Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс – әрекеті барысында мінез – құлық ерекшеліктерін зерттеу жолдары

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.6
І Оқу іс . әрекеті барысында мінез . құлықтың қалыптасуының ғылыми . теориялық негіздері
1.1 Жеке тұлғаның даралық психологиялық ерекшелігі ретіндегі мінез . құлыққа ғылыми теориялық талдау ... ... ... ... ... 7.17
1.2 Мінездің құрылымы мен қасиеттеріне психологиялық . педагогикалық сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17.25
1.3 Оқу іс . әрекеті барысында мінез.құлықты қалыптастыратын негізгі шарттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25.31

ІІ Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс . әрекеті барысында мінез . құлық ерекшеліктерін зерттеу жолдары
2.1 Оқу іс . әрекеті барысында мінез . құлықтың қалыптасуын анықтау эксперименті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32.41
2.2 Оқу іс . әрекетінде мінез . құлықты түзету және дамыту жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41.61
2.3 Зерттеу нәтижелерін жинақтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61.62

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63.65
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66.69
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .70.74
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.........................................3-6
І Оқу іс - әрекеті барысында мінез - құлықтың қалыптасуының
ғылыми – теориялық негіздері
1. Жеке тұлғаның ... ... ... ...... ... ... Мінездің құрылымы мен қасиеттеріне психологиялық - педагогикалық
сипаттама................................................................
.......................................17-25
3. Оқу іс - әрекеті барысында мінез-құлықты қалыптастыратын негізгі
шарттар..................................................................
.......................................25-31
ІІ Бастауыш ... ... оқу іс – ... барысында
мінез – құлық ерекшеліктерін зерттеу жолдары
2.1 Оқу іс - әрекеті барысында мінез – ... ... Оқу іс - ... ...... ... және дамыту
жұмыстары................................................................
...................................41-61
3. Зерттеу нәтижелерін
жинақтау...............................................................61
-62
Қорытынды...................................................................
....................................63-65
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі....................................................................66
-69
Қосымшалар..................................................................
...................................70-74
Кіріспе
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... беру
жүйелерінің басты міндеті – ұлттық және ... ... ... мен ... ... ... жеке адамды қалыптастыруға
және кәсіби шыңдауға ... ... алу үшін ... ... оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді шыңдау кез ... ... ... ... Бұл міндеттерді шешу үшін ... әр ... ... ... ... ... мен қайта
құру, өзгерістерге батыл жол ... жаңа ... жаңа ... өтеу ... туындайды. Сондықтан да әр мектеп ұжымы өз
іс-әрекетінде ... ... ... ... жөніндегі
мағұлматтарды, жаңа әдіс-тәсілдерді дер кезінде қабылдап, ... ... ... ... ... ... дамуына
үлес қосатын, әлеуметтік өркениетке көтерілетін, парасатты, денсаулығы
мықты ... ...... ... ... ұжымының бүгінгі
таңдағы мерейлі міндеті.
Оқу іс-әрекеттің дамуы үшін оқушы бойында ... ... ... ... ... ... ... жерде оқу іс-әрекеті дами
алмайды. Талап әдетте көру және есту ... ...... ... ... ... ... 1- 2-ші сигнал
жүйелерінің арақатынастары мен даму деңгейін де ... ... 1- ші ... ... - ... ... ... ал 2- ге
шындықтың ұғым болып қалыптасуы ... ... ... ұстаз болғанымен іс-
әрекетсіз шәкірт болмайтын тәрізді. Бұл ... ... ... ... ... мына даналық сөзі де ... Ол ... ... балалардың бойында, деп жазған.
Сол үшін ... ... ... мол ... дер ... ... ... бағыттай білу керек. Сайып ... ... де аса ... ... ... талап етері сөзсіз.
Оқу ... ... ... ... ... де өте ... Сондықтан ең бастысы оқу іс-әрекеті жоғары
болуы үшін ақыл – ой ... де биік ... ... ... биіктеген сайын мінез-құлықтың дамуы да ... ... ... ... қалыптастыруда сыныптан тыс
жұмыстардың маңызы зор. Бұл ... ... және ... ... Олар сыныптан тыс жұмыс мектептегі бай рухани
өмірді қалыптастыруға, оқу пәндері бойынша білімдерін тереңдетуге, оны ... ... оқу ... ... ... ... дүниеге ғылыми көзқарасын және оқу пәндеріне танымдық
қызығуын қалыптастырып, ... ... ... бір ... бір мүддеге саналы түрде
бағытталып отыратыны анық. Еңбек ерекетінде немесе оқу ... ... ... бір мақсат қойып содан бір нәтиже шығаруға ұмтылады.
Осындай мақсаттардың бірінде адамның оқу іс - әрекетін ... ... Оқу ... ... ... ... жеке дара ... жетекші орынға ие. Соның
ішінде адамның күрделі жеке ............ ... таңда өзекті тақырыптардың бірі. Оқу іс - әрекеті
барысында жеке тұлғаның маңызды ... ... бірі ...... ... ... ... мақсатымен ғалымдардың
теорияларымен байланыстырып, зерттеу ... ... ... ... сынып оқушыларында оқу – тәрбие процесін ұйымдастыруда ... ... өз ... ... Сол себепті, мінез – құлық
ережелерін оларға тән моральдық ... ... оқу іс - ... ... ... ... тақырыбын «Бастауыш сынып
оқушыларының оқу іс-әрекеті барысында мінез-құлықтың қалыптасуы» ... ... - оқу іс - ... ... ... ... мінез
– құлқының қалыптасуын зерттеу.
Зерттеу нысаны - бастауыш сынып ... оқу іс - ... пәні - ...... оқу іс - әрекетінде қалыптасу
ерекшелігі.
Зерттеу жұмысының болжамы - оқу іс - ... ... ...... ... шарттарды анықтай ... ... ... ... ... сынып оқушыларының оқу іс -
әрекетіндегі мінез – құлықтарының қалыптасуы туралы мәлімет ... ... де ... ... мұғалімдері баланың мінезін күнделікті бақылауға
алып отырса, оқу үрдісінде мінезді қалыптастыру мақсатталса, ... ... ... ... еді.
Зерттеу міндеттері:
- Зерттеу тақырыбының теориялық негізін талдау.
- Зерттеу мәселесінің ... ... ... Оқу іс - әрекетінде мінез – құлықтың калыптасуын анықтау.
- Оқушылардың мінез – құлқын оқу іс - ... ... ... ... ... сараптау.
Зеттеу әдістері - ғылыми еңбектерге теориялық ... ... ... ... бақылау әдісі, эксперимент әдісі, зерттеу
нәтижелерін өңдеу және ... ... ... негізі - Зерттеу жұмысының теориялық -
әдіснамалық негізіне мінез – ... ... ... теориялар
(Л.С.Славина, Л.Ф.Островская, В.Д.Шадриков, Р.В.Овчарова, Л.С.Выготский,
В.В.Давыдов ), оқу іс - ... жеке ... ... ... ... ... Н.Зимняя, А.В.Запорожец, А.Н.Леонтьев).
Зерттеудің теориялық маңыздылығы – зерттеудің ғылыми әдістерін
мақсатты түрде қолдану және ... ... ... ... жүзеге
асырылды. Тәжірибе жүргізуге бағытталған теориялық деректер жинағы сапалық
жағынан талданып ... ... ... ... маңыздылығы – зерттеу нәтижелері ... ... оқу ... ... ... ... ... психологтарына, педагогтарына бала мінез-құлқы
мәселесін ... ... ... ... оқу ... ... ... базасы Тараз қаласы Ж. Жабаев атындағы №5 қазақ орта мектебі
Диплом жұмысының құрылымы - ... екі ... ... ... ... ... ... кезеңінде мәселенің ғылыми-ізденістері
құрастырылды. ... ... ... ... мен негізгі бөлімдері
анықталынды. Пайдаланылатын әдебиеттер жинақталынып, талданды.
Зерттеудің екінші кезеңінде оқу ... ... ... ... ... ... жаттығулар ұсынылды.
Зерттеудің үшінші кезеңінде зерттеу жұмысымызға теориялық ... ... ... ... ... Оқу іс - ... ... ... - ... ...... негіздері
1.1 Жеке тұлғаның даралық психологиялық ерекшелігі ретіндегі
мінез – құлыққа ғылыми теориялық талдау
Әрбір адам басқа адамдардан өзінің даралық ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне орай ажыратылады. «Мінез» деген
психологиялық қасиеттің төркіні гректің «характер» ... ... ... ... ... бұл – ... мағынасы бар адамға
байланысты ұғым.
Мінез - әрбір адамның жеке басына тән өзіндік ... ... ... жиынтығы. Мінездің қасиеттері мен ерекшеліктері әркімде
әрқилы жағдайда байқалып, ... сол ... ... ... ...... даралық өзіндік психикалық ... адам ... ... бәрі ... ... естудің
нәзіктігі, көздің көргіштігі, есте сақтаудың шапшандығы, ақыл – ойдың
тереңдігі мінез ерекшеліктеріне жатпайды.
Мінез – бұл ... ... ...... ... ... топтағы жеке адамның өмір қалпын бейнелейді және жүктелген іске,
адамдарға қарым – қатынасынан көрініп отырады. Жеке ... ... ... тән ... қарым – қатынастар, мінез – құлық пен ... ... ... ... мен іс - ... тәрбие мен
өзін - өзі тәрбиелеу үрдісінде қалыптасады.
Іс - әрекеттің әр түрлі ... және одан ... ... ... мен күші ... ... Жеке адам тіршілігінің өрісі тар, ол
қоғамдық дамудың негізгі бағытынан оқшау ... ... онда ... ... ... ... Бала ... қалыптасуына жанұя
мен мектеп өмірінің моральдық – ... ... ... әсер ... ... ... ынтымақшылдық өріс алған қоғамда кеңес адамдарының
бойында ұжымдық, сергектік, ілтипаттылық, мақсаттылық және ... ... ... ... отырады. Олай болса, нақты адамның
мінезіне талдау жасағанда ол өмір сүріп отырған қоғамдық – ... ... ... ... оның ... ... да ... отырған дұрыс,
өйткені бұл екеуі адамның белгілі ... ... ... ... себептер болып есептеледі. Соның нәтижесінде адамның әр алуан
психикалық процестері оның іс - ... ... ... етіп, адамның ақыл –
ойын, көңіл – ... ... ерік – ... ... ... аңғартады.
Мінездің мәнерлі белгілері. Мінез тек қылық пен қимыл – қозғалыстардан
ғана емес, бет - әлпеттен және ымнан да ... ... жеке ... ... әсер ... ... беттегі әжім бұл адамның жасы ұлғаюының
ғана белгісі ... ол ... – ақ ... ... еттердің әдеттегі
қозғалыстарының да нәтижесі. Кейбіреулер үнемі ... ... ... ... ... ... ... таңдаған пішінді, екінші біреу
мұны бүкіл бет пішінімен байқатады.
«Көз – адам жанының айнасы» деген сөз бар. ... да, көз ... ... ... ... ... Мәселен, Л.Н.Толстой
шығармалары қаһармандарының көз жанарлары олардың моральдық – ... ... ... ... таңба басқандай көрсетеді.
Мінез адамның сырт қалпынан да ... ... ... адамдар
денесін шалқайта, кеудесін керіп, басын кекірейте ұстайды. ... ... ... қаламайды, еңкіштеніп басын мойнына тығып жүреді. Жағымпаз
адам ... ... ... ... ... ... көз түбінен
қуланған күлкі болар – болмас байқалады. Адамның ... ... ... ... ... ... ... қалыпта ұстайтындығы да мінезін
сипаттайды. Адамның сыртқы түріне қарап мінезін анықтау, ... оңай ... ... кейбіреулер өзінің жан дүниесін сыртқы жасанды ... ... ... ... айлакерлік пен сатқындықты бүркемелеп тұруы
мүмкін. Әйтсе де, адам қандай қулыққа салынса да ... ... ... ... бет ... көрсетіп алады. Бұл әсіресе, ... ... ... ... ... ... білу үшін – ... сөзі мен ісін
салыстырып, оны өмірдің сан – алуан жағдайларында байқап көру қажет.
Мінезді оны қалыптастыратын өмір ... ... алып ... тұрпаттағы психология – адам мінезіндегі даралық пен ... ... ... ... ұға ... мінезді туа бітетін кең өмірде өріс алатын адамның рухани
күші деп түсіндіреді. Идеалистік психологияның ... ... ... ... ... да өмір ... ... мен құлдардың мінездік
типтері деп аталатын өріссіз, жасанды сұлбаға саяғысы келеді. ... ... бір тобы ... ... мен ... ... ... шығарып, адам бірінің мінезін екіншісі
қайталамайды және адам тумысынан берілген мінез – құлқын өзгерте ... ... ... ... ... ... тарихында тұңғыш рет
сипаттап жазған – ертедегі грек философы Теофраст (б.з.д.IV-III ғғ). Бірақ,
ол мінезді адамның ... ... тән ... ... Лабрюйер де
(XVIII ғ.) «Теофраст мінездері» деген еңбегінде мінезді осы ... ... ... ... ... әлеуметтік – адамгершілік
ерекшеліктерін білдірген. Бұл - ... ... кері ... темперамент – адамда туа пайда болатын генотипті организм қасиеті.
Осы ... ... ... – адамның туа пайда ... ... XIX ... ... ... ... мінезді тек психологиялық
ерекшелік, дара адамның ақыл – ойы мен сезімінің және ерік ... деп ... ... ... ... мен ерік ... десе, ал орыс
медигі әрі педагог П.Ф.Лесгафт ерік қасиеті деді.
И.Кант (XVIII ғ.) мінезді темпераментпен салыстыра отырып, оны ... ... ... ... деп ... Сондай-ақ, ол адамның ... туа ... ... ерекшеліктер мен жүре пайда болатын
ерекшеліктерді бөліп ... ... ... адамда туа пайда болатын
икемделу десе, ал Малапер, Фулье т.б. мінездің туа ... ... ... ... болатын ерекшеліктері де бар ... ... ... ... ... тіршілік жағдайымен байланысты деген пікір айтады.
Сонымен, мінез ... ... екі ... ... қазірге дейін өзара
талас – тартыс туғызып келеді.
Психологиялық - педагогикалық зерттеулерде бала мінез – ... ... ... ... ... ... ... дамыған бала
мінез – құлқының жағымсыз түрлерінің ... ... ... ... ... ... дети с ... поведением атты
еңбегінде кіші мектеп ... ... ... ... бере ... психологиялық талдау жасайды. Мұндай балалардың
мінез-құлқына ... тән: ... ... ... дөрекілік.
Олар басқа балалармен үнемі ұрсысып, керісіп, ескертулерге тез ренжіп
қалады. Автор ... ... оның ... ... ... өзара
қарым-қатынастардың салдарынан пайда болады деген қорытындыға келеді.
Зерттеулердің басым көпшілігі қиын балалардың тұлғалық ерекшеліктерін
тануға арналған. Баладағы әр түрлі ... ... ... ... ... зор ... өзінің бала қылығы және олардың себептері туралы ... ... ... өзінен-өзі туындамайды, олар арам ниеттің
нәтижесі, ал оның тамыры дұрыс құрылмаған тәрбиеде, себептері үлкендердің
жаман өнегесінен, ... үлгі бола ... деп атап ... ... соған сәйкес мінез-құлықтың еркелік, қыңырлық,
қиқарлық, эмоционалды тұрақсыздық түріндегі ... ... ... ... Е.Д.Белова да бар жігерін салды. Ол ... ... ... бала мінез-құлқы үшін оларға қасарушылық, ... тән деп ... Бұл ... басқалармен дау-жанжалға жиі
түседі, үлкендердің ескертпе-түзетулеріне ... ... Оның ... ... ... ... ... толыққанды талдау
жасай отырып жағымсыз мінез-құлықтарды жою жолдарын көрсету ... ... ... ... ... ... ... әкелді. Мұндай
қателіктерге мыналарды жатқызады:
-талап қоюдың жүйелігі мен дәйектілігінің қалыс ... тыс ... ... ... болмауы;
Л.Ф.Островская өз зерттеулерінде еркелікке бейім балалардың ... және ... ... ... ... тәрбиелеуге
қатысты туындайды деп тұжырымдайды. А.П.Лариннің ... ... ... ... ... ... ерте туындайды.
В.Д.Шадриков негативті мінез-құлық ерекшеліктері дұрыс құрылмаған
тәрбиенің нәтижелі болуы мүмкін дейді. ... ... бала ... ... ... өз ... істесе, әрекеттері мен талап-тілектеріне
шек келтірмесе, онда ... өз ... ... ... ... ... мен ... бағыну қабілеттіліктері қалыптаспайтын болады.
Олай болса эмоционалды қызбалық және ... ... ... және ... ... ... оның темпераменті мен жеке
ерекшеліктерінің көрінуімен байланысты болуы мүмкін. Асықпаушылық пен ... ... тән ... ... ... ... ... айрықша белгісі. А.А.Рояк балалардың қарым-қатынасқа
түсулерінің ... ... ... ... ... ... ... өрескелдігі, сенбеушілігі, агрессивтілігі болатындығын
анықтады. А.И.Захаров тәрбиедегі ауытқушылық отбасында көрініс береді ... ... ... құрылымында болады, сондай-ақ ата-ананың балаға қарым-
қатынасынан туындайтынын айта келіп осы бағыттағы тәрбиенің мынадай негізгі
параметрін ... ... ... сәйкессіздігі;
-балалармен қарым-қатынасындағы икемсіздігі;
-балаға қараудағы бір қалыпсыздығы;
-ата-аналардың өзара қатынасындағы келіспеушіліктері;
Отбасы ... ... ... ... автор бала мінез-
құлқының бұзылуына, олардың «тууына» себепші болатындығын ... ... ... жеке ... дер ... ... отырса , бала
психологиясының бұзылуына жол бермейтінін баса айтады.
Сонымен Р.В.Овчарова және басқа да ғалымдардың зерттеулерімен ... бала ... ... себептерін жалпы мынадай топтарға
жатқызуға болады.
1. Әлеуметтік-педагогикалық қараусыз қалу, бұл арада бала ... ... өзін ... ... ... онда ... іскерлік, дағды және жағымсыз мінез-құлық стереотипі қалыс қалады.
2. Терең психикалық дискомфорт бұл ... ... ... яғни ... ... ... терістігі, топтағы
құрбы-құрдастарымен өзара қатынасының жараспауы, балаға ата-ана, тәрбиеші,
оқытушы ... ... ... ... ... көрінеді.
3. Жас дағдарысы, мінез акцентуациясы және басқа да ... ... және дене ... ... мен ... ... күйі.
4. Өз ойын білдіруде парасатты белсенділік танытудан, пайдалы әрекет
түрімен шұғылданудан ... ... ... ... ... ... ... және оның негізінде
әлеуметтік-психологиялық дезадаптацияның дамуы.
Осы ... ... ... ... баланың әлеуметтік-
психологиялық қараусыздығы, оларға қоршаған ортаның немқұрайды қатынасы
басты орын ... ... шет ... ... ... ... сияқты сезімдер туындайды. Сондықтан өскелең ұрпақ тәрбиесіне
әрқашан жауапкершілікпен ... ... ... ... ... ... жеке тұлғасының
қалыптасуындағы оқу іс-әрекетінің мәніне ... ... ... ... ... ... алу», (Л.И.Божович), «оның ... және ... ... жаңа ... ашатын, мінез – құлық мотивтерінің
өзгерісі» (В.В.Давыдов), баланың «мектепке оқу міндетін» ... ... ... ... ... сияқты аспектілерді ... ... ... ... ... ... ... ол
адамның ақиқатқа, өз-өзіне, басқа адамға белсенді ... ... ... ... ... әрі түрткілердің әртүрін қамтиды
(Л.И.Божович). Баланың қай мотиві өзіне ... ... ... ... ... оның ... ... қалыптаса бастайды (Л.И.Божович,
А.Н.Леонтьев). Оқушының мотивациялық сферасы оның эмоционалды – еріктік
сферасына, оның ... ой ... әсер ... ... ... қайта
құрылуына әсер ететін өте мәнді фактор ретінде ... ... ... жастағы оқушылардың қарым–қатынастарының ерекшеліктерін сипаттай
келе, Л.И.Божович, В.В.Давыдов, Д.Б.Эльконин балалардың ... ... ... ... әсіресе мұғалім олар үшін бедел ... ... ... Д.Б.Эльконин, «баланың ересектермен
қатынастарының барлық жүйесі жеке ... ... оқу ... ... ... қортындыға келеді. Баланың оқу іс - әрекетіне
енуі ересектің оқушылардың өзіндік сана ... әсер ету ... ... ... ... бастауыш мектеп жасындағы
оқушылардың ... ... ... бір – ... ... ... сипатталады. Бір жағынан ересектердің талаптарына ... ... ... ... ... жағынан өзінің жеке басының
дербестілігін, ынтасын, ... ... ... ... пен ... ... ... Бастауыш мектеп жасындағы оқушылардың ... ... ... әлі ... ... ... осы сатысындағы
балалардың сана сезімі жаңадан қалыптаса бастайды. Жеке ... ... ... ... ... ... қатынас қажеттілігі
пайда болады.
Психологтардың ойынша бастауыш мектеп жасындағы балалардың өзара
қатынастарының негізгі бет ... ... ... ... сыртқы
өмірлік жағдайлары мен кездейсоқ ... ... ... ... бағасы өзіндік бағалаудың қалыптасуына негіз болмайды.
Осы жас шамасындағы балалардың жетекші іс - әрекеті болып табылады. ... ... ... өз - өзін және ... адамдарды тану қажеттілігін
қанағаттандыратын іс - әрекет ретінде қарастырылады. (М.И.Лысина)
Баланың ... ...... ... жеке қарым –
қатынасының өзі оқу іс - ... ... ... (Д.Б.Эльконин)
Баланың мектептегі өзгерістерден кейін өмірлік тәжірибесі пайда болады,
құрбыларының арасында өзіне тән нақты орынды ... ... ... ... Л.И.Божович, И.В.Дубровина, Б.Г.Ананьев). Бастауыш мектеп
жасында балалардың ересектермен, ... ... ...... ... ие ... ... осы жас шамасындағы баланы мектептегі оқуға
өтумен байланысты өзінің іс - әрекетіне, ересектермен және ... ... жаңа өмір ... өту ... ... білімдерді меңгеру
дайындығын қамтитын, оқушының ... ... ... ... ... келісімен оқығысы келу тілегімен қатар осы
міндеттерді жүзеге асыра алмауымен байланысты қиыншылықтар мен ... ... ... болады. Ересек адам баланы жаңа іс - әрекеттерді
орындауға неғұрлым ... ... ... ... ... ... қызығушылығы
соғұрлым нығая түседі, оқудың қандай да бір ... ... ... аса мәнді, өйткені бастауыш сыныптағы оқушының жеке
тұлғасының дамуы көбіне оқу іс - ... ... ...... ... ... ... адам балаларға адамзат
мәдениетінің жетістіктерін табыс етеді, адамның психикалық ... ... ... ... ... ... қарым – қатынас қажеттілігінің пайда болуы оның онтогенезіндегі
дамуының анықтауышы мезеті болып табылады.
Бастауыш мектеп ... ... ... ... – қатынасы
олардың жеке тұлғасының қалыптасуының жетекші факторларының бірі ... ... мен ... ... ... ... – қатынасының жетіспеуі, олардың бір – бірімен қарым – қатынастарының
мәнін ұлғайтады. 30 – шы жылдардың ... ... ... ... мінез –
құлықтарының астарында «психикалық витаминдердің» - ... ... ...... мейрімінің, көңілдің жетіспеуі жатыр деген
болатын. Тәрбие мәселесі ғылыми тұрғыда ... ... ... ... ... ... жаны да, тәні де ... Осындай
жағдайдағы баланың жеке тұлғасы толыққанды дами алмайды, өткені әлеуметтік
дағды тәжірбиесі бірден жүдеп кетеді, бала өзінің жеке ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларының денесінің барлық организмдері мен
тканьдарында елеулі ... ... ... ... ... 10 – 11 ... толғанша жазуға қиналады. Сондықтан
жазба жұмысымен көп ... ... ... ... ... ... ... 7 - 8 жас арасында бала жылына 2,5 ... ... ... ... өсуі ... 5 см ... ... соғуы
84 – 90 дейін болады. Осының өзі баланы ... ... ... ... 100 - 150 гр ... ... оның маңдай бөлігі ... ... ... ой мен сөйлеудің орталығы болғандықтан
осының ... бала ақыл – ... ... өріс ... ... ... іс- ... бір түрі сөз немесе нақты бейне
арқылы ... пен ... ... Оқу ... ... ... сонымен қатар ептілік пен дағдылану да ... ... ... ... ... ... ... білмейді. Олар
берілген тапсырманы жаттап алады. ... ... ... ... ... ... тапсырманы орындау үшін ... бала ... ... ... ... ... балаға берілмейді.
Оны орындау үшін үлгі мен ... ... Ал оқу ... бөлшегіне келсек, осының өзі ... ... ... сол ... ... ... Бұл оқу іс - ... деп
аталады.
Тапсырманы қалай орындауды және пәндер сабағына тәуелділігі
әртүрлі ... Оқу ... ... ... ... мән берудің
үлкен маңызы бар. Күнделікті кейбір ... ... ... ... ... деген соң соның нәтижесін тексермей
сабаққа ... ... ... сәтсіздігі кішкентай кезден ... ... ... Ал ... күресіп, бала ... соң, ... ... екенін оны тексерсе, соны балаға
үйретсе, ... бәрі ... ... Себебі балалар ... ... ... ... ... ... бос ... сол
қатені жоюға әрекет жасаған болар ... ... ... негізгі таным процестері: ... ... ... қиял, есте сақтау. Мектепке ... ... ... ... ... орай, біз ... ... ... ... Жеті ... ... қабылдауы едәуір
қалыптасып қалады. ... ... кіші ... не ... ... ... мән беріп, қабылдауға икемдеу келеді. Мысалы:
балаларға ... ... ... ... ... осының өзі оқуға
кедергі жасайды. ... бала ... ... бояуға қызығып,
алаңдайды. Кіші оқушыға ... ... пен ... ... ... ... ... оқушы бір пәннің қабылдау міндеттерін
алып, ал одан кейін оны кең ... ... Егер ... ... ... нені негізге алатынын 2 –ші дәрежедегі
қасиет екенін ... ... ... оқушының зейіні ... ... ең ... ... ... ... ерікті, еріксіз
болып бөлінеді. Бала не ... ... мән ... оның ... ... ... ерікті зейінінен басым келеді. Оның ... әсем ... ... ... ... келетіне байланысты
мұғалім мүмкіндігінше ... ... ... ... ... ... көлемі және бір мезгілде ... іске ... ... ... ... ... келген бала көбінесе сырттай ашық және ... ... дәл есте ... ... күн ... – құлық ережелерін, үй тапсырмаларын арнайы есте ... ... ... ... ... ... бір ... танысқаннан кейін
жаттап алдым деп ойлайды. Есте сақтаудың екі формасы бар: ... ... ... ...... ... басы. Бұл жаста оқу әрекеті
бала үшін ... ... ... – адам ... бейнелей отырып, сонымен бірге өмір салтына
ықпал жасайды. Табанды, қажырлы ... кісі ... ... ... ... ... көздеген мақсатына жете алады, осы жолда өз еңбегін, ... етіп ... ... ... жете ... Осындай
мінезді адам қоғамға аса пайдалы болады, өйткені ол алда тұрған ... ... ... ... ... Мінез адамның жеке өзі
үшін ғана емес қоғам үшін де ... ... өмір мен ... ... ... әр ... ... – күйі осы адамдардың мінез бітімімен де
сабақтасып жатады.
1.2 Мінездің құрылымы мен қасиеттеріне психологиялық -
педагогикалық сипаттама
Адам мінезінің құрылымы ... ... ... тұрады. Дегенмен,
кейбір мінез ерекшеліктері бір-біріне тәуелді, өзара байланысты ... ... ... осындай әр түрлі қасиеттерден құрылған біртұтас
бірлікті мінез құрылымы дейді. Ал мінездегі ... ... ... ... ... не ... деп те аталады.
Мінездің табиғи және әлеуметтік жағы. Мінез туыстан ... ... ... жүйесінің, адамның табиғи жағының ерекшелігі мінез көріністерінде,
оның жекеленген бітімнің қалыптасуында байқалып отырады. ... ... не тең ... ... не баяулығы, күштілігі мен ... ... бәрі ... іс - ... ...... оның реакцияларына
түрліше рең береді. Мәселен, екі адамның наным – ... ... ... бірі – ... шапшаң және албырт, ал екіншісі – байсалды, ... ... ... ... ... ... ағзаның басқа да ерекшеліктері:
жүрек, қан тамырлары, ас қорыту, эндокрин жүйелері де әсер ... ... ... қызметінің бұзылуы адам мінезінің күрт өзгеруіне соғатыны
байқалған.
Сондай - ақ орныққан мінез ... де ... ... қасиеттеріне ықпал
жасап отырады. Мәселен, мінез туыстан берілген қасиеттердің бірін тұмшалап,
екіншісін күшейте түсуі, жаңа рефлекс байланыстарының жасалу және ... ... ... ... ... ... ... қасиеттердің бірлігін іздестіруіміз қажет.
Мінездің негізі, оның бас желісі біртіндеп қалыптасады, өмір барысында ... да сол ... ... ерекшелігіне айналады, ол мінездің нақты
көріністері ... ... ... – қатынас ықпалы мен өзгеріске
түсетін болады. Оңашада, адам ... - өзі ... ... азды – ... ... ... ... түседі, батылдық не батылсыздық, табандылық
не солқылдақтық байқатады.
Мінез – құлықтың көзге ... ... ... ... ... ... адам - мазасыз, жабығулы, байсалды адам –
күйгелек т.б жағдайларға түсуі ... Адам ... ... де ... өзгерістер байқалады. Сөйтіп, мінезді тұтастай алып қарағанда ол
әлеуметтік ортадан алынған ... ... ... ... ... – ғылыми тұрғыдан алсақ, мінез жүйке жүйесі типтері бітімі мен ми
қыртысында орныққаны ... ... ... байланыстарының қорытпасы
іспеттес нәрсе. Бір қарағанда адам ...... ... жағдайларға
тәуелсіз, сыртқы әсерлерсіз себепсіз туа ... ... ... бір кезде құралған жинақталған тәжірибе мен өмірлік ... ... шыға ... - өмірлік әсерлердің күрделі жиынтығының бейнесі бола отырып,
жеке адамның сыртқы орта мен белсенді ...... ... ... ортамен өз ағзасының заңдарын білетін адам – тұрмыс жағдайын және
мінез – құлқын ... ... Ол ... ... ... ... ... қоғамдық алға басу қозғалыстың алғы саптағы күрескерлерінің қатарына
қосыла алады.
Мінез адам қасиеттерінің тұтас жүйесі. Мінез – бір – ... ... ... бар жеке адам ... жүйесі, тұтас құрылым болып
табылады.
И.П.Павлов гештальт – психологтарды қатты сынға ала отырып, ... ... ... ... ... келтірмейді, ал бұл жүйені бөлшектеуге
ешкім де ... ... ... еді. Ол ... ... ... әр түрлі мағынасы бар: ... алға ... ... ... ... шегіншектеп тұрады деп көрсетті. «Егер
сіз жекеленген бітістерді түгелдей ... деп ... онда сіз ... тани ... ... ... жүйесін алып, осы жүйені
талдап көру қажет, бұлардың қайсысы ең алдымен ... ... ... еміс ... көрінеді, таптырмай қояды т.б»
Адамның мінезін, оның құрылысын немесе құрылымын анықтау дегеніміз –
мінездің негізгі компоненттерін, не ... ... және ... пен ... байланыста туындайтын өзіндік бітістерді табу деген сөз.
Жеке адамның өмір ... ... ... ... ... ... тұтас жүйесі ретінде мінез – құлқын сипаттайтын
жүйенің ... ... ... ... стереотиптерді әр кезде
анықтауға болады.
Мінез динамикасы сыртқы шындық динамикасына тәуелді болады, ... ... тек ... ... ғана тәуелді болмай, адамның
қазіргі ... ... оған ... ...... ... отырады. Сондықтан мінездің құрылысын жан – жақты зерттеп және
жалпыламай , өмірдің сан ... ...... ... жекелеп
талдап, оларды тәрбие мен қалыпқа түскен өмір жағдайларына орай үнемі даму
тұрғысынан қарастырып отыру қажет.
Біз қалыптасқан ... ... ең ... оның екі ...... ... ерекшелеуіміз керек. Бұл екеуі бір – бірінен бөлектенбейтін,
органикалық бірліктегі құбылыс болып табылады.
Жеке адамның ... ... ... оның ... ... жағы ... алға қойылуы тиіс. Қоғамдық әсерлер мен ... ... ... жеке ... өмір ... яғни оның ... ... қажеттерін, мүддесін, мұраттары мен әлеуметтік ... Жеке ... ... – мақсатты, адамның өмірлік жоспарын оның
белсенділік деңгейін анықтайды. Мінез ... ... бір ... ... байқалады, ол адамның талғампаздық белсенділігін көрсетеді.
Сыртқы ортаның талабына сәйкес ... ... өмір ... ... ... бірінші не екінші компоненттің ... есте тұту ... ... бір адам ... ... ... басының бақуат болуын қамтамасыз етуге ұмтылуды алға қойып, ... ... ... енді ... ... эстетикалық қажеттілікті
алға шығарып, өз тірлігін өнерге бағыштайды, үшінші ... ... ... да соған беріледі.
Жеке адамның әр түрлі бағыты оның жеке ұмтылыс, талаптарын ғана емес
бүкіл қатынастарының жүйесін белгілегендіктен сол ... ... ... ... сәуле түсіреді. Бірақ аталмыш жүйеде әр кез ... ... ... үстемдік етеді де, ол сол адамның мінезіне өзіндік рең береді.
Кеңес адамдарының жеке ... ... ... ... ... байланысты, сондықтан олар мақсатқа жету жолында
адамды жан – жақты ... ... ... барлық адамның сан алуан
қажеттерін ... ... ... ... ... мен ... ... жасайды. Ұжымшыл адамның мінезі осындай бағыт-бағдармен
ерекшеленеді.
Мінездің әр түрінде ... пен ... ... ... нығайған қатынастары көрініп отырады. Адамдар бір-
бірінен мінез-құлық әдет ... ... ... сенім. Қалыпқа түскен адамгершілігі айқындала
бастаған ... ... ... ... ... кіреді. Сенімділік
адам мінез-құлқының принциптілігін күресте бас имейтіндігін, өз күш-жігерін
жұмсайтын істің әділдігі мен маңыздылығына ... ... жеке ... ... негізі болып табылатын адамгершіліктік
дүниетаным – оған ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық және жеке мүдденің арақатынасын дұрыс
түсінуге өз мінез-құлқын анықтауға мүмкіндік береді.
Кеңес адамдарына тән сенімділік – ... ... ... ... және ... ... қоя ... сияқты сипаттарынан
жақсы байқалады. Сенімі берік адам сын сағаттарында қоғамдық мәнге ... жету үшін ... ... болған жағдайда жанын да пида етеді.
Принципсіз жеке ... ғана ... ... адам бар ... өз ... ... құрылымындағы қажеттілік пен мүдде. Қажеттілік пен мүдденің
басымдылығына қарай адамның ... ... ... Рухани немесе
материалдық қажеттілік пен мүдденің өктем болуы – адамның сезімдерін ғана
емес, оның іс бағытын да ... ... тек ... үшін өмір ... ... өмір сүру үшін тамақ ішеді де өмірді қоғамға пайдалы қызмет –
шығармашылық белсенділік деп ... ... ... да ... олар ... ... үшін ғана өмір сүреді, бұл олардың рухани, адамгершілік
дүниесін жұрдай етеді: топтастықты, ... ... ... ... ... ету ... қоғамдық мүдденің басым
болуы – адам мінезінің белсенділігі мен ... және ... ... құрылымындағы интеллект. Мінез туралы сөз ... ... ... ең ... есте ... ақыл сапасы жайы болады. Адам
ақылының ... ... ... ... ... қызмет үшін де,
қоғамдағы жеке адамның мінез-құлқы үшін де немқұрайды нәрсе емес.
Адамда байқағыш, жазбай танитын ... ... ... тез ... мүмкіндік беретін орамды ақылдың немесе оған
керісінше, оралымсыздық пен баяулықтың тән ... ... ... ... ... не ... ... қарауы – осының бәрі-бәрі жеке адамды
сапа жағынан сипаттайды.
Ақыл – ой ... ... ... ... орнықтылық,
үстірттілік, шашыраңдылық) қалыптаса келе адамның мінез сипатына айналады.
Мінез құрылымындағы ерік. Қалыпқа түскен ұнамды мінездің өзегі – ... ерік ... ... ... ... Ерік – ... күшті адам
талап – тілектерінің және қылықтарының анықтылығымен, өз бетінше әрекет ... ... ... Ол көздеген мақсатына жетуде табанды және батыл.
Адамның жігерсіздігі, әдетте, мінездің ынжықтығымен орайлас келеді. Тіпті
білімі мол, жан – ... ... ... өзі де егер ... ... ... және өзінің ішкі жан дүниесіндегі бар мүмкіндіктерді
толық жүзеге асыра алмайды.
Ерік – ... ... ... ... ... Ол ... ... мен
өзінің өмірді түсінуіне сайма – сай әрекет ететін ... Егер ... ... ... ... әсер бойынша әрекет ... не ... ... ... ... еркі жетілген ересек адам
ойланып, толғанып барып шешімге келеді, өзін ... ... ... ... ...... салдарынан туындайтын нәтижеге
көз тастайды.
Жігерлі мінез нақтылығымен, тұрақтылығымен және ... ... ... ... ... ... сезім. Сезім дегеніміз - әлеуметтік және табиғи
өмірдің сан ... ... ... ... ... ... сөз болғанда
жеке адамның эмоциялық қасиеттеріне де назар аударылады. Бұлай ету орынды
да: адам өзін ... ... да ... ... неі ... нені жек
көретіндігі, қандай нәрсеге салғырт қарайтындығы оның шын мәніндегі өмірлік
позициясын білдіреді.
Сезімдер белгілі қажеттілік және ... ... және ... ... әдетпен байланысты және адамның психикалық тұлғасымен өріле бітіскен.
Адамның өмір салтын бейнелейтін психикалық әлпетіне ... оның ... ... ... ... тап ... сезімі оның өзімшілдік
талпыныстарына, жеке ... ... не ... ... артуына немесе түсуіне т.б. байланысты. Ұйымшыл кеңес
адамның сезімдері бұған керісінше, ол оның ... ... ... ... – адам мінезінің сапалық өзгешеліктерінің көрсеткіші
болып табылады. Әлеуметтік ... мен өмір ... ... мінез ерекшеліктеріне орай адам шынайы құрылыстарға жан –
тәнімен ... ... ... ... қарауы, жоғары дәрежедегі саяси
моральдық, эстетикалық, интелектік сезімге ие ... ... ... сезімді болып, ұстамсыздық, дөрекілік, долылық (аффект) көрсетуі
мүмкін.
Сезімнің көзге түсуінің сипаты әлеуметтік этикалық тежеулерінің ... ... ... ... ... тәуелді. Біреу жаратылысынан
эмоциялық жағынан ... ... өзін ... ... ... енді ... онша қызба болмаса да өзін - өзі бақыламайды, жүгенсіздік
көрсетеді.
Чехов әйелі ...... ... деп ... еді сен ... қызығатындығыңды жазыпсың, саған менің мінезімді туыстан қаққыл,
күйгелек болғандығын айтуым керек. ... мен ... ... ... ... кісі өзін бетімен жібермеуі ... ... мен ... ... ... ... Мінездің табиғи негізі – жоғары жүйке
қызметінің типтерін ... ... ... ... ... ... ... жаңғалақтық немесе сылбырлық тонусының
көтеріңкі – төмендігі, үйірсектік немесе ... жаңа ... ... тез, не қиын ... ... т.б ... анықтайды.
Темперамент мінездің басқа да жақтарын, ... ... ... ... ... ... сөз ... әсер етеді, ол ерік
жігер көріністерінен бірде ерік бұлқынысы түрде енді бірде бір ... ... ... ... ... шыдамдылық және төзімділікті
талап ететін қабілеттен байқалады.
Бірақ темпераменттер психикалық қасиеттердің басқа ... ... ... және бір ... осы ...... кей
көріністерін әлсіретіп, бүркемелейтіндігі, екінші жағынан, өмір талабына
сәйкес оны күшейте алатынын, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... де тәуелді болатынын есте ұстаған
абзал.
Қалыптасқан әдетпен дағды, мінез бітістері темпераментке әсер ...... ... ... ... ... белсенді
флегматиктерді ажыратқанда осы жағдайды ескерген болса ... ... ... де қатысы бар, бұлардың бірі істе ... ... ... бос ... той – ... құмар келеді,
флегматикпен сангвиниктердің, осы айтылғандардың мінез ... ... ... ... бітістеріне тәуелді болып келеді.
Мінездің құрылымы мен жеке ... ... тек ... ... пен іс-әрекеттің ықпалына тәуелді болып қана қоймай, сондай-ақ
оның мінезін айқындауға себепші болған барлық ... өмір ... ... ... де тәуелді болып келеді. Сондықтан да мінезді зерттеуде
жеке адамның тек ... өмір ... ғана ... оның
қалыптасуына әсер еткен барлық күрделі және сан алуан әсерлерді білуіміз
қажет.
Түрлі жағдайларда ... ... және не ... ... ... орай, ол бірде-табанды, екінші жағдайда-табансыздық көрсетуіміз
мүмкін. Мәселен, мектеп оқушыларының мінез-құлқына байқау жүргізілгенде
олардың ... ... ... сабақтағы табыстарын мақтаныш
ететіндігі, бірақ ұйымдағы қоғамдық ... ... ... ... енді ... ... жұмысына қызу қатысатындығы, алған
тапсырмаларын бар ... ... ... ... көрсететіндігі
аңғарылған. Осыған ұқсас мінез-құлық көріністерін ересек ... ... ... Оқу іс – ... ... мінез – құлықты қалыптастыратын
негізгі шарттар
Бастауыш мектептің ... ...... бастапқы тұлғалық
қалыптасуын қамтамасыз ету, оның қабілеттерін ... және ... ... ... бала ... алуан түрлі қасиеттер байқалады. Осы бір көп
сырлы ... ... ... ... ... ... ... бала бойында болады. Бала мінезінің жағымды ... ... ... ... ... ... – жаманды айыра білушілік,
алдағы өмір ... ... ... ал ... ... ... өтірік айтушылық, өзімшілдік, беймазалық, ... ... ... Бала ... ... ... ... байқалатын
қасиеттерге: өзін - өзі сын көзбен қарап, мінездегі кемшіліктерді сезіну,
әділетті, әділетсіздікті аңғаруы ойлаған ... ... шығу үшін ... ... ... Егер бала мінезіндегі көріністер өмірімен сабақтасып,
тәрбиемен ұштасса, бала ... ... бір ... ... ... ... ер ... Ал, бала бойында ынжық мінез қалыптасса, онда
сылбырлық, ... ... ... ... мінездер пайда
болады. Бала өскен сайын көп көріп, естіп білуге ұмтылады. Өз ойын ... ... ... ... ...... қалыптасады. Баланың
дамып, нықталып келе жатқан мінезін дұрыс жолға сала ... ... ... ... ... сан ... жолдары бар. Психологиялық –
педагогикалық әдебиеттерге жүгінсек, ... ... екі ... ... ... – бала көзін жеткізу, екіншісі – жақсы әдет –
ғұрыпқа дағдыландыру. Осы екі жолды ... бір – ... ... жүргізсе, бала мінезі саналылық жолға бағытталады.
Оқушының мінез – құлқын ... ... ... ... ... ... үстінде және сабақтан тыс кезеңде бақылау.
2. Оқушының қызметін талдау. (Әр пән ... ... ... ... ... Оқушыдан оны не қызықтырады және жақсы ... ... ... ... ... әңгіме жүргізу.
5. Оқушы жөнінде достарымен, ата – анасымен әңгіме жүргізу.
6. Бала ... ... ... келеді, ең негізгі шарт бала
бойындағы қызығушылықты жоғалтып алмау.
7. Бала ... ... дер ... ... түзету жұмыстарын
жүргізу.
8. Оқушыларды қанағаттандыратын эмоционалдық жағымды өзара қарым – қатынас
жүйелерін (құрбыларымен, мұғалімдермен, ата - аналарымен) ... ... ... ... ... оқу ... ... дифференциациалау.
10 Сапалы тегін қосымша білімге балалардың қолын жеткізу (үйірме,
секциялар).
Қозғап ... ... ... жеке ... ... ... ... жүргізілетін жұмыстардың әдіс – ... Бала ... бір күн ... ... ... күні ... ... оқушыларға арналған күнделік жүргізу керек деп ойлаймыз.
Онда жыл бойы әр бала туралы мәлімет ... ... Ол әрі ... ... Оқу жылы ... «Мен ... оқушымын» деген тақырыпта тәрбие
сағатын өткізіп, жазылған психологиялық күнделікпен ... ... ... ...... ... ... сенің бойыңда мынандай жақсы
қасиеттер бар. Сол үшін сені ... бәрі ... ... ... ... ... бар деп, оның ... екенін түсіндіріп отыру керек.
Әрбір оқушының жеке басын тәрбиелеудің стратегиясын білу үшін сынып
жетекшісі тек қана оның ... және ... ... біліп қоймай, сонымен
қатар оның оқитын, тұратын жерін және ...... ... ... қажет. Ол үшін әртүрлі әдіс – тәсілдер арқылы ата – ... ... ... керек: әңгімелесу, ата – ... ... ... қою ата – ... ... ... ... танысу. Оқушының әрі қарай жетілуінің бағдарламасын құрмастан
бұрын, мұғалім оған ... әдіс – ... ... ... бақылау және
өзіндік талдау жасауға көмектеседі. Бұл мақсаттарда мына ... ... ... «Сіз қарым – қатынас жасай аласыз ... ... ... ... ... тақырыптағы диспут,
дискуссиялар: «Мен кіммін?», «Мен қандаймын?», ... ... үшін не ... ... таны және жетілдір!» тағы басқалар.
Оқу іс-әрекеті арқылы ... ... ... ... оқу үрдісіне қызмет етсе, екінші жағынан тәрбиелік ықпал жасауды
күшейтеді.
Бастауыш сыныптағы жұмыс мазмұны әр түрлі ... ... ... Олар оқу ... жетілдіреді, өзіндік жұмыс
ұйымдастыруда ізденімпаздығын, дербестігін, танымдық біліктерін ... ... ... нормаларды сақтау іскерлігін меңгереді. Бастауыш
сыныптағы жұмыстардың іс жүзіндік жағы ... ... ... ... шығармашылық іс -әрекеті бағыты жағынан қарастарып, соған
орайластырған жөн.
Ол үшін бастауыш сыныптағы жұмыстарды ұйымдастырудың ең ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін жұмыстар пәннің негіздерін ... қана ... ... ... ... ... өмірге әзірлеп,
мамандықты еркін таңдай білуіне көп септігін тигізеді. Мұнын өзі ... ... ... ... ... ... бетбұрыс жасалып жатқан
қазіргі шақта жаңа мазмұнға ие болып ... ... ... бастауыш сыныптағы жұмыстарды ... ... атап ... ... ... – тап ... ғана ... Оның өзінде оқушылардың өз бетінше жұмыс
істеуіне, жеке белсенділіктерімен шығармашылығын, мінез-құлқын ... жете ... ... ... ... ... ... қызықты етіп жүргізуде
пән апталығы, танымдық сөз ... ... ... ... т.б. ... беретін материалдар кең түрде ... ... ... ... етіп ... жағы ... Бұл салада да оқушылар
шығармашылығы аз пайдаланылады. ... ... ... ... ... ... пәндік олимпиадалар, өндірістік мәні бар таным
жорықтар, ... ... ... ... ... ... жарыс
кештері сирек өткізіледі. Кейбір ұстаздар осы ... ... ... ... нәтижесін басқаларға ұсынуға мән бермейді.
Бастауыш сыныптағы жұмыстар белгілі бір ... сай ... ... ... ... Оқу ... ... сабақ пен тыс жұмыстардың өзара
байланыстылығын жетілдіру, мұнымен бірге оқушылардың білімге, жеке ... ... ... ... – ақ ... ... ... еңбекке
неғұрлым еңбекке қатыстырып , белгілі кәсіптік мамандықты игеруге әзірлеу
– мұғалімдердің негізі міндеті. ... – ақ ... оқу ... етіп ... ... ... шеберлікпен көрнекі көрсетіп,
сабаққа танымдық ойын қисындарын еңгізіп ... ... ... ... ... қиялын қозғауға, мінез-құлқын қалыптастыруға әсер етеді.
Мұғалім бастауыш сыныптағы жұмыстарды жеке оқушыға ғана әсер ... ... ... ... етіп ұйымдастыруы тиіс.
Оқушылардың пәнге деген ықыласы артып, қызыға бастаса, онда пәнді
меңгеруге деген құштарлық тереңдей түседі. ... ... ... мазмұны
мен оны түсіндірудің негізгі әдістері оқушылардың өз беттерінше танымдық
іс - әрекеттерін дамытатындай, әрбір нақты ... ... ... ... жөн. Осы мәселелердің бәрі оқушылардың жеке жасы мен жеке
басының дара ... ... ... қажет етеді.
Бастауыш сыныптағы жұмыстар оқушылардың пәндік білімін дамытып
қана қоймайды, оларды жан – ... ... ... ... Әрбір
оқушы өзінің еріктілігімен қатар өз бетінше жеке дара жұмыс ... ұжым ... ... ... ... ... пәнге қызығуын оқу ... ... ... ... ... да ... тыс әр түрлі жұмыстар
жүргізіледі. Мұндай ... ... ... ... ... ... шығатын қорытынды, яғни сыныптағы ... ... ... мақсаты – оқушылардың қоғамдық және шығармашылық белсенділігін, іс-
әрекетін көтермелеу ... ... оқу ... барысында мінез-құлқын қалыптастырудың
психологиялық және педагогикалық шарттарының бірі: оқу - тәрбие үрдісінде
жеке ... ...... ... ... мен оқушының өзара
қарым – қатынасындағы ынтымақтастықтың болуы, апталық ... ... ... ... ... зор.
Осындай формада жүргізілген жұмыстар арқылы оқушылар өздерінің
әртүрлі іс-әрекетті танымдық және шығармашылық сұраныстарын ... ... ... мен ... ... және техникалық
көрмелерге белсене араласады, бұл мектеп ішіндегі ... ... ... ... ... етеді.
Мінез – құлқында қиындығы бар оқушыларды анықтап, қиындықтар не
себептен пайда ... мына ... ... ... ... ... |Мінез – құлқындағы ... ...... |
| ... ... |психологтар. |қиындықтардың пайда |
| | | ... ... ... ... өріс ... ... |Отбасының әлеуметтік |
| |әрекетіне бой алдырғыш) |А.А. ... ... ... ... ... ... ... емес отбасы, |
| |өзіне - өзінің көңілі | ... жоқ ... |
| ... жылауық т.б. | |т.б.) ... ... өріс ... ... ... ... |
| |қыңыр, ... ... ... |
| ... ... ... | ... бірізді|
| |өзімшілдік т.б.) | ... ... ... ... ... ... ... |Психологиялық |
| |Бала дамуындағы өнімсіз ... ... ... |
| ... ... ... |А.Н.Леонтьев, |жеке тұлғаның |
| ... т.б. ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
Ежелден мәлім қағида – адам ... таза ... ... ... ... ... алар орны ерекше. Отбасының рухани тірегі
ата – ана. Өкінішке орай ... ... ... тың ... еркін меңгеріп, өмірдің барлық кедергілерінен сүрінбей
өтуге бейімділігі бар ... ... және ... ... ...... ... жетпейтін ата – аналар да кездесіп қалады.
Мектепке балалар көбінесе отбасының мінез – құлқы қалыптасып келеді де,
бұдан кейінгі оқу – ... ісі ... ата – ... ... ... үшін ... Міне осы ... балалардың бойындағы жағымды
қасиеттерді оятып, жағымсыз әдеттерді жою ... ... іс - ... ... байланысты. Қорыта келе,
балада тұрақты жағымды қасиеттер, дұрыс мінез қалыптасуы үшін мына негізгі
шарттарды орындау ... ... өз ... ... іске ... ерік беруі. Басқаның күшіне,
көмегіне сеніп кетпей, өз қолынан келетін істе ғана ата – ана ... ... ... еркіне жіберу оны ерлікке, батырлыққа үйретсе, тәртіпке
бағындыру оны шыдамдылыққа, табандылыққа үйретеді. ... ... ... ... ... етіп өсіреді.
Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлқындағы шығармашылық қабілеті
әр баланың табиғатында болуы мүмкін. ... ...... ... жасырын жатқан мүмкіндіктерін ашып көрсету. Кез ... ... ... ... ... жұмысының
нәтижесінде өзінің ішкі ... ... ... ... ... мен ... дамытуды неғұрлым ертерек бастасақ,
соғұрлым оның қабілеті ... ... ... ... ... дамуына түрткі бола білу керек. ... ... ... ... ... байланысты. Күнделікті оқу іс-әрекетті
сабақта беретін ... ... ... етіп ... ... орындауларын қадағалау қажет.
ІІ Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс – әрекеті барысында
мінез – ... ... ... жолдары
2.1 Оқу іс - әрекеті барысында мінез – құлықтың қалыптасуын
анықтау эксперименті
Бастауыш сынып оқушыларының оқу ... ... ... ... жұмыстары екі кезеңнен тұрады:
1. Анықтау эксперименті
2. Қалыптастыру ... ... ... ... ... Ж. ... ... №5 қазақ
орта мектебінің 2 «б» сынып ... ... ... ... саны ... ... ... анықтау бөлімі жүргізілді. Оның барысы
бойынша оқушылардың оқу іс-әрекетіндегі және сабақтан тыс уақыттағы қарым-
қатынас ... ... ... мінез бітісінің тепе-теңдігі,
тұрақтылығы, жағдайға сәйкес мінез-құлқының ... ... ... ... ... ... ... Бақылау нәтижесінде зерттеуге
қатысқан 20 оқушының әрқайсысына жеке танымдық құрылымдық ... ... ... ... берілді:
1. Айтбаева Дина – екінші сынып оқушысы. Әрдайым сабырлы, тұйық мінезді қыз
бала, сабақ үстінде жиі қолын ... ... ... қойылғанда өте
мағыналы дәл, әрі қысқа жауап ... Дина ... ... ғана назар
аударатынын талап етпейді, бірақ үзілісте құрбы-құрдастарымен ... ... оның ... ... дауысы сирек естіледі.
2. Алтынбек Дастан – ... ... ... Жас ... ... ... ... әрекеті баяу ұл бала. Сөйлегенде ... ... ... ... күйі ... ... Сабақ үстінде қойылған
сұрақтарға жүйелі жауабымен ... ... Үйге ... ... ... ... ... Сабина – тұйық, сабақ үстінде артық қимыл-әрекет ... ... ... ... үндемей ойланып алып, өз жауабын береді.
Құрбыларының арасында ... ... ... Өз ... белсенділік
танытып ортақ істі бастап кетпейді. Нұсқау ... ... ғана ... тырысады.
4. Амангелдіұлы Ғалым – ұшқалақ, шыдамсыз, ... ... ... жан-
жағына қарап, қимыл әрекет жасауға бейім келеді. Сұрақ қойылғанда басқа
оқушылардан бұрын ... ... ... ... Оқу материалдарын тез
меңгеріп алады. Қайта жаңғырту процессі де жылдам орындалады.
5. Байтуров Осман – ... ... ... ... көп ... ... артық қимыл-әрекетімен, сөзімен көзге ... ... ... ... өз бетімен жүргенді ұнатады.
Эмоциялық-ерік сферасы бір ... ... ... ... алып, белсене қатысып кете алмайды. Нұсқау берілгеннен кейін
ғана ... ... ... Абылайхан – сабырлы әрі ұстамды. Өз ойын ... ... ... жеткізуге тырысады. Бастаған ісін аяғына дейін
орындайды. Ұқыпты әрі ... ... ... ... ... жақсы барлығына бірдей ... ... ... тиянақты, соңына дейін орындайды.
7. Балтабай Рауан – тұйық мінезді, көп ... ... ... ... ... ... жауабын білмесе, артық сөйлеп уқытты
алмайды. Түсінбеген ... ... ... ... нақтылауға ұмтылмайды.
Құрбы-құрдастарының арасында енжар, өз ... ... ... ... ... ... және бірден байқалмайды.
8. Беридза Диана – тынымсыз, қимыл-әрекеті жылдам. Берілген тапсырмаларды
жылдам әрі нәтижелі орындауға ... ... ... әрі ... ... Құрбы-құрдастарының ортасында сөз алғанды жақсы ... ... ... ... ... ... толы, бай екені байқалады.
9. Бекжігітова Мөлдір – ұстамды, шыдамды, бірқалыпты. Мінезі бар қыз бала.
Құрбы-құрдастарымен ... ... ... ... ... ... нақты жүйелі ұйымдасқан түрде жеткізе біледі. Қандай ... ... ... ... болса, көпке дейін өз-өзіне келе алмайды.
Берілген ... ... әрі ... ... ... ... бір қалыпты, тұрақты деңгейде екені байқалады.
10. Бигельдиева Сымбат – эмоциялық ерік сферасы бір қалыпты, тұйық мінезді,
ұстамды, шыдамды қыз ... ... баяу ... ... ... ... ... Тапсырманы орындауға ұзақ уақыт жұмсайды, бірақ
нәтижесі қатесіз, дәл әрі ... ... ... ... ... қасиеттер байқалады.
11. Дулатқызы Аружан – көңіл-күйі ... ... ... қыз ... ... тапсырмаларды тиянақты әрі соңына дейін жеткізіп орындауға
тырысады. Сұраққа жауаптарын дәл және нақты ... ... ... ... ... Ортақ іс-әрекетке белсене араласады,
бірақ бастамашылдық танытпайды.
12. Қалметова Адина – қимыл-әрекеті жылдам, белсенді қыз бала. ... ... ... Құрбы-құрдастарымен қарым- қатынаста белсенділік
танытып, кейде бастамашылдыққа да ие ... ... ... ортасы жоғары деңгейде дамыған. Сабақ үстінде қойылған сұрақтарға
белсенді араласып, дұрыс немесе бұрыс болса да жауап ... ... ... ... – ашық ... тынымсыз ұл бала. Қимыл-әрекеті жылдам,
тазалықты сүйеді. Берілген тапсырмаларды жылдам орындайды, ... ... ... ... ... Қарым-қатынаста белсенді, кейде
құрдастарымен түсініспей қалуынан кикілжіндерге ұшырап қалуы да байқалады.
Бірақ тез ... ... ... сферасындағы өзгерістер бірден
байқалады.
14. Қадыралыұлы Ағаділ – көңіл-күйі тұрақты, ұстамды, сабырлы ұл ... ... ... ... іс-әрекеті нәтижелі. Сабақ үстінде аса бұзақылық
әрекеттер жасамайды. Берілген тапсырмаларды тиянақты орындауға ... ... ... ... Үй ... ... ... танытады. Эмоциялық ортасы тұрақты, өзгерістер аса байқалмайды.
15. Жалқожа Марат - көңіл-күйі өзгермелі, шыдамсыз және тынымсыз ұл ... ... ... ... ... ... ... достыққа адал, бірақ кикілжіндерге ұшырауы да жылдам. Сабақ
үстінде кейде ... ... ... ... ... ... асығады.
Эмоциялық ерік сферасы өзгермелі.
16. Нарк Санжар – ұшқалақ, шыдамсыз, тынымсыз ер бала. Сабақ үстінде ... ... ... ... ... ... ... беруге асығып,
кейде қате жауап береді. Берілген тапсырмаларды жылдам, кейде немқұрайлы
түрде ... ... ... ... ... ... ортасы тұрақсыз. Қарым-қатынаста ... ... ... ... ... тез ... кетеді.
17. Молдабаев Елдос – қимыл-әрекеті жылдам, ұстамды, шыдамды ұл бала. Сабақ
үстінде жағымсыз қылықтар жасамайды. Берілген тапсырмаларды кейде ... ... ... ... ... жауабын білмесе жауап бермейді.
Құрбы-құрдастарымен қарым-қатынаста тұрақты, кейде өзгермелі сипатқа ие.
Түсініспеушілік болған жағдайда қызба, ашуланшақ ... ... ... ...... жылдам, шыдамсыз, тынымсыз ер бала.
Сабақ үстінде құрдастарына ... ... ... ... ... ... біледі. Берілген тапсырмаларды тиянақты орындауға тырысады,
бірақ шыдамы жетпесе аяқтамай қоя ... ... Үйге ... ... қойып тыңдамағандықтан, әрдайым орындап келе бермейді. Құрдастарымен
қарым-қатынаста өзгермелі мінез танытады. Кикілжіңдер бола ... және ... ... танытады.
19. Оспаналиева Құралай – ұшқалақ, шыдамсыз қыз бала. Қимыл-әрекеті жылдам,
іс-әрекетті тез ... ... ... ... ... еліктеп,
жағымсыз қылықтар жасауыда байқалады. Үйге ... ... ... ... ... Көңіл-күйі тұрақсыз. Қарым-қатынаста ортада
болғанды ұнатады, бастамашылдық танытады. ... ... да ... қалуы мүмкін. Бірақ тез ұмытып кетеді. Өзіне ... ... ... ... ... ... эмоциялық ренгк
түстеріне толы.
20. Өмірзақова Әсел – ұстамды, шыдамды қыз бала. Қимыл-әрекеті жылдам. Іс-
әрекеті нәтижелі көрінеді. Сабақ ... ... ... әрі тиянақты
орындауға тырысады. Үй ... ... ... ... ... қарым-қатынаста белсенді, кейде бастамашылдық танытады. Ортақ
іс-әрекетке белсенді түрде араласады. Эмоциялық-ерік ... ... ... ... ... бөлімінде жүргізілген бақылау
нәтижесінде оқушылардың мінез – ... жеке ... ... ... ... Эксперименттің келесі кезеңінде осы
мәліметтердің сәйкестігіне орай жеке ... ... ... осы
сыналушыларға «Кактус» әдістемесі ... Бұл ... ... жеке ерекшеліктерін, жағымды және жағымсыз мінез – ... ... ... ... қажетті құралдар: таза парақ, жай
қалам, түрлі – түсті қаламдаржәне өшіргіш.
Сынаулышыларға алдарына таратылған таза параққа өз ойындағы ... салу ... ... ... ... тапсырманы орындауды бастады.
Тапсырманы орындап болғаннан кейін, оқушылардың жұмыстарына нәтижені
өңдеу ... ... ... ... ... ... сәйкес төмендегі көрсеткіштер анықталады:
2 – кесте.
|№ |Орындау нәтижесі. ...... ... |
|1. |Егер кактус парақтың бетінде – ... өз - ... ... ... |
| |ірі, үлкен ортада болып салынса - |болғанды ұнатады, өз - өзіне |
| | ... өте ... ... ... |
| | ... ... ... бірінші |
| | ... ... ... ... ... ... парақтың жоғары |Өзін - өзі жоғары ... ... ... ... - ... аударғанды жақсы көреді. |
|3. |Егер кактус парақтың төмен жағында|Өзін - өзі ... ... ... |
| ... болып салынса- |сенімсіз. ... ... ... ... - ... белгісі. ... ... ... ұзын, жиі болып |Агрессияның басымдылығы. |
| ... - | ... ... ... сирек орналасса - |Өз бойындағы агрессияны қолға |
| | ... ... ... ... ... ... бір үзілмейтін |Коммуникативтік қасиеттері жақсы |
| |сызықпен салынған ... - ... ... мейірімді, ақ көңіл.|
|8. |Кактустың контуры жиі үзілген |Ашуланшақ адамның белгісі. |
| ... ... ... ... | |
| ... - | ... ... ирек (кактустың ішінде) |Интроверт, тұйық, сақ адам. |
|10. |Жалғыз кактус - ... көп ... тек ... | |өз ... ... ... ... ... ... |Демонстрант, ашық, ұйымшыл, досы |
| |- |көп ... ... ... түстерді қолданса - ... ... не ... да, |
| | ... жориды. ... ... ... ... ... ... мен қорқыныштың белгісі. |
| |немесе штрихтаса - | ... ... ... гүл ... - |Нәзік сезімтал. ... ... ... салу - ... ... ... |
| | ... ... ... ахуал. |
|16. |Шөлдегі немесе ыдыссыз салынған ... ... ... ... |
| |кактус - ... ... ... |
| | ... ... ... ... ретінде нақтылау мақсатында оқушыларға
сұрақтар қойылды. Бұл сұрақтардың мазмұны төмендегідей ұсынылады:
3-кесте.
|№ ... ... ... сәйкес белгілер. |
|1. |Бұл кактус жабайы ма? ... ... ... |
| | ... ... ... |
|2. |Инелері қолға қатты батады ма, |Агрессия деңгейі |
| ... ... ма? | ... ... ... қамқорлықты |Өзіне назар аударудың деңгейі |
| ... ма? | ... ... жалғыз өседі ме, жоқ па? |Ұйымшылдық деңгейі ... ... ... ... ... ... – құлқының өзгеру бағыты |
Тапсырманы орындау нәтижесі ұсынылған критерийлерге сәйкес талданып,
өңделді де, қорытынды нәтижелер ... ... Дина – ... ... ... ... байқалмайды,
өзіне назар аударғанды қаламайды, ... ... ... өсе келе
бойында агрессия белгілерінің басымдылығы шығуы мүмкін, коммуникативтік
қасиеттері жақсы дамыған, ақ ... ... ... ... үйдегі
жағымды психологиялық ахуалды қалайды.
2. Алтынбек Дастан – жанұя қамқорлығын қажет етеді, агрессия бар, ... ... ... ... ... жоқ, ... ... және өсе келе үлкен болатынын түсінеді.
3. Әбілхан Сабина – агрессия ... ... ... ... аударғанды
ұнатпайды, ұйымшылдық деңгейі төмен, өзіне ... көп ... ... ... нәзік, сезімтал, жанұядағы қамқорлыққа ұмтылыс
байқатады.
4. Амангелдіұлы Ғалым - өзіне көңіл аударғанды жақсы ... ... ... ... қамқорлығын қажет етеді, ұйымшылдық деңгейі нашар,
көп көңілді тек өз ... ғана ... ... ... ... психологиялық ахуалды қаламайтыны байқалады. Күш – жігерін
толықтырып үлкен ... ... ... ... - ... ... назар аударғанын ұнатпайды,
ұйымшылдық деңгейі төмен, мінез – құлқында өзгерістер пайда ... ... ... Байзауыров Абылайхан – көпшілікте болғанды ұнатады, бойында агрессия
байқалады, өзіне көңіл аударғанды ұнатпайды, жалғыздықты сезінеді, өскенде
күш – жігері толысып, ... ... ... ... – мейірімді, коммуникативтік қасиеттері нашар дамыған,
өзіне сенімсіз, жалғыздықты сезінеді, жанұядағы нашар ... ... ... ... ... ... ... назар аударғанды ұнатпайды,
ұйымшылдық қабілеті жоқ.
8. Беридза Диана - өзін-өзі жоғары бағалайды, өзіне көңіл аударғанды жақсы
көреді, өз ... ... ... ұстай алады, демонстрант, қорқыныштық
белгісі бар, жанұядағы ... ... ... ... ... көрінеді.
9. Бекжігітова Молдір - өз-өзіне ... ... ... тұйық адам,
үйдегі жақсы психологиялық ахуал ... ... ... ... байқалады, ұйымшылдық деңгейі төмен, тез үлкеюде ұмтылыс
байқалады.
10. ... ... - ... жоғары бағалайды, коммуникативтік
қасиеттері жақсы дамыған, мейірімді, ашық, досы көп ... ... ... ... ұмтылыс байқалады, агрессия деңгейі ... ... ... ... ... деңгейі жақсы, үлкен жетістіктерге
жетіп, әдемі қыз ... ... ... ... ... ... – жанұядағы қамқорлыққа ұмтылады, ... ... ... ... ... ... бағалайды, өз бойындағы
агрессияны қолға ұстай алады, өте сақ адам, ... ... ... ... Адина - өз-өзіне бағасы жоғары, ортада болғанды ұнатады, сақ
адам, өмірде не ... да ... ... ашық, досы көп, отбасындағы
психологиялық ахуал жақсы.
13. Қалымбет Айбек - ... ... өте ... бірінші болуды мақсат
етеді, агрессия басым, ашуланшақ, досы көп, ... ... бар, ... ... ... ... ... Ағаділ – ортада болғанды ұнатады, демонстрант, жанұядағы
қамқорлықта ұмтылыс байқалады, агрессия деңгейі қалыпты, ұйымшылдық деңгейі
төмен.
15. ... ...... ... ... көсем болуға талпынады, өзін
жоғары бағалайды, агрессия басымдылығы байқалады, ашық, досы көп, жанұядағы
қамқорлығын қажет етеді.
16. Нарк ...... ... ... ... ... талпынады, агрессия
басым, көп мәселелерде өзіне назар аударады. ... ... ... ... қамқорлығына ұмтылыс байқалады, агрессия, өзіне назар
аударғанды ұнатпайды. Өсу ... ... ... ... ... ... Елдос – агрессия деңгейі ... ... ... ... ... ... ... мінезінде өзгерістер байқалады, өз
бойындағы агрессияны қолға ұстай алады, жанұядағы ... ... ... ...... ... ... агрессия, ашық, оптимист,
жанұядағы қамқорлыққа ұмтылыс байқалады.
19. Оспаналиева ... - ... ... бағалайды, агрессиялық басым,
коммуникативтік қасиеттері жақсы дамыған, ... ... бар, ... жағдай жақсы, өзіне назар аударғанды ұнатады, ұйымшылдық
деңгейі ... өсе келе ... ... ... ... ... Әсел - өзіне сенімсіз, интроверт, тұйық, сақ адам, ұйымшыл,
үрей белгісі бар, ... ... ... ... ... төмен, өзіне назар бөлгенді ұнатады, ұйымшыл, өскенде достары көп
болғанды қалайды.
Көріп ... ... ... ... ... барысында
алған мәліметтермен сәйкес келеді. Демек, алған жеке ... ... ... ... ... ... ... дәлелдейді. Осы келтірілген мәліметтерді жиынтыққа ... ... ... № 1, ... 4-ші кестеде. Оқу іс-әрекеті барысында екінші сынып
оқушыларының 14-інің жеке мінез-құлық ... ... ... ... тапты. Ал қалған 6 оқушының мінез-құлығының дамуында психологиялық
қиындықтар байқалды. Анықтау экспериментінің нәтижелері осындай. Ал ...... ... ... ... осы тараудың екінші
бөлімінде мазмұндалады.
2.2 Оқу іс - әрекетінде мінез – құлықты ... және ... ... іс - ... ... ...... қалыптасуын анықтау
экспериментінің нәтижелері жоғарғыдай мәліметтер көрсетті. ... ... ... ... мен ... дұрыс
реттілікке келтіріп, дамыту мақстаында мінез – құлықты ... ... ... қарастырылады. Демек, зерттеу жұмысының қалыптастыру
эксперимент бөлімі ... ... ... ... ... ... бұрын, коррекциялық және дамытушы жұмыстардың мәні мен
мақсат – міндеттеріне тоқталып ... ... ... ... ... ... ... да, сонымен қатар оқу барысында, мінез – құлқында қандай
да бір күрделі психологиялық мәселелері ... ... да ... ... ... ... жұмыстың басым қолданылуы, ол екінші
жағдайда – түзету (коррекциялық) жұмысының ... ... ... жан – ... ... ...... жұмыстың негізгі
принципі – оқушыға ықпал етудің тұтастығы болып табылады.
Түзетүші және ... ... ... ...... ... ... қажет. Оның ең алғашқысы – бұл жұмысқа ... ... ... ... Ал ... ... және 5 – 6 сынып оқушылары
болса, әрине ата – ... ... ... ... – дамыту жұмыстарының мазмұнын жоспарлау барысында жалпы жас
кезеңінің қажеттіліктері, құндылықтары және ерекшеліктері жайлы ескеру ғана
емес, ... ... ... ... ... ... ... және мәдени
ортаның ерекшеліктері және де әр ... жеке ... ... ... ... ... отырып, қызмет атқару өте маңызды.
Соңындағы манызды сәтінің бірі: жүргізілетін түзету – дамыту ... ... ... қарай кезектестігі мен реттік тәртібін
сақтау кезеңі болып табылады.
Сонымен, психокоррекция дегеніміз – бұл ... ... ... ... орта мен ... ... психологиялық
механизмдеріне бағытталған психологияның ықпал ету әдісі.
Оның мақсаты: баланың психикалық дамуына түзету енгізу, ... ... ... ... ... және ішкі ... байланысты
әлеуметтік – психикалық бұзылыстардың алдын - ... ... ... ... жүргізудің міндеттері:
1. Бала тұлғасын, оның ... ... оқу ... ... және ... ... қарым – қатынас құрылымы мен қызметін,
жүйкелік – психикалық ... ... жеке ... ... қалыптасуын психологиялық – педагогикалық тұрғыда жан – жақты
анықтау.
2. Баланың тұлғасының дамып, қалыптасуына ықпал ... ... ... ... ортаның жағымсыз ықпалдарын анықтау және зерттеу.
3. Микорәлеуметтік – педагогикалық «бетімен кетушілікті» (запущенность)
жеңу және де әлеуметтік ... кері ... мен ... емес тәрбие
әдістеріне түзету енгізу.
4. Психологиялық жарақаттаушы жағдайларды шешуде, қоршаған ... ... ... ... мәртебені арттыруда, қалыпты мінез –
құлық мәселесіне қатысты хабардарлығын дамытуда көмек көрсету.
5. Жоғары эмоциялар және ... ... ... этикалық,
еңбек, эстетикалық) тәрбиелеу, өзін - өзі реттей білу тәсілдерін жетілдіру,
интеллектуалды, эмоциялық және ерік ... және жеке ... ... мен ... ... Балалар ұжымында қабылдау, мейірімділік, ашықтық және өзара түсінушілік,
психологиялық қауіпсіздік, сенімділік, қарым – ... және ... ... қуаныштылық ауа – райын ұйымдастыру.
7. Жеке топтарда ата – ... мен ... ... ... Келесі
топтарда: тәуекел психологиялық дедадаптация бар ... ... бар және ... акцентуациясына сәйкес топтар.
Психокоррекциялық ықпалдың бес бағыты қарастырылады:
1. Жеке психикалық функциялар мен компоненттерде түзету ... ... ... ... ... ... фонематикалық қабылдау, қол іскерлігі,
ойын, оқу, танымдық іс - әрекеті т.б.) ... ... ... ... ... директивті немесе директивті емес бағыты.
3. Индивидке немесе отбасына ... ... ... немесе топтық сабақтар үлгісіндегі психокоррекция.
5. Психокоррекция жүйкелік – психикалық науқастарды ... ... ... ретінде немесе мінез – ... ... ... ... бар ... психологиялық ықпал
етудің жетекші әдісі ретінде.
Психокоррекциялық ықпалдың сонымен қатар бағадарлама құру формалары ... ... ... моделі: сабақ жүктемесін құрастыруды баланың жеке бас
дамуы, жағдайы, қоршаған орта мен адамдар ... ... ... ... ... ... ... және айға бөліп қарастырады;
- коррекцияның типтік моделі: тәжірибеге негіз етіп, түрлі ... іс ... ... оқу және еңбек) қимылын ұйымдастыру;
- коррекцияның жеке моделі: баланың жеке психикалық дамуын, қызығушылығын,
білімін және мәселелерін түрлерін ... ... ... ... құрал – жабдықтар қатысушыға қойылатын
талаптар мен кезеңдерге бөлінген жоспар;
- еркін бағдарламада: психолог психокоррекциялық мақсат, ... ... және ... өз ... бөле ... ... әсер ету ... психологтың кәсіби
біліктілігі мен құзіреттілігіне байланысты:
Теориялық жағынан (баланың ... даму ... мен ... ... мен ... ... қатынаста, жеке және
шығармашылық қабілетті білуі) дамуы, арнайы әдістерді (бір әдістің ... ... және ... ... және ... ... жағынан кәсіби деңгейде психокоррекциялық әдістер мен
әдістемелерді қолдануды меңгеру, ... ... ... ... және
құзіреттілік деңгейін жетілдіруге талпынысты оята білу мен сенімділігі.
Жеке тұлғалық дайындығы жағынан психологтың жеке ... ... ... ... - өзі ... ... ... жүргізілуі, өзіндегі
жағдайды шеше білуі (жеке мәселесін шеше алмаса, алдына ... ... тепе – тең ... ... ... нейтралды ара қашықтықты
ұстай білуге мүмкіндік береді. Психолог ... ... ... ... ... жетілдіріп отыруы қажет, себебі алдымен сыртқы түрімен сенімге
еніп, әсер ... ... ... ... ... жас ... дамудың психологиялық ерекшелігін есепке алу, жүйелілік, бірлік және
іс - әрекет, ... ... мен ... ... енгізген
«таяудағы даму аймағы» есепке алынып «жоғарыдан төмен» және «төменнен
жоғары» ұстанымы негізінде ... ... ... ... құрастыруда осы ұстанымдарға сүйену
қажет:
1.Коррекция, алдын – алу және дамыту міндеттерінің жүйелілік ұстанымы.
Онтогенезді психиканың даму сипаты мен оның ... ... ... тұрады. Кез – келген түзету – ... ... осы ... мен ... үш ... ... жүйесінде қалыптасуы қажет:
1. Коррекция арқылы – дамудағы ауытқу мен ... ... ... ... ... – дамудағы ауытқу мен қиындықтарды ескерту.
3. Дамыту – даму ... ... ету және ... ...... іс - ... мақсатпен міндеттерді анықтауда
бүгінгі күннің өзекті ... ... ... ... ... ескеру қажет.
2. Диагностика мен коррекция ... ... ... ... ... көрсету. Тәжірибелі – психолог маман іс - ... түрі ... ... ... ... Коррекция жұмысының
тиімділігін 90 пайызға анықтау қаншалықты терең, мұқият ... ... ... жүзеге асырудың бастамасын
диагностикалық зерттеулер алуы ... ... ... алғашқы қорытынды
жасалып, коррекциялық дамыту жұмысының ... мен ... ... ... іс - ... ... ... жеке
тұлғадаға өзгеріс динамикасын, мінез – құлқын, іс - әрекетін, эмоционалды
жағдайын, оның түзету жұмысы ... ... мен ... ... ... етеді. Бағдарлама міндеттері тапсырыс берушіге толықтыруға
мүмкіндік береді. Психологиялық әсер ететін әдістер мен ... ... ... ... тип – ... ... ... Ең сәтті жүргізілген
симптомдық жұмыстың өзі клиенттің бастан өткізген қиындығын соңына ... бере ... ... іс – ... ... ... ... себептері мен ауытқуды анықтау және жою болып табылады.
4. Коррекцияның іс - ... ... Іс - ... ... ... Д.Б.Эльконин еңбектеріндегі баланың психикалық даму теориясы
болып табылады. Коррекциялық жұмыстың жүргізілуі әдістердің ... мен ... ... ... ... – дамыту әсерінің
басты тәсілі клиенттің белсенді іс - ... ... оның ... ... ауыр әрі ... жағдайларын, бағдарлау үшін түрлі жағдай
жасалады, негіз етіп тұлғаның жағымды дамуы қарастырылады.
5. ... жас ...... және дара ... ... ... Клиенттің жеке ерекшелігін нақты есепке алу, әрбір дамудың
қолайлы бағдарламасын жасауға ... ... ... әсер ... ... әдістер ұстанымы. Тәжірибелі
психолгияның әдістерінің – барлық деңгейде, тәсілдері мен ... ... ... ... ... ... ... бір ғана
теорияның меншігі емес. Бұл әдістер әртүрлі ... бар ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
7. Коррекциялық бағдарлама таяудағы әлеуметтік ортаны белсенді ... Бала ... ... тыс, өзге ... ...... өз алдына бөлек дамуда тежелу байқалады. Ол ... ... бір ... ... ... ... ... адамдармен қатынас
жүйесі, тұлғааралық қатынас ерекшеліктері мен қарым – қатынас, ортақ іс ... ... оның ... – бала ... ... ... ерекше
құрамдас бөлігі болып табылады. Олар таяу арадағы даму аймағын анықтайды.
8. Психикалық процестерді түрлі ... ... ... ... ... ... процестерге сүйену оларды ... ... ... Тапсырыс берушінің ішкі күшін анықтауға негіз болады.
9. ... ... ... топ ең төменгі қарапайымнан, ең жоғарғы
күрделіге келесі кезеңдерден өту ... ... ... ... оның ... ... әр кез сәйкес келе ... ... ... ... алу. ... ... материал немесе ойын – ... ... ... ... ... Коррекция жұмысының құрылым бағдарламасы психологиялық
дәлелді болуы шарт. Коррекция жұмысының сәттілігі ең ... ... ... ... объективті кешенді бағалауына байланысты болады.
10. «Жоғарыдан төмен» коррекциялық ұстанымы. Л.С.Выготский ... ... ... ... ... назарында коррекция іс -
әрекетінің негізгі мазмұны клиенттің ертеңгі келешек дамуы, таяудағы даму
аймағын құрудан ... ... ... ... ... Коррекция жұмысының негізгі
мазмұны ретінде қабілетіне қарай психологиялық жаттығу мен ... ... ... ... ... ... – құлықтың қажетті
моделін жасап, оны тез арада бекіту. Коррекция жаттығулары жекелік және
топтық деңгейде ... ... ... психолог маман индивидті
жеке қабылдағаны жөн, ... жеке және дара ... ... ... көз – ... ... ескеру жұмыстары жүргізіледі.
Жеке пікірін байқағаннан кейін, қосымша пікірлер қажеттігін сезгенде топтық
жұмыстарға ... ... ... ... ...... ерекшеліктерін оқу іс -
әрекетінде ... ... және ... ... жүргізетін жұмыстың
бағдарламасы құрылды. ... ... ... ... ... ... 10 оқушы).
Үш кезеңнен тұрады:
1. кезең – түзету тобына бағдарлы кезең 2 сабақ
2. ...... ... кезеңі 7 сабақ
3. кезең – бекіту кезеңі 1 сабақ
Әр ... үш ... ... ... (2 – 3 ... негізгі бөлім
(2 – 4 жаттығу) және қорытынды бөлім (2 – 3 ... ... ... ... 10 ... ... Әр ... тыс уақытта 40 – 50 минут көлемді қамтиды.
Құрастырылған түзету сабағының бағдарламасы ұсынылады
Бастауыш сынып оқушыларының ...... ... және ... ... ... ... № 1
Сабақ мақсаты: Түрлі ... ... ... өзге ... күйін түсінуді дамытуға, баланың эмоционалдық ... ... ... ... ... ... есімдері карточкаларға жазылып, белгіленіп
қойылды. Әр қатысушы өзін таныстырып, нені ... ... ... ... ... өзін ... өткен адамды есіне сақтауға тырысты.
2. Топта қабылданатын тәртіптер: таныстық жүзеге асқаннан кейін ... ... ... ... ... Ол ... ... сипатталды.
1. Қарым – қатынаста сенімділік орнату;
2. «Қазір және осы жерде» принципі бойынша қарым – ... түсе ... ... ... ... ... ... Қарым – қатынаста шынайылылық орнату;
5. Топтағы болып жатқан құбылыстарды ... ... ... ... ... анықтау;
7. Басқа адамды тікелей бағалау әрекеттерін жасамау;
8. Неғұрлым әртүрлі адамдар типінен өзара қарым – қатынасқа түсе білу;
9. ... ... ... құбылыстарға белсенді қатысып отыру;
10. Сөйлеп отырған қатысушыға сыйластықпен қарау.
3. «Бетперде» жаттығуы: әрбір сабақты ... ... ... ... ... мақсатта тренинг қатысушыларына бетперде үлгілері көрсетілді. Онда үш
келбет бейнеленген: көңілді, ... және ... ... берілді: «Осы
бетперделерге қарап, сабаққа келген көңіл – күйіңізді таңдаңыз және ... ... ... ... ... ... ... өз көңіл –
күйлері туралы ерікті түрде әңгімелеп берді және себебін айтты.
4. ... ... оның ... ... ... ... топ ... пайда болатын психологиялық қысымды ... ... үш – ... ... жеке – жеке ... ... теріс қарап тұрып, артқа қарай еш қорқынышсыз салмақсыз
құлауды үйренеді. Бұл әдісті барлық топ қатысушылары орындауға тырысты. Топ
ішінде ... ...... ... ... ... Қоштасу дәстүрі: сабақтың соңында қатысушылар шеңберге ... бір ... ... ... ... бір – ... тіке қарап, «Рахмет, Сау бол»
деген сөздермен қоштасу дәстүрін орындады.
(Кейінгі сабақтарда сәлемдесу мен ... ... ... ... ... ...... мақсаты: ойын түрінде мінез қасиеттерін салыстыруға, өзге адамның
эмоционалдық ... ... ... ... ... сферасын
түзетуге бағытталады.
Сабақтың барысы:
1. Сәлемдесу дәстүрі. Қатысушылар шеңберге тұрып, бір – ... ... ... ... ... бір – ... ... Таныстықты жалғастыру. Қатысушылар ... ... ... әр
қатысушының есіміне сәйкес оның ұнататын нәрсесін дұрыс анықтап беруге
тырысады. Таныстықты нығайту ... орын ... ... жүргізіледі.
Оның мазмұны бойынша, қатысушылар әртүрлі белгілерге қатысты топтастырылып,
анықталып алынды. Мысалы, алмалар тобы, жүзімдер ... ... ... ... ... ... Оларға нұсқау берілген кезде ортақ топтарға
топтастырылған қатысушылар бір – бірімен орын алмастырып үлгеруі ... «Екі дос» ... ... екі дос туралы өлеңнің мазмұны ұсынылады.
Оның мазмұны төмендегідей:
1. Екі жас дос шомылуға келді ... суға ...... жүзе ... ... кетсем қайтем» - деп,
Сақтықпен толқынға ол қарайды.
2. Қыстың күні екі дос сырғанауға барады,
Сырғанап жүр біреуі – екі беті ... ... екен мына жер, ... қалсам қайтем» - деп,
Бақылап тұр абайлап, ол жағада.
Өлең мазмұны оқылғаннан кейін қатысушылар екі ... ...... берді, рольдерді бөліп алып, өздері ойнайды. Өлең тағы да бір ... ... оны ... бейнелеп көрсетуге ұмтылады. Соңында
достық қарым – қатынастағы мінез – құлық ерекшеліктеріне орай ... ... ... ... ... ... шығарылды.
4. «Осылай әділ болады». Бұл ... ... өз ... ... түсінуге, мінез – құлықты бағалауға арналады. Қатысушыларға
ұсынылатын әңгіме мазмұнын ... ... ... ...... баға ... бағытталған нұсқау беріледі. Әңгіменің мазмұны:
«Аналары дүкенге кетті. Есіктің жабылғанын көре ... ... асыр ... ... салды. Ал кіші інісі анасының келгенін көрмей жастықты
лақтырып ... ... ... Ол жастықты лақтырып жіберіп еді,
төбедегі аспалы шам теңселе бастады. Анасы қатты ... ... ... Үлкен ағасы диваннан тұрып інісінің қасына келіп тұрды.
- Сен неге ... ... Мен сені ... ... ғой! – деді ... әділ ... - деп үлкен ұлы байсалды жауап берді. – Мен жастықпен
ойынды ойлап тапқан. Анасы екеуіне қарап күлімсіреп, олардың бұл ... ... ... ... ... ... салды. Қорытынды
пікірлер шығарылды.
5. Қоштасу дәстүрі. Қатысушылар шеңберге тұрып бір – біріне қарсы «Рахмет,
Сау бол» деп қоштасу дәстүрін ... ... ... ... ... ... қасиеттері туралы
түсінігін ... ... мен ... ... жылы ... ... ... дәстүрі: Қатысушылар шеңберге түрып, бір – бірінің иығына
қолын қойып, мейірімді түрде бір – ... ... ... ... ... ... мейрімді сөздерді еске ... ... бұл ... қолданатындығын анықтады. Мейірімді сөздерді
жиі қолдана білу ... ... және де ... сұрақтарға жауап
іздестірілді. Қандай уақытта мейірімді сөздерді қолданасыз?
А) сізге бір нәрсе ... ... ... ... көңіл – күйіңіз жақсы болған кезде ме?
Қаншалықты жиі қолданасыз? Адамдарға мейірімді сезімді көрсете білуге не
кедергі ... ... ... ... ... не ... ... қатынас жасаған адамдар сізге қалай жауап береді?
3. «Қуыршақтың туған күні» жаттығу. Қатысушыларға бүгін қуыршақтың
туған күні екені жайлы айтылады. Оған ... ... алып ... ... ... кетіп одан тек сызықтар ғана қалды. Қандайда бір зат
шығатындай етіп әрбір ... ... ... салып көр.
4. Адамгершілік қасиеттері туралы әңгіме.Бұл тақырыпта мыналар жайлы
сұхбаттасу жүргізіледі:
А) қандай жақсы мінез – ... ... ... ... ... ... ... ұнамайды және неліктен?
Қатысушылар сұрақтарға жауап беріп өз пікірлерін ортаға сала білді.
5. «Ауызша волейбол» ойыны. Оның ... ... ... бір ... ... ... отырып, сол мезетте кез – ... ... ... ... ... ... жалғастырады.
6. Қоштасу дәстүрі орындалды.
Күні: 27.02.2007ж.
Сабақ №4
Сабақ мақсаты: Қатысушыларға шыншылдық туралы түсінік беру, күнделікті
өмірде осы қасиетті қолдануды үйрету.
Сабақтың барысы:
1. Сәлемдесу ... ... Күй ... ... туралы әңгіме тыңдау: «Бір Нұргүл деген ... Ол ... өте ... ... және ... оған ... Бір ... ыдыс – аяқты жуып жатып, анасының жақсы көретін шынысын сыңдырып
қояды. Анасы ұрсады деп, оның ... ... ... ... ... бала еді,
шындықты айту оңай болмаса да, ол өзінің ... ... ... ... ... айтты. Шындықты жасырмай айтқанына ... ... ... таң ... ... ... - деді ... - «біз жаңа ыдыс
сатып ала аламыз, ... ... ... ... арта ... қызым бар екеніне
көзім жетті.»
3. Ұсынылған әңгіме мазмұнына сәйкес ... салу ... ... ... телефон» ойыны. Ойын нұсқауы бойынша ... ... ... бір ... сөз айтады. Ал ... ... ... айтады, дәл сол сияқты қайталанады. Солай жалғаса береді де,
барлық ... ... Ең ... ... ... естіртіп дауыстап
айтады. Соңғы айтылған сөз бен ... ... сөз ... анықталады. Ұсынылған сөз құрылымы: «Мен әрқашан және ... тек қана ... ... ... ... ... ... адамгершілік қасиеттердің негізі».
а) түсініксіз сөздерді түсіндіру және дәйек сөздің мағынасын ашу.
б) ... ... ... Үй тапсырмасы.
Қатысушыларға ата-аналармен және басқа да отбасы мүшелерімен бірге сабақта
өткен дәйексөзді жаттап алу.
7. ... ... ... ... ... ... Қатысушылардың шыншылдық туралы алынған білімдерін бекіту.
Олардың осы қасиетті қаншалықты меңгергенін анықтау.
Сабақтың ... ... ... ... ... ... күйге келтіру жаттығуы. Күй сазында ... ... ... «Мен ... Мен тек қана ... ... ... Мен ешқашан ештеңені еселеп сөйлемеймін. Мен ... ... ... аламын. Маған сенім білдруге болады. Мен тек қана ... ... ... ... шешу» жатығуы.
Қатысушыларға әр түрлі жағдайлар мысалыға келтіріліп, мұндай жағдайда ... ... ... қойылды. Сұрақтардың мазмұны төмендегідей:
А) сен мектепте нашар баға алдың. Егер сен шыншыл болсаң, анаңа ол ... ... сен ... қорқып қашып кеттің. Осы оқиға туралы достарыңа әңгімелеп
бергенде, сен ... ... ... ... ... сен ... осы ... не істер едің?
В) сен мектепке әдемі салынған сурет әкелдің, ал мұғалім сені мақтап, ... ... өзің ... ... «бес» қоямын деді. Бірақ сен суретті салуға
үлкен әпкең көмектескенін білесің. Сен егер шыншыл болсаң, не істер ... ... ... өз ... білдіріп, талқыға салды.
3. «Жетістікке жеткізетін адамдар» тексеруге арналған тест. Оның
нұсқауы бойынша қатысушылар ... ... ... есептеледіме, егер...?»
деген сұрақтардың сәйкесінше ұсынылған жауап нұсқауларына «ия» немесе «жоқ»
деп жауап беруі қажет. ... ... ... мазмұнда болды:
А) әрқашан тек шындықты айтса;
Б) өзінің кемшіліктерін мойындаса;
В) өзінің пайдасына керек ... ғана ... ... ... ... ... ... ал сен жамандағанға елікпей, досына
соңда да әділ қарайсын;
Д) ... ... ... ... ... оны ... ... өзін жазаласа да шындықты айтса.
4. «Бұзылған телефон» ойыны. Оның шарты бойынша белгілі – бір дәйекті ... ... ... ... ... Пікір мазмұны:
«Сенің маған сенуіне болады – мен тек шындықты айтамын».
5. Дәйексөзді қайталау: «шындық – барлық адамгершілік қасиеттердің» ... ... ... ойыны. Оның мақсаты бойынша қатысушылар допты бәр-
біріне берген кезде балалар дәйексөздің келесі сөзін ... ... Үй ... ... не ... ... мүшелерімен бірге сабақтағы
дәйексөзді қайталау.
8. Қоштасу дәстүрі.
Күні: 3.03. 2007ж.
Сабақ №6.
Сабақтың мақсаты: Қатысушыларға ... ... ... ... осы ... өмірде қолдануға үйрету.
Сабақтың басрысы:
1. Сәлемдесу дәстүрі.
2. Ертегі. Жақсы күй сазында әділдік ... ... ... ... өткен
заманда бір патша өмір сүріпті. Оның үш ұлы болыпты. ... ... ... ... ... өз ... шақырып алып, былай депті:
- Менің сүйікті балаларым, маған ... да ... ... ... ... ғана ... ... Сендер қалай ойлайсыңдар, қайсыларыңа
мен бүкіл патшалығымды беруім керек?
- Мен патша болуым керек, - дейді үлкен ұлы. Өйткені мен ... Жоқ, мен ... ... ... - ... ортанашы ұлы, - өйткені мен ер
жүрекпін.
Ал, кіші ұлы ойланып былай дейді.
- Біз ... ... ... тең ... ... ... Патша күлімдеп
былай дейді:
- Балаларым менің, сенедердің әр қайсысыңда қабілеттілік бар, үшеуің де ел
басшысы болуға лайықтысыңдар. Мен ... ... ... тең бөліп
берем, бірақ патшалықты кіші ұлым билейді, өйткені ол патшаға керекті ең
маңызды қасиетке ие, ол ... ... ... ... жүргізу. Қатысушыларға келесі сұрқтар қойылып,
сұхбат жүргізіледі:
А) әділеттілік деген не?
Б) не үшін әділетті болу керек?
В) ... ... ... ... болу деген, ешкімнің сөзіне еліктемей, шындыққа сүйене отырып,
ешқандай жағдайға қарамастан дұрыс, адал көзқараста болу. ... ... ... ... ... ... тиісті үлес алуы, еңбегінің лайықты
бағалануы, әділ болу ... - ... де ... де ... қорғай білу.
4. «Жағдайлы волейбол» ойыны. (Жүргізуші-мұғалім әділдік пен әділетсіздікті
көрсететін жағдайларды айтады, сол арада дұрыс жауапқа болса, ... ... ... ... жағдайлар ұсынылады: «Сен де бауырың, мен де
қарындасым бар. Қарындасына сен ылғи кәмпит бересін, ал ... ... Осы әділ ме?». Сен ... оқып ... сол ... ... ... қойды.
Бұл әділ ме?
5. Қатысушыларға дәйек сөз ұсынылды және оны жаттауға ... ... ... жүр, ... ... сол, бұл ең ... ... түсініксіз сөздерді және дәйексөздің мағынасын ашу.
Б) дәйексөзді жаттап алу.
6. Үй тапсырмасы: Қатасыушылар ... ... ... ... ... ... ... 6.03.2007ж.
Сабақ №7.
Сабақтың мақсаты: Мейірімділік туралы балаларға түсінік беру, ... осы ... ... үйрету.
Сабақтың барысы:
1. Сәлемдесу дәстүрі.
2. Күй сазымен мейірімділік туралы әңгіме тыңдау: Бір мазасыз балапан өмір
сүріпті. Күндердің күнінде ол ... ... ... не?» - ... «Сен әлі ... ... ... түсінесің» - дейді анасы.
Бірақ, балапан шыдамсыз еді. Ол ... ... ... ... ... Жолда ол жылып жүрген ешкіні кездестіреді, ол балапаннан жоғалып
кеткен лағын тауып алуға көмектесуін сұрайды. «Менде ... жоқ» - ... – «Мен ... не ... білуім керек» - дейді де, әрі
қарай жүгіріп кетеді. Шалғайдан қыз баланы ... ол ... ... ... ала ... ... ... маған шарды алуға көмектесіп
жіберші» - дейді. ... ... жоқ, мен ... не ... ... - ... балапан. «Мен мейірімділік не екенін білемін» - дейді қыз.
«Онда маған оның не екенін айтшы», - дейді ... ... сен ... алып
бер» балапан ұшып барып шарды алып береді. «Мінекей, сен ... ... ... ... ... ... ... - деп таң қалды балапан.
Қатысушылар әңгімені тыңдап болған соң, оның ... мен ... өз ... ортаға салды.
3. «Құпиялы қасиет» ойыны. Оның мазмұны бойынша барлық ... ... ... ... ... ... алақандарын бір-біріне тигізіп
соғады. Олардың әрқайсысының алақанына мейірімділік белгісі ... ... ... ... де, әр баланың аты аталып ... ... ... «Азат мейірімді» т.б.
Содан соң қатысушылардың әрқайсысы өзінің алақанына тиінді салғандай
алақандарын жауып ... ... ... ... тиін салынған.
Тиін кімде екенін білу үшін қатысушылардың аттары аталып «өте мейірімді»
деген ... ... ... ... өте ... Сонан кейін сол
қатысушы алақанын ашады да тиін бар ма, жоқ па ... ... ... ... табуға үш рет мүмкіндік беріледі.
4. Дәйексөзді жаттау ұсынылады: «Сөз жүзінде ғана емес, ... ... ... емес ... ... ... ... шешу.
Б) дәйексөзді жаттап алу.
5. «Мазасыз балапан» көрінісін сомдауға қатысушылар рольдерді бөліп ... ... Үй ... ... ... ... дәйексөзді жаттап алу.
7. Қоштасу дәстүрі.
Күні: 09.03.2007ж.
Сабақ №8.
Сабақтың мақсаты: Қатысушыларға сыпайылық және ... ... ... Осы ... ... ... ... үйрету.
Сабақ барысы:
1. Сәлемдесу дәстүрі.
2. Күй сазында ізеттілік туралы ертегі тыңдалды. Ертеде өте алыс елде ... ... Бұл өте бір ... қала еді, ... не күн ... ... ... не гүлдері бүршік атпаған. ... ... ... ал келесілері, жылап жүреді екен, өйткені аналары
оларды еркелетіп, жылы да мейірімді сөздер ... ... ... ... бір күнінде бұл қалаға үрлеме шармен бір ақылды сиқыршы ұшып
келеді. Ол өте бір ... ... еді. Ол ... ... өтіп ... кісілерге мынадай сиқырлы ... ... ... «өтінемін»,
«рақым етіңіз». Оның сөздеріне адамдар ... ... ... ... ... бола ... кейін, олар күннің жарық ... ... ... ... ... ... ... салу. Қатысушыларға ізеттілік жоқ болған қаланың суретін салу
ұсынылды. Өз ... мен ... ... түсінгенге қарай.
4. Сыпайылық туралы әңгіме жүргізілді. Сұхбаттасу тақырыптары:
А) ізеттілік деген не?
Б) неге ізетті болу керек?
В) қалай ... ... ... ... ол ... ... білу және ... мәнерге ие болу,
сүйіспеншілік танытып, әрі ... ... ... ... олар ... ... ... көрсеткеніңді сезініп тұру қажет.
Шын мәніндегі ізеттіліктің түйіні тек қана ... ... ... болу ... де, ... де, ... ... де, кез-келген уақытта да сондай болу.
5. «Сиқырлы сөздер» ойыны. Оның ... ... ... ... ... да, олар ... бұл ... әдепті түрде айтуы керек,
мысалы, «Айнаш, дәптерді бер», - ... ... ... ... - ... қажет.
6. Көңіл-күйді жағымды күйге келтіру жаттығуы. Күй сазында қатысушыларға
келесі сөздерді ... ... ... «Мен сыпайымын, мен әрқашан
барлық адамдарға сиқырлы ... ... Мен ... ... ... Мен ... ... адамдарға ықыласпен қараймын, әр ... ... ... ... ... Мінез-құлықты жағдайларды шешу ... ... ... ... ... не ... туралы сөз қозғалды.
А) сен автобуста отырсан, аялдамадан қарт адам автобусқа кірді. Сен ізетті
болсан не істер едің?
Б) әкең ... ... ... ... ... ал анаң ... ... сен сыпайы болсан не істер едің?
В) сенің қатарлас көршің ... ... ... сызғыш сұрады. Егер сен сыпайы
болсан не істер едің?
8. Қоштасу ... ... ... ... ... ... ... бекіту қатысушының өзін-өзі
талдау қабілетін дамыту. Кейінгі өзіндік ашылу мен ... ... ... ... және ... адамдардың психологиялық
мінездемелерің анықтау және талдай білу іскерлігін меңгеру.
Сабақтың барысы:
1. Әдеттегі дәстүрі жүргізілді.
2. «Мейрімді ... ... Оның ... ... қатысушылар мейрімді
сөздерді еске түсіріп қандай жағдайда бұл сөздерді қолданатынғын анықтады.
Мейрімді сөздерді жиі ... білу ... ... ... және ... ... ... қатысушылар өз ойларын ортаға салып, ... «Мен ... ... ... ... ... ... өздерінің
ішкі әлемін сезініп, ішкі мен құрылымының қандай сипатта екенің анықтады.
Нұсқау берілгеннен кейін, қатысушылар көздерін ... күй ... ... ... ... оны сезіне білуге ынталанды. Оңдағы ... ... ... сақтады. Уақыт өткеннен кейін, көздерін ашып қайта
ортаға ... ... ... ... сақтайды.
4. «Мен құрылымының бейнесі». Қатысушыларға сезінген сезімдеріне сәйкес,
оның ... ... ... салу ... ... қою ... оның ... нег
ұқсайтындығы, қандай түске сәйкес келетіндігі айқындалды.
5. ... ... ... ... ... ... иығына
қолдарын қойып, бір-біріне мейірімді түрде қарайды. Оларға мынандай нұсқау
берілді. «Ал ... ... ... ... бір ... ... ... отырып, қарым-қатынасқа түсе біліңіздер».
6. Үй тапсырмасы. үйде басқа отбасы мүшелерімен мейірімді сөздерді қолдану
арқылы сөйлесу.
7. Қоштасу дәстүрі.
Күні: ... ... ... ... ... даралығы жайлы ... ... ... ... ... ... ... байыта
білу, топ мүшелерінің арасындағы достық қатынасты бекіту.
Сабақ барысы:
1. Сәлемдесу дәстүрі.
2. «Мен сізге ... ... ... бір ... қағаз алып, бір-
біріне хат жазу ұсынылады. Парақтың соңына өз атын ... ... ... келесі қатысушыға беріп, кез-келген әр қағазға өз тілегін жазу
нұсқауы берілді. Әр ... өз ... ... алғанша осылай жалғаса
береді. Әр парақ қағазында қатысушылардың әртүрлі тілектері жинақталып,
жазылады. ... ... осы ... ... ... ... ... алып оқуға болатыны жайлы ескертілді.
3. «Сыйлықтар» әдісі. Қатысушыларға бір-біріне әркімнің жеке ерекшелігіне
сәйкес ... ... ... ... Соңынан әрбір қатысушы ұсынған
сыйлығының не себепті дәл осындай болғаны жайлы әңгімелеп берді. Ал ... ... осы ... ... риза ... ... өз сезімдерін
білдірді.
4. «Сүйікті жануар бейнесі» әдісі. Қатысушыларға ... ... ... ... ... ... бейнесінің суретін салу ұсынылады.
Жануарға ат ойлап тауып, ол жайлы ... ... ... ... ... өз ... атын ... қандай екендігі жайлы
әңгімелеп берді.
5. «Қоштасу» әдісі. ... ... ... ... ... ... ... барысында алған сезімдері мен ой-пікірлері ортаға салынып,
әңгімеленеді. Бұл жаттығу кезінде төмендегідей ... ... ... ... ... қандай әдістемелер мен жаттығулар қызықты өтті?
3) сабақ барысында нені сезінді?
4) мінез-құлық үлгілерінің ... ... ... өз ... ... ... ... қалай реттеуге болады?
Осы сияқты сұрақтарға қатысушылар өз ойларын айтып, қорытынды пікірлер
шығарылды.
6. Қоштасу ... ... ... ... ... ұстайды да
«Рамет, сау бол!» деп бір-біріне ... ... ... ... жұмысының бағдарламасы ұйымдастырылғаннан кейін, оқушылардан
сабақ жайлы пікірлерді білу мақсатында сұрақтар қойылды. Оқушылар ... ... әрі ... өткені жайлы өз пікірлерін білдірді.
2.3Зерттеу нәтижелерін жинақтау
Түзету – дамыту жұмыстарының ұйымдастырылуы нәтижесінде сыналушылардың
мінез-құлық ... ... да бір ... ... ма, әлде ... жоқ па, мәселені айқындау үшін бақылау және эксперимент топтарына
қайта бақылау эксперимент ұйымдастырылды. ... ... ... қайта жүргізіліп, нәтижелер алынды. Ең бірінші бақылау
тобындағы ... (он ... ... соң ... ... (он бала) бақылау зеттеу жұмысы жүргізілді. Нәтижелер қосымша
№2, қосымша №3 ұсынылды.
Кестеден ... ... ... ... ... нәтижелерге қарағанда, біршама өзгерістер байқалды.
Демек, түзету дамыту ... ... ... ... көрінді.
Әдістемеде берілген мінез-құлық қасиеттерінің дамуында азда болса, біршама
өзгерістер еңгізілгенің білдік. Мысалы, келтіретін болсақ бағалауы ... ... ... деңгейі салыстырмалы түрде артқан,
агрессияның басымдылығы байқалған, сыналушыларда деңгей азайған, үрей ... ... ... ... ... ... ұмтылу сияқты
сезімдердін даму деңгейі ... ... ... ... ... ... төмендеп, тұрақталуы да сезілді. (Қосымша №4,
қосымша №5)
Салыстырмалы түрде анықтайтын болсақ сыналушылардың екі ... және ... ... даму ... ... да ... бар екендігі байқалды.
Демек, түзету-дамыту жұмыстарының бағдарламаларын ұйымадастыру арқылы
бастауыш сынып ... оқу ... ... ... қалыптастыру және дамыту мүмкіндіктері бар екендігін айқындады.
Сыналушылардың нәтижелерін салыстыра келе, анықталғаны:
1) анықтау эксперименті бойынша мінез-құлқының ... ... ... ... ... ... ... деңгейді толтыратыны
байқалды.
2) төмен деңгейді анықтаған ... ... ... ... ... ... ... азайған.
3) жоғары деңгей мен ортаңғы деңей көрсеткіштері өзара жақын қатынасты
пропорция құрайды.
Жинақтай келе, бастауыш ... ... ... ... ... ... ... Оның бірінші бөлімі оқу ... ... ... даму ... анықтауға бағытталды. Екінші
бөлімінде анықтау нәтижелеріне орай оқу іс-әрекетінде мінез-құлықты түзету
және дамыту жұмыстары, іс-шаралары ... және ... ... бөлімінде түзету және дамыту жұмыстарының нәтижелерін қайта бақылау
эксперименті арқылы салыстыру жұмыстары жүргізілді. Оның нәтижесінде түзету
және ... ... ... ... ... оқу іс-әрекетінде осындай
бағдарламаларды қолдану мүмкіндігі дәлелденді.
Қорытынды
Ғылыми зерттеу жұмысының нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... мінез – құлыққа ғылыми теориялық талдау»
бөлімінде оқушының оқу іс - әрекетіндегі танымдық бағдарының ішінде ... ... ... орны ... күнделікті өмірде көзге қарапайым ... ...... ережелері, бітістері, құрылымы қарастырылды.
Психология саласында ғалымдардың оқу іс – ... ...... ... теориялары мен көз қарастары бар. Осы бөлімінде,
отандас педагог психологтар мен ғалымдардың және ... ... ... ... мен ... ғылыми теориялық талдау
жасалынды.
Л.С.Славинаның «Дети с ... ... ... ... ... – құлық қиындықтары еңбектері талданды.
Л.Ф.Островская мен В.Д.Шадриков зерттеулері И.П.Павловтың және
Р.В.Овчарованың ... мен ... ... ... ... ...... туралы пікірлері мен көзқарастарына келетін
болсақ, б.з.д. ІV – III ғ.ғ. өмір сүрген грек ... ... адам ... ... деп ғылыми тарихында тұнғыш рет сипаттама берген, ... ... ... ... А.Бен және Т.Рибо болған. Олар мінездің
іс – әрекеттегі түрлерін зерттеді. И.Кант мінезді темпераментпен салыстыра
отырып, оны ... жүре ... ... ... деп ... ... барлық сипаттары адам іс – әрекетімен байланысты ... ... іс - ... – ол ... ... ... рухани, білім
қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталады. Осындай қажеттіліктерді өтеуге
мінездің мәнерлі белгілері мен табиғи және ... ... ... ... ... мен ... ... дегеніміз мінездің негізгі
компоненттерін және қасиеттерін психологиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... пен ... интелект, ерік, сезім,
темперамент біріне – бірі әсер етіп тығыз байланыста ... ... ... ... ... ... ... өрбіп, бірде тежеліп
отыратыны байқалды.
Баланың дамып, нақталып келе жатқан ... ... ... сала ... зор. Осы мақсатта оқу іс - әрекеті ... ...... ... ... ұйымдастырылды. Оқушылардың жеке басының
қасиеттерін зерттеу болатын, ... ... әдіс – ... ... ...... ... бар оқушыларды анықтап, қиындықтар не
себептен пайда болатыны анықталды.
Анықтау ... ... ... оқушылардың 14-інің жеке мінез-
құлық қасиеті қалыпты деңгейде дамығандығы көрініс тапты. Ал қалған ... ... ... ... қиындықтар байқалды.
Бастауыш сынып оқушыларының мінез – құлық ... оқу іс ... ... ... және ... ... ... жұмыстың
бағдарламасы құрылды. Түзету жұмысы эксперимент тобының қатысушыларына
жүргізілді. (Барлығы: 10 оқушы).
Үш кезеңнен ... ...... ... бағдарлы кезең 2 сабақ
2. кезең – қайта қалыптастыру кезеңі 7 сабақ
3. кезең – ... ... 1 ... жұмыстарының ұйымдастырылуы нәтижесінде сыналушылардың мінез-
құлық құрылымында қандай да бір өзгерістерді айқындау үшін ... ... ... ... ... эксперимент ұйымдастырылды. Анықтау
мақсатында қолданылған әдістемелер қайта жүргізіліп, ... ... ... ... ... қатысушыларға (он бала), содан соң ... ... (он ... ... зеттеу жұмысы жүргізілді.
Анықтау эксперименті бойынша мінез-құлқының дамуында орташа деңгейді
көрсеткен сыналушылар, ... ... ... ... ... ... ... анықтаған сыналушылар, орташа деңгейдің артуына
байланысты ... ... ... азайған.Жоғары деңгей мен ортаңғы деңей
көрсеткіштері өзара жақын ... ... ... түзету және дамыту жұмыстарының ықпалы айқындалып, жалпы
оқу ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.
1. Аймауытов Ж. Психология. Бес томдық шығармалар ... А, ... ... Н. Бастауыш класс оқушыларының ақыл-ой әрекеті
белсенділігін арттыру. – А.: Мектеп, 1991
3. Айғабылова Н. Бала мінезінің ... және оны ...... ... Ә. ... психология. – Алматы, Білім, 1996
5. Акимова М.К., Козлова В.Т. Упражнение по ... ... ... ...... ... 1993
6. Ануфриев А.Ф. Психологический диагноз. – М, 1993
7. ... А.Ф., ... С.Н. Как ... ... ... ... ... методики.
Коррекционные упражнения. М, Ось-89, 1999
8. Афонькин Ю.А., Урунтаева т.А. Практикум по детской психологии. – ... ... М.А. ... ... ... ... басты
факторы. Канд. дисс. авторефераты., - Алматы, 1999
10. Абрамова Г.С. Введение в практическую психологию. – М, 1995
11. Әбеуова И. ... ... бар ... ... ... //
Ұлағат №5 2004 ж
12. Әділдинова Ж. Құндылықты бағдарлар – адамның мінез-құлқының
психологиялық реттеушісі // Ұлағат №5 2004 ж
13. Божович Л.И. ... и ее ... в ... ... – М, ... Боденко Б.Н. Выявление некоторых паричин трудностей в учении //
Научно-практические проблемы школьной психологической службы. –
М, 1987
15. ... ... ... / под. ред. ... Б.Г., ... 3-е изд., доп и ... – СПб; ... – Еврознюк, 2006
16. Бурлакова Н.С. Возможности практической психологии в
образовании – М, ... ... ... А.И. ... ... бақылау жұмысы және оның
методикалық нұсқаулары. – Алматы, 1989
18. Бердібаева С.Қ. 5-8 ... ... ... ... жоспарлы
қалыптастыру негізінде ойлау іс-әрекетін дамыту. Канд. дисс.
авторефераты. – Алматы, 1997
19. Балтаұлы С. ... ... ...... ... Беличева С.А., Коробейников И.А., Кумарина Т.Ф. Диагностика
школьной дезадаптации – М, 1993
21. Вахрушев С.В. Психодиагностика трудностей в обучении, ... ... / ... на ... уч. степ. кан. психол. наук. –
М,1995
22. Выготский Л.С. ... жас ... және ... ... ... таңдамалы еңбектер – Алматы, 1999
23. Волокотина М.Н. Төменгі сынып оқушыларының психологиясы туралы
очерктер. – Алматы, ... ... Ю.З. ... интеллекта у детей – Киев, 1994
25. Гриндер М. Исправление школьного конвейра – СПб, 1994
26. Дубровина И.В. Школьная психологическая служба: ... ... ... – М, 1991
27. Елеусізова С. Қарым-қатынас психолгиясы. – Алматы, Рауан, 1995
28. Ермаханбетқызы Д. Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлқындағы
қиындықтардың ... болу ... // ... №8 ... ... Н.Е. Диагностика и коррекция мотивации учения у
дошкольников и младших классов. - М, МГУ, 1991
30. Жарықбаев Қ. Жантану ...... ... ... С.М., ... Ф. Білім беру жүйесінде қолданылатын
психодиагностикалық тесттер. – (Оқу әдістемелік құрал). Тараз, Сенім,
2006
32. Жарықбаев Қ. Психология терминдерінің ...... ...
Алматы, Мектеп 1986
33. Жақыпов С.М., Бизақова Ф.А. Білім беру жүйесінде қолданылатын
психокоррекциялық жаттығулар – Тараз, 2007
34. Зак А.З. Познавать ... ... ... ... у ... лет –М, ... ... Земцова Л.И., Сушкова Е.Ю. Готовность к школьному обучению.
Учебная деятельность школьников – М, 1988
36. Коптева Н.В. Психологическое консультирование в школе ... ... ... Ж. Ауытқушы мінез-құлықтың шығу себептері мен факторлары //
Мектептегі психология №5 2006 ... ... А.М. ... ... психологиясы (Оқу құралы)
– Алматы 2002
39. Құдышева Н. Мінез-құлық қиындығының кейбір себептері //
Преподование психологии в ... и в ... №6 ... ... Н.П. Как ... ... школьнику – М, 1995
41. Ллойд Л. Школьная магия – СПб, 1994
42. Мазо Г.Е. Психологический практикум – Минск, 1991
43. Мұқанов М. ... дара ... мен ... ... ... білу - ... 1990
44. Намазбаева Ж.И. Психология. (Оқулық) – Алматы, Print – S, 2005
45. Немов Р.С. ... ІІ ... М, ... ... ... М.П. ... ... қызмет // Қазақстан мектебі
№1 2001
47. Овчарова Р.В. Справочная ... ... ... – М, ... Овчарова р.В. Практическая психология в начальной школе – М, 1996
49. Подвойская М.А. Уроки психолгии в школе. – М, ... ... ... А.В. ... және жас ерекшелігі психологиясы –
Алматы, Мектеп, 1987
51. Рубинштейн А.С. ... ... ... – СПб, ... 2003
52. Рудестам К. Групповая психотерапия. Психокоррекционные группы:
теория и практика –М, Прогресс, 1993
53. Сабекова Д. Бастауыш сынып балаларымен жұмыс ... // ... ... ... ... М. ... сынып оқушының психологиясы жөнінде. –
Алматы, Мектеп, 2000
55. Самоукина Н.В. Игры в ... и ... ... ... ... ... – М, 1995
56. Тертель А.Л. Психология в вопросах и ответах. Учеб. Пособие. – М,
Проспект, 2004
57. Тихомирова Л.Ф. ... ... ... у ...... Таланов В.Л. Справочник практического психолога – М, 2003
59. Шерьязданова Х.Т., Ермекбаева Л.К. ... ...... ... в ... детей младшего возраста - алматы, 2004
60. Эльконин Д.Б. ... ... ... школьника. – М, 2000
Қосымша №1
«Кактус» әдістемесінің нәтижесі
(4-кесте)
№ |Аты-жөні |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 | ... Д |- |- |- |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |- |- |+ |- | |2 ... |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |+ |- | |3 ... С |- |- ... |- |- |- |- |- |+ |- |- |- |+ |+ |- | |4 ... Ғ |- |+ |- |- ... |- |+ |- |+ |- |- |- |- |+ |+ | |5 ... О |- |- |- |- |- |- |+ |- ... |- |- |- |- |+ |- | |6 ... А |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |- |- ... |- |- |+ | |7 ... Р |- |- |+ |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |- |- ... | |8 ... Д |- |+ |- |- |- |+ |- |- |- |- |+ |- |+ |- |+ |+ | ... М |- |+ |- |+ |- |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |+ |- | ... С |- |+ |- |+ |- |- |+ |- |- |- |+ |- |- |+ |+ |- | ... А |- |+ |- |+ |- |+ |- |- |+ |- |- |- |- |- |+ |- | ... А |- |+ |- |- |- |- |- |- |+ |- |+ |+ |- |- |+ |- | ... А |+ |- |- |- |+ |- |- |+ |- |- |+ |- |+ |- |+ |- | ... А |+ |- |- |- |- |- |- |- |- |- |+ |- |- |- |+ |- | ... М |+ |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |+ |- |- |- |+ |- | |16 ... С ... |- |- |+ |- |- |- |- |+ |- |- |- |- |+ |- | |17 ... Е |- |- |- ... |+ |- |- |- |- |- |- |- |- |+ |- | |18 ... И |+ |- |- |+ |- |- ... |- |- |+ |+ |- |- |+ |- | |19 ... Қ |- |+ |- |- |+ |- |+ |- |-
|- |- |- |+ |- |+ |- | |20 ... Ә |- |+ |+ |- |- |- |- |- |+ |- |+ ... |- |+ |- | ... ... бақылау экспериментінің нәтижесі (бақылау тобы).
5-кесте
№ |Аты-жөні. |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 | ... Дина |- |- |- |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |- |- |+ |- | ... ... |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |+ |- | ... ... |- |- |+ |+ |- |- |- |- |- |+ |- |- |- |+ |+ |- | ... ... |- |+ |- |- |+ |- |- |+ |- |+ |- |- |- |- |+ |+ | ... ... |- |- |- |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |- |- |+ |- | ... Абылайхан |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |+ | ... ... |- |- |+ |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |- |+ |+ | ... ... |- |+ |- |- |- |+ |- |- |- |- |+ |- |+ |- |+ |+ | ... ... |- |+ |- |+ |- |- |- |- |+ |- |- |- |- |- |+ |- | ... ... |- |+ |- |+ |- |- |- |- |- |- |+ |- |- |- |+ |- | ... ... ... экспериментінің нәтижесі (эксперимент тобы).
6-кесте
№ |Аты-жөні |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 | ... ... |- |+ |- |- |- |+ |+ |- |- |+ |+ |+ |- |+ | |- | ... ... |- |- |- |- |- |+ |+ |- |+ |- |+ |- |- |+ |+ |- | ... ... |+ |+ |- |- |- |+ |+ |- |- |+ |- |+ |- |- |+ |- | ... Ағаділ |+ |+ |- |- |- |+ |+ |- |- |+ |- |+ |- |- |+ |- | ... ... |+ |+ |- |- |- |+ |+ |- |+ |- |- |+ |- |- |+ |- | |6 ... |- |+ |- |- |- |+ |+ |- |- |+ |+ |- |- |- |+ |- | |7 ... |+ |+ |- |- |- |+ |+ |- |- |- |+ |- |- |- |- |- | |8 ... |+ |+ |- |- |- |+ |- |- |- |- |+ |- |- |- |+ |- | |9 ... |- |+ |- |- |+ |- |+ |- |- |+ |+ |- |- |- |- |- | |10 ... |+ |+ |- |- |- |+ |+ |- |- |- |- |- |- |- |+ |- | ... ... ... ... ... экспериментінің нәтижесі.
-----------------------
20 %
50 %
30 %
Анықтау эксперименті
Жоғары
Орташа
Төмен
20 %
50 %
30 %
Бақылау тобы:
Жоғары
Орташа
Төмен
12. %
48 %
40 %
Эксперимент тобы
Жоғары
Орташа
Төмен

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушларының мектепке бейімделуі51 бет
Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін қабылдауындағы психологиялық ерекшеліктер. 59 бет
Бастауыш сыныпта оқытуды ұйымдастырудың түрлі формаларын пайдаланудың ғылыми - теориялық негіздері53 бет
Оқушылардың танымдық іс-әрекетін дамытуға этникалық қарым-қатынастың психологиялық әсері61 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлқын қалыптастыру27 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь