Құқықтық сана және құқықтық мәдениет

Жоспар:

1. Құқықтық сана . қоғамдық сананың формасы. Құқықтық сананың ұғымы
2. Құқықтық сананың құрылымы
3. Құқықтық сананың түрлері
4. Құқықтық сана және құқық қолдану
5. Құқықтық сана және оның деформацияға ұшырауы
6. Құқықтық мәдениет және құқықтық тәрбие

7. Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Құқықтық сана және құқықтық мәдениет
Жоспар:
1. Құқықтық сана - қоғамдық сананың формасы. Құқықтық ... ... ... ... құрылымы
3. Құқықтық сананың түрлері
4. Құқықтық сана және құқық қолдану
5. Құқықтық сана және оның деформацияға ұшырауы
6. Құқықтық мәдениет және ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Құқықтық сана - қоғамдық сананың формасы. Құқықтық сананың ұғымы
Философияда қоғамдық — сана ... ... ... ... ... ... ... жемісі. Сонымен қатар ... ... ... ... ... оны ... үлесін қосады.
Ал, қоғамдық сана құрамдық жағынан алып ... ... ... ... ... ... ... эстетикалық, діни, этникалық
және т.б. Құқықтық сана қоғамдық сананың бір түрі, бөлігі болып ... ... ... ... құқықтық сананың өзіне ғана тән
ерекшеліктері бар:
1 . Құқықтық сана мемлекетте ... ... жүйе әділ ... ... ... ... Құқықтық реттеу барысында адамдар
құқықтың ... ... оны ... барысындағы заңсыздық пен
бассыздықтан туындайтын әрекеттер мен көріністерді ой-өріс, сана арқылы ... ... баға ... ... ... ... ... деген көзқарастары қалыптасады.
2. Құқықтық сана қоғам тапқа бөлініп, мемлекет пен құқық пайда болғанда
қалыптасады және әр түрлі мағындағы қасиеттерге ие ... ... ... ... құл ... ... саналары негізінде
құлдарды қанау, басып жаншу, баю ... ... ... болса,
керісінше, құлдардың құқықтық санасының негізгі өзегі — ... ... ... б.ғ. ... I ... ... ... б.ғ. дейінгі
I — II ғасырлардағы Қытайдағы «Сары тартқандар» және «Қызыл ... және т.б. ... ... ... ... ... сана ... сипат алады.
3. Құқықтық сана саяси мазмұнға, сипатқа ие болады. Мемлекеттегі саяси
процестер мен бағыттар әрқашанда ... ... ... ... ... өзі ... ... отырған саясатқа тәуелді. Мысалы, сталинизм
кезінде саясат тоталитарлық жүйені және жеке ... ... ... дәрежеде нығайту болса, қоғамдық құқықтық сана сол саясаттың
тікелей әсерінен халықтың құқықтық санасына ... ... ... ... ... ... сіңірді. Фашизм де сондай сана қалыптасты.
4. Құқықтық сана қоғамның қондырмасынан орын тебеді, оның құрамындағы
саяси, көркем, эстетикалық, теориялық, ... ... ... ... ... ... ... және дамиды. Бірақ, бір сананың
түрі құқықтық санаға мол әсер етуі ... ... ... ... ... не ... не регрессивтік, не конформистік, не
ниглистік және инфантильдік қасиеттер мен мінез-құлықты қабылдауы мүмкін.
Құқықтық сана дегеніміз қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... олардың қағидалары мен мәніне
әділсотқа және ... ... ... идеялар, теориялар және
сезімдердің жүйелік жиынтығы.
Құқықтық сананың экономикалық негізін жеке ... ... ... ... ... қатар құқықтық сана құқықтың өзімен, құқықтық
мекемелермен толыққанды ... ... ... Атап айтқанда,
әрекеттестік пен қарым-қатынастық бұзылған жағдайда бүкіл құқықтық реттеу
дағдарысқа ұшырауы ... ... ... ... ... өміріне мынандай
әсері бар:
1. Құқықтық сана құқық жасау процесіне белсенді ... ... ... ... ... ... қызметтегі лауазымды
тұлғалардың құқықтық саналары неғұрлым жоғары болған ... ... ... ... мен лоббизмді шектейді, жалпы ұлттық мүддені жеке
топтық, таптық, партиялық ... ... ... ... сана ... ... нормативтік-құқықтық кесімдерден
өзінің көрінісін табады.
3. Қоғамда қалыптасқан құқықтық сананың деңгейі ... ... ... рөл ... әділеттілік пен әділетсіздікке барудың
айқын барометрі. Мысалы, мемлекеттік қызметтегі лауазымды ... ... пара ... бюрократияға жол беруі ақпараттық ... ... ... ... ... ... ұшыратып, нигнлистік
көзқарас қалыптастырады.
4. Құқықтық сана құқық бұзушылықпен күресудің, оның алдын алудың
мүмкіндіктерін ... ... сана ... ... ... сайын
мемлекеттегі қоғамдық тәртіп те нығая түседі.
2. Құқықтық сананың құрылымы
Құқықтық сана мемлекет және құқық ... ... ... және ... ең ... ... болғандықтан өзіне тән құрылымға
ие. Заң әдебиетінде құқықтық сана дәстүрлі қағида бойынша екі ... ... ... және ... ... ... деп ... жоғарғы деңгейде бейнеленген құқықтық
көзқарастар, идеялар және теориялардың ғылыми ... ... ... ... идеологияның өзіне тән мынандай ерекшеліктері бар:
1. Құқықтық идеология негізінде мемлекеттің жүргізген саясатының
негізінде ... ... ие ... ... ... ... тікелей байланысты болып қалыптасады. ... ... жеке ... ... ... бір ғана ... коммунистік партияның диктатурасын орнату, ... ... жол ... ... репрессия қолдану сияқты саясаты ... ... да ... ... тапты. Соның нәтижесінде Кеңес
өкіметінің алғашқы жылдары оның жүргізген саясатының әсерінен «пролетарлық
құқықтық сана» құқықтың ... ... ... ... ... ... ... жанама болса да қоғамдық және жеке
адамның санасынан орын тебеді.
3. Құқықтық идеология ... ... ... ... ... ... реакциялық немесе діни ұстаным,
бағыттарды міндеттеуі мүмкін. Сондықтан ... ... мен ... ... құқықтық идеологияға тікелей әсерін тигізіп отырады.
Кұқықтық психология дегеніміз әлеуметтік топтардың, страттардың, жеке
адамдардық құқық пен ... ... ... сезімдерінің, хал-
ахуалдарының негізінде стихиялық түрде пайда болатын жиынтығы. Құқықтық
психология ... ... ... ... психология жеке адамдардың, ... ... ... мен ... ... ... ақпарат негізінде
қалыптасады және қоғамдағы өзгерістерге байланысты өздерінің пікірлерін
мінез-құлық ... ... ... Мысалы, нарықтық қатынастарда бағаның
күрт өсуі ... ... ... ... ... ... Немесе емтихан тапсырған студенттерден оқытушы пара алса, бұл
қылмыстық әрекет шәкірттердің құқықтық психологиясына кері ... ... ... ... ... заңдылықтың даму қағидасы бойынша
құқықтық идеологияға жанасу бағытын көздейді. Себебі ... ... ... ... ... әсер етеді.
3. Құқықтық психология әр адамның санасының ажырамас бөлігі, тыныс-
тіршілігінің көрінісі болса, ... ... ... ... ... ... сананың түрлері
Құқықтық сана субъектілері бойынша бірнеше түрлерге бөлінеді:
1. Дербес Құқықтық сана — жеке адамның ішкі ... ... және оның ... ... ... мен қатынастары.
2. Топтық (корпоративтік) құқықтық сана — қоғамдық ... ... ... мен ... байланысты қалыптасқан сана. Бұл
сана негізінде адамдардың мамандықтарына ... ... ... ... бір партияның мүшелері, қозғалыстар және т.б. ұжым
біріктірген адамдардың топтары.
3. Қоғамдық ... сана — ... бір ... ... ... қоғамда
бастапқылық дәрежеде бүкіл социум мүшелері мойындаған ... ... ... сана өз ... ... ... ... етуі
мүмкін. Сонымен қатар адамдардың сана ... ... ... мен ... ... әбден мүмкін. Қоғамдық ... ... ... көп ... ... ... ... байланысты.
4. Жасөспірімдердің құқықтық санасы — жас ерекшеліктеріне, кәмелетке
толмағандығына байланысты, өзіндік ерекшеліктері бар ... Бұл ... ... ... ... кезеңіндегі ерекшеліктерден
туындайды. Құқықтық тәрбие барысында осы ... ... ... ... ... ... — жоғарғы білім алу барысында
қалыптасатын сана. Бұл сананың өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... іргетасы қаланады,
азаматтық ұстаным және патриотизм рухы қалыптасады.
ә) Саяси процестерге тартылып, сана болмысы шыңдалады. Бұл ... ірі ... ... ... ... алу ... іс жүзіне
асырылады.
б) Құқықтық сана білім алу сапасының төмен деңгейіне, сауатсыздығына
байланысты ... ... ... ... қалып қоюы мүмкін. Бұл сана
формасын ұялаған субъектілер Американың социологі Р.Парлатовтың айтуынша
мазасыз, ... өзін ғана ... ... ... қасиет мінездерімен сипатталады.
6. Отбасылық құқықтық сана — негізінде отбасы, ошақ қасында ... ... және бір ... дәстүрлік салт-санасымен
қалыптасады. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ... «Әке ... оқ ... көрген тон пішер», «Әкеге қарап ұл өседі, шешеге қарап қыз ... ... ... ... ... ... әділдікті данадан
үйрен» және т.б.
7. Әйелдердің құқықтық ... - әйел заты ... ... ... ... қалыптасатын сана нормасы. Оның
өзіне тән ерекшеліктері бар, психологиялық әдебиеттерде көп жазылған.
Сонымен қатар құқықтық сана ... ... ... ... кәсіби және доктриналдық (ғылыми) болып саналады.
Эмпирикалық сана адамға сырттан қабылдаған ... ... ... ... шалдықпай бағаланады. Сондықтан көп
жағдайда бұл сана формасы дұрыс қорытынды жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... әбден мүмкін. Мысалы, сот отырысының
залында отырған адамдар судьяның шығарған үкіміне наразылықтарын білдіреді.
Ал, шынына ... үкім ... және ... Юриспруденциядан мүлдем
бейхабар адам ... ... ... ... ... ... әділетсіз деп бағалады.
Кәсіби сана — арнайы білімі бар заңгерлердің немесе арнайы дайындықтан
өткен мамандардың кәсіби қызметтеріне байланысты құқыққа деген ... ... сана ... ... ... ... ... сана — юриспруденция саласында ғылыми ... заң ... ... тұжырымдама ұсынған құнды еңбектер жазған
заңгерлердің санасы. Доктриналдық сана құқықтық сананың ең биік шыңы ... ... ... баға ... ... ... ... негізін қалыптастырады, тәжірибеден озық болады. ... ...... сананың ең негізгі мақсаты.
4. Құқықтық сана және құқық қолдану
Құқықтық сана құқық қолданумен тікелей ... және ара ... ... ... ... ... ... лауазымды тұлға құқықтық
сана деңгейін пайдалана отырып өз ... ... ... ... ... ... үкімдер, бұйрықтар шығарады. Бірақ, құқықтық
сананың ... ... ... ... ... ... жарияланған. Сонымен қатар құқық салаларында көрсетілген
қағидалар құқықтық сананың негізгі ... ... ... ... ... ... іс ... кодексінің 16-бабы: «Судья
істе бар дәлелдемелерді олардың ... ... ... және ... ... өзінің ішкі сенімі бойынша бағалайды, бұл орайда ол заң
мен ар-ұятты басшылыққа алады». Бұл норма судьяны істі «жан-жақты», «толық»
қарауға ... тұр және заң ... ... ... ішкі ... бағалауға, бұл күрделі жағдайда тек «Заң мен ... ... ... тұр. ... ... ... да, яғни әділ шешім қабылдау
үшін судья заңға бағынып, ... ... ... ... ... Ал, әділеттілік әрқашан жоғары, кәсіби ... ... ... ... етеді.
Сонымен катар құқықтық сана құқықтың өзіне де тікелей әсер етеді. Оның
мұндай ... ... әсер ... көріністерден байқалады:
1. Құқықтық сана құқық ... ... ... қамтамасыз
етеді. Құқықтық сана неғұрлым жоғары болған сайын, соғұрлым ... ... ... ... азаматтардың құқықтары міндеттерімен тікелей байланысты.
Құқықтар мен бостандықтарды бір-бірінен еш уақытта бөліп қарауға болмайды.
Құқықтық сана ... ... ... ... бұлжытпай
орындауды талап етеді. Мысалы, Қазақстан Республикасының әрбір азаматы
Конституцияны ... ... ... ... және ... қорғауға
міндетті. Сондықтан барлық жағынан алып қарағанда құқықтық сана ... ... ... ... ... ... сана құқық нормаларының мәнін, мазмұнын түсінуге мүмкіндік
береді. Құқық қолданатын ... ... сана ... ... ... нормасының мәнін ұғынады, содан кейін ғана оның мазмұнын
түсіндіру, қолдану құқына ие ... ... ... ... ... ... жасалған қылмысты дәлелдемелер арқылы анықтап, Қылмыстык кодекстің
нормасын қолданады. Бұл күрделі және асқан ... ... ... ... құқықтық сананың іс бойынша жиналған дәлелдемелерді
бағалаудағы рөл өте зор. Сондықтан Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... ... норманы бекітеді: «Судья, ... ... ... қаралған дәлелдемелердің жиынтығына
негізделген өздерінің ішкі ... ... ... бұл орайда заң мен ар-
ожданды басшылыққа алады».
4. Құқықтық сана құқық жасау, қабылдау қажеттілігін анықтайтын, талап
ететін негізгі ... ... ... ... Себебі, қоғамның
дамуы барысында нормативтік-құқықтық кесімдер ескіреді қоғамдық реттеуге
дәрменсіздік танытады. Даму — ... ... Жаңа заң ... ... ... ... ... туындайды. Осы кезеңде құқықтық сананың рөлі
өте зор болады. Сана идея ... оның ... ... ... ... қатынастарды құқық нормасында бекітеді. Бұл үзіліссіз дами беретін
үрдіс, қозғалыс.
5. Құқықтық сана және оның ... ... ... тіке жол ... ... ада. ... индивидтердің
саналары әр түрлі, дара сипаттарға ие болғандықтан қоғамдық қатынастар да
қайшылықтар мен қақтығыстарға толы. ... ... жүйе ... ... бір ... келтіріп, тиімді реттеу мақсатын көздейді. Бірақ,
ондай нәтижеге жету мақсаты ... бола ... Оның ... бірі ... сананың деформацияға ұшырауы болып табылады.
Оның мынандай түрлері ... ... ... ... сөзі — nihil- еш ... емес) — қоғамда
қабылданған, мойындалған құқықтық құндылықтарды, қағидалар мен ... ... ... сенімсіздік таныту арқылы биліктің
заңсыздығымен бассыздығына көз жұмып ... ... ... ... ... ... ... болып саналады. Саяси-құқықтық ой-
пікірдің тарихында нигилизм ... ... ... ... ... ... ... Батыс ... ... ... ... ... әлі де баршылық.
Мысалы, Ресейде славянофилдер орыс халқына ... ... ... ... деп ... Бұл ... ірі өкілдерінің бірі И.С.Аксаков: «Батысқа
қараңдаршы. Халықтары ... ниет ... ... ... ... ... сенді, республикаларды жасап тастады,
конституцияларды құрды және рақымшылдықсызға ұрынды, әр ... ... ... ... ... ірі ... бірі ... мемлекеттің
болуына, оның басқару, билік жүргізу ... ... ... ... ... ... ... Белгілі ғалым С.Ф.Ударцевтың
тұжырымдары бойынша: «Бакунинше мемлекет — зорлықшыл, ... ол ... ... ... ... Осы ... ол ... мемлекет
теориясына жат. Оған ... ... ... ... ... ... ... орыстың ұлы жазушысы, ойшылы Л.Н.Толстойда да жиі
кездеседі. Мысалы, ол өзінің ... ... ... пен мемлекетке
сенімсіздікпен қараған, жоққа шығаруды көп пайдаланған. «Студентке құқық
туралы хат» деген ... ... ... алдаушы» деп бағаласа, заң
ғылымын саяси экономиядан да асқан өтірікші деген пікір білдірген.
Құқықтық нигилизмнің ең ... ... бірі ... үш ... ... және ... кең ... жаюы болып табылады.
Соттың шығарған әділетсіз ... ... бір ... ... адамды бір жыл
мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаласа, түйені түгімен жұтқан ... ... ... ... ... коррупция (қызметке пара беру арқылы
орналасу және т.б.) халықтың заңдылыққа деген сенімсіздігін арттыра түседі,
Құқықтың ... ... ... ... ... халықтың дауыс
беруден саналы түрде бас тартуы да құқықтық нигилизмнің көрінісі.
2. Құқықтық инфантилизм — латын сөзі — ......... ... ... жетіспегендігінен қалыптасып,
жеке адамның өз сезімі бойынша құқық туралы білетін ... ... ... ... ... бұрмалануы. Мұндай сана индивидтті жалған жолға
бұрып, оның мінез-құлқында көптеген түсінбеушіліктерді туғызуы мүмкін. Адам
білмейтін нәрсені ... деп, ... ... ... ... ... — құқықтың қоғамдық қатынастарды реттеудегі рөл
мен мүмкіндіктерін асырып бағалау. Негізінде сананың ... ... ... ... ... туындауы. «Жақсы заңдардың»
мүмкіндігінің мол екендігіне үлкен үміт арту. Заңның ... өте ... адам ... одан да пәрменді. Сондықтан қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... ... салу мүмкін емес. Тиімді реттеу
үшін әлеуметтік тәжірибе мен ... ... ... ... ... ... қажет. Құқық қоғамдық қатынастардың арнайы бір сатыдағы
қажеттілігі.
4. Құқықтық демагогия — ... ... ... жалған мәліметтер тарату
мен өтірік уәде беру арқылы халықты, әлеуметтік топтарды қоғамдағы ... өз ... жету үшін ... көрсету және насихаттау.
Мысалы, халықты жалған ақпарат арқылы сайлауда дауыс бермеуге, сот үкімін
«әділетсіз» деп ... ... ... және т.б. ... ... ... баспасөз, мегафон құқы арқылы іс жүзіне асады.
6. Құқықтық мәдениет және құқықтық тәрбие
Құқықтық сана құқықтық мәдениетпен тығыз байланысты. ... ... ... ... ажырамас бөлігі ретінде бірге дамып отырады.
Кейбір ғалымдардың мәліметтері ... ... ... ... ... анықтамасы бар. Ал құқықтық мәдениеттің анықтамасы заң
әдебиетінде әр түрлі мағанада беріліп жүр.
Құқықтық мәдениет ... ... ... ... ... ... ... халықтың құқықты ... ... ... оны ... ... ... ... сана
деңгейі өлшемінің жиынтығы. Құқықтық мәдениет негізінде ... ... ... ... ... ... сіңіріп, құқыққа сәйкес мінез-құлықты
қалыптастыру;
2. Құлықтылық (моральдық) және діни ... ... ... ... Бұл ... жалпы адамзат қабылдаған, тәрбиелік мәні зор
құндылықтарды бұлжытпай орындау. ... ... ... жаманшылық
жасама, үлкенді сыйла).
3. Дәстүрлі ... ... ... тәрбиелену. Қазақтың дәстүрлі
тәрбиесі ғасырлар бойы әдепсіз қылықтарға ... ... ... және оларды бұлжытпай орындауды жас ... ... ... міндеттеген. Сол нормалар мен талаптарды орындау барлық жағдайда
құқықтық мәдениетті қалыптастырған. ... ... ... әлсізге күш
көрсетпе, әкенді ренжітпе, бейітке қарап түзге отырма, ... ... ... ... ... ... үйге ... өтірік күәлік берме, пышак
кезеңбе, күш көрсетпе, ... ... ... ... баспа, құранды
баспа, қызға қол жұмсама, тентек болма, үлкенге орын бер, ұрлық қылма ... ... ... осындай тыйым салатын нормалар қазақ халқының дәстүрлі
құқықтық мәдениетін жоғары деңгейде қалыптастырды. Бірақ, отарлық ... ... жүйе ... ... құндылықтарын жоққа
шығарады, әдет-ғұрып, салт-дәстүрді «ескінің қалдығы» деген айдармен ... ... ... ... ... ... ... кепілі, құқыққа сәйкес мінез-құлықты қалыптастырудың іргетасы.
1. Құқықтық мәдениет индивидтердің құқықтық белсенділігін арттырады.
Біріншіден, адамдарды азаматтардың ... мен ... ... ... ... жауапкершілікті күшейтіп, заң талаптарын
бұлжытпай орындауды талап етеді.
2. Құқықтық мәдениет құқықтық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлі этикалық тетіктерді
пайдалана отырып, субъектілердің ... ... ... құқықтық
саналарын қалыптастыру. Құқықтық тәрбие мынандай шараларды қамтиды:
а) Субъектілердің құқықтары мен ... ... білу ... ... қорғаулары.
ә) Заңсыздық пен бассыздыққа, адам құқықтарын аяққа таптауға жол бермеу
және күресу.
б) Құқық бұзушылықтың ... түрі ... ... ... ... ... құқықтық шеңбер аясында ат салысу.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Е.А. Лукашева. ... ... ... М., ... В.А. Шегорцов. Социология правосознания. М., 1981.
3. Е.К. Нурпеисов. Психология правомерного поведения. Алма-Ата, 1984.
4. Социалистическое право, сознание и ... ... ... ... ... М.Т.Баймаханова.
5. И.Е. Фарбер. Правосознание как форма общественного сознания. М., 1963.
6. Р.С.Байниязов. ... ... ... ... 2000, № ... Р.С. ... ... и российский правовой менталитет.
//Правоведение, 2000, № 2.
8. Е.В. Аграновская. ... ... и ... прав ... ... И.А. ... ... правовой культуры. //Правоведение, 1998.
№ 3. Известие вузов.
10. О.Р. Тулина. Исторические корни и ... ... ... ... ... ... дис.На соиск. Ученой степени канд.
юридических наук. Уфа, ... ... О ... признаках понятия правосознания.
//Проблемы совершенствования системы воздействия на ... ... ... Караганда, 2002.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саяси мәдениет және саяси сана6 бет
Тілдік санадағы мәдениет ұғымы64 бет
Құқықтық сана және мәдениет8 бет
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет туралы28 бет
В.фон Гумбольдтың және Ф.де Соссюрдің лингвистикалық еңбектерінің маңызы жайлы4 бет
Ислам және өркениет5 бет
Мәдениет дегеніміз не?5 бет
Қазақтың дәстүрлі мәдениеті7 бет
Құқықтық сана, жалпы түсінігі24 бет
Ұлттық суретшілердің рухани әлемі26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь