Суфизмнің діни философиясы

ЖОСПАР
І Кіріспе
1. Суфизм . түсінігі мен қысқаша тарихы.

ІІ Негізгі бөлімі
1. Суфизмнің діни философиясы
2. Қожа Ахмет Иассауидің діни ілімі
3. Қазіргі кездегі Қазақстандағы сопылық

ІІІ Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
        
        ҚР Білім және Ғылым министрлігі Л.Н.Гумилев атындағы
Еуразия ұлттық университеті
Реферат
Тақырыбы:Суфизм немесе сопылық
Орындаған: Бижанов Асылжан
Тексерген: Дәрібай Мұратбек
Астана 2012
ЖОСПАР
І ... ...... мен ... ... ... бөлімі
1. Суфизмнің діни философиясы
2. Қожа Ахмет Иассауидің діни ілімі
3. Қазіргі кездегі Қазақстандағы сопылық
ІІІ Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Суфизм немесе сопылық – бұл ... және ... ... ... ... оның жан ... түрліше күйлерінің
көрінісі болып табылатын исламдағы ...... ... ретінде, - деп жазады Рукайя Мақсұд, - суфизм исламда тамыр жайған
пайдасыз доктринаға жауап ... ... ... ... ол қашанда
Пайғамбарға ұқсап, өздерін өмірлік ... ... ... ... ... ... діни өмірінде негізгі рөл атқарды. ... ... ... бұл ... ... ... оны исламнан
бөлектеуге болмайды, өйткені оның негізінде ... ... ... ету ... «жүректің ... ... ... ... ... аса ... ... санайды, ал ол
кезде діни өмірдің эмоционалдық және ішкі түйсік ... ... өзін ... азаптау, өзін – өзі кінәлау әрекеттеріне толы) сенбейтіндер оны
(суфизмді) ... ... ... ... ... да қай
мұсылманның ... ... ... ... байланысты. Сопылықтың
құндылығын ұққан және түйсінгендер оны исламның жүрегі немесе жаны десе, ... ... ... пен ... ... ... жүйелі
орындауғы негіздеген және қандай да бір ... ... ... оған күдікпен қарайды». ... ... шығу тегі ... ... әртүрлі түсіндіріледі: біреулер ол
«жүн» дегенді білдіреді дейді, өйткені дәруіш сопылар жүн ... ... ... ... ... киіп жүретін болған, ал оның өзі сопылықтың
айрықша белгісі саналатын. ... ... sophia – ... ... ... үшіншілері «суфи» сөзі арабтың «тазалық»
деген мағына беретін «сафа» сөзінен немесе «сафва» - «таңдаулы ... ... ... деп ... ... «саф», яғни таза, мінсіз деген
сөзден шығуы да мүмкін. Қалай ... сопы ... ... сөзі термин
ретінде Құран мен хадисте ... ... ... ... ... тақуалықпен, түні бойы көз жасын төгіп, Жаратқанға
жалбарынумен, қанағатпен жəне сабырмен ... ... ... ... ... ... өнеге етіп алған ... ... ... ... өткінші қызығынан бас тартып, өз өмірлерін мəңгілік мұрат ... ... ... ... жолы өзге ... ... ... ... ... ... мен хадистен бастау алды ... ... бар. ... ... ... ... ... хазіреті
Əбубəкір (р.а.) мен хазіреті Əли (р.а.) арқылы хазіреті пайғамбарымызға (с.
ғ. у.) барып тіреледі. Оның ... ... ... ... ... ... ... тəсбих, шүкір, мухаббатуллаһ, ихлас жəне зікір ... ... ... ... ... ... дініндегі бұл бағыттың
атауының шығу тегі ғана жұмбақ болып отырған жоқ, ... ... ... ... бойы адам ... барлығы үшін де құпиялардың ... ... ... айтып жүргендей, сопылық ілімі исламға жат
құбылыс емес. Сопылық, яғни ... ... ... ... грек ... ... əсерінен туған немесе сырттан келген дүние ... ол ... ... туындаған рухани құндылық. Сондықтан, сопылық сөзі гректің
«софос» ... ... ... ... деген сөзінен шыққандығы белгілі. Уақыт
өте келе ... ... ... қалауына ерік бермей, нəпсіні
тежеу; фəни дүниенің рахатын тəрк ету; харам мен күдікті нəрселерге, ... ... ... мубах жəне халал нəрселерге де аса сақтықпен қарап,
тақуа өмір кешу ... ... ... ... ... ... тасаууф
кітаптарында «сопы», дəлірек айтқанда «суфи» сөзінің «асхаб ... ... ... ... ... ... жайлы да айтылады. Бұл жерде
қолданылып отырған «суффа» сөзі араб ... ... ... ... Бұл ... шығу ... ... Пайғамбарымыз Мұхаммед-Мұстафа
(с.ғ.у.) Мəдина шаһарында салдырған мешіттің бір бұрышына құрма ағаштарынан
көлеңкелік баспана жасатқан еді, ... сол ... ... ... ... деп ... кетті. Суффа сахабалары отбасылары мен ... жоқ ... һəм ... сахабалар болатын. «Суффада» күнелтіп,
пенделік əрекеттерден бойларын аулақ ұстап, күйбең тірлікке көңіл аудармай,
бар өмірлерін ғибадат жасауға жəне ... ... ... ... ... арнаған олар дін негіздерінің кейінгі ұрпақтарға дұрыс
жеткізілуіне өздерінің ... ... ... ... ... сопы сөзін суффа сахабаларына байланыстырып қарау да мағыналық
жағынан ... ... ... ... ... ... VIII ғасырдан бастау алады, алайда
оның қайнар көзі болған аскеттік ... ... бір ... ... болған
– ды. VIII ғасырда және ХІ ғасырдың басында олар аскеттік – мистикалық ... ... Оның ... ... ... жинаушылардан
шыққандар, ел кезіп жүретін жыршылар мен ... ... ... ... және ... сонымен қатар христиан жұртышылығының
исламды қабылдаған бөлігі құрайды. Суфизмнің ... ... ... ... да
көптеген көзқарастар бар. Соның бірі Роберт Грейвс қазіргі заманғы сопы
Идрис Шахтың ... ... ... ... ... шығу тегі ешқашан анықталмаған және жылы, айы –
күні ... ... ... ... болып табылады. Олардың
өздерінің ойлау қабілеттерінің, ойлау салттарының ... ... ... ... ... ... үлкен қызығушылық білдіре
қоймайды», - деп ... ... діни ... ... ... құпиясы да, біздің ойымызша,
оның осы көпқырлылығында ... ... ... ... әркім өз жолымен
барады, ал оны табу оңай шаруа емес». Маңызды ... ... ... ... ол, пайда бола бастаған ең ерте шақтарда – ... ... бұл ... ...... мен халықтардың саяси
өміріне араласатын жаппай ұйымдарды құру ... ... ... ... деп ... қашан да есте ұстау қажет. Ілімнің ... ... ... зияткер исламдық Жаңғырудың ірі зиялылары –
ғалымдар мен ақындар үшін ... ... ... ... ... бұл ілімнің
Құдайға жеткізетін кез - келген, ... тек ... ... ... ... ... Сахаба жəне табиəин кезеңінде Құран ілімі, хадис ілімі
жəне фикһ ілімі сиқты ... ... ... ... жүйеленіп
жатқанда, исламның ішкі, рухани мазмұнына тереңірек үңілген тақуалар да
Құран мен хадиске жəне ... ... ... ... тасаууф ілімнің
негізін қалаған еді. Иман ... ... ... ... ... ... сопылар жаратылыстың таңғажайып сырлары мен Құранның ішкі
мəнін жəне адамның болмысын ұғынуға талпыныс жасады. Осылайша, жүрек ... ... ... рухани өмірі кемелдене түсті. Қасаңдыққа бой
алдырмай, шынайы ықыласпен жасалған бұл талпыныс кезінде сопылар ... ... ... пен ... жəне ... ... ... отырды.
Сондықтан, сопылық жолдың көрнекті өкілдерінің бірі Жүнейд Бағдади былай
дейді: «Сопылық ілімі Құран мен сүннеттен бастау ... ... ... Құран мен хадис ... ... пір ... ... ... ... діни философиясы
Ислам дінінің көптеген елдерге ... ... ... ... ... ... Суфистік мистика басқа діни ... оның ... ... діни ... ... оның ... ... айрықша, өздерінің функциялық қызметтері бар. Суфистер әдеттегі ...... ... ... ... ... байланысты
ғибадаттық жұмыстар атқарады. Олардың көбі діни – ... ... ... сол ... ... көбі ... ... түсіп, әр түрлі
символикалық әдістерді қолданады, сол жолда өзіндік «әлемге» түсіп, ... ... ... адам «өзіндік естен кетіп, әрбір заттарға ортақ
ақиқаттығын ... ... ... мақсатын біліп суфизм ілімінің басқа
ілімдерге ... ... ... ... ... - не нәрсені де ... ... және ... ... ... ... Исламның қайнарынан бастау алатын рухани құндылық,
Ислам дінінің дүниетанымдық, ахлақтық – этикалық, ... ... ... адамның өзін-өзі тануы мен ... ... ... беретін ілім, діни қозғалыс, Құран-хадисті ең жоғары
дәрежеде тәпсірлеу. Сопылықты уағыздайтын тәлім - тасаууф. Ол ... ...... ... терең түсіндіретін, рухани,
ішкі дүниенің талаптарына жауап беретін ... ... ... танылған.
Суфизм ұсынған концепция гуманистік идеялармен белгіленіп, ой бостандығын
және де осы ой иесі ... оның ... ... паш ... ... ... ... яғни табиəин кезеңінде ... ... яғни зуһд ... деп ... Ал, ... ... ... əрі негізгі
ұғымдарының бірі зуһд – Алла Тағаладан басқа барлық нəрседен (ма сиуа Алла)
бас тарту ... ... ... ... зуһд ... ... ... тəрк ету емес, ол Хақ Тағаланың үйі – ... таза ... ... ... ... етіп алып, сол үшін өмір сүру. ... ... ...... қолдан шығарып, тəрк ету ... ... ... ... ... ... ... жүрек –иманның
тұрағы, ұлы Жаратушыға деген сүйіспеншіліктің мекені болып ... ... ... ... дененің патшасы болып табылатын жүрек немесе
көкірек көзі иманмен оянып, мағрифатпен қанаттанып, махаббатпен шабыттанып,
шегара танымай, заттың ішкі ... ... ... ... түсініп, ғайыпқа
құлаш ұрады. Зуһд, сонымен қатар Алла Тағаланың берген сыйы мен ... ету, ... ... ... азға қанағат қылып, сабырлы болу.
Мақам, мансап, атақ, дəрежеге көңіл аудармай, одан ... болу да зуһд ... ... ... ... ... ашуланып, қорланбау
да сопылықтың уағызы.
Сопылық ілімнің негізгі қағидаларының бірі зікір салу болып ... ... ... – Алла ... еске алу, Оны ... үнемі ойлау,
Одан ғафыл қалмау деген ұғым білдіреді. Зікірдің ...... ... ... Құранның бір аты – Зікір. Намаз да зікірдің бір түрі болып
табылады. Сонымен ... ... ... уақыты болғанымен, зікір уақыт пен
мекен талғамайды. Өйткені, Құран Кəрімде тақуалар ... ... ... отырып, тіпті жамбастап жатып та зікір етеді, яғни еске алады” деп
айтылады. ... ...... ... ... ... көз ... көңілге тоқу арқылы Алла Тағаланың əсем аттары
мен сипаттарының сəулесін оқи білу; Алланы əрдайым еске ала ... ... ... ... жəне ұжданның түкпірінен келген қалтқысыз сезім мен
Оған құлай беріліп, сүю.
Сопылардың Аллаһ тағалаға жақындаудың негізгі ... алып ...... ... барлық ұсақ – түйектерімен ... ... ... ... ... - жол) – ... ... Кәлима
кілті: «Лә - иллаһа ил- лаһу Мухаммадун расулиллаһ».
Ұстанатын тәртіп заңы:
1. Иман ... ... оқу. 3. ... 4. ... беру.
5. Қажылық.
6. ... ... ... қатынас жасау, сөйлесу. 7. ... ... ... ... ... 9. ... дін ислам жөнінде насихат айту
(Әмір Мағруп). 10. ... іс - ... ... ... ...... айтқанда, сопылық жолына (тарик) түсу, (Шындықты
мистикалық тану ... ... ... мақам - жолы) – періштелер ... оның ... ... ... ... ... ... ... қол беру – мүрит болу. ... пен ... яғни ... Иенің рақымынан үміттеніп, жазасынан қорқу.
4. Тәннің ұятты
жерлерін ... 5. ... ... 6. ... - ... тиылу.
7. Пір қызметінде ... ...... ... ... ... ара – ... ажырата білуді
үйрену. 10. ... ... ... ... ... - жолы) – Аллаһ Тағала ... ... дін, ... ... ... ... ... отырып, Аллаһты тануды мұрат
тұтады. Мағрифат – яғни пендауи өмірден безіп, дәруіш бола ... адам ... өзі ... ... ... ... – білу.
Ұстанатын тәртіп – заңы:
1. Пәнилік болу, яғни өлмей ... ... ... ... қабыл-дап, мойындау. 3. ... ... ... 4. ... ... таза
талаптанбақтық. 5. ... ... ... ... және тарихат жолымен бірдей амал
жасау. 7. ... мал – ... қол ... ... ... ... 8. ... ... ... Болмыс тылсымы туралы мақам – жолды игеру. ... ... ... ... ... - ... – адамдар өмір сүретін ғалам. Бұл жол – сопылық
ілімнің шыңы. Шариғат, тарихат, мағрифат жолдарының амалдарын жүзеге ... ... ... және ... тану – оның ... мақсаты. Ақиқат -
яғни Ақиқат, ... бәрі ... адам ... бірігіп кеткендей,
«Аллаһқа сіңіп кеткен» («фана фи - ... ...... ... ... ... ... ... ... ... ... пен ... тәртіп – заңын білу. ... ... ...... білу. ... ... ... ... ету. ... ... көңіл сырын жаймау, сыр ... ... ... азар бермеу, айыпты бетке баспау. ... ... ара – ... ... ... 9. Асқа ... қол ... 10. ... іске ... ... ... ... Сопылықтың төрт сатысы- ның қайсы сол
жолдағы адам- дар үшін міндетті?
Бұл жөнінде Ә.Нысанбаев ... ... – адам ... ілім. Иә, қоғамды жетілдіру үшін алдымен адамның өзі
жетілу қажет деп есептейді сопылар. «Кемел нисан», яғни кемел адам ... ... ... ... әлемдік ақыл-оймен бірігуің үшін төрт
сатыдан өтуің қажет. Біріншісі – жұрттың ... ... ... ... Яғни
Жаратушының өз сөзі – Құранда айтылатын парызыңды орында, ... ... ... ... ... ... – әрбір мұсылманға ортақ діни қағидалар. Шариғат талаптарын орындау
әрбір мұсылман адамға, өзін мұсылманмын деп санаған жанға міндет. ... ... ... аса қажетті іс. Себебі, шариғат тәртіптері адамның өз еркін
меңгеруде, тән тазалығын ... ... ... ... Бұл ... ... алғашқы күресі. Осы сатыда нәпсі мүлдем тыйылмайды, ... оған ...... ... ... ... ... құпия құбылыстар арқылы
тани білу. Бұл жол адамның Аллаға жетуде өз бойындағы күнә – кінәраттар ... ... ... ... бұл ... түскен жанды сопы (жолаушы)
деп те атайды. Бұл жол өте ұзақ болғандықтан, оның ... ... ... бар, оны ... деп атайды. Ал енді осы мақамның әр ... ... саты – ... ... дидарласу, адамзатты жаратқан әлемдік
рухпен, яғни абсолют ақыл - оймен бірігу. Бұл дәрежеге жеткен адам ... ... - ... рухымен де еркін дидар-ласып, ғаламның барша
сырына қаныға алады».
Төртінші саты – хақиқат (яғни ақиқат) жолы. Бұл енді азан ... ... ... ... ... нәтижесінде адамның дүние сырын тани
бастауы.
Сопылық мақамдары, оның ... ... ... ... ... ... ... мақамдарға бөлінеді. Олардың өзара айырмашылы- ғы, өзіне
тән әдісі, ұстанар жолы, мақсаты бар. ... ... ... ... төрт сатыдан тұратын ерекше күйден өтуге ... ... ... мағрифат және хақиқат (ақиқат), ... (жол, ... ... ... алатын аялдамалары бар. Оны ... деп ... Осы ... талас тудырмайтын белгілеріне тоқталсақ:
Тәубе. Адамның күнәһар екендігін сөзсіз ... ... ету – ... оны ... қатты өкіну, екінші рет қайталамауға серт беру.
Мақамның екінші кезеңі. Бұл - сақтық. Мұнда халал мен харамды ... ... ... – зухд ... Яғни бұл ... ... ге тиым салу қажет.
Төртінші кезең – пақыр (қайыршылық). Ол кедейлік ... ... ... Жаратушыға жалбарынғанда арада ешнәрсенің болмауы.
Бесінші кезең – сабыр. Бұл – Жаратушының ісіне араласпау, оған бас ... сыр ... ...... ... Тәуекел – істің басы тәуекел, ортасы
бойсұну, соңы ісін Аллаһқа тапсыру, бір ... Иеге ... не іс ... да
оған иек арту.
Жетінші кезең – рида (толық бойұсыну, құлшылық). Бұл сатыға жеткен адамға
дүниелік істердің ешқайсы әсер ... жеті ... ... ... ... басталады. Сопылықтағы хал мен
жағдайлар. Хал – ... ... ...... ... ... ... ахвал деп атайды. Халдың мынандай басты түрлері бар:
1. Курб (жақындылық) – адам өзінің ... ... ... Махабба – құдайға де-ген аса ерекше сезім.
3. Хауф («үрей») – адамның күнәһар ... ... оның ... халі.
4. Раджа («үміт») – құдай-дың рахымын күту, содан үміт ету.
5. Шаук («ғашықтық»). Суфизмде махаббат пен ғашықтық бір ұғым ... Әл ... әл – ... «Махаббаттың белгісі жақсы көргеніңмен барлық істе
келісуің, барлық амалдарда оның ... ... ... ... ... болуың, оның ұнатпаған барлық ісінен аулақ жүруің».
6. Унс. (Бұл достық, махаб-батқа ұқсас хал).
7. ... ... ...... ... ... Мушахада (сезіну) – Адам Алласына жақындап қана қоймайды, оны ... де ... ... ... – рухани дүниенің шындығы туралы жоғарғы сана. Мұндай
күйдегі адамдарды өзге ешнәрсе алаңдата ... ... ... ... ... – Фана деп ... ... түскен адам өзіне рухани ұстаз іздейді.
Мұндай ұстазды Шейх дейді.
«Тақуалық (уарғу)» - жүрекке және амалға қатысты ... ... ... ... - ... ... ... кедей болу деген сөз емес.
Кедейдің барлығы дүниені тәрк ... ... ... ... ... да кедей
емес.
«Риза» - Аллаһ Тағалаға разы болу – ең үлкен бақыттылық. Ризашылық – пенде-
нің ... ... ... ... ... жаны рахат тауып, бақытты
тірлік құруы. Кейбір діндарлардың пайымдауынша: «Риза – ... ... ... соң пендеге ғайыптың сырлары ашылып, ақиқатты көреді».
Ахуал – пенденің бойына хош иісін тастайтын рухтың самалы. Әл – ... ... ... әсер етіп, көп ұзамай кететін жағдай».
Суфизмде басты тұлғалардың бірі – ... ХІІ – ... ... ... сопылық қауымдарды ұйымдастыра бастағаны бізге тарихтан
жақсы таныс. Сол ... ... ... қауымның мүшесін «дәруіш» деп атап,
олар завия мен ... ... ... деп ... ... жарғысы бар
монастырларда тұрды. Бұл қауымдарды шейхтар басқарды. Дәруіштер завияға
зікір ... ... онда дұға ... өлең ... Олар ... билеп, өзін - өзі ұмытып, жан – дүниесін ... ... оны ... ... деп ... ... негізінен, парсы
тілінде жарлы, кедей, кезбе, қаңғыбас ... ... ... ... түрлі. Біріншісі – дорба арқалап, ел кезіп, рухани ілім таратушы
сопылар. Екіншісі – ... ... ... ... пір ... ... ... – жайларда тұратын, бір жерде уағыз жүр- гізіп,
өзін - өзі ... ... ... ... ... 8 ... ғасырларда мұсылман әлеміне кеңінен тарады. Қожа Ахмет ... ... ... ... түркі халықтарына ... ... ... ... рухани, мәдени байланыстар орнатуға көп еңбек
сіңірді. Сопылықтағы Пір, Пақыр, Машайық Пір – шариғатқа шексіз ... ... ... ...... шешен, таза, мағрифатта – асқан
білімді, ақиқат жолында кәміл сенімді, дүние қызығын тәрік еткен, ... әуес ... Иман ... ... ... ... ... жіберген
қазасына қашанда әзір һәм риза, ол берген несібені қанағат тұтушы, алған
қайыр – садақасын ... ... Кез – ... ... пір бола
алмайды.
Пақыр – пірдің сыртқы көріністік анықтамалығы. ... ...... ... Пақырлық қазіргі қазақ арасында мүсәпір – ... ие. ... ... ... ... ұлы ұстаз деп
мойындамағанмен, олардың ішкі ... пір ... ... ... - әлі жер ... ... тірі әулие – пақыр. Өмірде пенделікте жүрген
өзін имандылық арқылы жетілдіріп, екі жақты (сыртқы, ішкі) ілімді меңгерген
ғұлама – пақырлар ... Осы ... ... ... ... ... машайықты Пір тұтқан.
Қожа Ахмет Иассауидің діни ілімі
Қожа Ахмет Ясауи (1105 анық емес – 1166 ж.) ... ... ... ... ... орыны бар ұлы ақын, атақты сопы, ... Өз аты ... ... ... ... ... дінін таратып,
уағыздаушылық қызметіне орай берілген атау, ал соңындағы ... ... ... ... көрсетеді. Бірақ нақтылық үшін айтсақ, Иассы қаласы
оның туған жері емес, жастайынан жетім ... ... ... ... бала ... ... жері. Ақынның туған жері қазіргі Оңтүстік
Қазақстан облысының Сайрам ауданы. Әкесі - ... ... ... ... ... білетін білікті адам болған. Шешесінің аты - Қарашаш. ... ... ерте ... ол атақты түркі шейхы Арыстан баб және ... ... ... ... ... бата алады. Білімін
Бұхарадан жалғастырады. ... ... ... ... соң көп ... ... сол ... Орталық Азияда кең тараған сопылық, діни-
тақуалық идеялардың ірі насихатшысына айналады.
Оның бүгінгі ұрпаққа ... ... ...... ... ... «Диуани Хикметте» негізінен төрт нәрсеге аса көңіл
бөлінеді. Олар: шариғат, ... ... ... ... ... ... мен әдет ... жинағы, "тарихат" сопылықтың идеясы,
сопылық мүддесіне ... жол, ... ... бірігу оған жақындау,
"мағрифат"— дін жолын танып, оқып ... ... ... ... ... ... - "Хақиқат" болуы мүмкін ... мүны өз ... ... деп ... Ути ғүмырым шариғатқа неталмадым,
Шариғатсыз тарихатқа уталмадым,
Хақиқатсыз мағрифатка баталмадым,
Катиг иуллар пырсыз ничук утар достлар.
... Өтті өмірім шариғатқа жете алмадым,
Шариғатсыз тариқатка өте ... ... бата ... ... ... қайтіп өтем достар...
Мұнда Иассауи сопылық ... өте ... ... діни мистикалық
сарындағы бұл төрт қағиданың арғы жағында үлкен философиялық ... ... ... ... мезгейді. Иассауи өз хикметтерінде сопылық
дін ілімі туралы ете көп әрі шын ... ... ол бұл шын ... ... ... ал ... ... ұсақ - түйегін білмейтін адамды ол
"надан", "түк білмейтін", ... ... ... сопы деп ... асыл ... жаны ... ... Баға жетпес інжуімді құнын
білмеске ... — деп, бар ... ... ... "егер мен басымнан айырылсам да, бұл жолдан маған жалт беру
жоқ", — ... ... ... ... ... ... ... халықтардың рухани
танымында шешуші орын алды. Сопылық философиялық жүйе ретінде адамдардың
дүние - ... ... ... ықпал жасады. Бұған дәлел Иассауиден
кейінгі көптеген қазақ ақын, ... ... да ... ... ... ... ... жаратылыс бір және жалғыз Хақ (бір уа барым) ... рух – ... ... ... Ал, ... Хақ мәнінің
материалдық дүниедегі шексіз әр түрлі образдарда көрінуі ... ... ... осы ... ... ... ... және де нәтижесі ретінде
қарастырылады. Адам өз табиғатында ... тән, ... және ... тән ... ... қамтиды. Яғни, Хақ мәнін қамтыған рух
адамынң батинын (ішкі ... ... ... ... ... (сыртқы
көрінісін) белгілейді. Қазақстан мен Орта Азия ... ... ... және ... таралуына мына жағдай да әсер етті. Ол ... ... және ... тілмен, әсем бояулы өлең, жырларымен баяндайды,
сопылық идеяларды жергілікті салт жырларымен үйлестіре дәріптейді. ... Орта Азия мен ... ... ... ... ... зор
беделге ие болуы. Иассауидің ислам заңдарын ... ... ... және бақсылық жыры элементтерімен икемді үйлестіре алуынан еді.
Иассауи былай дейді: "Кімде - кім ... ... ... ол ... ... ... ... да Иассауи үшін құдайды тану өзін - өзі ... ... ... ... мистикалық сүю болып табылады. Иассауи
ілімінде бұл доктрина оның "таным" теориясының бөлінбес бөлігі бола тұрып,
ерекше орын ... ... ... нәсілдері Тәңірге табынатын болса, енді
олар Аллаға сыйынатын болды. Иассауи сопылығы ... ... ... әлемдік діни философиямен ... ... ... ... ... өмір ... ... ақын, ойшыл ғұламалардың
еңбектерінен кездестіреміз. Ахмет Иассауи ... ... он ... ... жасалған мінәжатханада өткізеді. Сопы "алпыс үшке келдім, енді
былайғы өмірім күпірлік, пайғамбардан ... ... деп ... бір ... ... ... еткен ақын өмірдегі жиған - терген, естіген,
көрген, оқыған білгендерін сарапқа салып, қияли күй ... Осы ... нақ сол ... ... (с.ғ.у.) жаратылыстан тыс адам ретінде
көрсетіп, оны құдай қатарына қосты және ол ... ... ... уағыздады.
Қазіргі кездегі Қазақстандағы сопылық
Қазақ мәдениеті тарихындағы ислам діні мен сопылықтың ... ... мына ... ... ашып ... жөн. ... оның ішінде
сопылық қазақ топырағына екі ... ... ... яғни өте ... әрі
маңыздысы Бұхара, Самарқанд, Түркістан жақтан енген ислам, оған қоса суфизм
Қазақстанның бар ... ... дәл өз ... ... біз ... мәселеге тірелеміз. Ол қазақ жеріне ислам ... ... ... ... ... дейінгі, әсіресе, Семей,
Кереку өңіріндегі мешіттерде негізінен татар хазіреттері болғаны анық. Олар
суфизм емес ... ... ... ... ... ... ... болғанымен айтарлықтай рухани күшке айналмағанға ұқсайды. Осындай
халде сопыны сұм етіп көрсетушілікте исламды таратушылардың әсері де болмай
қойған жоқ. ... ... қызу ... өмір ... ... ... ... тым тосын көрініс. Осындай тағы да бізге әлі беймәлім себептермен
сопылық ... XIX ... кең өріс ... Бірақ, суфистік әдебиеттер
таралып оқылып жатты. Ауылдың мұсылманша хат танығандары үшін араб тілінде
жазылғанның бәрі нағыз діни ... ... ... ... ... діні
мен суфизмнің ара жігі үнемі талданып, талқыланып отырмады. Бұл мәселе
жөнінде әңгіме ... өте биік діни ... ... ғана ... ... ... исламнан суфизмді бөліп тастауға мүлдем ... ... ... Қожа - ... ... ... нағыз мұсылман, әрі
тақуа, сопы болатын. Осындай мәселелер тоғысуымен ислам мен ... ... ... ... Бұл ... ... ... исламның ой
еркіндігіне көп тосқауыл болмайтын ... ... оны ... ... ... осы ... Қазақстанда мүлдем өзгертілген күйде дамып
жатыр. Олардың бағыттары, ұстанған ұстанымдары ... ... Олар ... ... деп ... ... деректерге сұйенсек, Иассауишілер
ортодоксальды исламды арабтық шовинизм және ... ... ... ... ... ... қалыптастырмақшы. «Қазақи ислам»
- исламның негізгі догматтары мен қазақтың дәстүрлі сенімдерін ... ... ... мен ... ... ... басшыларының бірі –
Шейх Исматулла. Оның техникасында «Зікір» қолданылады. Яғни, ... ... ... талғанша айту. Иассауишілермен қоса, Қазақстанда зікіршілер де
өз ілімін таратуда.
Қорытынды
Сонымен, қорыта келсек, Сопылық ... ... ... ... оның ... ... жай адамдардың өміріне, оның
жұмысына және поэзиялық ... ... ... ... Сол себепті
шынайы Суфизм мен Ислам арасында ешқандай қайшылық болған емес, керісінше,
Ислам суфизмнің арқасында трансцендентальды ілімге ... ... ... ішкі ... әдет – ... сақтап, оны дамытып отырды.
Суфизм болса жеке адамдардың тәжірибесін дамытып, ішкі дүниесін ... Омар ... ... барлық діни қауымдық ... ... ... ... ... жұмақты мақтайды, ал олардың
жүректеріне Құдайдың (сезімі) нұры түссе, ... олар ... ... құтылар еді деп түсіндіреді.
Қолданылған ... ... О. ... Қарағанды 2009
2. http://www.info-tses.kz/red/article.php?article=51866
3. http://www.info-tses.kz/red/article.php?article=52228
4. http://yasawi.kz/?p=119
5. http://rus.azattyq.org/content/article/2158805.html?s=1

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ислам филасофиясы әл –Ғазалимен Ибн Рушд пікір таласы13 бет
Батыс Еуропадағы ортағасырлық философия9 бет
Ислам дініндегі терминдер мен қағидалар15 бет
Қазақ ойшылдараның сопылық идеялары6 бет
Араб-мұсылман философиясы2 бет
Біз қалай мұсылман болдық?6 бет
Мұсылман әлемінің философиясы7 бет
Қазақстанның зайырлы мемлекет ретінде дамуы: мазмұны, белгілері, болашағы5 бет
«Сопылық» («суфизм»)41 бет
Суфизм (сопылық)8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь