Қазіргі нарықтық экономикадағы кәсіпорынның қаржы менеджментін қолдану механизмі

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ

1 ҚАРЖЫЛЫҚ МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ МЕН
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Нарықтық экономика жағдайындағы қаржы менеджменттің мәні мен
мақсаты және міндеттері
1.2 Қаржылық менеджменттің біліктілік сипаты және оның функциялары
1.3 Қаржылық менеджменттің қызметтері

2 ҚАЗІРГІ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ КӘСІПОРЫННЫҢ
ҚАРЖЫ МЕНЕДЖМЕНТІН ҚОЛДАНУ МЕХАНИЗМІ
2.1 Қәсіпорындағы қаржы ресурстарын басқару жүйесінің қызмет ету процесі мен құрылымы ( АҚ «ОТАН» ашық жинақтаушы зейнетақы қоры мысалында
2.2 Кәсіпорынның қаржы стратегиясын жоспарлау
2.3 Қаражаттау және несиелеу

3 ТИІМДІ ҚАРАЖАТ МЕНЕДЖМЕНТІН ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Кәсіпорындардағы қаржы менеджменті
3.2 Қазақстан кәсіпорынының қаржы менеджменті
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................
1 ҚАРЖЫЛЫҚ МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ МЕН
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 ... ... ... ... ... мәні ... ... ... ... біліктілік сипаты және оның функциялары
1.3 Қаржылық менеджменттің
қызметтері.......................................................
2 ... ... ... ... ... ... МЕХАНИЗМІ
2.1 Қәсіпорындағы қаржы ресурстарын басқару жүйесінің қызмет ету ... ... ( АҚ ... ашық ... ... қоры
мысалында)..................................................................
............................................
2.2 ... ... ... ... ... ТИІМДІ ҚАРАЖАТ МЕНЕДЖМЕНТІН ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
3.1 ... ... ... ... ... емес ... ... директордың рөлін әдетте бас
бухгалтер атқарады. Қаржылық менеджменттің жұмысында басты, ол оның фирманы
басқарудағы жоғарғы буыны ... ... ... ... оған ... ... шешімдерінің қабылдану үшін қажетті сараптамалық
ақпаратты берумен байланыстылығы ... ... ... ... қаржылық мәселелерді талдауына жауап береді.
Кез-келген ірілеу компания белгілі-бір дәрежеде қаржылық рынокпен
байланысты; бұл байланыс көп ... ... ... әр ... ... ... бағалы қағаздардың эмитенті, инвестор, қарыз алушы, лендер,
алып ... ... ... ... байланысты қаржылық рыноктағы операциялар
қаржылық құралдардың көмегімен жүзеге асырылады. Осы ... ... ... көз ... бар.Соның ішінде: қаржылық ... ... ... ... және ұзақ ... ... көздейтін контрактыны
білдіреді.Осылайша, қаржылық құралдарға акцияларды, облигация, фьючерстарды
жатқызуға болады [ 11 ].
Қаржылық ... ... ... мен тәсілдер көп түрлі.
Оларды үш топқа ... ... ... ... ...... арнайы.
Бірінші топқа несиелеу, ссудалық – қарыздық операциялар , кассалық
және есептесу ... ... ... ... ... жүйесі
қаржылық санкцияларының жүйесі, трансферттік операциялар,амортизациялық
аударымдар ... ... ... салу жүйесі жатады. Мұндай тәсілдердің
жалпы логикасы олардың негізгі параметрлері, орындаудың мүмкіндігі ... ... ... ... жүйесінің шеңберінде
орталықтандырылған. Бірақ оларды қолданудың вариабельдігі жеткілікті
дәрежеде ... ... ... тәсілдерді пайдаланудың варианттары
нақты кәсіпорынның деңгейінде жиі анықталады.
Екінші топқа қаржылық ... ... ... ... ... ... ... Бұлардың көбісі табиғаты бойынша
жасалған.
Осы екі топ арасындағы аралық жағдай орталықтандырылған ... ... жеке ... ... ... ... ... тәсілдері алады Олардың көбісі өзінің таралуын енді ... ... ... ... қаржылық аренда, ... ... ... Осы тәсілдердің негізінде туынды қаржылық
құралдар жатыр.
Қаржылық басқарудың ақпараттық қамтамасыз ету ... ... ... ... кез ... мәліметтер,соның ішінде бухгалтерлік есепті,
қаржылық органдардың ... ... ... мекемелерінің
ақпаратын, тауарлық , қорлық және валюталық биржалардың ... ... ... ... болады.
Қаржыларды басқарудың техникалық қамтамасыз ету жүйесі дербес болып
табылады және оның негізгі элементі ... ... ... ... ... ... (банкаралық есептесулер өзара
есептесулер, несие карточкалар арқылы есептесулер, ... ... ЭЕМ ... ... ... бағдарламалардың
қызмет ету пакеттерін қолданусыз мүмкін ... ... ... үшін қаржылық менеджмент ... ... ... ... ... Excel типіндегі программаларымен қолдануы
мүмкін.
Қаржыларды басқарудың кез келген жүйесін қызмет етуі құқықтық ... ... ... ... ... ... Оған президенттің
заңдары, бұйрықтары, үкіметтің қаулылары министрлер мен ведомствалардың
бұрықтары мен нұсқаулары жатады [ 12 ].
1 ... ... ... МӘНІ МЕН ... ... ... экономика жағдайындағы қаржы менеджменттің мәні
мақсаты және міндеттері. Қаржылық менеджменттің эволюциясы
Бухгалтерлік есепке ... ... ... ... ... ... ғана құрылды. Қаржы теориясы бойынша жекелеген жасақтауы
екінші бүкіл дүние ... ... ... ... ... ... ... Дж. Уильямс ұсынған қаржылық активтің құнын бағалауды белгілі ... ... ... фундаметалды көзқарастың негізі болып табылады Соған
қарамастан, бұл процестің негізін қалаған Г. Марковица ... ... Бұл ... қаржылық активтердегі инвеститциялау саласында
қабылданған шешімдердің ... ... ... ғылыми инструментари
ұсынған. Ұсынған идеялар ... ... ... елеулі дәрежеде
теориялық сипатқа ие ... ол ... ... ... ... ... шәкірті Ульям Шарп математикалық ақпаратты
« анағұрлым тиімді және жеңілдетілген ... ... бір ... деген атау берілді.Шартпен берілген техника жүздеген қаржылық активтер
кіретін ірі портфельдерді тиімді басқаруға мүмкіндік берді.
Бұл ... ... одан ары ... ... ... ... капитал рыногының тиімділік концепциясын жасауына
тәуекелмен ... ... ... және ... ... жаңа ... құралдардың жасалуына арналған зерттеулерді
алады.
Соның ішінде 60-жылдарында У. Шарп, Дж. ... Дж. ... ... жүйелі тәуекелділігі мен кірістілігін білдіретін ... ( Capital Assets Pricing Model, Capm) ... ... ... Бұл үлгі ... ... ... маңызды ғылыми
жетістік ретінде қалып отыр. Соған қарамастан, ол белгілі бір ... ... ... ... Capm ... ... ... тәсілдер
жасалынды.Соның ішінде бұл арбитражды баға ... ... ... ... және ... ... ... танымалдықты арбитражды баға қалыптасу теориясы алды
(Arbitrage Pricing Theory, APT). APT концепциясы қаржы ... ... ... ... ұсынылды үлгінің негізіне кез келген акцияның
фактілігің кірістілігі екі ... ... ... ... ... ... ... кірістілік және тәуекелділік немесе белгісіздік
кірістілік.Соңғы момент ... ... ... ... ... ... ... ішкі жиынтық өнімімен ... ... ... инфляциямен,пайыздық ставкалардың
динамикасымен анықталады.
CAMP басқа екі алтернативті үлгілері – ... ... ... (Option Pricing Theory OPT) және ... ... теориясы ( State Preferens Theory SPT) белгілі бір ... ... ... ... жоқ және ... ... тұр.Соның
ішінде SPT теориясына қатысты оның теориялық ... ... ... ... ... ... рыноктың болашақ жағдайын нақты бағалаудың
анықтау қажеттілігін көздейді OPT теориясының қалыптасуының Ф.Блэк және М.
Скоулз ... ... ... ... Дж. ... ... ... және ақпараттың құнының өзара ... ... ... зерттелді. Бірақ, ақшалай болып Ю. Фамның ... Онда ... ... тиімділігінің үш нысанының бөлінуі
қарастырылады. Ол ... ... ... ... ... Бұл саладағы
жаңалықтар ұсынылған топтамалардың теориялық аспектілерін қарастырмады, ... ... ... ... ... ... екінші жартысында капитал құрылымының ... ... ... ... қарқынды зерттеулер
жүргізілді.Бұл зерттеулердің бастамасы 30- шы ... Дж. ... ... ... Д. ... ... басталды. Соған қарамастан бұл
бөлім бойынша негізгі үлес Ф. ... және Ф. ... ... ... ... ... Олардың теориясы шектеуші сипатқа ие
болатын бір қатар алғы шарттарға негізделген.Осы ... одан әрі ... осы ... ... ... ... қатар әр түрлі үлгілерді қолданылу мүмкіндігі, ... әр ... ... ... ... есептеу үшін CAMP зерттелді.
Барлық аталған жаңалықтардың ішінен екі ...... ... ... ... ірі компанияның қаржыларының басқаруларының
ғылыми мен техникасын негізін білдіреді.Олар екі маңызды ... ... ... ... ... ... қайдан алу керек, және қаржы
ресурстарды қайда салу керек? 1958 ж. ... мен ... ... ... ... кейін қаржы теориясы аясында ірі мамандар Т. Е.
Коупленд және Дж. Ф. ... ... ... жаңа ... ... ... ... микроэкономикадан жеке бағыт ретінде бөлінген бұл
жұмыс ... [ ... ... ... ... ... қаржылық
менеджменттің қолданбалы пәні қалыптасты.Ол ірі ... ... ... ... ... ... ... қарастырылды.
Бұл негізінен қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жағдайының анализі, дебиторлық
борышты басқару мен анализ) сараптамалық бөлімдерімен табиғи ... ... ... ... ... бір ... апараты
арқылы жүзеге асады.Осы жаңа пән бойынша ... ... 60 ... басында ағылшын тілді елдерде қалыптасты.Оны оқу құрал ретінде де
қолдануға болады. Қазіргі таңда қаржылық ... ... ... ... ... және ... қызметі ретінде ғана емес,сондай-ақ оқу
пәні ретінде де ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің сараптамалық апаратының дербес
бағыттағы – қаржылық менджментке синтезі толық түсінікті бола ғана ... ... ... ... ... аспектілердің күшімен қамтамасыз
етілген мұндай метамарфозалар маңызды болып табылады. Анағұрлым көрсеткіш
мысалы ретінде бухгалтерлік есептің англо-американдық ... ... ... ... ... Мәселелердің сәйкес ... ... ... және ... ... ... ... пәннің мазмұнды бөлігі әр түрлі жағдайда анықталуы мүмкін.Соның
ішінде ... ... ... ол ... ... ... қаржыларын басқару оның иелерінің мүдделеріне байланысты жүзеге
асырылады.Жоғарыда аталғандай ... ... ... ... құнның өсіру арқылы ... ... ... арқылы,
фирманың құның максимизациялау болып табылады. Бұл мақсатқа жету ... ... ... ... ... үш бағытта қабылдануы
керек:
1) инвестициялық саясат;
2) қаржы көздерін ... ... ... ... ... ... ... саясат.
Революцияға дейінгі Ресейде қаржылық менеджменттің дербес ғылым
ретіндегі ... ... ... ... ... осы ғылымның базалық
құрылымына ... екі ... ... ... ... есептесулер мен
баланстық тандау. Бұлар сол кездің ... де ... ... есептер капитализмнің пайда болуымен қалыптасты, бірақ жеке
сала ретінде 19- ғасырда ғана қалыптасты. Сол ... олар ... ... ... ... ... ... 19-ғасырда бір
қатар елдердің экономикалық өсімін коммерциялық білімнің таралу жүйесін
қолдаудың ... ... ... ішінде, Германияда сол жылдары
осы білімді тарататын 24- жоғары коммерциялық училище өмір сүрді.
Коммерциялық ғылымның ... ... әр бір ... бір ... ... әр ... алып жүру ғана емес, көбінде ... ... ... ... ... Қазіргі таңның көзқарасы
тарапынан жаңа ғылымның процедуралық жағы қиын емес, ол пайыздық есептеу
техникасын, ... ... ... ... бағам және
операциялар бойынша есептеу техникасын енгізді. ... ... ... жағы ... ... да өзекті болып отыр.
Экономикасы дамыған елдерде қаржылық анализді капитал рыногындағы
анализдің әрекетін аясын шектейтін тәсіл бар. Осы ... ... ... бұл ірі компанияның қаржыларын басқару бойынша ... ...... бір ... ... тар маман .
Сонымен қаржылық менджментке ... бұл ... ... бір қатар себептерге байланысты қалыптаса алмады. Соның ішінде
бағалы рыногының ... және ... ... ... орын алған.
Сондықтанда менеджмент неғұрлым тәуелсіз болса. Ол соғұрлым еркін
әрекет етеді.
1.2 Қаржылық ... ... ... және оның ... ... ... ... оған оның теориялық
дайындығына және ... ... ... ... ... ... бөлімнен тұрады: Білуі қажет және жасай алуы керек.
Кәсіпорынның ... ... ... білу ... менеджмент теориясын;
2) қаржының, несиенің, ақша айналымының теориясын;
3) қаржылық ... ... ... есепті;
5) экономикалық статистиканы, статистикалық есепті;
6) ... , ... ... ... ... ҚР ... ... халықаралық есеп және сыртқы экономикалық ... ... заң ... ... ... ... және ... айналымдарын.
бағалы қағаздардың шетелге айналымын;
9) ҚР ішкі қаржылық рыногындағы ... ... ... ... ... рыногында операцияларды жасаудың ережесімен
негіздерін;
11) ... ... ... ... ... анализдің әдістемесін мен әдісін;
13) іс жүргізуді және корреспонденцияны.
Келесілерді жасай білу ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті;
3) қаржылық ақпаратты білу;
4) шаруашылық субъектісінің сауда - өндірістік және әсіресе ... ... ... ... салу ... ... экономикалық тиімділігін
анализдеу мен бағалау;
6) капитал салудың нәтижелерін болжамдау, нақты шешімдерін қабылдау
мен бағалау;
7) ... ... ... ... жасау;
8) қаржылық ресурстарды пайдалану бойынша және қаржылық жоспарды
орындау ... есеп ... ... ... құру;
10) банктерге, салық қызметіне өзге де ... да ... ... ... ... ... ... дайындау;
11) қаржылық мәселелер бойынша басқару органдарымен және шаруашылық
субъектілерімен хат алысуды жүргізу;
12) қаржылық жоспардың, қаржылық ... ... ... ... негізгі қорды, активтерді, айналым
қаражатын ... ... ... ... ... Қаржылық менеджменттің қызметтері
Қаржылық жоспарлау бұл кәсіпорынның дамуын қамтамасыз ету үшін ақша
қаражаттарын шығындаудың бағыттарын ... оның ... ... болып
табылады. Қаржылық жоспарлау әр түрлі мазмұндағы және ... ... ... және ... ... жүзеге асырылады.
Осыны басшылыққа ала отырып, қаржылық жоспарларды перспективті жә-
не ағымдағы оперативті деп бөлуге болады.
Перспективті және ... ... ... ... ... – жоспар
табылады. Ол дамыған капиталистік елдерде жаңа кәсіпорын құру кезінде
жасалады. Ол үш ... бес ... ... ... жасалады, өйткені жоспарлар
одан көп жылға жарамауы мүмкін. ... тек ... ... ... Ол нақты инвестордың белгілі бір жағдайда жаңа ... ... жаңа ... ... ... ... тартудың
стратегиясын жасау үшін қажет.
Бизнес-жоспарды құру сөзсіз кәсіпорынды ішкі ... ... ... ол ... қойылуымен олардың тәжірибе жүзінде ... ... ... ... ... ... сақтауға және банкроттық ықтималдылығын төмендетуге мүмкіндік
береді. Кәсіпорынның басшылығы барлық уақытта ... ... ... ... асырылуы тиімді бағасының таңдауын жүзеге асырады, несиелік және
инвестицилық ... ... ... ... барлық қызметі рентабельді болу, кәсіпорынның жұмысының
нәтижелеріне мүдделі тұлғалардың тобын (меншік ... ... ... ... ақша ... түсімін қамтамасыз ететін
жағдайға жету қажет. Экономикалық қызметтің күтілетін ... ... ... ... ... ... орын ... [ 2 ].
Жалпы қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... ... бір ... мәні өте ұзақ ... ... Бұл мысалы, негізгі капиталдың элементтерін алу,
кадр саясаты шығарылатын өнімнің түрлерін ... ... ... ... ... Мұндай шешімдер кәсіпорынның қызметін бірнеше
жылға алға ... және ұзақ ... ... көзделу қажет. Ондағы
дәйектілік дәрежесі жоғары емес. Ұзақ мерзімді жоспарлар құрамдас ... ... ... ... табылатын шектеулі конструкцияны білдіруі
қажет.
Негізінен кәсіпорындарда қысқа мерзімді жоспарлау ... ... ... тең жоспарлы кезеңге қатысты болады. Бұл ... ... ... ... жағдайлар орын алады.Өйткені бұл ... ... ... ... ... ... ... бюджетті
айлық немесе кварталдық бюджет деп бөлуге ... ... ... ... ... ережелер
жасалынады. Бірнеше кезекте құрылған есептердің ... ... ... ... ... қатар,әр бір нақты
кәсіпорында жекелеген жоспарланған әрекеттерді үйлестіруді ... ... ... ... ... ... бағалау қажет.
Жоспарлау мақсаты әр түрлі кәсіпорында әртүрлі. Жоспарлаудың
функциясына кәсіпорынның түрі мен ... ... әр ... ... ... ... болжау секілді. Кәсіпорынның мүдделі тұлғалар
оның жұмысының нәтижелеріне аз талаптар қояды. Сонымен қатар ... ... ... ... кеде ... ... ... үшін қандай
экономикалық ресурстардың талап етілетіндігі туралы білуі қажет. ... ... ... ... жоспарлауға (несие алу акционерлік
капиталдың ұлғаюы және т.б)және инвестиция көлемін анықтауға қатысты болып
табылады.
Бюджет бақылау үшін ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қызметінің фактілік нәтижелерін тіркеу
қажет. Жоспарланған фактілік ... ... ... бюджеттік
бақылауды жүзеге асыруы мүмкін.Бұл жағдайда негізгі ... ... және осы ... ... ... ... ... кәсіпорынның барлық жағы бойынша ақпарат осылай
толықтырылады. Бюджеттік бақылау ... ... бір ... ... болуының мән – жайын анықтайды. ... ... орын ... кезде бюджеттің өзі нақты емес жағдайлардың
негізінде ... ... Екі ... да ... осы туралы ақпарат алуға
мүдделі болады.
Бюджет үйлестіру құралы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың саласындағы ... ... ... ... ... ... жекелеген шаралардың уақытша ... ... ... етілуі қажет. Оның рентабельділігі
мысалы, жеткізушінің күтілетін көлемінен, өндіріс ... ... өнім саны – ... асырудың күтілетін көлеміне байланысты.
Шығарылатын баға ... ... ... ... ететін
материалдардың көлеміне байланысты.
Бюджет міндет қою үшін негіз ретінде келесі кезеңге бюджетті ... осы ... ... басталуына дейін шешімі ... ... ... ... ... ... ... таңдауы үшін
«уақыттың жеткіліктілігінің» ықтималдылығы жүзеге асады.
Бюджет құзіретті бөлу құралы ретінде. Бюджеттің жоспарының кәсіпорын
басшылығымен ... одан арғы ... ... ... ... ... Әрине егер ол бюджетпен белгіленген шектен
шықпаса. Егер де бөлініс деңгейіндегі ... ... онда ... ... ... ... шешімдерді қабылдау процессінің
децентрализациялануына жақын болуы екі талай.
Жоспарлауды ұйымдастыру кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... орын алмайды. Осыған орай
басшылар барлық мәселелергі өздері ... ... ... Ірі
кәсіпорындарда бюджетті ( жоспарды) құру бойынша жұмыстар орталықтан тыс
болуы ... ... ... ғана ... ... ... ... үйлеседі емес пе. Сондықтанда бөліністерде болашақта қабылдануға
тиіс әрекеттерге қатысты ұсыныстар ... ... бір ... ... ... ... ... жоспарлы көрсеткіштерін есептеу кезінде өндіріс жағдайын
білу қажет. Үйлесімнің жүйесін қамтамасыз ету үшін көптеген кәсіпорындарда
бюджетті құру ... ... ... Онда ... ... ... көрсеткіштердің есебі кезінде міндеттер мен жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... бюджетті құру
бойынша жұмыстарды ұйымдастырудың екі ... ... ... төменге) әдісі бойынша және build-up (төменнен жоғарыға)
әдіс бойынша. Brek-down тәсілі бойынша бюджеттік құру ... ... ... ... қаржылық менеджменті оның міндеттерімен
мақсаттарын анықтайды. Содан кейін бұл көрсеткіштер кәсіпорын ... ... ... ... бойынша, барынша дәйектелген формада
бөлімшенің жоспарына енеді. Build-up тәсілі бойынша ... ... ... ... ... есебін жекелеген өткізу
бөлімшелері ... одан соң ... ... бөлімінің бастығы бұл
көрсеткіштерді соңына кәсіпорынның жалпы бюджетін(жоспарының) ... ... ... ... ... ... және Build-up ... қарама- қарсы тенденцияны білдіреді.
Тәжірибеде бұл екі тәсілдің біреуін қолдану тиімсіз. Бюджетті жоспарлау мен
құру ... ... ... ... ... ... асыру қажет
болатын ағымдағы процесті білдіреді [ 3].
Жоспарлау процесі кәсіпорын екі негізгі экономикалық аяда ... ... ... ... ... Бұл ... оның жұмысының пайдалылығы
мен оның қаржылық жағдайы туралы сөз болып отыр. Сондықтанда ... ... ... ... ... ішкі ... жоспарлаудың орталық элементі
болып табылады.
Айналым капиталын қажеттілікті жоспарлау. Кәсіпорында пайдалану
жоспарын ... ... Бұл ... ... фокторы болып кіріс пен шығыс
түсімінің уақытын жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... уақытынан басталып тұтынушымен өнімді
төлеуге дейін ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның даму
аясына қарай, технология өзгереді, жаңа ғимараттар, жабдықтар, компьютерлер
қажет етіледі. Негізгі капиталды ... алу ... ... дәрежеде жиі
жоғары болады.
Бұл қаржылық ... ... ... ... ... ... ... табылады. Егер кәсіпорын жаңа ... ... ол ... ... ұзақ ... ... қалыптасу
кезінде капиталға қажеттілік туралы назар аударуы қажет.
Табыс көзін ... ... ... ... сатудан түскен
табысты, оның меншік иелерінің инвестициясын, сонымен бірге займды ... ... ... ... ... ... нақты қажеттілік
туындаған уақытта әрбір қажеттілігі үшін, нағыз көздерін табудан ... ... ... қорды тек уақытынан ғана емес, сондай- ақ
төменгі баға бойынша алудан көрінеді. Бұл үшін ... ... ... ... ... акция шығару мен банктік займға ғана қарап отыру
болмайтындықтан, түрлі ... ... ... ... қор ... ... табу қажет. Соның ішінде, уақытты дұрыс таңдай білу
қажет: акция рыногы жанданғанда акция сату қажет, ... ... ... қарыз алмау керек және т.б.
Баланыстың «Кәсіпорындардың ... ... ... ... ... екі бөлімдері- «кірістерді» және «шығыстарды» теңестіруші)
бюджетке түсетін ... және ... ... ... ... табыстар мен қаражаттардың түсімі, шығыс
бөлігінде осы түсімдер есебінен жасалатын шығындар анықталады.
Қаражаттарының айналым үлкен емес шаруашылық ... ... ... ... мен шығыстардан тұратын қаржы жоспарларын жасайды,
оларды бюджеттен бөлінетін қаржы ... ... ал ... ... ... құрамына кіріктіріледі.
Есептеулер мен ақша қаражаттарының айналымдарын тіркеу( бекіту)
арнаулы қаржы жоспарында – ... ... ... асырылады. «Түсімдер»
бөлімінде өнімді (жұмыстарды, қызметтер көрсетуді) ... ... ... ... ... кредиттерінің, мерзімі өткен дебиторлық
берешектің түсімдері, ақша қаражаттарының басқадай ... ... есеп ... шотындағы қалдық қамтып көрсетіледі.«Шығыстар» бөлімінде
тауар- материалдық құндылықтарды ... ... ... ... банк ... ... кредит үшін пайыздарды төлеуге жұмсалатын
шығындар, басқадай шығыстар ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъктілерде айналымдардың көлеміне қарай
қысқа ... ... бір ... бес ... дейін) оперативтік қаржылық
жоспарлау жүзеге асырылады. Төлем күнтізбелігі есеп айырысулар мезгілдерін
нақтылау мен олардың дәйектілігі ... ... мен ... баланстарын
толықтырады.
Бизнес-жоспар – бұл кәсіпкерлік қызметтің техникалық-экономикалық
негізіне сайма сай болатын ... Ол ... ... және әлеуметтік дамуының жоспарларына қарағанда жекеше
кәспорындар қатынастарының барлық жақтарын анағұрлым толық ... ... ... немесе қызметтер көрсетудің, ерекшеліктерін, ... ... өтім ... бағалауды (рынок болжамы), маркетинг
стратегиясын,өндірістік, ұйымдық және заңдық жоспарларды, ... және ... ... ... қамтиды.
Қаржы бизнес-жоспары бірқатар кестелер мен баланстарды - өнім
өткізудің ... ... мен ... кестесін,ақшалай шығыстар мен
кірістердің балансын кіріктіреді. Кейбір ... ... ... балансын және графигін ( залалсыздыққа жетудің есеп-қисабын)
қосымша жасайды [ 4 ].
Қаржылық жоспарлау – бұл ... ... ... ... ... ... ... белгіленген мақсаттарға жетуге
бағытталған процесі.
Жоспарлау мыналардан тұрады:
1) ... ... және ... кең ... ... ... ... техника мен әдістерді қолдануды
түсінеді);
3) ... ... ... басқару қойған міндеттерге
жетудің қажеттілігін білдіреді) сипатталады.
Сонымен қатар кәсіпорын тауар өткізуді әр айға және ... Егер ... ... бөлу ... ... ... ... ретінде тауарларды уақытша қайта бөліп өткізуді пайдаланады.
Мұндайда жылдық мөлшерін шамасын 100% етіп алады да, ... ... ... ... ретінде есептейді.
Бұл жылдық жоспар өндіріс жоспарына ықпал етеді, өйткені өндіріс
процессі, әдетте, тауар ... ... ... ... ... үшін тауар
өткізу жоспарын тауар өткізу статистикасы тәсілімен ... ... ... ... кейін құндық
көрсеткіштердің есебін ... ... ... ... ... бағаға
сүйенеді.
Болжау - қаржылық менеджменттегі болжамдау объектінің қаржылық
жағдайының өзгеруін жасау. ... ... ... ... ... ... ... тікелей көздемейді.Бұл болжамдар белгілі бір
өзгерістердің көзделуін ... ... ... ... ... ... ... Жобалау өткенінің болашаққа ауысуы
негізінде жүзеге асырылады. Олардың алдын ала ... ... ... менеджменттің белгіл-бір рыноктың механизмінің ... ... ... ... ... ... ... талап
етіледі.
Қаржылық болжау – кәсіпорынның мүмкін болатын қаржы жағдайын ... көре ... ... ... көрсеткіштерін негіздеу (дәлелдеу).
Болжамдар орташа мерзімді (5-10 жыл) және ұзақ мерзімді (10 жылдан астам)
болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... бұрын
болады, қоғам дамуының белгілі бір кезеңіне арналған қаржы саясатының
тұжырымын жасайды. Қаржылық ... ...... ... ... шынайы мүмкін болатын ауқымын, оларды ... және ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің
органдарына қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен ... ... ... ... іске асырудың нысандары мен ... ... ... [ 5 ... болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет етеді:
1) экономикалық процестерді анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
үлгілерді жасау;
2) корреляциялық- регрессиялық талдау;
3) тікелей сараптамалық бағалау әдісі.
Ұйымдастыру - қаржылық ... ... ... ... тәртіптер мен жағдайларды қаржылық бағдарламаны бірігіп жүзеге ... ... ... ... мен ... ... құру басқару аппаратының құрылымын қалыптастыру, басқару
бөлімшелері арасындағы ... ... ... ... нормативтер
және әдістемелер жасау жатады.
Сонымен қатар қаржылық менеджментін ... - ... ... ... ... ... ... ақпаратының жоғары
нәтижелігін, басқару ... ... мен ... ... дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор. Көбінесе қаржыны
оперативті басқарудың нәтижесі қаржы субъектілерінің – ... ... ... мен ... ... және ... ... қаржы бөлімдерінің толып жатқан аппаратының жұмысының қалай
ұйымдастырылып отырғанына байланысты ... ... ... ... ... ... тиіс. Бұл қаржы құрылымдарының барлық
қызметкерлерінің біліктілігі мен жеке білгірлігіне жоғары талаптар қояды.
Ұйымдастыру қызметінің міндеті, еңбек әректі ... мен ... ... ету ... ... ... орны мен рөлін
белгілеу,оларды бөлімшелер мен буындарға орналастыру, бұлардың ... ... ... ... ... ... іс әрекеттерін белгілейтін құжаттар әзірлеу
арқылы жоспарда көрсетілетілген шаралар мен ... ... ... ... ... ... - ... менеджменттегі реттеу – берілген параметрлерден
ауытқу туындағанда, қаржы жүйесінің тұрақтылығы жағдайына қол ... ... ... ... әсер ... ... ... бекітілген
нормалар мен нормативтерден, жоспарлық міндеттерін, графиктерден туындаған
ауытқуларды болдырмау ... ... ... ... - бұл ... ... ... жұмыс жасауына ықпал
жасайтын (сыртқы) факторларды ... және ... ... ... параметрлерін (сандық, сапалық
көрсеткіштерін, белгілерін) сай ... ... ... ... ... жүйесінің тиімді жұмыс жасауында ықпал жасаушы
сыртқы орта факторлары:
1) ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың жаңа қажеттіліктері және олардың бұрынғы
өнімдерге қояр ... ... ... ... ... нарықтық стратегиялары;
5) сыртқы экономикалық іс- қызметтердегі мемлекет саясаты;
6) баға саясаты;
7) басқа факторлар: нарық инфрақұрылымдары мемлекеттік ... ... ... ортасы және аймақтың инфрақұрылымдары.
Фирманың сырқы орта факторлары ықпалдарын бағалау бағыттары:
1) фирманың күнделікті іс қимыл қызметінің әр ... ... ... ... ... ... іс ... қауып- қатер тигізуші
факторлар;
3) бәсекелестерінің нарықтық стратегиясын талдап, тексеріп, бағалап
отыру;
4) фирманың стратегиялық және ... ... жету ... қосымша мүмкіндік факторлары.
Қаржылық реттеу – бұл жоспарлы тапсырмалардың орындалуы үшін ... ... ... ... ... ... теріс ауытқулардың
барлық түрін алдын ... және ... ... мұның өзі резервтік
(сақтық) қорлары, жоспардан тыс қаржы ресурстары, пайдаланылмаған ... ... ... ... ... пен ... етуді білдіреді.
Ынталандыру - қаржылық менджменттегі ынталандыру – қаржылық ... ... ... ... мүдделігінің оятудан
көрінеді. Ынталандыру арқылы жұмсалған еңбектің сапасы мен ... ... және ... ... ... ... ... - қаржылық менеджменттегі үйлестіру барлық ... ... және ... жүйесі буындарының жұмыстарының
келісілгендігін білдіреді. Үйлестіру басқарудың объектісін,субъектісін,
басқару апаратын және ... ... ... ... ... ... – бұл ... және шектеушісі экономикалық және
әлеуметтік жүйелерге оларды жетілдіру және дамыту мақсатымен ... ... және ... ... ... ... тиімді жұмыс істеуіне
жетуді және мұның негізінде ... ... ... ... ... ету
жөніндегі мемлекет шараларының жиынтығы. Сөйтіп, қаржыны басқару – ... ... ... жетудің мақсаты, қаржы механизмі – бұл мақсатқа
жетудің құралы, қаржы саясаты – ... ... ... ... қорытынды нәтижесі. Бұл орайда қажетті нәтижелерге жету үшін
объектіге мақсатты ықпал жасаудың әдістері мен тәсілдері ... [ ... ... - ... кәсіпорындардың қорын жұмсап жаратудан
келесі негізгі бағыттар бар: шикізат, ... ... алу, ... ... ... беру, коммуналды қызметтерге, салықтарға төлемдер,
пайыз төлеу.
Активтердің ұлғаюы - қолма қол ақша, сатудан түскен кіріс, ... ... жер – ... ... активтер. Активтерді кез келген
ұлғайту қоры пайдалануды білдіреді.
Пассивтердің азаюы - ... ... ... берешек
жағдайынның барлығы: банктік қарыздар, жеткізушілерге төлем және ... ... ... ... азайта алады, мысалы, банк
қарыздарын қайтару.
Меншік иелеріне төлемдер. Жеке ... ... ... ... және ... ... ... барлығы меншік иелерінікі. Корпарацияларда кәсіпорын өзіне
пайдаланбайтын капитал, ... ... ... түрінде төленеді.
Ағымдағы активтерді басқару - ағымдағы активтер ретінде кәсіпорын
бір жыл ... ... ... ... ... капиталының
циклі. Ағымдағы активтер айналым капитал ... ... ... ... ... қорлар белгілі бір сатыдан өтеді. Өтімді
активтер дайын өнімге ... ... ... ... ... ... шотын құра отырып, өнім несиеге сатылады, дебитор
шоты төленеді және өтімді активтерге айнала отырып инкассацияланады.
Айналым ... ... ... ... ... ... ... кез келген қорлар, пассивтерді ... үшін ... ... ... олар ... ... ... алу үшін пайдалануы
мүмкін немесе меншік иелеріне кіріс ретінде ... ... ... ... ... бірі, материалдық техникалық ресурстарды
басқаруды жетілдіруді көрінеді. Ол ... ... ... ... ... қажетті материалдарды сатып алуды жоспарлау;
2) қатаң өндірістік жүйелерді енгізу;
3) жаңа ... ... ... ... жедел жеткізу.
Айналым капиталындағы қажеттілікті қысқартудың екінші жолы, ... үшін ... ... ... ... ... ... шоттарды бағалауда несие саясатын күшейту жолымен [ 7].
Айналым капиталының шығындарын ... ... жолы ... ... дұрыс пайдаланудан көрінеді. Фирмалар өздерінің өтімді активтерін
ұстайтын банктік шоттар пайыз ... ... ... ... ... ... ... қағаздар, депозиттік
сертификаттар, алдын ала ... ... ... уақыттың зайымның
әртүрлілігі) түрінде табыс әкеледі.
Негізгі активтерді басқару - ... ... ... бір ... ... ... ... жатады. Оларға негізгі капитал және табиғи
ресурстар жатады. Қаржыгерлердің міндеттерінің бірі ретінде қолда бар ... ... ... ... ... негізгі капиталды алуға
немесе ағымдағы активтерді ұлғайтуға, немесе пассивтерді қысқартуға немесе
меншік иелерін ... ... ... ... жаңа ... құны ... болатын шығындарды қысқартудың ... ... ... ... ... алу ... ... салымының және олардың
қайтарылуының сметасын ... ... ... Бұл ... процесс
өйткені қосымша негізгі капиталдардың плюстері әдетте бірнеше жыл өткен
кезде байқалады.
Қаржыгерлер үшін ... ... ... ... табылатын жағдай,
оларды жылжымайтын мүлікті тиімі басқарудың қажеттілігінен алаңдатпауы
қажет.
Қаржыны басқарудың екі түрі ... ... ... ... - ... болашағын, мақсатын,
бағдарламалардың қаржылай ресурстарын және басқаларды болжау;
2) қаржыны ... ... ... ... ... құру ... ... нақты міндетін шешіп отыру.
Кәсіпорындарда, бірлестіктерде дербес құрылымы болып табылатын қаржы
бөлімі жұмыс істейді. Шағын кәсіпорында қаржы ... ... ... ... қосылады. Қаржы бөлімдері ағымдағы қаржылық
жоспарлаудың жаңа ... ... ... ... қаржы
ресурстарын жүзеге асырады.
Сонымен қатар басқару кәсіпорын қызмет мақсатының бағыт- бағдарын
сипаты ... ... ... мүмкін, осыған байланысты басқару процесі ... тип ... ... - ... өндірістік және басқадай
басқару міндеттерін барлық деңгейде шешкен кезде мақсатты басқару шешуші
рөл атқарады ... ...... ... мақсаттық дербес
бөлімшелерін ұйымдастыру үшін жіктеу. Бұл принципті пайдаланған кезде
бөлімшелердің және ... ... ... ... ... қызметкер өзіне қойылған талап ... ... ... ... қабылдау мүмкіндігі ұлғаяды және жұмыста табысқа жетуді
ынталандырады. Мақсатты ... аса ірі бір ... ... мәселен
кәсіпорынды қайтадан конструкциялау және қайтадан жарақтандыру, жаңа өнімді
шығаруға көшу, жалгерлікті немесе кооперацияны енгізу т.б шараларды орындау
үшін ... типі ... ... - ... нақты тапсырманы мұқият
ойластыру, бөлімшелердің жүйелі әрекетін және бұл әрекеттердің бір бірімен
байланысын анықтау көзделеді.
Кәдімгі ... ... ... ... ... ... ... осал тұстарын анықтауға,реурстарды қайта бөлуге
мүмкіндік береді. Бағдарламалық басқару күрделі құрылыста, көп ... ... ... тыс және ... ... ... міндеттерінің күрделілігі мен сипатына байланысты кәсіпорын
менеджменті ... ... ... ... ... ... ... мақсатын, стратегиясын
және жұмыс жоспарын анықтатайды. Жоғарғы деңгейді әдетте «жалпы» ... ... ... ол ... жалпы басқаруға және максималды пайда
табуға бағытталған;
2) менеджменттің орташа деңгейі кәсіпорынның функционалды ... ... ... ол«функционалды» менеджмент деп ... ... ... және ... жаңалықтарды
енгізумен, ақпарат және нарықты басқарумен байланысты.
Менеджменттің төменгі деңгейіне ... ... ... ... ... кез ... ... жүйесіндегідей
басқарудың объектілері мен субъектілері бөлінеді. Объектілер ... ... сан ... ... бола ... ... ... асыратын
ұйымдық құрылымдар субъектілер болып табылады. Қаржы қатынастарын олардың
сфераларына сәйкес объектілердің екі ... ... ... ... қаржысы, мемлекеттік қаржысы. ... ... ... ... ... ... ... (шаруашылық жүргізуші
субъектілердің бөлшімдері), қаржы және салық органдары. ... ... ... барлық ұйымдық құрылымдардың жиынтығы қаржы аппараты деп
аталады [ 8 ].
Кәсіпорындардың қаржы қорлары мына ... ... ... ... ... ... табыс (пайда),басқалары),
банк несиелері, бағалы қағаздар шығарудан түсетін қаражаттар, мемлекеттік
кәсіпорындарда қаражаттардың бұл көздері қажет ... ... ... тыс ... ... ... ... кооперативтерде –
кооператив мүшелерінің үлестік жарналарының қаражаттары.
Жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарда өндірістік ... ... көзі ... қарамағында қалдыратын және тікелей ... ... ... ... ... - ... дамыту қоры
(қорлану қоры), өндірістік және әлеуметтік даму қоры, қаржы ... ... ... арқылы жұмсалатын таза табыс(пайда) болып табылады.
Осы мақсатқа сонымен ... банк ... ... ... үшін ұзақ ... капиталдарын қаржыландыру үшін
қысқа мерзімді кредиттер пайдаланылады
Бақылау - қаржылық менеджментегі бақылау, ... ... және ... жоспарлардың орындалуының тексеруін білдіреді.
Бақылау арқылы қаржы өзгерістер енгізіледі. Бақылау қаржылық нәтижелерге
талдау жасауды білдіреді.Талдау – ... ... ... ... ... ... пайдаланғандығын туралы объектінің қаржылық
жағдайы туралы ақпарат жинақталады, қосымша резервтер мен мүмкіндіктер
ашылады, ... ... ... ... қаржылық
бақылау – қаржылық жоспарлаудың айналым жағы болып табылады және ... ... ... қарастырылуы керек – қабылданған шешімдердің
орындалуына, қаржылық жоспардың орындалуына бақылау жасайды.
Қаржылық ...... ... ... ... ... және ... пайдаланудың негізділігін тексеруге бағытталған
айрықшалық қызмет.
Қаржылық бақылау қаржыны басқарудың функциялық элементтерінің бірі.
Ол басқарудың қаржылық жопарлау, ... ... ... ... ... ... байланысты.
Шаруашылық жүргізуші субъектілері қаржысының бақылау функциясы
кәсіпорын экономикасында маңызды рөл ... ... және ... жүргізуге болмайды. Ақшамен бақылау тек шаруашылық ... ... ғана ... ... ... оның ... ұйымдармен және қаржы –кредит мекемелерімен өзара
қарым-қатынастарында да жүзеге асырылады.
Қаржылық ... ... ... ... ... ( ... ... сомаларға
сәйкестігі және мемлекет қаражаттарының тиімділігі);
2) қаржы жүйесінің барлық ... ... ... ... ... ... мен толымдылығын тексеру;
3) есеп және есептеме қағидаларын сақталуын тексеру.
Қаржылық бақылау ... ... ... ... ... қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың ... бөлу ... ... ... және оның ... (бюджеттік бақылау),басқа
заңитұлғалардың еңбек, материал және қаржы ресурстарының қаржылық жай-күйі
және оларды тиімді пайдалану.
Бақылау типтері:
Тиімді бақылаудың ... ...... және жанжақтылық.
Бақылаудың күшейту мақсаттылық та, яғни тексеру барысында кем ... ... ... ... ақ оны жою ... ... зор маңызы бар.
Бақылаудың негізгі үш түрі бар:
1) күнделікті бақылау - күнделікті бақылау жұмыс барысында жүзгеге
асырылады. Оның ... ... ... ... ал мұны ... тікелей басшы;
Күнделікті бақылау нақты жұмысты орындаумен бір ... Оның ... ... ... нақты нәтиженің өлшемін
білуге, ойланған мақсатқа жетуге негізделеді. Күнделікті ... ... ... ... ... яғни кері ... ... қорытынды бақылау - бірінші қызметі, егер жоспарлауға қажетті
ұқсас жұмыстарды алдағы ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруға мүмкіндік береді Нақты алынған
нәтиже мен ... ... ... салыстыру арқылы басшының жоспардың
қаншалықты дәл жасалатындығын бағалауға мүмкіндік береді.
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... мативацялық көтермелеуді белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қол жеткен нәтижені дәл
әділетті бағалау қажет.
Қаржы бақылаудың жіктелуі.
Қаржы бақылауы жүргізу ... ... ... ... ... бақылау мынадай түрлері бар: ... ... ... бақылау. Мемлекеттік бақылау төрт түрге
бөлінеді:жалпы ... ... ... ... ішкі ... мемлекеттік бақылау – ведомствалық бағыныштылығымен меншік
формасына байланыссыз ... ... ... – жеке ... ... ... осы ... енетін кәсіпорын, ұйымдар, мекемелердің ... ... ... ...... ... материалдық және қаржы ... ... ... тексеру, жұмыстарының жайын басқару қосып, ... ... ... бақылау – кәсіпорындар, ұйымдар, мекемелерде нақты
бақылау жүргізіледі,мұнда бақылау қызметі күнделікті ... ... ... ... ... бұл түрі ... ... өндірістік қорларды қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... бұзылуына жойылуына жауапкершілігін
арттыруға септігін тигізеді.
Жүргізу уақытына қарай қаржы бақылауы ... ала, ... ... ... болып бөлінеді. Алдын ала қаржылық бақылау – ақшалай
қорларды жасау, бөлу және ... ... ... дейін
жүргізіледі. Бұл кезде бекітілуге және атқарылуға ... ... ... – бұл ... ... ... процесіндегі
бақылау.
Кейінгі бақылау – қаржы операциялары жасалғаннан кейін жүргізілетін
бақылау. Мысалы: бюджеттің кіріс, шығыстары атқарылғаннан ... ... ... пайдаланғаннан кейін.
Аудиторлық бақылау – тәуелсіз аудиторлық фирмамен компания, банк,
сақтық компаниясы ... ... ... ... ... ... жәй ... тексеру. Оны біліктілік комиссиясы ... ... ... туралы куәлік алған жәке тұлға да, сондай ақ
үлгідегі акционерлік қоғамды, өндірістік ... пен ... ... ... ... ... асыру үшін кез келген
ұйымдық құқықтық нысанда құрылған коммерциялық аудиторлық ұйым да ... ... ... – тексерілген компанияның қаржы жағдайы
туралы қорытынды беру.
Қорытынды заңмен белгіленген тәртіпте ресми балансқа және ... ... ... есепке қоса компания қызменің нәтижесі туралы есепке
қоса компания қызметінің нәтижесі туралы есеп ... ... ... ... ол жайында жазылған қорытынды. Бұл
шаруашылық ... ... ... ... ... ... құжаттарының бухгалтерлік есеп аудитор куаландырған құқықтық мәнге ие
ресми құжат.
Аудиторлық тексеріс нәтижелерін пайдаланушылар шаруашылық жүргізуші
субъекті қызметінің ... ... ... ... ... ... ... бақылау, тексеру, қаржы жоспарларының жобаларының, шаруашылық
қызметін есебін қарау, ... ... ... ... ... міндеттерді орындауға мүмкіндік
беретін бірнеше ... ... ... ... ...... яғни кәсіпорын, ұйым,
мекемелердің белгілі бір кезеңдегі қаржы шаруашылық қызметін толық ... ... ... ... ... ... ... нұсқауы бойынша ... ... ... ... фактілік, ішінара болып ... ... ... ... және ... тыс ... ... бөлінеді.
Құжаттық ривизия – жүргізілгенде есеп –қисапты ғана емес, әсіресе
бастапқы ... ... ... ... – тек қана ... ғана ... сонымен бірге ақша
материалды игіліктерді тексеруді білдіреді.
Толық ривизия – ... ... ... белгілі бір кезеңдегі
бүкіл жұмысын тексеруді айтады.
Ішінара ривизия – кезінде қаржы шаруашылық ... ... ... ... Мысалы: іс сапар шығындарын тексеру, жергілікті
органдардың ... ... ... ... ... ... ... игіліктерді тізімге алу. Кассадағы
ақшалай қаражаттарды тексеру. Тексерілген объектілер қызметінің есептік
көрсеткіштерін салыстыру. Бұл ... ... ... ... ... өткізу үшін бағдарлама жасалынады. Онда ривизияның
мақсаты, объектісі нгізгі ... ... ... нәтижесі
бойынша акті жасалып, оған ривизия ... ... ... ... бас ... қол ... ... қаржылық бақылаудың мынадай әдістері пайдаланады:
Тексеріс (барлық құжаттар бойынша барлық бөлімшелердің қызметін тексеру),
инспекция (кәсіпорынның қаржылық жай ... ... ... тексеру),
қадағалау (кәсіпорында қаржы-қаражаттың жай-күйімен жалпы ... ... ... ... және ... ... өтінімдерді, қаржы
–шаруашылық қызметі туралы есептерді қарау, баяндамаларды тыңдау, ... және ... ... бақылау бірнеше әдіспен жүзеге асырылады. Оларға
жатандары: тексеру, экномикалық талдау, тексеріс ривизия.
Шоттық тексеру – бұл ... ... ... салық
есеп –қисаптардың ақиқаттығын тексеру.
Тақырыптық тексеру – бұл бақылауға жататын ... ... ... жеке ... мен учаскілерін зерделеу, мысалы, жалақыдан
ұстап қалудың дұрыстығын тексеру,шығындарды өнімнің ... ... ... тексеру және т.б.
Экономикалық талдау – бұл объектінің шаруашылық- қаржы қызметіне
баға беру, қызметтің ... ... ... және осының негізінде
экономикалық жағдайда жақсартудың жолдары мен факторларын ... мен ... ... бақылау органдары шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің белгілі бір мәселелері бойынша
немесе жұмыс орнында ... ... жеке ... учаскісімен танысу
жолымен бір мәселе тақырып бойынша ... ... ... ... ... ... пен ... – бір процестің – шаруашылық
жүргізудің тиімділігін арттырудың ынталандырмаларын жасау мен іске ... екі ... ... ... ... коммерциялық (шаруашылық) есеп – кәсіпорындар мен ұйымдардың
шаруашылық-қаржы қызметін ... ... ... ... және ... ... есеп ... кәсіпорынға оның қызметі үшін, ... ... ... ... негізгі және айналым құралдары
(капиталы) тұрақты ... ... ... ... Шаруашылықты
жүргізудің әдісі ретіндегі коммерциялық есеп қағидаты шығындарды шаруашылық
қызметтен алынған ... ... және ... ... ... ... ... қағидаты кәсіпорынның қаржылық қызметі өндірістің
мақсаттарына, міндеттеріне, оларға жетудің ... ... ... мен ... ... оның ... ... арқылы алдын ала
қарастырылатынын білдіреді;
3) кәсіпорындар мен ұйымдар меншігінің барлық нысандарының ... ... ... мен меншктің түрлі ... ... жеке ... ... ... және ... заңи ... азаматтарының, халықаралық ұйымдарының нысандары дамуының ... ... ... ... қаржысын ұйымдастырудың қажетті қағидаты ... ... ... ... ... капитал,
тәуекел қоры)қаржы резервтері әр ... ... ... ... ... ... пайызбен, пайда немесе табыстан ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың жұмыс істеуі үшін неғұрлым елеулілері
мен маңыздылары мына ... ... ... ... ... ... ... тұтыну қоры, еңбек ақы төлеу қоры, валюталық, жөндеу қорлары
Жарғылық капитал мемлекет, басқа меншік иесі ... ... ... ... ... (капиталының) мөлшерін сипаттап көрсетеді
және алғашқыда, шаруашылық жүргізуші субъектілерді құрғанда өндірістік
капиталды, материалдық емес ... ... ... ... ... ... Оның қаражаттары есебінен кәсіпкерлік қызметті жүзегасыру
қажетті жағдайлар жасалады.
Кәсіпорындардың қарамағында қалатын ... ... ... мен ... да ... төлегеннен кейін кәсіпорындар мен ұйымдар
кешенді қорларды – ... қоры мен ... ... құрайды.
Тұтыну қоры мыналарды кіріктіреді:
1) бүкіл қызметкердің (өндірістік және ... ... ... ... ... ... төлемдер, соның ішінде жылдың қорытындысы бойынша
сыйақылар;
3) еңбегі үшін ... ... ... жіберілетін ақша және
натуралдық нысандарындағы қаражаттар.
Материалдық көмек:
1) ... және ... ... ... ... ... ... мен салымдары бойынша мүлікке төленетін
табыстар(дивидендер ,пайыздар).
Қорлану қоры:
1) кәсіпорынның қарамағында ... ... ... ... ... келтіруге жұмсалатын амортизациялық
аударымдар;
3) шығып қалған мүлікті өткізуден түскен табыс;
4) банктердің несиелері;
5) басқа да ... ... ... қоры ... ... ... қамтамасыз ету шығындарын
қаржыландыруға:
1) негізгі және айналым капиталдарын молықтыруға;
2) ғылыми –техникалық пргресті дамытуға, жаңа өнімдерді игеруге;
3) ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз қаржыландырудың қамтамасыз
етуде қаржы резервтерінің( резервтік капитал) маңызы зор. ... ... ... ... артпаса, кемімейді. Қаржы резервтерінің
шаруашылық жүргізуші ... ... ... қаржы ресурстарын
есебінен басқару құрылымдары, мамандардың сақтық ұйымдары( сақтандыру әдісі
арқылы) және мемлекет ... ... ... – шаруашылық- қаржы жағдайын
нашарлаған кезде пайда болған қосымша шығындарды жауып, кәсіпорындардың
қаржы жағдайын ... ... ету. Қор ... ... және ... ... жібермес бұрын оның қарамағында қалатын ... ... ... ... ұзақ ... және қысқа мерзімді
болашақ тұрғысынан талдау, өйткені оны бағалау критерилері әр ... ... ... қаржылық жағдайы, оның құралдары мен оның қалыптасу
көздерін орналастырумен сипатталады. Қаржылық жағдайды талдау, кәсіпорынның
иелігіндегі ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Кәсіпорын жұмысының қаржылық тиімділігін
бейнелейді: жеке қаражаттар мен қамтамасыз ету және ... ...... ... ... қорының жағдайы,
дебиторлық және кредиторлық ... ... және ... ... ... ... ... материалдық қамтамасыз
етілуі төлем қабілеттілік.
Кәсіпорынның тұрақты қаржы жағдайы бірнеше кезекте келесідей ... ... ... ... ... ... қор қайтарымы сонымен бірге пайда бойынша жоспардың
орындалуы. Кәсіпорын қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы, ақша
айналымының жылдамдату бойынша жедел қызмет.Сондықтан да, қаржылық жағдай
талдау қаржы-шаруашылық ... ... ... сатысында жүргізіледі.
Сонымен қатар, кәсіпорынның қаржылық қиындықтары, есеп айырысуларды дер
кезінде жүргізу үшін ... ... ... ... әсер ... ... ... ету ырғағын бұзуы мүмкін.Осыған
байланысты кәсіпорынның ... ... ... және ... басқа
тұстарына талдау жүргізу бір-бірін толықтырып тұруы қажет.
Талдаудың міндеттері болып қаржы талдауын ... ... ... ... ... ... тексеру, қаржылық қиындықтардың
себебін анықтау, қаржы ресурстарын пайдалануды ... ... ... ... айналымын жылдамдату және қаржы жағдайын
нығайту болып табылады.
Әртүрлі қызметтік бағыты мен ... ... ... ... ... ... ... байланысты кәсіпорынның қаражаты
негізгі және айналмалы болып екіге бөлінеді.
Негізгіге 100 минималды еңбекақының құнынан кем емес және ... ... ... ... ... бір ... аз болмайтын мерзімдегі
қаражаттар жатады.Негізгі құралдар бір ... ... бойы өз ... ... етеді. Олардың құны, оларды пайдаланудың барлық мерзімі
ішінде өндіріс шығынына жатқызылады. ... ... ... ... және ... өндіру мен өткізу ... ... ... ... ... ... ... шикізат және материалдармен бітпеген құрылыс, дайын
өнім оның сатылуына дейін ақша қаражаты және дебиторлы ... ... ... ... ... ... фактор ретінде оның
айналым құралдарының ... ... ... ... запастарды құру өндіріс процесінің үздіксіздігін және өнімнің
сатылуын қамтамасыз ететін авансылау үшін қажетті ақша ... ... ... ... ... олар нормаланған және нормаланбаған
болып бөлінеді.
Нормаланған айналым ... ... ... және өнімді өткізу үшін
қажетті минималды запастардың нормативтері бекітілетін айналым қаражаты
болып табылады. ... ... ... ... ... ... жатады (ақша құралдары, тиелген өнім үшін сатып
алушылар мен есеп ... ... және ... ... ... ... ... айналым қаражаты, материалдарды, құны аз
заттарды, ыдыстарды, қосалқы бөлшектерді қоса алғандағы барлығын өндіріс
саласындағы қаражаттар деп ... ... ... ... ... ... ... сферасындағы айналым құралдары өнімді
өткізудің үздіксіз процесіне, есеп айырысулардың дәл уақытында жүргізілуіне
арналған және дайын өнімнен, ... ... ақша ... ... ... тұрады. Айналым құралдарының қалыптасу көздері
өзіндік және ... ... ... ... ... ... және
оларға теңестірілген қаражаттар болашаққа ... мен ... ... жабу үшін қаражат бөлінеді және кәсіпорынның тұрақты иелігінде
болады. Зайымдық айналым ... ... ... және ... ... ... ... өндірістік тапсырмаларды артық орындаумен
байланысты уақытша қажеттілікті жабу үшін ... ... ... ... үшін мәліметтердің негізгі
көзі – есептік бухгалтерлік баланс, балансқа қосымшалар. Қаржылық қордың
және оның жеке ... ... ... ... да ... формалар
қаржы көрсеткіштеріне әсер еткен факторларды зерттеуге ... ... ... ... ... ... ... дебиторлық және
кредиторлық борыштарының қалыптасуының мерзімін көрсетеді.
Кәсіпорындардың өндірістік құрал-жабдықтар өндіріс процесінің
материалдық ... ... ... табылады. Нарықтық экономика
жағдайында өндірістік құрал жабдықтардың алғашқы қалыптасуы, олардың жұмыс
істеуі мен ... ... ... ... ... ... ... асырылады: олардың көмегімен еңбек құралдарын сатып алу, пайдалану.
2.2 Кәсіпорынның қаржы стратегиясын жоспарлау
Стратегия – ұйымның ... ... және ... ... ... ... ... жиынтығы.
Сурет 3 – Стратегиялық жоспарлау процесі
Стратегиялық жоспарлау – дегеніміз басшы қабылдаған іс-әрекеттер мен
шешімдер жиынтығы, ұйымның ... ... ... ... ... ... қажетті ресурстарды белгілеу,анықтау,алу және ... ... ... ... ... ... көпшілік жағдайда жоғарғы басшылар тұжырымдайды және
жасайды, алайда оны ... ... ... ... ... ... стратегиялық жеке бір ұйымға ғана емес, ... ... үшін ... ... ... көлемді зерттеулерден және нақты деректермен
негіделуі тиіс. Қазіргі уақытта әлемдегі бизнеспен ... ... ... ... рынок, бәсеке және басқадай факторлар туралы толып жатқан
ақпаратты ... ... әрі ... ... ... жоспар фирманың ... ... ... өзі ... ... бір жұмыскерлерді тартуына ықпал
етеді;
5) стратегиялық ... ... ұзақ ... бойы ... қоса, қажет болған жағдайда жетілдіруді және қайта бағыттауды
жүзеге асыратындай икемді болуы тиіс.
Жалпы стратегиялық ... ... ... ... ... ... бойы фирманың қызметін бағыттауға, әрі қажет болған жағдайда
өзгертуге болады [ 13 ].
Тиімді менеджмент стратегиясы - ... ... ... ... ... ауқымды мақсатты көздейді. Менеджмент сратегиялық
тұрғыда ойлай білуі тиіс. Тиімді менджментте ... ... үшін ... ... ... жаңа ... іздестіру; жаңа өнімдер ... ... ... өнім ... ... ... ... және өсімді ұлғайту; ... ... мен ... ... қызметкерлерінің түпкілікті шешімді қабылдау қабілетін дамыту
үшін таңдаулы менеджменттер, өзінің ... ұзақ ... ... ... ретінде стратегиялық мақсатқа жетуіне ықпал етеді.
Тәуекел сратегиясы - кәсіпорынның экономикасының қауырт ... ... ... өте ... ... ой тәуекелі айқын мақсат болуын,
ең қолайсыз жағдайдың болуы ... ... ... ... қиыншылықтарды
болуға тиісті салыстыра білуі ... Олар ... ... ... қашан тоқтату қажеттілігін белгілейді.
Сапа стратегиясы. Фирмадағы жұмыскерлер өз бетінше ... топ ... ... ... ... ... жоғарғы басшылар сапаны дамыту
мақсатында қызметкерлері ұсынған идеяны пайдаланады.
Біріншіден, шығарылатын өнімдер ... ... ... болуы. Жоғары
сапалы өнімдер шығаратын фирмалар шикізат, қосымша сынау құндарын кемітеді.
Екіншіден, жоғары сапалы өнімдер шығаратын ... ... адам ... тиімді пайдаланады, мұның өзі ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта менеджмент пен
жұмыскерлер фирма қандай рейтинг ... бей жай ... ... ... ... ... ... ең бағалы
жәрежесінің бірі мынадай: Жаңадан сатып алушыларды тарта білу үшін бизнес
шығынды 6 есе көп ... тек ... ғана ол ... ... ... өсіп ... ... өз сатып алушылармен әріптестері
ретінде қолайлы қарым- қатынас орнатады [ 14 ].
Кәсіпкерлік - ... – бұл ... ... белгілі уақыт
аралығында даму бағытын айқындайтын құжат.
Кәсіпкерлік – ... үш ... ... ... ... ... уақыт аралығын нақты іс қызмет нәтижелерін
бағалау құралы болып есептелінеді;
2) болашақ бизнес (кәсіп) ... ... үшін ... ... табу құралы - инвесторлардың ... ... ...... көрмей,онымен таныспайынша ақшаларын кәсіпке
(бизнеске) салмайды.
Қаржы бизнес ... ... ... мен ... - ... ... табыстар мен шығыстардың кестесін кіріктіреді.
Сурет 4 – Кәсіпкерлік- жоспар құрылымы
Қаржы жоспарын жасау кәсіпорындардағы,мекемелердің,ұйымдардағы
қаржының даму жағдайын көрсетеді. Қаржыны жоспарлаудың екі түрі ... және ... ... мерзімдік қаржы жоспары - капиталға қажеттілікті анықтау –ұзақ
мерзімдік ... ... ... ... ... өзі ... ... асыруға, оларды алу мерзімін белгілеуге және капиталдың тиімділігіне
қарай өзінде және ... ... ... ... [ 15 ... қажеттілікті анықтау айналымдылығы және ұлғайтуға жөндеуге
жетілдіруге, реконструкциялауға және тиімді етуге қажетті қаржы құралдары
туралы ... ... ... ... ... қаржыларының мөлшері мен қаржылардың жалпы сомасына
және олардың айналымына байланысты. Қажетті ... ... ... ... ... тәсілдерді пайдаланады.
Ұқсас кәсіпорындардың баланстарын салыстыру.Бұл қарапайым ... ол ... ... ... ... және де басқа
тәсілдерді ... не ... ... үшін ғана ... ... әсер ... ... факторларды талдау,
басқаша айтқанда, күнделікті пайда болатын шығындарды талдау – күнделікті
шығындар – қаржыны ... ... ... – айналым қаржысы.
Айналымдағы 100 доллар есебінде өзіндік құнды талдау және төлем
жағдайын есптеу.аталған тәсіл алдыңдағылардан ... ... ... пен ... 40 ... басқалай шығындар 30 ... ... ... ... және ... ақшасыз шығындар 10 долл
Барлығы: 80
долл
Материалдар мен шикізаттардың
қоймада тұру ... күн – 10 күні ... ... ... ... уақыты 15күн
Дайын өнімнің қоймада тұру ... ... ... ... ... 85 күн
Айналым қаржыларына қажеттілікті анықтаудың ақырғы формуласы:
Айналым қаржы- ... ... ... 100 ... ... = 10 * ... ... шығыны
, ( 1)
ә) күрделі қаржы жоспары(инвестициялық жоспары) ... ... ... ... ... қамтиды. Оны жасау үшін тиімділікті
және барлық күрделі қаржының өтелу мерзімін ... ... Ол ... және ... ... ... өтелу мерзімін талдау қажет. Ол
үшін мыналар атқарылады:
1) өндіріс шығындарын ... ... Осы ... жаңа
жабдықтардың шығындарын пайдаланудағы жабдықтардың ... ... ... талдау - мұнда жаңа ескі ... ... мен ... ... ... ... - талдау барысында жаңа жабдықтарды алуға
және пайдалануға қажетті күрделі ... ... ... қосымша
табыспен салыстырылады;
4)өтелуін анықтау - мұндай ... ... ... ... талданады.
Орташа жаңа жабдық үшін қажетті
+
уақыт күрделі қаржы
Өтелу мерзімі = ... + ... ,
( 2 ... ... ... өтімділігі ұзақ мерзімге жоспарлау - жоспарлаудың бұл
түрі кәсіпорынның біршама ұзақ ... ... ... ... ... негізіне өткізу жоспары мен басқа да ... ... ... мақсаты - өтімділікті талдау мен ... ... ... ... ... айырмашылығы, осы тектес жоспарды жасау негізгі қаржы
принциптерін ... ... ... ... мерзімдік қаржы жоспары, өтімділікті принципін сақтау басқа
жоспарланған шараларды өмірге енгізуді біршама шектеді. ... ... ... ... үшін ... мәні бар, ... ол басқа
жоспарлармен қоса өтімділікті талдауға және бақылауға ... ... ... ... ... ... құралдар туралы мәлімет береді.
Қысқа мерзімдік қаржы жоспары мынадай жоспарлардан тұрады:
1) кезектегі қаржы жоспарларынан,айналымдағы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің бейтарап ... ... ... жабдықтарды сату т.б), шығын;
3) несиелік жоспар;
4) күрделі қаржы бөлу жоспары;
5) өтімділікті ... ету ... ... ... қаржыландырудың бірқатар жалпы ережесі
басымдылыққа ие ... Олар ... ... ... ... ... ... ережесі). Қаржыны
пайдалану және алу белгіленген мерзімді ... ... ... ... ... ... төлем қабілетінің принципі. Жоспарлау төлем қабілеті кез келген
уақытта қамтамасыз етуі тиіс;
3) күрделі қаржының тиімділік принципі. Барлық ... ... ... ең арзан әдісі таңдап алынуы тиіс. Заем капиталын сол
уақытта қатыстыруға болады, егер бұл ... ... ... ... ... ... балансылану принципі. Әсіресе тәуекелді күрделі
өз қаржыны өз ... ... ... ... ... қажетіне бейімдеу принципі. Нарық коньюктурасын(болжамын)
ескерудің, әрі ұсынылған кредитке өзіңнің ... ... ... бар;
6) шектеулі тиімділік принципі. Неғұрлым көп пайда келтіретін
күрделі қаржыны талдап алу ... ... ... ... ... ... жоспарлау
кәсіпорын мақсатына бейімделетіндігін (американдықтардың түсіндіруінше
кәсіпорын философиясы), демек пайда ... ... ... ... дегеніміз салықты шегеріп тастағанда қалатын таза ... ... ... жасаған кезде кәсіпорын басшысы салық жүйесін
де, сондай-ақ салық ауырпалығын ... ... де ... ... ... жоспарлау – кәсіпорынды басқарудың
маңызды құралы. Кәсіпорын стратегиясы әдетте пайда ... ... ... ең ... ... саналады.
Пайданы жоспарлаудың алуан түрлі тәсілдер болады, соның ... кең ... ... - жұмсалған капиталдың тиімділігін есептеу үшін
айналым капитал шамасы мен жұмсалған капиталдан түскен пайда ... ... ... ... ... ... пайдаланады:
айналым қаржысы + күрделі қаржы жұмсалған капитал;
айналым қаржысы
жұмсалған капитал = ... ... ... ,
( 3 )
АҚШ-та формула кеңінен, тіпті өнімнің ... ... ... ... әр айға және ... ... = ... ... ,
( 4 ... пайда
жұмсалған капитал * айналым = ... , ( 5 )
2) ... ... ... бұл ... график жоспарлы пайданы,әрі
капитал айналымы кезінде шығын шамасының ... ... ... ... ... береді.
3) өтімділікті жабуды талдау (тиімділікті талдау варианты), өндіріс
шығындарын осы тұрғыдан қарастырылғанда кәсіпорындар ақша жұмсайтындарға
бөлінеді, әрі ... ... ... де ... ... шығындары да
жатады. Ақша жұмсауға сәйкес келетін құн қисық сызығы нүктесінің, ... ... ... ... ... сақтау үшін айналымның ең аз
шамасын көрсетеді.
4) аз ... ... ... ... ... мен ... ... өзгерісі жоспарлы пайданың мөлшерін қандай ... ... ... ... ... ... графикте әрбір айдағы
пайданың немесе зиянның шамасын тіркеуге болады.
Фирма ішіндегі ... ... ... ... ... ... кесте түрінде беріледі, мұның өзі көп жылға кезеңді қамтиды.
Кестеде мыналар көрсетілуі тиіс:
1) сату айналымы ... сату құны ... сату ... ( өз ... бәсеке өнімдері);
4) өз өнімдерінің өткізу болжамын;
5) өткен жылдары орын алған жоспарлы және нақтылы көрсеткіштердің
арасындағы ... ай ... ... ... ... және барлық ауытқу
түрлерін мұқият қарастыру мүмкіндіктері өткізудің болашақтағы ... ... ... Өткізу статистикасы өзгерістер бойынша айқындалады:
1) тауарлар және тауар топтары;
2) ... ... және ... ... сату ... 5 – ... қаржы қызметін талдау
Тауарларды тобы бойынша айыру өте қажетті,өйткені сауда бағдарламасы
көбінесе едәуір ауқымды [ 16 ... ... және ... өкілеттері бойынша айыру жекелеген
ауданда тауарлардың өткізілуіне ... ... ... ... ... ... ... және құралдардың тиімділігін
талдауға, сондай ақ сатушылардың жалақы деңгейін белгілеуге мүмкіндік
береді.
3.2 ... ... ... менеджменті
Кәсіпорындағы қаржылық менеджмент тиімділігі көп ... ... ... және ... Өзкезегінде кәсіпорындағы
қаржылық менджменттің ақпараттық ... ... ... ... және қаржы қызметін ... ... ... сәйкесті ақпараттық көрсеткіштерді мақсатты ... ... ... ... ... қаржылық менеджменттің ақпараттық
көрсеткіштерінің қалыптасу ... оның ... ... ... ... ... ... және
диверсификациялану деңгейімен,басқа да жағдайлармен байланысты. ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің
жиынтығы ақпарат көздерінің түрлері бойынша топтастырылуы мүмкін және нақты
кәсіпорынның тәжірбиелік қызметінде ... топ ... ... ... ... ... топқа елдің жалпы экономикалық дамуын білдіретін
көрсеткіштер жатады.Бұл ... ... ... ... ... саласында стратегиялық шешімдерді қабылдаған кезде ... ... ... ... болжау үшін қажет.
Бұл топқа келесі көрсеткіштер жатады:
1) мемлекеттік бюджет ... ... ... бюджет шығыстарының көлемі;
3) бюджет тапшылығының мөлшерінің көлемі;
4) ақша ... ... ... ... ... ... банктегі салымы;
7) инфляция индексі;
8) ҚР Ұлттық банкінің есептік ставкасы.
Бұл топ ... ... ... ... ... сүйенеді.
Екінші топқа кәсіпорынның салалық құрылымын ... ... ... ... ... ... ... жатады:
1) өнімге баға индексі;
2) негізгі қызмет бойынша пайдаға салық салу ... ... ... ... ... ... ... құны;
4) пайдаланылған капиталдың, соның ішінде жеке ... ... ... ... өнім ... ... ... мен бәсекелестердің қызметін сипаттайтын
көрсеткіштерді де жатқызуға болады [ 21 ].
Бұл топ көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... рейтингтер, ақпараттық қызметтер
рыногында ұсынылатын ақылы бизнес-анықтамалар кіреді.
Үшінші ... ... ... ... сипаттайтын
көрсеткіштер жатады. Бұл топтың ... ... ... ... ... ... ... және қысқа мерзімді салымдар мен
басқа операцияларды жүзеге асыру саласында басқарушылық ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер жатады.
1) биржалық және биржадан тыс қор рыногында айналатын негізгі ... ... т.б.) ... қор ... негізгі түрлерінің сұранысы мен ұсынысының
өтімді бағалары;
3) қор құралдарының негізгі түрлері бойынша мәмілелердің ... ... қор ... баға динамикасының жанама индексі;
5) коммерциялық банктердің депозиттік және несие ставкалары;
6) жекелеген валюталардың ресми бағамдары және т.б.
Төртінші топқа кәсіпорынның ... және ... есеп ... ішкі ... ... ... ... жатады.
Бұл топтың көрсеткіштер жүйесін қаржылық менеджменттің ақпараттық
базасының ... ... Осы ... ... талдау,
болжау,жоспарлау және кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдау жүргізілді.
Бұл топтың көрсеткіштерінің артықшылығы болып қалыптасуының
тұрақтылығы, ... ... ... ... ... және ... есеп беруінің сәйкесті статусымен анықталады)
табылады.
Қаржылық есепке алу көрсеткіштері оның ... ... ... және ... есеп ... бағытталады. Қаржылық есеп
берушілік ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымының
қалыптастыруға көмек беруі, кәсіпорын қаржы ресурстарының тиімді көзі ... тиіс ... мен ... ... әрекет қызметін орындауы қажет.
Қаржылық есеп берушілік – кәсіпорынның қаржы жағдайы туралы ... ... және дәл көп ... ақпараттардың көмегімен
іскер шешімдер қабылдау үшін пайдаланушыларға оңайлы және түсінікті формада
жүргізу мақсатында қаржылық ... алу ... ... ... есеп беру ... жиынтығы [ 22 ].
Кәсіпорынның қаржы есеп берушілік көрсеткіштерінің шеңбері негізінен
екі ... ... ... мүддені тікелей және жанама түрлерін
қамтиды. Бірінші топқа төмендегілер жатады:
1) кәсіпорын ... ... ... персоналы және кәсіпорын жұмысшылары.
3) кәсіпорында тікелей жұмыс істейтін тұлғалар,бірақ ... ...... ... ... және кәсіпорынның
коммерциялық серіктестіктері;
4) ... ... ... реттеу қызметін жүзеге асыратын
билік органдары.
Қаржылық есеп берушілік көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... бірақ келісім шарт ... есеп ... ... ... мүдделерін қорғауы тиіс тұлғалар. Бұл
аудиторлар, кеңесшілер, қаржы сараптамашылары, ... ... есеп ... мақсаттары. Қаржылық есеп берудің негізгі
мақсаты пайдаланушыларға қаржылық ... ... ... нәтижелері мен
қаржылық жағдайындағы өзгерістер жайлы ақпарат ұсыну болып ... ... есеп беру ... ... ... үшін пайдаланушыға
қажетті барлық ақпаратты өзіне ... ... ... есеп ... ... ... көрсетілгендерге пайдалы
ақпараттарды жинақтайды:
1) кредиттерді ұсыну жөніңдегі инвестициялық шешімдерді қабылдауға;
2) субъектінің алдағы ақшалай түсімін бағалауға(ақшалай қаражат пен
олардың ... ... мен ... ... ... ... міндеттемелерді«овердрафт» қанағаттандыру үшін арналған
–қаражатты клиенттің шоты ... ... ... 8 – ... есеп ... есеп – бұл ұжымды нақты қаржыландырудың қажет екендігін
білдіреді, яғни олардың күнделікті және күрделі шығындарын ... ... ... ... ... дербестіктерді, тиімді, ұтымды
заттай ынталандыруды, ... ... ... ... жауапкершілікті
көздейді.
Қазақстан Республикасындағы «Бухгалтерлік есеп туралы» заңға сәйкес
қаржылық есеп берушілік үш есеп беруді қамтиды:
1) бухгалтерлік баланс;
2) қаржы-шаруашылық ... ... ... есеп беру;
3)ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру.
Баланстың екі ... ... ... бөлікте активтер тізіледі,ал
екінші жағы міндеттемелер және ... ... ... ... ... ... егер де ол үш ... жауап берсе: объектінің
құндылығы бар, объект өлшенетін құн ... ... ... ... бақыланады немесе оның меншігінде болады. Активтер екі топқа
бөлінеді: ұзақ мерзімді активтер, қысқа мерзімді активтер.
Ұзақ ... ... деп - ... ... ... бір
жылдан артық мерзімде пайдалынатын активтер ұзақ мерзімді ... ... ... активтерге:
1) материалдық емес активтер;
2) негізгі құралдар;
3) ұзақ мерзімді инвестициялар;
4) ұзақ мерзімді дебиторлық қарыздар.
Ағымдағы актив деп – бір жыл ... ... ... ... ағымдағы активтер деп аталады.
Ағымдағы активтерге:
1) тауарлы-материалдық босалқылар;
2) аяқталмаған өндіріс;
3) дайын өнімдер;
4) тауарлар, ... ... ... ... ... бір жылға дейінгі дебиторлық борыштар жатады.
Пассив деп – шаруашылық қаражаттарының құралу көздерін ... ... ... ... және ... жатады.
Міндеттемелер деп – бұл өткен кезеңдердегі операциялардан туындайтын
кәсіпорынның басқа бір тұлғаның пайдасына құндық өлшемі бар, белгілі-бір іс
әрекет ... ... яғни ... ... ... ... ақша төлеу
және басқадай іс-әрекеттердің нәтижесінде ... ... ... ... іс-әрекеттен бас тарта тұруы.Яғни бұл – кәсіпорынның игілігі
болып табылмайтын, бірақ оның қарамағында, ... ... ... капиталымен теңдей құқықта пайдаланатын қаражаттар.
Міндеттемелер өтелу мерзіміне ... екі ... ... ұзақ ... ағымдағы міндеттемелер.
Ұзақ мерзімді міндеттемелер деп – бір жыл ... ... ... ... ұзақ мерзімді банк қарыздары,
кейінге қалтырылған салықтар жатады.
Ағымдағы ... деп ... ... ... уақыттан
кейінгі бір жыл ішінде міндеттемелердің төленуі ... онда ... ... деп ... ... ... банк ... қысқа мерзімдегі кредиторлық
борыштар жатады.
Меншікті капитал деп – (таза актив) ... ... ... ... капиталға: жарғылық капитал, қайтарып алынған
капитал, қосымша төленген және ... ... ... ... таза
табыс.
Пайданы және шығындар туралы есеп беру ... ... ... және ол бір жыл ... ... ... ... куә
болады Пайда және шығындар туралы есеп беру, компаниямен болашақта ... ... ала ... ... ... ... ... Әдетте
пайда және шығындар есеп беруінде екі жылға мәліметтер келтірілді,ал он
жылда бір рет ... ... есеп ... ... және ... туралы есеп беру,компанияның өндірістік
қызметінің ... ... ... ... ... ... бір ... кезеңде немесе нақты есептік жылда жүргізілген
қызметті қамтиды.Пайда және шығындар туралы есеп ... есеп ... ... өз активтерін қаншалықты табысты пайдаланғындығын
көрсетеді;басқаша айтқанда компанияны басқару ... ... ... бір жыл ішінде алынған ... ... ... және
шығындар мөлшерінде бейнеленеді.
1995ж.бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... есеп беру»жаңа формасы еңгізілді.Осылайша ... есеп ... ... ... ... ... ... қадам жасалды.Осы жаңа есепте көрсетілген ақпарат
компанияның қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... ... пайдалану саласы компанияның
қаржылық басқару мәселесін қамтиды.
Ақша құралдарының қозғалысы туралы есеп ... ... ... ... ... ... және компанияның ақша
құралы ағымдары туралы қаржылық түйінді құрайды, бұл бағалы өнімді ... ... және ... өз ақша ... ... алғандығын
көрсету үшін пайда және шығындар туралы есеп беруден де, ... ... де ... біріктіре жинайды.
Жоғарыда айтылған есеп беру мәліметтерін талдаудың 2-ші ... ... ... ... ... мерзімді міндеттемелерді ұлғайту,
сонымен бірге қосымша жабдықтарды алу ,кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... талдау және бағалау
Күшті және әлсіз жақтарын тексеру
Стратегияны бағалау
Стратегияны жүзеге асыру
Стратеги-яны ... ... ...... ... мәні
- өнімдер
- қызметтері
- офистік орыны,қондырғылары
- әкімшілік және өндірістік қызмекерлері
- кәсіпкер және оның жұмыстастары ... ... ... ... мен ... ... ақша ... мен төлемдер жоспары
- баланстық жоспар
- өзін өзі ақтау ... ... көзі және оны ... ... ... және ... ... талдау.
3.Күрделі қаржыны оның түрлеріне және бағыттарына қарай талдау.
Кәсіпорынның қаржы қызметін талдау(қаржы талдауы)
2.Кәсіпорынның қаржы ... ... және оны ... алу ... ... ... ... деңгейін
талдау
Жұмыс, қызмет
белсенділігін талдау
4.Кәсіпорынның қаржы жағдайының қорытынды бағалау.
5. ... ... ... жағдайын өсіру жолдарын
анықтау, білу
6. Мүмкіндіктерді ұтымды пайдалану және кәсіпорынның болашақ дамуын
бағалау.
Кәсіпкерлік есеп принциптері
Шаруашылық буындарының дербестігі. ... ... ... ұжым ... ... ... ... органдары
кәсіпорындардың тиімді,ұтымды жұмыс жасауына жағдай жасайды, жұмыс жасауына
жағдай жасайды,жұмыс ... ... ... ... ... ... проценттері,ең төменгі еңбек ақы көлемі т.б.
арқылы.
Өзін-өзі құрметтеу жүйесі. Кәсіпкерлік есеп кәсіпорынды орталықтан
құрметтеуді емес, керісінше (өзін-өзі) –өзінің ... ... ... ... ... ... органдары арқылы салық
мөлшерін, проценттік мөлшерді, амортизациялық мөлшер деңгейін, т. Б. Заң
заң құжаттары арқылы ... ... үшін ... ... ... анықтау құралы,
көрсеткіші деп пайданы,түсімді есептейді.
Түсімдерді бөлу тәртібі.Жеке,акционерлік,шет елдер
кәсіпорындары,кәсіпкерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... мен техникалық құралдармен қамтамасыз
ету.Кәсіпкерлік есеп өнімдерді өткізудің және қажетті өндіріс ... ... ... ... жаңа ... ... Бұл жүйе қалыптасқан өндірістік ... ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Капитал құрылымның теориясы7 бет
Басқарудың жапондық типінің базалық принциптері9 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы5 бет
Банк менеджменті және экономикалық процесстерін басқару14 бет
Банк менеджментін ұйымдастырудың мақсаты, міндеттері және принциптері15 бет
Коммерциялық банктердегі қаржы менеджменті10 бет
Коммерциялық банктердегі қаржылық менеджментті жетілдіру20 бет
Кәсіпорынды ақша ресурстарымен басқарудағы қаржы менеджментінің рөлі23 бет
Сапа менеджментінің қалыптасуы мен дамуы22 бет
Қаржы менеджменті8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь