн ... бойынша, клиент шотын
дебеттейді.
Банк-эмитент пен ... ... ... режимінде өзара
әркеттесудің ерекшелігі, мысалы Union Card:
а) Банк-эмитент ... ... ... және ... шот ашып оған ... бір ... ... ... ... ... ... банктың банк эмитенттің
клиенттерінің карточкаларының операциясы ... ... ... ... үшін кететін шығындарды өтеуге жеткілікті болуы тиіс.
Банк – эмитенттің ... ... саны ... егер ол 100
асатын болса, онда жалпы карточка лимитін қосқандағы сомманың ... ... ...... ... ... ... шотында дебеттік
сальдоны болдырмауы керек. Үрдіс орталығы ... ... ... бойынша,
банк-эмитенттің корреспонденттік шотындағы қалдықты әрбір авторизациялауда
Алмасудың келесі тәртібі қарастырылады:
11.00-12.00 – банк – ... ... мен ... ... ... ... күн бойынша төлеулерді тарату.
16.00-18.00 – үрдіс орталығының банк-эмитенттер файлдарын қабылдау.
Үрдіс орталығы келесі күннің 11.00-ге ... ... ... ... алынған файлдағы мәліметтер бойынша орталық мәліметтер базасын
өзгертуге кепілденеді.
Д) ... ... ... ... ... ... оны өңдеуге
және қаржылық транзакциялар ... ... ... ... ... аударуы қажет.
е) Қаржылық транзакциялар файлын өңдеу мен ұйымдар, ішкі аударымдар
мен жаңа ... ... ... ағымдағы біткен барлық
операцияларды өңдеуден кейін, банк-эмитент операциялық күнді жабу процессін
жүргізуі ... ... ... ... күн ... енгізілген
барлық өзгертулер тіркеледі.
Ж) күнді жабу ... ... ... ... ... қажетті мәлісеттер қалыптасады.
Банк-эмитент пен үрдіс орталығының ... ... ... ... банк ... құрылғылар мен бағдарламалық
қамтамасыз етілген, мәліметтер тарату жүйесіне немесе үрдіс ... ... ... Банк ... ... мен ... ... базасын жүргізеді және үрдіс ор ... ... ... ... ... ... салыстырылады, содан
кейін банк-эмитенттің корреспондеттік шотындағы қалдықпен салыстырылады).
Егер банк-эмитент, өз ... ... ... ... ... ... қаражаттың жетіспеуінен рұқсат
етілмеуінен қаламаса, онда ол оны уақытында ... ... ... ... банк, банк-эмитенттің корреспонденттік шотындағы ақша
қаражаттарын үрдіс ... ... ... ақпаратқа сүйеніп сауда
орталықтарын аударма алады.
в) Банк-эмитент, сауда фирмалары мен қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... өз аймағындағы барлық банк-эмитенттердің карточкалары бойынша
ақпаратты өзінің мәліметтер базасында сақтайды.
г) Банк-эмитент пен ... ... ... файл алмастырады.
Файлмен алмасу банк-эмитенттің ... ... ... орьталығының
мәліметтер базасын салыстыруға мүмкіндік береді.
Банк-эмитент үрдіс орталығына келесі мәліметтерден тұратын бір файлды
жібереді:
– жаңа карточкалар немесе параметрлері ... ... ... үрдіс орталығы ұсынған қаржылық файлдар негізінде банктің
карточкалардан ұстаған, ... сома ... ... ... өзі авторизациялайды. Мұндайда банк клиенттер
шотынан басқарудың толық мүмкіншілігін алады және ... өз ... ... ... құрады және оның шотының дебеттелуі өз
уақытында жүзеге асады. Сонымен ... банк ... мен ... жабуды
оперативті жүргізе алады.
Банк өз клиенттерінің транзакцияларын төлем жүйесінде «көрінбейтіндей»
етіп істей алады яғни, ... ... ... үшін ... ... пен үрдіс ... ... ... ... құрылғылармен FRONT-OFFICE функциясын атқаратын
бағдарламамен қамтамасыз етілген, мәліметтер ... ... ... ... ... ... қосылған. Мұндай жағдайда өзіндік
корпорациялық мәліметтер тарату ... құру ... ... ... ... мен электрондық терминалдарды қызмет етуін қамтамасыз
ететін жүйелерге қосылу.
Ұсталған транзакциялар ... ... ... ары ... өңделуі
үшін жіберіледі немесе орнында өңделеді, егер транзакцияға тапсырыс беруші
сол банктің клиенті болса.
Жүйе қатысушыларының ... ... ... ... мен оны ... ... ... жүйедегі карточка ұстаушыларының саны мен карточканы қолдану
белсенділігімен анықталады. Бірақ ұстаушылар санының ... мен ... банк пен ... ... ... жұмыс істеу
қабілеттілігін арттыру мен және қызмет көрсету нүктелерінде ... ... ... ... ... ... әртүрлі қатысушыларына сәйкес
келмейді, сондықтан жеке құрастыруы қажет.
Үрдіс ... ... ... транзакциялар қозғалысына, банк-эмитенттен, банк-эквайредден, сауда
ұйымдарынан алынатын сыйақылар;
2) банк жұмыстарындағы істен шығулар немесе ... ... ... ... кезінде транзакцияларды авторизациялауға банк-
эмитент төлейтін төлем;
3) карточканы шығаруға, қызмет көрсетуге, ... ... ... ... ... ... төлем, мысалы, «off-line» режимінде мәліметтер
базасын басқаруға, жүйенің ... ... ... ... ... төлемдер алынады.
Есепші банктің табыс баптары
1) есепші банктегі банк-эмитенттің корреспонденттік шотына ... ... ... үшін ... ... баптары:
1) тартылған ақша қаражаттары;
2) карточка бойынша көрсетілетін қосымшалардың бір жылдық қызмет
өрсету құны;
3) ... ... ... ... қызметтердің құны
(сақтандыру).
4) Сервистік қызмет құны ... ПИН ... ... шоты ... ... дайындау).
5) карточканы қайта шығару құны;
Банк-эквайрердің табыс баптары:
Халықаралық ... ... ... қаржылық ассоциялар, VIZA, American Eхpress, Master
Card, Europay, Diners club және JCB ... шет елде өз ... ... ... түрін ұсынады. Мұндай қаржылық ұйымдардың қызмет етуі ... ... және сол ... ... алады. Мұны жүені
құрастырушылардың табысты болудан түскен табыс ретінде қарастыруға болады.
1992 жылы ... ... ... ... ... ... VIZA мен Master Card ... дүнйенің 100
елдерінен 1000 банк қатысқан болатын. 1992 жылы несиелік ... саны ... ... асты. VIZA мен American Eхpress
карточка жүйесі 1,5 млн ... ... және 3,5 млн ... ... ... ... қаржылық ұйымдардың көбісі иденсификацияға немесе есеп
айырысу ... ... ... ... ... ... ... жаңа мүмкіндіктерін түсіне отырып, VIZA мен
Europay
1994 жылдан ... өз ... ... ... карточкалар
техналогиясының орнына смарт-карталар техналогисын енгізуге кірісті
Жетекші қаржылық асоцациялар біздің пластикалық карточкалармен қызмет,
дамып келе жатқан елдің көрсетулер мен ... ... алу ... ... мен Master ... мен Master Card карточка жүйесі классикалық ... ... . Бұл ... арқылы, қолда бар ақша болмаса немесе ... ақша ... ... ... ... болады. Карточка иегері
карточка шоты арқылы ... ... ай ... 5 % ... қажет.
Төленбеген шоттар банк эмитетінің карточка иегеріне несиесі болып табылады.
Бұл ... 15-20 % ... ... ... Карточканы бір жыл қолдану 20-
50 ақш долларды құрайды. Несиелендіру шегі клиент ... ... ... ... өте ... мүмкін, егер клиент шотындағы қалдық ... ... Бұл ... көп ... үшін 3-5 мың АҚШ ... ... ... карточкалармен жұмыс істеу тәртібін
ұйымдастыру.
Банкпен жүзеге ... ... ... ... пен
көлемділіктің түрлі сатысында болуы мүмкін.
Төменгі саты. Өзге банкпен төлем жүйелерінің карточкаларына ... Банк ... ... және валютаны айырбастау мекемелерінде,
басқа банк немесе төлем жүйесі шығарған карточкаларының иегерлеріне қолма-
қол ақша ... ... ... ... бұл түрі ... ... ... бизнесінің мамандарының қатысуларын талап етпейді.
Өзге банк карточкаларын тарату. Бұл ... ... ... ... ... ... ... эмитентпен агенттік
мәмілеге отырады, осыған сәйкес банк өз клиенттеріне ... ... ... ... ... есеп жүргізеді және сол үшін
эмитенттен табыс алады. Жұмыстың бұл сатысы да, ... ... ... ... Банк ... клиент пайда болғанда ғана пайда болады және
ол сол мезетте орны толтырылады. ... ... ... ... оның ... жабады. Бұл саты көбінесе кішкене және орташа банктерге лайықты,
себебі оларға ... ... ... ... ... қиындыққа соғады
және жоғары сатыдағы кең көлемді карточкалық ... ... ... ... ... алмайды. Сонымен қатар бұл ... және ... ... ... халықаралық картчокаларын
таратумен айналысатын банктердің айтарлықтай көлемі жұмыс істейді.
Төлем жүйесінің карточкаларының эмитенттелуі. Әдетте ... ... ... туралы айтылады. Бірақ қазіргі таңда Ресейде
ұлттық ... ... ... және оған банк ... ... ... арзанға түседі. Мұндай сатыда жұмыс істеу жоғары
дәрежелі мамандарды тарату да ғана емес ... ... да ... ... толық қатысушылары. Бұл төлем жүйесінің карточкаларын
шығару ғана емес, оны дамыту бойынша жұмыстар мен осы ... ... ... яғни төлем құралы ретінде ... ... ... мен ... да ұйымдармен келісімге отыру. Бұл сатыда
карточка бойынша мамандарды талап етіп қана ... ... ... ... ... бөлімшелерді мамандандыруды қажет етеді. Сонымен
қатар бұл сатыда бастапқы шығындар көп және бизнесті ұйымдастыруда шығындар
одан да көп. ... ... ... ... айтатын болсақ, бастапқы
салымдарды, бірнеше он мыңдық долларды және өзіндік ... ... кем емес ... ... ... етеді. Ал халықаралық төлем жүйесі үшін
бірнеше жүз мың ... және ең аз ... 2-3 жыл ... ... етеді.
Төлем жүйесінің бірінші сатысындағы жұмыс. Мұндай ... ... банк ... ... ... жүзеге асырып
қана қоймай, екінші сатыдағы банктерге ... ... ... ... болып өткен карточкалық операциялар ... ... оның ... ... жүйесі арқылы есеп жүргізеді. 15-20
банктер ішінен банк карточкаларымен табысты жұмыс істей алатыны ... ... ... ... Бұл ... ... істеудің ең жоғары
сатысы. Сбербанк, Промстройбанк пен Агропромбанк жеке карточкалық ... ... ... Мұндайда жалғыз коммерциялық банк, қанша күшті
болса да істей алмайды. Бірақ «өзіндік» карточканы ... ... ... ... қызмет көрсету мен тарату жоғары
дәрежелі мамандарды қажет етпейді және мұнымен ... банк ... ... ... ... тек «мықты» орташа банк жүзеге асыра алады,
егер тиісті кәсіпқойларды тауып дайындаса.
Карточкаларды таратудан түсетін табыс клиенттен ... ... ... ... жылдық ставкілері және жүйеге қызмет көрсету;
- қолма-қол ақшаларды бөлу операцияларын сыйақылар;
- коммерциялық жүйеде қолма-қолсыз операцияларға ... ... ... асыру мен ұйымдастыру бойынша
шығындар келесі ірі банктер ... ... ... ... ... кірудің алғашқы төлемі, бизнес жоспарды ұйымдастыру
мен жасау, мамандар дайындау;
- пластикалық карточкаларды алу және ... ... ... ... жүргізудің компьютерлік бағдарламасын жасау
және алу, жұмысқа үйрету;
- операцияларды өңдеумен байланысты, шығындарды төлеу (үрдіспен);
- жарнамаға шығындар, ... ... ... банкілері;
- банктік карточкалардың бөлімнің қызметкерлерінің жалақысы;
Құрылғыларды таңдау мен алу ең ... ... ... ... карточкалық бизнестің ең қымбат элементі ... ... ... саны мен ... мақсаты мен деңгейімен, кең
көлемділігі карточкалық ... ... ... ... ... ... ... құрылады:
а) төлем жүйесінің форматында сіздердің банктеріңіздің ... ... ... ... Карточкаларды мамандандыру, номерді шығару, тегі мен ... ... ... ... ... клиенттердің карточкалық шоттарын ашу мен жүргізу;
г) карточкалық операцияларды өңдеу;
д) шоттар бойынша операцияларды жүргізу;
Банктің ... ... ... ... ... ... ... істеу;
- компьютермен жабдықтау
- бухгалтерлік бөлім (шоттарды ұйымдастыру)
Осы қатысушылардың біреуі жұмыс істемесе, жүйе жарамсыз болады. ... ... ... жұмысты ұйымдастыруда ең аз дегенде үш
жоғары мамандарды қажет етеді.
3.2. Пластикалық карточкаларды шығарудағы «Халық банкі» АҚ ... ... ... ... ... ең ірі әмбебап
банкі. Банк 80 жыл бойы өз ... ... ... ... және ең сенімді
болып табылатын қаржылық құрылым.
«Қазақстан ХБ» Акционерлік қоғамы ҚР-ғы ұйымдық аманат ... ... және көп ... ... ... мен пособия төлеу
жөніндегі ҚР ... ... ... ... ... активтер мен меншік
капитал көлеміне байланысты ҚР-ғы 2-ші дәрежедегі ең ірі үш ... ... ... ... ... бойынша: Банктегі активтер KZT
651,7 ... таза ... ... KZT 3,4 млрд ... жылы өткен приватизация Халық банкіне көптеген мүмкіндіктер
туғызады: өз клиентеріне максималды, кең секторлы, сапалы ... ... ... ... ... ... ... VISA International және
Master Card International және ... ... ... ... ... болып қала береді. Банктің аналымдағы
карточкаларының жалпы саны 2,4 млн. ... ... ал ... ... ... ... ... Халық Банкінің үлесінде 56,4% құрайды.
Карточканың түрлері:
Пластикалық карточкаларының онға жуық түрі бар. Ең көп таратылғандары
Visa Electron және Cirrus Maestro ... ... ... көбінесе өз
ақшаларын осы карточкалар арқылы ... ал ... ... ... ден 1000 ... тұрады және банкоматтардан қолма-қол ақшаны 2 түрлі
функция арқылы алуға және ... ... ... есеп ... Visa Electron және Cirrus Maestro тек Online ... ... етеді. Өз шотымыздағы соммадан артық сомма құрта алмаймыз.
Тұрақты крісі бар Visa Classic және Master Card Standart карточкалары
адам үшін эмбебап ... олар Visa ... Master Card ... ... ... және ... төлемі ретінде қолданылады.
Егер банкомат картаның осы түрлерімен жұмыс істесе, онда логотиптер
монитордың қасында тұрады.
Жеке тұлғалар үшін ... ... ... ең ... ... Gold және Master Card Gold ... ... Бұндай дәрежелі карталар
кллиенттің байлығын және респектабелділігін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... және оны ... қай жерде болмасын
картаны жеткізеді. Бұндай жалақылық карталарды ... және ... ... 1-ші жылы 2500 теңге көлемінде болады.
Дайындау және карточкаға қызмет көрсету «Стандарт» өнімі бойынша 1
жылға 25000 ... ... 2-ші ... ... жылдарға еңбекақы
карточкаларына қызмет көрсету бағасы сол қалпында ... 2-ші және ... ... өнімі бойынша карточканың бағасы 12,5 мың ... ... ... адамдар үшін Visa Platinum және Master Card
Platinum өте ... ... ... ... үшін Visa Business ... Master Card
Business қолайлы.
Корпоротивтік карт компания шығындарын басқаруға және іс- сапар
қызметкерлерінің шотын толтыру ... ... ... ғана ... ... күні ... күні ... мүмкіндік туды.
Halyk Card карточкасын пайдаланушыларға стандартты ... ... ... Card ... алу үшін ... ... кез ... барып жеке куәлік және РНН көшірмесін апару керек. Шығару
туралы ... ... шарт және ... тариф бойынша комиссия төлейсіз.
Қазақстан Халық банкінің жалақылық ... ... алу ... қарағанда Халық банкінің жалақы проекті
бірнеше жалақы проекті бірнеше бөлімнен тұрады. Банктің әрбір ... алу күні әр ... ... ... ... ... ал одан арылу
үшін, бірнеше ... ... ... машинаны, күзетшіні, ... ету. ... ... ... ... ... тұрады. Уақыт
босқа кетеді, тәртіп бұзылады. Халық банкімен жалақы алушылардың тізімін
беру ... ... ... ... ... ... ... филиалында ала алады, оларға ақшаны жұмыстан кейін үйіне және
басқа жерде сақтау қажет емес.
Халық банкінің жалақы проектінің ... ... ... ... ... бар әр бір ... өзінің қаласында немесе
Қазақстанда оқитын бала үшін. Облыстық орталықта ... ... ... ... 31 ... ... және ... сізге қызмет көрсетеуге
дайын, ол арқылы сіз қолма-қолсыз тауар және қызмет үшін есеп ... ... ... және сервис туралы мәлімет әр бір ... ... ... және де ... ... жиі ... тұрады.
Және де аудару қызметері. Егер де клиент карточка ... тағы ... АҚШ ... ... ... ашса, оның сұрауы бойынша ақшаның бір
бөлігін бір шоттан басқа бойынша ақшаның бір бөлігін бір ... ... ... ... Карточка ұстаушы шет елге кеткен кезде карточкалық
шоттағы сомманы декларацияға түсірмеуге құқығы бар.
Сонымен Қазақстан ... ... ... ... ... болып
келеді. Қала бойынша Қазақстан ХБ-ң банкомат көлемі ең ірі және де РКО, ол
арқылы оңайлықпен қолма-қол ... ... ... ... ... ... банк карточкаларымен есеп айырысу жүйесін
жүргізуді талдау
Банктік несиелік карточкамен операциялар сызбасы
Карточкалық есеп-айырысу жүйесінің негізгі қатысушылары:
• карточка иесі;
• эмитент-банкі;
• сауда кәсіпорны немесе ... ... ... ... (сауда кәсіпорнына қызмет ететін банк);
Карточкалық есеп-айырысу жүйесінде жақтардың міндеттері мен құқытары.
Карточка ... ... ... ... қатысушылары ұсынған қызмет немесе
тауардың ақысын төлеуде ... ... ... ... ... жеңілдік кезеңнің ішінде банкке ... ... ... ... ... ... несиені қолдануға болады;
• анықталған келісімнің сызбасын сәйкес пайыздарды және қарыздарды
өтеуге міндетті.
Картотека ... банк ... және ... ... ... ... ... және қаржылық жағдайын
мұқият тексергеннен соң ... ... ... иесі ... ... ... шот ... көрсететін;
• клиентке ай сайын міндеттемелерінің мөлшерін ... ... ... жинақтарын алғаннан кейін карточканы қолданумен жасалған сатып
алу бойынша кәсіпорынның ... ... ... ... иесі арнайы шот ашады. Арнайы шотта карточкамен жасалған
барлық операциялар ескеріледі.
• Ай ... ... ... ... көрсетілген арнайы қағаз
жібереді.
• Сыйақы жинақтарын алғаннан кейін карточканы ... ... ... алу ... ... кәсіпорнының шотының ақысын төлеуге
міндетті;
• егерле келісімнің қандай да бір ... ... онда ... шотының
ақысын төлеуден бас тартуға болады.
Келісімге қатысушы сауда ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді және тауар мен қызметтің ақысын төлеуді карточканы
қабылдауға міндетті;
• заңды иесі екеніне күмәнданған ... ... алып ... ... ... үшін ... карточканы көрсету арқылы тез арада ақша
алу болады.
• клиент туралы құпия ақпаратты ... ... ... ... ... ... заңнамамен
реттеледі. Мысалы, Ұлыбританияда карточкалық келісімді реттеудің шартының
басты заңы 1974 жылы ... ... ... заң ... табылады.
Несиелік карточкамен жұмыс жасаудың жалпы ережелерін қарастырайық:
1. банк клиенті банктік ... ... ... ... ... ... түрі банкпен анықталады. Клиенттің несие алу
қабілеттілігін ... және ... ... ... анықтау үшін
қолданылады.
2. Мәселе оңтайлы шешілген ... банк ... ... ... ашады. Банк бір уақытта клиентке жеке пластикалық карточка ... ... ... ... аты-жөні, картачкалық шотының номері,
карточканың қызмет ету мерзімі ... ... – банк екі ... ... ... карточкалық шот бойынша өтелмеген міндеттемелер саласының ... ... бір ғана ... алу ... ... бір ... ... қабылданған стандартты несие қабілеттілікке сәйкес әр түрлі
клиенттерге әр түрлі ... ... ... Картотека иесі қызмет немесе тауарды сатып алу кезінде карточканы
көрсетеді.
Сатушы сауда шотын басады. Арнайы құрылғы ... ... ... ... шоты үш ... ... ... дананы
карточка иесі алады, ал екіншісі сатушыда қалады. Соңғы үшіншісі эквайр
банкке ... ... ... ... ... ... күн сайын немесе басқа
да белгіленген мерзімде толтырылған сауда шотын алады. Бұл шоттар ... тез ... ... ... ақшалай сома эквивалентті ретінде банкпен
қарастырылады, саудагер шотынан ақы төлеу ... ... ... 2-5%
мөлшерде ерекше сыйақы (дисконт) ұсталынады.
6) Әрбір айдың соңында билинг процедурасын ... ... ... ... ... кезеңде жүргізілген барлық операцияларды; сондай-ақ
көресетілген картчкалық шоттың арнайы қағазын жібереді.
Эмитент және ... ... ... ... ... ... ... мен эквайр банктер арасында ... ... ... ... ... карточка иегерінің
қызмет және тауарды төлеуде ... ... ... ... мен ... ... кешенді қызмет көрсетуді білдіреді.
Эмитент-банк
Эмитент банктің негізгі қызметтеріне ... ... ... ... ... ... талдау (өтініш берушінің қаржылық жағдайын
бағалау, карточкалық шотты ашу, несиелік лимиттік анықтау);
... ... ... іске асу ... ... ... биллинг (міндеттемені өтеудің мерзімі мен сомасы көрсетілген арнайы
қағазды карточка иесіне жіберуді дайындау);
• қарыздың мерзімі өткенін іздеу және ... ... асып ... ... мен ... ... ... қамтамасыз ету және алаяқтарды бақылау;
• маркетинг.
Карточка эмиссиясы. Карточка эмиссиясы бұл техникалық қызмет емес.
Клиенттің ... ... ... ... ... ... клиенттің төлеу
қабілетсіздігін тәуекелін бағалап және қаржылық жағдайын мұқият игергеннен
кейін шығарады. Егер ... үшін ... ... ... болса, онда
клиентке шотынан қолма-қол ақшаны алу үшін ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі оңтайлы бағаланса, клиент жайлы барлық
ақпаратты компьютерге енгізіледі. Бұған клиенттің аты-жөні, оның ... ... ... ... ... ... лимиті
карточкалық шоттың номері, несиелік карточканың ... ... ... ... ... картчкасын дайындау үшін ... ... ... ... эмитент-банк әдетте айына бір рет
клиентке еркеше құжатты жібереді. Бұл құжатта қарыздың жаңа ... ... ... ... ... ... ... бірге операцияны
жүргізген үшін клиенттің банкке міндетті төленетін комсиссиондық ... Банк ... ... ... ... ... дейін 14
күннен кешіктірмей жіберуі керек.
Эквайр-банкі
Эквайр банкінің міндеттері карточкалық ... ... ... көрсетумен анықталады.
• саудагердің карточка бойынша операцияларының өңделуінен банкке
ұсынады;
• сыйақы төлемдері және ақпаратпен алмасуы эмитент ... ... ... ... ... ... өтінішін қарастыру,
бұрынғы және жаңа саудагердің несие қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... үшін жабдықты алуда саудагерлерге
көмек.
Карточкалық есеп-айырысу бойынша операциялардың табыстылығы
Банктік карточкалар бойынша операциялар банктік қызметтің ... ... ... Шығынның бірлігіне кеткен орташа табысы
карточкалық бизнесте жоғары, бірақ жоғары тәуекелі бар. Пайда бұл ... мен ... ... ... білдіреді. Оның құрылымы
эмитент банк және ... үшін әр ... ... ... ... Оның
негізгі табыстары:
• жылдық пайыздық мөлшерлеме;
• жылдық мүшелік жарна;
• интерчейндж бойынша ... ... ... бұзылғаны үшін айыппұл жинақтары.
Карточкалық операциялар бойынша эмитент банктің ... ... ... ссула қоржынын қаржыландыру үшін банк қолданылатын
ресурстарды төлеуді де қосады. ... ... ... ... баптар
жатқызылады:
• үрдістік операциялар жүргізудегі шығындар;
• клиенттерге көрсетілген қызметтердің ...... ... мен ... ... оның ... ... ерекшеленді. Табыстың басты бабы – банкке сауда
шотын допенерлеу кезінде саудагер ... ... ... ...... депо ... сақталатын қаражаттарды қолдану кезінде табыс
алады. ...... ... ... бабы – интерчендж үшін
қомиссия. Бұл эмитент – банкке сауда шотының сомасынан белгіленген ... ... да ... түрлері эмитент – барек үрдіс және маркетинг
бойынша алып жүреді.
Қорытынды
Банктің несиелік карталарының тез ... ... ... ... ... ... тұрғындардың үлкен топтар арасындағы атағы
әрдайым өсіп ... – бұл есеп ...... қатысушылар категроиясының
жүйесіне пайдалы екені куә болды.
Шын мәнінде карточка – магниттік қызығы бар ... ... ... иегері және оның шоты жайлы мәліметтер орнатылған, ол осы ... ... ... Егер сіз ... ... дүкенге барсаңыз, үлкен
ақша ұстап, оны жоғалту ... ... ... ... ... ... ... болсаңыз, онда өзіңізді пластикалық карточка алып, сенімді
сезіне аласыз. Бір жағынан ... ... ... ауыстырасыз,
екіншіден әдетіңіздегі дүкеніңізге барып, қолма-қол ақшадан гөрі ... өз ... және ... ... ... ... ... курсына байланысты айырбас жүргізеді, тек өзінің пайдасы ретінде аса
маңызды емес пайыз алады. Сонымен қатар карточка ұстай отырып, сіз ... ақша ... ... ... ... ... алым ... де сізге банк жасаған курс айырбастау бойынша дүкендерде ұтыс аласыз.
Пластикалық карточка есеп жасауда ... ... ... ... ... жөн. ... әр ... айына азық-түлікке, киімге
орташа дегенде қанша ақша жұмсайтындығын біледі. Олар ... ... ... түседі.
Егер сіз есеп жүргізуде картаны қолдансаңыз сатушы сіздің ... ... ... ... ... ... ... және не үшін
шығындалған жағдайыңыз туралы қағазға қол қоюыңызды сұрайды. Осы ... ... ... шығыңызды көре аласыз. Егер өзіңізді жиналып
қалған қағаздармен уайымдатқыңыз келмесе, банкіңіз сізге ай ... ... есеп ... бір мүмкіндігіңіз – соңғы қолма – қол ақша орнына картаңыз
жоғалған жағдайда сізге тек ... ... ... ... есеп осы ... тоқтатылып, ұмытшағыңыздан сіздің есеп зақымдалмайды. Біз есептен
түсетін пайда жайлы айтып отырмыз, бірақ клиенттің ... да ... ол ... ... ... ... ... оларды белгілі бір
уақыт арасында жұмсайды. Өткізілген ақша үстіне пайыз жүреді (белгіленген
сомманың орташа қалдығынан жоғары). ... ... бұл ... емес есеп
құралы ғой. Осындай жолмен ақша шығындаудың қажеті жоқ. Орташа ... ең аз ... ... кейін оны толтырып отыру жақсырақ болады.
Екіншіден, карточканы қолданудағы ыңғайлықтар үшін де ақы ... ... ... белгілі бір пайыздар ұстап қалады. Бірақ
банктер клиент үшін күресте пайыздарды төмендетеді. Сол үшін ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық төлем жүйесіне
кіретін карточкаларға келсек, ресейлік жүйе ... жеке ... ... бұл ... ... ... ескерген жөн. Visa немесе
Mastercard карточкалар таңдаушыларын бүкіл ... ... ... ... ... А.Д., Миримская О.М. "Кредитные и другие ... в ... ... ... ... ... - ... 1991.
2. Голубович А.Д., Клопотовский А.В., Наумов А.В. "Создание ... ... для ... ... М., ... ... Э.Рид, Р.Коттер и др., "Коммерческие банки".М.,СП " ... с. 372 — ... ... А. ... в ... расчетах. Журнал " Открытые
системы сегодня " N 2 1994 г. ее. 1—7.
5. Ведеев Д. "Применение ... в ... и ... ... ... ... т.2 N2, ... 1994 г.
ее.123-127.
6. Интерфакс - финансы (АО "Финансовые новости). Выпуски за период с
июня 1993 по апрель 1994.
7. ... и ... ... ТОО ... ... система"
8. Дробозина. Финансы. Денежное обращение. Кредит. М.: ... ... ... 2. ... А., ... Т., ... Я. Электронная система
денежных расчетов. М.: Финансы и Статистика, 1988.
10. К.Маркелов «Умные машины для ... и ... 1993 ... ... А.В. ... ... ... М., 1994.
12. Усоскин В.М. Банковские пластиковые карточки... М., 1995
13. Европейский рынок пластиковых карточек/Мир карточек, №4, 1997.
14. Витвицкая Т. Электронные ... в ... ... и ... ... ... Д. ... деньги /Деловые люди, №10, 1993
16. Макаев А. Общие проблемы решать сообща /Мир карточек, №4, ... ... ... ... ... /Мир карточек №4, 1997.
18. 11. Павлов О. ... ... ... ... ... карточки, №2, 1992.
19. Ю.Перлин, Д.Сахаров, Ю.Товб. Банкомат. Что это ... ... ... ... «Развитие магнитных карт в ... ... июль ... 14. С. ... ... ... ... развития» /Банковские системы, №31, 1995 г.
22. Visa Internationa /Российский рынок пластиковых ... №9, ... VISA ... в ... /Мир карточек №9, 1996
24. UEPS /Универсальные Электронные Платежные Системы, 1997.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Модель ( үлгі ) жасау үшін қажетті материалдар9 бет
Төмен температуралар кезінде дәнекерленген қоспалардың және метал емес материалдардың механикалық қасиеттерінің өзгерісі6 бет
Қазақстандағы банк пластикалық карточкаларының айналысы жүйесін жетілдіру67 бет
Қазақстандағы екінші деңгейлі банктердің төлем карточкалар айналымы операцияларының ұйымдастырылуы және дамуы44 бет
«Табыс - шығыс» тепе-теңдіктегі толық үлгі. Инвестициялық сұраныс және тауарлы нарықтағы бағалар теңдігі25 бет
Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке қабілеті76 бет
Азық-түлік нарықтарын мемлекеттік реттеу13 бет
Акшаның дамуы және нарықтағы маңыздылығы26 бет
Банктік карточкалардың ұғымы мен оның түрлері39 бет
Билингв орыстардың қазақша сөйлеу тіліндегі интерференция көріністері43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь