Организмдердің орта жағдайларындағы морфологиялық – экологиялық адаптациялары

Жоспары:
І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4
ІІ. Негізгі бөлім

2.1. Организмдердің орта жағдайларындағы морфологиялық . экологиялық адаптациялары
2.1.1. Өсімдіктердің тіршілік формалары ... ... ... ... ... ... ... ..5.6
2.1.2. Жануарлардың тіршілік формалары ... ... ... ... ... ... ...7.8
2.2. Бейімделушілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.3. Организм, олардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10.12

2.4. Ч.Дарвин және оның эволюциялық теориясы
2.4.1. Ч.Дарвиннің өмірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13.14
2.4.2. Ч.Дарвиннің эволюциялық териясы ... ... ... ... ... ... ... .15.16
2.4.3.Дарвиннің өзгергіштік формалары ... ... ... ... ... ... ... ..18.19

ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20.21
Пайдаланылған әдебиеттер
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті
«Жаратылыстану және агротехникалық институты»
Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Организмге бейімделу»
Орындаған: ... ... ... Б-09-1
Қабылдаған: Абдраманова Г.
Қызылорда, 2012 ж.
Жоспары:
І.
Кіріспе.....................................................................
........................3-4
ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Организмдердің орта жағдайларындағы морфологиялық – экологиялық
адаптациялары
2.1.1. ... ... ... ... ... ... ... және оның ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...... ... Жер бетінде тіршілік алғаш рет пайда
болған кездің өзінде-ақ кейбір жеке организм ... ... ... ... ... бір ... ... ортасы ретінде пайдалану
табиғатта кеңінен таралған. Табиғатта кездесетін әрбір ... ... ... ... де ... ... ... өзіне тән ерекшеліктері бар.
Мысалы, ондай ортада денеге оңай ... ... ... мол,
температураның және химиялық заттардың құрамы ... ... кету ... ... ... ... ... орта ретіндегі қолайсыз
факторларына оттек пен ... ... ... ... және т.б. атауға болады. Организмді тіршілік ортасы ретінде
пайдаланатын организмдер тобын — эндобионттар ... ... ... Оларды тіршілік ету ерекшеліктеріне сәйкес паразиттер, симбионттар
(селбесіп тіршілік ететіндер), ... және т.б. деп ... ... ... тірі ... ... орта
жағдайында тіршілік етуге икемделуі, олардың эволюциялық даму барысында
қалыптасқан ... ... ... даму ... бойынша тарихи даму
барысында тіршілік ортасының қолайсыз жағдайларының ықпалынан организмнің
әлсіз клеткалары ... ... өніп ... табиғи сұрыпталу
нәтижесінде оларда төзімділік қасиеттері пайда ... ... ... ... ... ... ... нақтылы жағдайында тірішілік ету
тәсілін қамтамасыз ететін морфо-физиологиялық, популяциялық және басқа
ерекшеліктер ... ... ... ... ... ... ... ормандағылар өрмелеуге, су жануарлары жүзуге бейімделеді. Жан
жануарлардың қоректену тәсілінің, реңі мен пішінінің әртүрлі болуы, ... ... ... ... т.б. ... орта ... жалпы және дара болып бөлінеді. Жалпы бейімделу қоршаған
ортада тіршілік етуге икемделу, мысалы ... ... ... ... ... құстарда қанаттың пайда болуы. Дара бейімделу белгілі бір
тіршілік жағдайына ... ... ... ... тұяғының
әртүрлі пішіндері. Биологияның басты мәселесінің бірі бейімделудің тарихи
дамуының механизмі. XVIII ... ... ... ... тән
құбылыс деп танылған.
-3-
Бейімделу тіршіліктің тарихи дамуының негізгі үш ... ... ... ... және ... сұрыптау нәтижесінде қалыптасып
дамиды. Бірақ қазіргі кезде табиғи сұрыптау теориясы күрделі. Бейімделудің
көптеген құпияларын түсіндіруде қиындықтарға кездесуде. ... ... ... ... ... ... ... мен жануарлар үшін бейімделудің маңызы зор. Қоршаған
ортада ауа райының , температураның ... ... ... әртүрлі
жұқпалы вирустардың әсеріне қарамай, бейімделудің нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... дене қысымы, қанның
морфологиялық құрамы мен ... ... ... ... т.б. ... қалыпты мөлшерден ауытқымайды. Социологияда
жеке адамның не әлеуметтік ... ... жаңа ... экономикалық және
мәдени құндылықтары мен нормаларға икемделуі. Ол қоғамда пайда болған жаңа
принциптерге сай материалдық және ... ... ... ... ынтаға
тікелей байланысты. Бейімделу адамның не қоғам ... ... ... ... ... ... жаңа принцитерімен толық үйлесімділік
тапқанда жүзеге асады. ... ... ... ... тарапынан
қолдауды қажет етеді. Онсыз әлеуметтік икемделу баяу ... ... ... аккомодаттану деп аталады. Аккомодаттану бейнелеу процесіне
ұласпаса ... ... ... бей - ... ... алып ... Негізгі бөлім
2.1. Организмдердің орта жағдайларындағы морфологиялық – экологиялық
адаптациялары
2.1.1. ... ... ... ... негізгі ұғымдардың бірі тіршілік формалары
жағдайындағы ұғым ... ... ... ... ... Тіршілік формалары жағдайында ілім тұңғыш рет ботаникада пайда болды,
мұныі шығу тегі ертедегі Грецияда ... ... ... үш жыл бұрын
Теофраст, бейнесі ... ... ... бұталар, шала бұталар, шөптер
топтарына жіктеген болатын. Одан он ... ... ... сол ... ... ... ... (1583) өсімдікті классификациялады.
Алайда, морфологиялық-экологиялық типтер туралы ілім XIX ... ... ілім ... қалыптасты; А.Гумбольдт ботаникалық географияны зерттеу
өсімдіктердің негізгі физиономиялық типтерінен басталуға тиіс, ... ... ... ... (картина) құралады деген идея ұсынды.
Гумбольдт өзі бірінен физиономиясы жөнінен жаөсы ажыратылатын ... 16 ... ... одан ... 19 ... ... топтады.
Морфологиялық – экологиялық типтер жайында ілімнің дамуында Дарвиннің
эволюциялық ... ... роль ... осы ... тұрғысынан ондай
типтер өсімдіктердің ортаға бейімделу формасы ... деп ... ... жылы Е.Варминг өсімдіктердің әрбір түрінің сыртқы және ішкі құрылысы,
олардың қалыптасқан және өмір ... ... ... ... ... тиіс ... ... «тіршілік формасы» деген терминді ұсынды.
Қазіргі кезде жоғары сатылы өсімдіктердің тіршілік формасы былай
түсініледі: бұл – ... бір ... ... ... жер ... жер астындағы органдарын - жер асты ... және ... қоса ... онтогенезінде белгілі орта жағдайларында өсу
және даму нәтижесінде пайда болатын ... ... ... ... Бұл
габитус сол жердің топырақтық – климаттық ... ... ... ... көрінісі бейнесінде тарихи түрде пайда болады».
Эволюциялық ... орта ... ... бір ... ... бейнесінде табиғи сұрыптаудың нәтижесінде тарихи
түрде тіршілік формалары пайда болды.
-5-
Бұлар жеке ... ... даму ... және ... ... ... Тағы бір еске ... нәрсе, өсімдік онтогенез
процесінде өзінің тіршілік формасын өзгертеді. Мысалы, көп ... ... ... ... ... тамырлы болып, одан ... ... т.б. ... ... ... мүмкін. тіршілік
формаларының эволюциясының негізгі бағыты – ағаштардан шөпке қарай ауысуы.
Осы күрделі ... ... ... жер ... ... ... ... келе жатқан тіршілік формалары қалыптасты. Тағы
бір айта ... ... ... ... ... ... ... систематикалық топтарда конвергенциялы ұқсас тіршілік формалар
пайда болды. Осымен қатар бір ... топ ... ... ... ... ... шыққан болуға тиіс.
-6-
2.1.2. Жануарлардың тіршілік формалары
Тіршілік формасы деген ұғым жануарға да қолданылады. Бұған шегіртке
тұқымдастарды ... етіп ... ... ... ... ... құрған Г.Я.Бей-Биенко. Шегірке тұқымдастардың тіршілік
формаларын екі класқа топтауға ... 1) ... ... ... 2) ... ... ашық ... мекендеушілер,
немесе гиофилалар.
Фитофилалардың өзі хортобионттар және ... ... ... ... хортобионттар қалың шөптердің араларында мекендейді, көбіне
астық тұқымдас өсімдіктерді қорек етеді. Олардың ... ... ... , ... ... ... ... Денесі жылтыр, дөрекі өскіншіктері
жоқ, түсі жасыл немесе ... ... ... ... ... қанаттары түссіз.
Хортобионттар шалғындарда, далаларда және ... көп ... ... астық тұқымдас ... ... гөрі ... жапырақ
өсімдіктермен қоректенеді (шөп қоректі хортобионттар). Олардың ... басы тік ... осы шөп ... ... ... жақтары
жұмсақ жапырақтарды үгуге бейімделген.
Тіршілігі шөп өсімдіктерімен байланысты ... ... ... ... мен ... тіршілік етеді.
Олардың осындай тіршілік етуге бейімділігін, бұталар мен ... ... ... ... ... ... ақ көруге болады.
Тіршілік формаларының екінші класы – геофилалар, бұл класқа әдетте,
топырақ ... ... ... ... тек ... ... ғана өсімдіктердің үстіне шығады. ... ашық ... және ... өмір сүруші геофилалар
(герпетобионттар) ... ... Ашық ... ... ... ... ... денесінің тығыз бұдырлы қабығы
болады. Денесінің және ... ... реңі ... түсіне ұқсас.
Артқы қанаттары көбінесе ашық түсті, оның көзге түсетіндей жолағы болады.
Үстіңгі қанаттарының ... ... ... ашық ... ... ... ... отырған осындай насекомға таяу келіп тұрып ақ
көре алмауымыз мүмкін. байөаусызда ол аяқ астынан ... ұшып ... ... оның ... ашық ... ... өзіне еріксіз зейін аудартады.
Бірқатар жерге тез ұшып барып кенеттен қона сала тағы ... ... ... ... ... ... ... ұшқан кезінде шытырлаған
дыбыс шығарады.
-7-
Ашық геофилалардың ішінен ... және ... ... ... ... ... тас ... тасты жерлерде, көбіне
тау бөктерлерінде мекендейді. Шегіртке тұқымдастардың басқа ... ... ... ... тығыз және мәнерлі келеді. Денесі
жал тәрізді жалпақ, әдетте ұшу аппараты редуцияланған, қозғалысы өте ... ... ... ... ... ... ... беткейдің түсіне ұқсайды.
Псаммобионттар құмды массивті ... ... реңі ... ... соның жалпы түріне ұқсайды. Псаммобионттардың мекеніне
бейімделу де өзінше: олардың артқы ... ... ... ... құмнан секіріп көтеріліп кетуін жеңілдетеді.
Герпетобионттар ашық геофиллалардан өзгеше, бұлар ... ... ... ... не ... ... ... түсіп жатқан топырақтың
үстінде мекендейді. Оларды су қоймаларының жағалауларындағы ылғал құмдардан
да кездестіреміз. Әдетте бұлар алды арты ... ... ... ... ... ... көбіне сұрғылт түсті формалар.
-8-
2.2. Бейімделушілік
Бейімделушілік - бейімделмеушілік - шығармашылықтағы қол жеткізілген
нәтижелер мен ... ... ... - ... Сәйкестілік мақсаттар мен міндеттердің келісуімен, ... - ... ... ... деңгейі тәрбие мен
оқыту, өмір ... мен ... ... ... не ... тірі ... тіршілік ету ортасына
түрліше ... ... ... ... ... дайын күйінде бірден пайда болмайды,ұзақ жылдар
бойы қалыптасады.
Бүркеніш рең-жауы тез байқайтын ашық жерде тіршілік ететін ағзалардың
жауынан ... үшін ... ... ... бейімделушілік.
Сақтандырушы рең-әсіресе улы,шағатын, күйдіретін жәндіктерге
тән.Реңдері бірден көзге түсетін,есте сақталып ... өте ... ... ... ... рең жыртқыштардың қорқыту үшін жасалған
мінез-қылығымен үйлесімді әрекет жасайды.
Қызықтырушы рең-бұл рең әсіресе ... ... ... ... еткен орта жағдайына ұқсас болып, жауына байқалмайды.
Қауіп төндіруші рең-кейбір жануарлар қауіп ... ... ... ... әр түрлі пішінге келтіре алады.
Еліктеуші рең-(мимикрия;грекше «mimikos» -еліктегіш) – өсімдіктер мен
жануарлардың табиғаттың белгілі бір өлі ... және тірі ... ... ортасына түрліше бейімделуіне негізгі себепші
– сұрыпталу.
Бүркеніш рең – ашық ... ... ... ... ... үшін қажетті бейімделушілік.
Сақтандырғыш рең – улы, шағатын, күйдіретін жәндіктерге тән бүркеніш
реңнің түрі.
Қызықтырушы рең – ... ... ... бүркеніш реңнің түрі.
Қауіп төндіруші рең – жауынан қорғану үшін айбар шегіп құтылу тәсілі.
Табиғаттың өлі заттарына және тірі ... ...... ... баяу ... ... ... бейімделушілігі.
-9-
2.3. Организм, олардың жіктелуі
Организм (грек. organon және лат. organіzo – ... ... ...
белгілі ортаға өз бетімен тіршілік етуге бейімделген, тірі және тарихи
қалыптасқан ... ... ... ... ... ... өзіне тән
құрылысы мен даму ерекшелігі бар. Құрылысы мен ... ... ... ... мен аппараттары: дене (сомалық), ішкі органдар
(висцералды) және байланыстырғыш (интегралды) органдар жүйелері ... ... ... ... әр ... бірақ белгілі бір қызмет
атқаратын мүшелер (ағзалар) құрайды. Құрылысына ... ... ... ... ... ... және паренхималы түрлері болады.
Организмнің құрылым бірліктері – клеткалар, ... ... ... бір ... және көп клеткалы болып бөлінеді. Бір ... ... ... ... ... де бар. Мысалы, вольвокс,
т.б. Әрбір жеке дарабастар да өз алдына жеке организм болып ... ... ... ...... тіршілік етіп жатқан
организмдердің арқасында пайда ... ... ... мен ... ... деп белгілі бір организм (түрдің) дамуының барлық
кезендеріне қажетті табиғи орта факторлар жиынтығын айтады.
Тірі организмдер тіршілік ... ... ... ... ... деп ... Бұл ... факторлар жиынтығы деген ұғыммен
мағыналас. Оны ... ... ... "bios" — ... "topos" — ... деп
те атайды. Белгілі бір экотопта тіршілік ететін барлық тірі ... ... ... "koinos" — ... деп атайды. Белгілі бір
аумакта тіршілік ететін барлық тірі организмдер мен орта ... ... ... ... "bios" — ... "ge" — ... жалпы) деп атайды.
Су — тіршілік ортасы. Су көптеген организмдер үшін ең қолайлы орта
болып саналады. Сулы ... ... тән ... және ... қасиеттері
бар. Организмдер үшін судың ... ... ... ... ... пен ... болуы және т.б. негізгі рөл атқарады. Судың
құрамында көптеген минералдық заттар мен ... ... ... ... құрамындағы минералдық тұздардың мөлшері де түрліше ... тұщы ... бір ... 0,5 г тұз ... ... ... ... 35—40 г болады. Судың құрамында оттек мөлшері атмосферадан 20 ... және суға ... аз ... Суда ... күрт ... бәрі де ... организмдер тіршілігі үшін едәуір қолайсыздық
туғызады.
Суда ... ... ... ... тобы — ... "hydor" — су, "biontos" — тіршілік ететін) деп аталады. Олар судың
түрлі қабаттарында тіршілік етуге бейімделген. ... ... жер асты ... ... су ... ... Су ... екі түрлі тіршілік ортасын ажыратады. Оның бірі —
судың қалың қабаты (пелагиаль грекше ...... Бұл ... ететін организмдерді пелагостар деп атайды. Екіншісі — су тубі
(бенталь грекше "benthos" — ... деп ... ... ... ... ... деп ... беткі қабатында судың ағысымен қалқып жүріп тіршілік ететін ұсак
организмдерді (фитопланктондар мен зоопланктондарды) планктондар (грекше
"planktos" — қалқып ... деп ... ... ... ... түрде жүзіп жүріп тіршілік ететін
ірі организмдерді (басаяқты ұлуларды, ... және т.б.) ... "nektos" — ... ... деп атайды. Ал судың ең ... ... ... әрі микроскопиялық, әрі ұсақ организмдер
пейстондар (грекше "heustos" — ... деп ... ... ... Бұл ... тіршілік ортасы атмосфералық
ауаның көп болуымен ерекшеленеді. Сондықтан да бұл ... ... ...... ... "Air" — ауа) деп ... Бұл ... мен қысымы төмен. Ал оттек пен жарық мол. Құрлық-ауа тіршілік
ортасында температура мен ылғалдылық жыл ... ... ... ... ... орнына сәйкес күрт өзгеріп тұрады. Бұл ортада
организмдердің тіршілігі үшін температура, ылғалдылық, жер бедері, жел, жыл
маусымдарының ... ... ... рөл ... Бұл ... ... ... орта жағдайларына әсері айқын байқалады, тіпті олар
өздеріне қажетті ортаны өздері жасап алады. ... ... ... орта өте ... әрі ондағы орта жағдайлары да сан алуан ... ... ... етуге бейімделген ... ... "terra" — ... деп ... Бұл ... тіршілік
ететін организмдер денесіндегі суды үнемдеп жұмсайды, жылу ... де ... ... мол ... ... ... ... тыныс алу мүшелері пайда болған. Температураның күрт өзгеруіне
сәйкес ... ... үшін ... ... ... — тіршілік ортасы. Топырақ құрлықтың беткі қабаты. Ол ... және ... ... ... ... ұзақ ... ... тау жыныстары мен тірі организмдердің ... ... ... ... әрі ... әрі ... ... Сондықтан да топырақ
құрамында минералдық және органикалық заттардың қосылыстары болады. Топырақ
қабатын ... ... ... ... деп ... ... беткі
кабатында органикалық заттарды ыдыратушы ұсақ ... ... ... және т.б.) ... етеді.
Топырақ қабатының да тіршілік ортасы ретінде өзіне тән ерекшеліктері
бар. ... ... ... үшін ... ... және ... ... факторлар болып саналады. Топырақ тығыз, онда ... ... ... ... ғана әрі оттек аз, оның есесіне
топырақта көмірқышқыл газы көп болады. Топырақ борпылдақ (саңылаулары ... ... ... ... ... ... ... қоспасы және
су ертінділері толтырып тұрады. ... ... ... ... өте ... орта. Топырақта тіршілік ететін организмдер — педобионттар
деп аталады.
-12-
2.4. Ч.Дарвин және оның эволюциялық теориясы
2.4.1. Ч. Дарвиннің өмірі
Чарльз Роберт ... ... Charles Robert Darwin; 1809 - 1882) ... ... оның ... ... ... биологиялық
көптүрліліктің пайда болуының ... ... ... ... ... шығу тегі ... (1859) ... жарық көрді. Оның
түрлердің біртіндеп ... ... ... ... білдіретін ғылыми
тәсілі кең таралды және, сонымен ... ... ... ... әсіресе, шіркеумен.
Ч.Р.Дарвин дәрігер отбасында дүниеге келген. 1831 жылы ... ... ... 5 – ші ... экспедициясына қатысты. Экспедицияның
басты мақсаты - Оңтүстік Американың топографиялық суреттері еді. ... ... ... ... Жаңа ... ... мен Оңтүстік
Америкадан өтті. Галапагос аралдарында сол жерлердің флорасы мен фаунасының
материктікіне ұқсастығы ... ... ... Осы ... ... алатындығын дәлелдеді. Англияға қайтқаннан кейін Дарвин ... ... да үй ... ... ... Одан соң ... шығармаларын зерттеген. Дарвин сол шығармалардағы ойларды тірі
табиғатқа пайдаланды. Оның ... ... ... ... потенциалына қарамастан табиғи популяциялардың саны тұрақты
болады. Түрлердің ... ... ... ... ... түр ғана
көп ұрпақ қалдыра алады. 1858 жылы тура ... ... ... те
келді. Бұны Ч.Лейльдің жұмыстары дәлелді. Ол прогрессивті ... ... ... көрсетті. Дарвин мен Уоллес
Лондондағы Линнеевтік отырысқа ... ... Ал 1859 жылы ... ... ... - « Табиғи сұрыпталу арқылы өмірдің пайда болуы ... ... ... ... ... бар Дарвиннің екі
шығармасы бар. Олар : «Адамның шығу тегі және ... ... (1871ж) ... Адам мен ... мінез – құлықтары » (1872ж). Осы ... ... ... ... ... ... ... қолдануды
ұсынады. Дарвиннің теориясында « адам маймылдан шықты» деп тұжырымдады.
Дарвинизмнің ең басты қателігі оның ... – бұл ... ... ... ілім анағұрлым күшті әрі сол ортаға бейімделген органикалық заттар мен
ағзаларға қолдануға жарамды, өйткені күшті әлсізді ... ... ... ... ... бұл ... ... қатысты қолдануға
болмайды. Дарвинге жүгінсек, “артықшылықты раса” өмір сүру ... ... ... Оның ойынша олар еуропалық ақ адамдар да, ... мен ... бұл ... жеңіліс табуы керек. Ол тіпті бұлар
көп кешікпей құрып ... ... ... ... Мысалы Дарвин былай деп
жазады: “Тек ғасырлармен ғана өлшеуге болатын ... аз ... ... раса ... сөз жоқ ... ... ал бұдан кейін әлемдегі
жабайылардың ... ... ... бірге антропоморфты маймылдар “яғни
маймылдың адамға айналу сатысындағылар” да ... ... мен оның ... ... ... алшақтық жедел қарқынмен ұлғая
түседі, өркениетті адамдар мен жабайылар арасындағы айырмашылық мысалы
Кавказ ... мен ... ... ... алшақтайды, қазіргі кезде
ол негр немесе автралиялықтар мен гориллалар арасындағыдай сипатта”. Міне,
атағы әлемге әйгілі ... сөзі ... ... өз теориясын жасау
кезінде идеялық “серпілісті” сол кездегі зиялылар ортасында кеңінен ... ... ... Томас Мальтустың кітабынан алғандығы белгілі. Ол
жер бетіндегі адамдар саны өте көп, ... ... ... кесу ... ... ... және жұқпалы аурулар сияқты алапат апаттар халықтың
санын азайтуға қажетті механизм болып табылады, ... ... ... ... ... ... өмір ... үшін өлуі тиіс. Тек осындай
“(үздіксіз) перманентті соғыстың” нәтижесінде ғана ... өмір ... – деп ... Мальтус.
Дарвин үздіксіз шиеленісті ауқымы зор ... ... ... Бұл ... үшін күресте әрқашан күштісі және жағдайға
анағұрлым жақсы бейімделгені жеңіске жетеді, ал бұл тек ... өмір ... ... осы заң табиғаты тұрғы¬сынан өзін ақтай алады деп ... ... ... мен ... ... оның ... ... “шұбар
жыланы” — “өмір сүру үшін күрес” идеясының басты жауы болды.
-14-
2.4.2. Ч.Дарвиннің эволюциялық теориясы
1831 жылы ... ... ... сол жылы ... Генслаудың
ұсынысымен “Бигль” (“Исшіл ит”) кемесіне натуралист есебінде қабылданып жер
шарын айналу ... ... ... кемесімен 1831 жылы 27 декабрьде Девонпорттан сапарға
шығады. ... ... ... ... ... ... жасау үшін
Оңтүстік Американың шығыс және батыс жағалауларын және соған таяу аралдарды
картаға түсіру болатын. ... ... ... ... ... ... міндет- Жер шеңберіне хронометрлік өлшеулер жасау еді. ... жер ... ... шығу ... ... жылы 5 сентябрьде “Бигль” Оңтүстік Амереканың батыс жағалауынан
Галапагос архепелогына ... жол ... ... ... ... 38 галапагостік түрлерімен 30 түрі тек осы аралда ... ... да ... ... 26 ... ... 22-
сі осы аралдың эндемиктері. Бірсыпыра аралдардың өзеніне тән таспақа, ... тау ... ... кездеседі.
Галапагос аралдарынан “Бигль Австралия жағалуына жол ... ... ... ... шығады. 1836 жылы 1 апрельде Суматрадан 600 миль
қашықтықта жатқан Үнді мұхитындағы Килинг және ... ... ... Осы топ ... ... ... зейін бөледі, себебі ... ... ... құралған және ерте кезде су астындағы рифтер
түрінде болған . Дарвин осы аралдардың тіршілігін ... ... ... ... ... ... шығу тегі және дамуы жайында
тұңғыш теория құрады, ондағы рифтердің барлық ... ... ... ... ... деп қарап, оларды өзара байланыстырады.
2.Сонымен мұхит аралдарының фаунасы мен флорасының ... ... ... ... ... және ... ... мен жемістерінің таралу жолдарын зерттеу арқылы
шешілді. Органикалық табиғат ұдайы өзгеріп отырады, ... ... ... ... бірі организмдердің өздері деп ... ... ... Елена аралына жүргізген зертеулері болатын. Материктен
алшақ, Атлант мұхитының ... ... бұл ... ... мен ... ерекше сипатта. Өсімдіктердегі бұл өзгерістер ... ... ... мен насиком фаунасына көп өзгеріс енгізді. .
-15-
1859 жылы 24 ... ... ... ... ... ... ... тіршілік үшін күресте қолайлы тұқымдардың сақталып қалуы”
деген ... ... ... Еңбектерінің ішінде ерекше зейін ... «Үй ... мен ... ... ... және ... тегі
және жыныстық сұрыптау» бұлар «Түрлер тегі» мен бірге тұтас ғылыми теория
құрады.
3.Дарвин өсімдіктердің ... ... ... бейімділіктер бар
екенін дәлелдейді. Бұл фактыны эвалюциялық теория ... ... ... ... анықтауды қажет етті. Бұл жөнінде жасалынған көптеген
эксперименттердің нәтижесіне сүиеніп, Дарвин айқас тозаңданудың. биологялық
пайдасы бар ... ... ... ... ... тозаңданумен
салыстырғанда айқас тозаңданудан әлді және тұрақты ... ... бұл ... ... ... ... ... және
өздігінен тозаңданудың әсері деген арнаулы еңбегінде баяндалды.
-16-
2.4.3. Дарвиннің ... ... ... және себептері жайлы
көзқарастары.
Дарвин теориясының негізгі қағидасы – адамның мәдени түрге айналдырған
өсімдіктері мен жануарларының елеулі өзгеріске ұшырады деп тану. Мұны ... әр ... ... сүт ... мен құстардың көптеген
тұқымдарымен, сондай – ақ ... ... ... Солтүстік Африканың
шөлдерінде финис пальмасынан 38 түрше шығарылған. Полинезияның бір ғана
аралында нан ... 24 түрі және ... ... ... ... ... ... астам түрін иеленген голландиялық гүл
маманы Верхульем ешбір қатесіз бір ғана жуашығына қарап ... ... ... ажыратады екен.
Жануарлар мен өсімдіктердің өзгергіштіктері ... ... ... ... ... ... ... өзгерістердің
қандайы болса да өзгеріс туғызады, организмде мұндағы әрқилы өзгерістер әр
түрлі организмдерге түрліше әсер етеді деген қорытындыға келді.
Үй ... ... ... ... ... ... енгізетінін байқаймыз. Бұл өзгерістер кейде көмескі
түрде болады оның қандайда бір себебі бола ... да, ... ... ... ... көрініп, себебі белгісіз болып ... ... ... Дарвин өзгергіштікті екі түрге бөледі айқын ... ... ... ... ... өзгеруде белгілі жануар тұқымының немесе өсімдік сортының
особьтары ... бір ... ... ... ... ... өсуі ... мөлшеріне, оның түсі ... ... Жеке ... ... анық емес ... бір ... ... тән белгілерде болады. Өзгергіштікті адам жасамайды, адам тірі
организмдерді тек жаңа ... ... ... ... сол
кезде оларға табиғат әсер етіп өзгеріс туғызады. Организмнің өзгеруі бұл
екі фактордың өзара әрекеттесу нәтижесі ... ... яғни ... мен табиғат жағдайларының әрекеттесу нәтижесі.
2.Дарвин жабайы жануарлардың қолға үйретілуін, жабайы өсімдіктердің
қолға үйретілуін, егіле ... ... ... ... доместикация
ілімінің негізін қалады. ... мен ... ... ... ... ... ... организмнің әр түрлі оргaндары мен оргaндар
-17-
систематикасында болатын өзгерістердің өзара байланыстылығын көрсеткен өте
маңызды бірқатар ... ... ... ... өзара байланысқа
жататындар:
1.Коррелиятивтік немесе арақатынастық өзгергіштік дегеніміз –белгілі
органның өзгеруімен байланысты басқа ... ... ... ... ... бар, оны құдай жаратқан деп түсіндірген еді. ... ... ... ... ... болады, сол себепті
бір оргондағы өзгеріс екінші оргонда өзгеріс тудырады деп ... ... ... ... да және ... да ... Шалшық су құстарының көбінде ұзын мойын мен
ұзын сирақ арасында ... бар ... ... яғни ұзын ... ... да ұзын болып келеді.
2.Компенсациялық өзгергіштіктің мәнісі бір оргондардың және
олардың функцияларының дамуы басқа бір ... ... ... ... және редукциялануына себеп болады. Бұны тепе –теңдік принцпі
(копенсация) деп атап, ... Сент ... осы ... ... жазған
болатын. Компенсацияялық өзгергіштікке байланыысты екі белгілерде де кері
коррелияця болады. Мысалы бір сортқа ... ... әрі май ... көп тұқымды бола алмайды. Сиырды өте семірту мен қатар ... ... ... ... ... ... процесін зерттеу арқылы Дарвин түрлер тегінің
монофилиялық теориясын құрды, оның мәнісі - ... ... ... ірі тобы бір ... ... деп ... Үй
жануарларының тұқымдарын зерттеу, оларды қолда асырай бастағаннан бері
едәуір іріленгендерін және бұл ... ұзақ ... бойы ... ... көрсетті.
Тұқым қуалаушылық организмнің өзгергіштік қабілеті сияқты, барлық
оргаанизмдерге тән ортақ ... Бұл ата ... ... ... ... және ... ... болып табылады. Тұқым ... және ... ... ... үй ... барлық тұқымдары және мәдени
өсімдіктердің барлық ... адам ... ... ... осы ... ерекше әдіс қолдан сұрыптау әдісін қолдануының
нәтижесінде пайда болады.
Белгілердің ...... ... нәтижесі.
Қолдан сұрыптау немесе табиғи сұрыптау ... ... ... ... ... пайда болуы дивергенция делінеді.
-18-
Әр бағытта жүргізілген методикалық сұрыптау белгілердің
дивергенциясын ... ... ... ... ... мысалынан
жақсы көрінеді.
4.Жануарлар тұқымдарының ерекшеліктері қорек және ... ... ... ... ... ... ... тауық тұқымдарын шығару процесі дәлел болады. Тауықтың ... ... ата тегі ... ... ... ... ететін ареалы солтүстік Индия, Молокко, Үнді-Қытай,
Филиппин аралдары және ... ... Ол ... ... астына топырақтан және бұтақтардан ұя ... 4-13 ... ... ... ... денелі (500-1250г) түсі өте құбылмалы ормандық
құс, ... тез ... ... ... ... ... ... асыранды
тауықтар болған.
Селекцияның негізгі бес бағытына сәйкес қазіргі тауықтардың
барлық тұқымдары мен ... ... 1) ... 2) сәндік, 3) етті, 4)
жұмыртқалағыш және 5) жалпы пайдалы.
Белгілер конвергенциясы – қолдан сұрыптаудың нәтижесі. ... ... ... бір жағынан дивергенция болса, ал бір қатар
жағдайы оған қарама - ... ... ... яғни ... ( ... ... етеді. Конвергенция – қолдан
сұрыптаудың не ... ... ... ... әр түрлі
организмдерге ұқсас белгілер пайда болуы.
-19-
ІІІ. Қорытынды
Қорыта келе, бейімделу дегеніміз (лат. adapto) ... ... орта ... ... байланысты ол туралы ақпарат жинау және
оны пайдалану арқылы өз қалып-күйлерін ... ... ... параметрін,
құрылымын) өзгертуі; ағзалардың тарихи даму кезеңіндегі тіршілік ...... ... ... тән ... ... бар ... бейімделу процесі.Түз жануарларының ашық әрі қүрғақ ... ... ... бейімделуі тез жүгіруге, ... ... т.б. ... Қиыр Солтүстікке және баска да экстремалды
аймақтарға тұрақты қоныстану үшін ... ... ... ... ... бейімделуі ("әдеттенуі"). Бір ұрпақтың жеке физиологиялық
бейімделуі фенотиптік бейімделу деп ... да, бұл ... ... ... ... ... ... ал сұрыпталу барысында — эволюциялық
бейімделуге ауысады. Генотиптік және эволюциялық бейімделумен салыстырғанда
физиологиялық бейімделу толық ... ... ... ... ... бейімделу , деп аталады; ортаның ... ... ... ... Сонымен бірге жаңа әлеуметтік ортаға,
мысалы, ... ... ... ... бейімделуі — адамның әлеуметтік
бейімделуі жеке қарастырылады.
Бейімделу кез-келген әлеуметтік жүйелердің (мысалы, отбасы ... ... ... ... ... ... ету ... жауап беруі
немесе, оны «басқаруы»; тұлғаның немесе әлеуметтік ... ... ... ... ... ... осы үрдіске қатысушы субъектілердің
талаптары мен күтулері сәйкестендіріледі.
Бейімделу синдромы (Syndromum adaptaionis) - Кез-келген төтенше немесе
патологиялық тітіркендіргіштің әсерінен ... ... ... ... ... және ... ... шыңдауға бағытталған
өзгерістер жиынтығы; адаптация синдромының дамуына басты рольді ... ... үсті безі ... ...... ... Жер ... тіршілік алғаш рет пайда
болған кездің өзінде-ақ кейбір жеке организм тіршілік ... ... ... ... бір ... тіршілік ортасы ретінде пайдалану
табиғатта кеңінен таралған. Табиғатта кездесетін әрбір түрдің өзіне ... ... де ... ... ретінде өзіне тән ерекшеліктері бар.
Мысалы, ондай ортада денеге оңай ... ... ... ... және химиялық заттардың құрамы тұрақты, құрғап кету каупі
және жаулары болмайды. ... ... орта ... ... ... пен жарықтың жетіспеушілігін, тіршілік кеңістігінің
шектеулілігін және т.б. атауға болады. ... ... ... ... ... тобын — эндобионттар (грекше "endon"—ішкі) деп
атайды. Оларды тіршілік ету ... ... ... ... тіршілік ететіндер), комменсалдар және т.б. деп бөледі.
-21-
Пайдаланылған ... ... Ф.Н. ... 1973 ... ... Ұлттық энциклопедиясы, ІІ том
Алматы
3. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Педагогика Е. Арын
Павлодар: "ЭКО" ҒӨФ. 2006. - 482 б.
4. ... ... VII- ... ... ... ... ... Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша
терминологиялық сөздік.
Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл
6. Қазақ тілі терминдерінің салалық ... ... ... ... ... ...
Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002. – 456
бет.
7. Экология (оқулық) - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6
8. Сәтімбеков Р. ... ... ... ... ... ... ... 11-сыныбына арналған окулық.
Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007ж.-175-4
9. «Основной биогенетический закон» ... Ф., ... ... ... ... ... вокруг света» Дарвин Ч.
Москва, «Биомедгиз», 1952 ж.
11. «Молекулярные ... ... ... К.
Москва, 1962 ж.
12. http://kk.wikipedia.org/wiki...
13. http://www.google.kz//....

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Глоссарий5 бет
MapInfo бағдарламасындағы ГАЖ технологиясын пайдаланып дифференцияцияланған ландшафтық карталарын жасау әдістері (Алатау аумағында)30 бет
XІХ ғасыр тіл біліміндегі лингвистикалық мектептер мен бағыттар туралы6 бет
Амур жалған теңге – балығының (Abbottina rivularis) морфобиологиясы27 бет
Антропогендік стрессорлардың өсімдіктер мен жануарлардың морфологиялық құрылысына әсері7 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының марфологиялық және биалогиялық ажырату белгілері6 бет
Аударматану31 бет
Бастауыш сыныптарда оқушыларға қазақ тілінің морфологиялық жүйесін оқыту33 бет
Бастауыш сыныптарда қазақ тілінің морфологиялық жүйесін оқыту арқылы оқушылардың сауаттылығын арттыру79 бет
Бидайдың сапасын зерттеу32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь