Ежелгі тіл білімі

Жоспар

1.Ежелгі Қытай тіл білімі
2.Ежелгі Греция тіл білімі
3.Ежелгі Үндістан тіл білімі
4.Ежелгі Рим тіл білімі
Әдебиеттер
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік ... және ... ... ... тіл ... >
Мамандығы:5В020500-филология: қазақ тілі
Орындаған: Мирманова.А.Р. ... 22 ... ... ... ... тіл ... ... тіл білімі
3.Ежелгі Үндістан тіл білімі
4.Ежелгі Рим тіл білімі
Ежелгі дәуір тіл білімі
Қоғам тарихының көне дәуірі де, жазу мен ... ... ... да Таяу ... ... мен ... Египетте басталғанымен, олардан қалған тілге байланысты еңбектер біздің ... ... жоқ, ... ежелгі дәуір тіл білімі деген Көне Қытай, Үндістан, Грек-Рим заманынан қалған, ... ... ... ... ... байланысты қаралады.
Ежелгі дәуір - тіл біліміне қатысты ой-пікірдің жаңа ... ... және оның ... балаң шағы. Ұзақ мерзімді қамтитын бұл уақыт бойында тіл ... тән ... ... өте баяу дамиды. Ол өрісі, тереңдігі жағынан да тым жұпыны болды. Соған қарамастан бұл кезеңдегі тіл біліміне қатысты мәліметтерді қазіргі ... ... ... тіл ... ... ... бастаған ірге тасы деп санаған жөн.
Ежелгі дәуір тіл білімінде ерекше көңіл бөлінген екі күрделі проблема ... Оның бірі - ... ат қою ... да, ... - ... өнер ... ... біріншісінде - зат атаулары қалай пайда болған, атаулардың өздері атау ... ... ... оқиғалармен қандай байланысы бар? Атаулардың дұрыс, я теріс қойылуының қандай мәні бар дегендерді сөз етушілер - философтар болған және бұл ... олар ... ең ... ... бірі ... ... Ғылым тарихында ат қою теориясы деп аталатын бұл сала Қытайда да, үнділерде де, гректерде де ... өте ... ... ... ... ... ... отырған.
Грамматикалық өнер теориясы тілді дұрыс қолданудың ережесін белгілеуді мақсат ... Бұл ... ... ... өнер делінсе, енді бірде жазу өнері деп те ... ... ... ... ... ... зерттеуден туған. Сондықтан ежелгі дәуір тіл білімі, әдетте, филология дәуірі деп те аталады ... - грек ... ... - сөзді сүю/.
Филология - жазба ескерткіштердің тілін, стилін, тарихи жақтарын зерттейтін ілім. Оның дүниеге келуі ... ... ... болуымен, оны зерттеу қажеттігінің тууымен тығыз байланысты. Грамматика теориясы көне ... ... ... ... ... және ... дәрежеде болған.
Бірақ соған қарамастан ежелгі дәуір тіл біліміндегі ой-пікірдің барлығына тән ортақ сипаттар да болды.
Біріншіден, бұл ... ... өнер ... мәселеде философияға байланысты болған.
Екіншіден, грамматикалық өнер тілдің құрылысын түсіндіруді мақсат етпеген, тілді дұрыс ... ... ... ... ... жазу тілі мен ... тілі арасындағы қарым-қатынасты түсіндіруді көздеген. Сондықтан да грамматикалық өнер-пікірді - дұрыс, әдеби етіп бере білуге үйрететін ... ілім деп ... ... дәуірінде тілдің морфология, фонетика саласында едәуір істер атқарылғанымен, олар тек тәжірибелік сипатта ғана болған, ал лексикология, ... ... ... тым ... әр ... ... тек өз ... бір тілге тән нұсқаларды зерттеген. Сондықтан әр түрлі тілдер фактілерін салыстыра қарау дегенді олар білмеген.
Бесіншіден, бір елдің тіл біліміндегі ... ... елге ... де ... ... Ежелгі Қытай тіл білімі. Қытай - мәдениеті, ғылыми ой-пікірі ертеде дамыған, дүниежүзілік мәдениетке зор үлес ... ... ел. ... тіл ... ... екі мың ... астам уақытты қамтиды. Қытайдағы тіл білімі XIX ғасырдың аяғына ... ... ... тіл ... ... өз ... дамыған. Тіл ғылымы тарихында өзіндік дәстүр қалыптастырған. Бірақ қытай тіл білімі әлемдік тіл ғылымына мәнді үлес қосқан жоқ, ... ... шыға ... Қытай жазба ескерткіштері біздің заманнан 15 ғасыр бұрын пайда болған. Олар мал сүйектеріне, әсіресе жауырынға жазылып сақталған.
Ат қою теориясы мен ... өнер ... ... ... да ... Ат қою теориясын қалыптастырған адам, біздің жыл санауымыздан бұрынғы 551-479 жылдар арасында өмір сүрген философ ... - ... ... ойынша зат пен оның атауы арасында табиғи байланыс болады. Атау ... ... сай болу ... Бұл қате ... Ат қою ... ... ... Қытайда грамматикалық өнердің де негізі қаланған. Грамматикалық ілім қытайлардың көне жазуы - иероглифке негізделген. Қытай иероглифі біздің жыл ... ... ... ... белгілі бір нормаға келтіріліп, уставтық, жартылай уставтық және ... жазу ... үш ... ... ... байланысты пікірлер де осы иероглиф жазуын талдап түсіндіруге негізделген.
Грамматикалық өнер ежелгі дәуірден сақталған діни ... ... ... ... ... Көне және орта ... ... тілге байланысты үш түрлі филологиялық мәселеге ерекше көңіл аударылған. Оның бірі - көне сөздердің мағыналарын айқындау, екіншісі - иероглифтің құрылысы мен ... ... ... - ... Тілдегі дыбыстық өзгешеліктерді айқындауда, тілді зерттеуде қытайлықтардың өзіндік ерекшелігі, дәстүрі ... ... ... қалыптасқан ұғым бойынша, тілдегі ең негізгі тұлға - сөз. Сондықтан иероглиф жазуы жеке ... ... ... ... ... ... лингвистикасының негізі - тілдегі әр сөзге жеке таңба тағайындау, ол таңбалардың мағынасын, оларды қалай оқу, қалай қолдану жолдарын ... ... Ол үшін ... ... жасалған. Біздің заманға жеткен сондай сөздіктердің бірі және қытайлар үшін ең беделдісі қытайша "Эрья" деп аталатын сөздік. Біздің ... ... ... ... ... ... бұл ... бұрыннан сақталған діни жазбаның сөздерін - иероглифін түсіндіруге арналса керек. Ол ... ... - ... ... ... канондық сөздер саналған. Сөздікте оның иероглифін талдау, жүйелеу, оларды оқудың, түсінудің ережелері ... ... ... ... ... ... себепші болатын да сол ережелер.
Кейінгі кездерде "Эрья" сөздігіне еліктеп, оның сырын аша түсуге арналған тағы да бірнеше сөздіктер жасалған көрінеді. ... ... да ... иероглифін талдауға, олардың этимологиясын, мағынасын ашуға арналған. Осы себептен бұл сөздіктерді кейде ... ... деп те ... ... морфема, сөздер мағынасы, этимология мәселесі болмаса, қалыпты грамматикалық әдебиеттердегідей грамматикалық категория мәселелері сөз болмаған. Ғалымдар қытай ... ... ... ... ... де ... ... айтады.
2. Ежелгі Үндістан тіл білімі. ... ... ... зерттеулер жыл санауымыздан бұрынғы V ғасырдан басталады. Бұл материалдардың ғылыми жүйелілігіне, ой тереңдігіне қарағанда Үндістан тіл білімі бұдан да бұрын ... ... Тіл ... ... ... ... туған. Үнділердің өте ерте дәуірден сақталған аңыздардан, гимндерден, діни жырлардан құралған "Веда" деп аталатын жазба ... ... ... ... ... ҮІ ғасырларда белгілі болған бұл жинақты үнділер қасиетті, ... деп ... және ... де сондай санаушылық бар көрінеді. Бұл "киелі" жырлар тілінде сол уақытағы ... ... ... ... сөздер, сөйлемшелер болған. Соларды айқындау және "Веда" тілін сөйлеу тілі ... ... оның ... ... ... түсінігін өзгеріссіз сақтау мақсатымен "Веданың" тілін зерттеген. Бұл зерттеу төрт түрлі бағытта жүргізілген: а) дыбыстық жүйесі мен ... ... яғни ... мен ... ... ә) ... ... мен өлең өлшемдерін зерттеу; б) грамматикасын зерттеу; в) жеке сөздердің тіркесін және оның мән-мағынасын яғни лексикасы мен этимологиясын ... ... ... тіл ... ... осы төрт ... ... Бірақ бұлардың даму ... ... ... ... болмаған.
Өз кезі үшін айтарлықтай жақсы, жан-жақты зерттелген мәселелер қатарына ... ... мен ... ... ... ... ... үнділердің атақты лингвисі Яска мен Панини жазған еңбектер арқылы біздің ... ... ... ... ... ... ... өмір сүрген. Ол - "Веда" тілінің бес томдық сөздігін жасап, түсінік ... ... ... ... ... ІҮ ғасыр шамасында жазған (грамматикалық ережелердің сегіз бөлімі) деген еңбегінде төрт мыңнан астам грамматикалық ереже берілген. Бұл еңбегінде Панини ... ... ... келтіру нәтижесінде пайда болған үнділердің санскрит деп аталатын көне әдеби тілінің және жыры тілінің дыбыстық ... сөз ... сөз ... ... ... ... Панини еңбегі - тіл білімі тарихындағы біздің дәуірге жеткен тұңғыш сипаттама грамматика дейді мамандар. Ол санскрит тілінің ... деп те ... ... ... ... ... ... қосымшаларға бөлу, жұрнақ, жалғау, префикс дегендердің бәрі де бар. ... ... ... дәлелдігіне, зерттеулердің терең және жан-жақтылығына қарап, бірсыпыра ғалымдар Үндістанда тіл білімі Паниниге дейін де даму басқышынан өткен, бірнеше ... ... ... болу ... деп ... ... ондай еңбектердің болғанболмағаны ғылымда әзірше белгісіз.
Үнділер тілдегі барлық сөздерді ... ... ... ... деп төрт ... ... де, ... өзіндік ерекшеліктерін жан-жақты сипаттаған. Етістіктің шаққа бөлінуі, есімдерде жеті түрлі септік жалғаудың барлығы, т.б. ... ... ... өте ... шешілген.
Үнділер синтаксис мәселелеріне жеткілікті көңіл бөлмеген. Ежелгі Үндістан тіл білімінде морфологиядан кейінгі мол ... сала - ... ... ... ... тіл ... ... Үндістандағыдай зерттеудің жоғарғы сатысына көтеріле алмаған. Дыбыстардың физиологиялық ... ... ... тіл ... ... артикуляциясы, дыбыстардың дауысты, дауыссыз, шұғыл, ызың болып кездесетіндіктері, олардың себептері жан-жақты және дұрыс сөз етілген.
Үндістан тіл ... ... сөз ете ... ... ... тіл ... ... биігі ерекше. Бұл биікке, көп нәрсені үнділерден үйрене тұрса да, ... тіл ... XIX ... ... ... алмады", - деп жазады.
Ал И.А. Бодуэн де Куртенэ "XIX ғасырдағы тіл ғылымы немесе ... ... ... "Егер де үнді грамматистерінің ХҮІІІ ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың бас ... ... ... ... ... орасан зор әсері болмаса, салыстырмалы грамматиканың, тіпті Еуропа мен Америка топырағында пайда болған тіл ғылымының гүлдеп дамуы болмаған ... еді", - ... да, ... тіл ... дамуына елеулі үлес қосқан. Тіл фактілерін зерттеуде олар ... ... де ... Сол ... тілдік элементтердің өзара ұқсастығын және бір-бірінен өзгешеліктерін айқындаған.
9220200153035000Кейінгі дәуірлерде Үндістанда Панини грамматикасының мән-мағынасын талдап түсіндірген, оның жолын ұстанған бірнеше лингвист ... ... ... ... Джон ... 1978 жылы орыс ... ... "Теориялық лингвистикаға кіріспе" деп аталған еңбегінде Панинидан кейін Үндістанда он шақты грамматикалық бағыт болған. ... ... көне үнді ... ... ... жуық еңбек жетті. Олардың көпшілігі Панини дәстүрін қолдаған деп ... ... ... тіл ... ... ... тіл ... тағы бір отаны - Ежелгі Греция. Грецияда туған тіл біліміндегі ой-пікір бүкіл Еуропа тіл ғылымының қалыптасып дамуына күшті әсерін тигізді. ... ,- ... ... тіл ... ... да ... ... Тіл мәселелеріне байланысты бұл елден біздің дәуірге жеткен жазба материалдар жыл санауымызға ... Ү ... ... ... ... ... ... тіл білімі Гомердің "Илиада" мен "Одиссея" жырының тілін зерттеуден ... Көне ... ... бұл ... ... көп жері ... ... тілінен мейілінше алыстап, оларға түсініксіз бола бастаған да, грек ойшылдары соны зерттеу, айқындау істерімен шұғылданған. Бұл жағынан алғанда, Үнді тіл ... мен Грек тіл ... ... ... ... ... тіл білімін екі кезеңге бөліп қараушылық бар. Оның бірі - философиялык ... ... - ... ... деп ... Бірінші кезең біздің дәуірге дейінгі Ү-ІІІ ғасырлар арасын қамтиды. Бұл - Грек тіл білімі қалыптасуының алғашқы кезеңі. Мұны ... ... ... Олар тіл ... ... тұрғыда емес, философия тұрғысынан сөз еткен, философияға ... ... ... бір ... деп есептеген және нақтылы тілдік фактілерге сүйенбей, абстрактылы болжаулар, философиялық тұжырымдар жасаумен шұғылданған. Бұл бағыт Греция тарихында эллинизм деп ... ... ... ... Грек философтарының тілге қатысты мәселелерден ерекше сөз еткендері - атаудың табиғаты, зат пен оның ... ... ... ... ... ... қайдан, қалай пайда болғаны және тілдің грамматикасы мен ... ... ... ... ... өз ... қатысы жөніндегі мәселе Ежелгі Грецияда бірнеше ғасырға созылған және Грек философтарын екі топқа бөлген аса күрделі мәселе ... ... ... бастаған бір тобы - атау заттың табиғатына сәйкес жаратылыстан берілген, сөз табиғат туындысы десе, Демокрит бастаған екінші тобы оған ... - зат пен оның ... ... ... ... болмайды, ол екеуінің арасындағы байланыс - шартты, кездейсоқ байланыс ... ... ... ... ... ... бұл айтыс Платонның "Кратил" деп аталатын диалогі арқылы біздің дәуірге жетті. ... ... ... ... ... ... төрт ... дәлел айтады. Олар тілдерде бір затты әр түрлі атаумен білдіретін синоним және атауы біркелкі бола тұра әр түрлі мағынаны ... ... ... ... ... көптеген заттардың тілдік атауларының болмауы немесе зат атауларының ... ... ... - ... ... атаудың зат табиғатына тән еместігін білдіреді деген дұрыс қорытынды жасайды.
Ежелгі Грек философтарының тілге ... сөз ... ... проблемасы - тілдің шығу жөніндегі мәселе. Бұл мәселеде де олар дұрыс шешімге келе алған жоқ. Олардың бір тобы ... ... ... ... десе, екінші бір тобы ертедегі адамдардың өзара келісуінен барып ... ... ... Тіл ... ... ... ... еліктеу теориясы десе, соңғысы келісім теориясы деп аталады. Бұл екі тұжырымның екеуінің де ғылыми негізі жоқ.
Грек ғалымдары көтерген тағы бір ... - ... ... ... да ... ... әсіресе логика ғылымына тәуелді, соның бір саласы ретінде, ... ... ... ретінде ғана қараған. Бұл саладағы алғашқы пікір Платон мен Аристотель еңбектерінде кездеседі. Платон тілдегі сөздерді есім, етістік деп екі ... ... ... алдыңғы екеуінің үстіне жалғауыш дегенді қосып, үш топқа бөледі. Аристотель - грамматика мен ... ... ... ... сөз ... ... Оның ... мен поэтика жөніндегі ілімі кейінгі заман оқымыстыларына да ... ... ... ... ... ұғым, пайымдау сияқты категорияларды зерттейтін ғылым деп анықтайды да, сөз табы ... - ... ... ал сөйлем - есім мен етістіктің байланысы, бұл екі категория арасында елеулі өзгешеліктер бар: етістік шақты білдіреді, предикативтік ... ... ал есім ... ... ... қызмет атқарады дейді. Бірақ Платон да, Аристотель де ... ... ... ... ... ... ... категория ретінде емес, логикалық категория ретінде қарайды. Есім мен етістік - пайымдаудың ... ... ... ... осы екеуінің төңірегінде топталып, жалғауыштық қызметтер атқарады деп түсіндіреді. Соған қарамастан Аристотельдің лингвистикалық көзқарастары бұл ғылымның кейінгі замандардағы дамуына зор ... ... Күні ... ... қолданылып жүрген грамматикалық категориялардың, терминдердің көпшілігі сол Аристотельден қалған.
Бұл елдегі тіл ғылымы өз дамуының ең ... ... ... ... деп аталатын дәуірде көтерілді. (Бұл - жыл санауымызға ... III ... мен ... ... ІҮ ғасыры арасы). Тіл білімі тарихында грамматистердің Александрия ... деп ... ... та осы дәуірде қалыптасқан. Бұл кезең Греция тіл білімі тарихында филология дәуірі деп ... Оның ... бір ... - ... ... философияның, логиканың ықпалынан босанып, өз алдына дербес пән ретінде қаралуы еді. Грамматистердің Александриялық мектебін қалыптастырып, ... ... ... ... Самофракийский (б.д.д. 200-150 ж), оның шәкірттері Дионисий Фракийский, Аполлоний Дискол (біздің заманымыздың II ... ... ... ... ... есім, етістік, есімше, член (артикль), есімдік, предлог, үстеу, жалғаулық деп сегіз топқа бөлген. Дионисий ... ... сөз ... ... ... ... Аполлоний Дискол синтаксис мәселелерін зерттейді. Дегенмен, Ежелгі Грецияда морфологияға қарағанда синтаксис, фонетика, лексикология аз ... ... ... ... ... жинау, зерттеу ісімен ерекше шұғылданған. Ежелгі Грек дәуірінен келе жатқан зат пен оның атауы арасындағы ... ... ... бұл ... де ... Бірақ бұл кездегі талас тілде белгілі бір заңдылық деген бола ма, жоқ па ... ... ... болды. Оны бар деушілер анологистер, жоқ деушілер аномалистер деп аталады.
Аномалистер (Кратес Малос) зат пен оның атауы және грамматикалық категориялар мен ... ... ... ... заңдылық жоқ десе, анологистер (Аристарх Самофракийский) тілде ... ролі ... ... ... ... жолымен бірыңғай, біркелкі, болу тенденциясы күшті болады, тілдегінің барлығы да белгілі бір заңдылыққа бағынады деді.
Тіл білімі тарихында елеулі мәні ... ... ... Грек тіл ... ... ... да мол болған. Тіл мәселелері алғашқыда философия, логика ғылымдарына тәуелді, соның бір саласы ретінде қаралғандықтан, тілдік категорияларды ... ... ... ... ... ... ... бағынышты ету әрекеті кейінгі заманға дейін арылмай келді. Тілдік категорияның өзгеріп, дамып отыратын тарихи ... ... ... де жете мән ... Оның ... ... өз ... басқа тілдерді тіл деп санамады. Сондықтан олардың зерттеулері бір ғана тіл фактілеріне ... Бұл - ... ... ... ... ... тілдік теориялық терең тұжырымдар жасауларына мүмкіндік бермеді.
4. Рим тіл ... ... ... алған римдіктер тіл білімін дамытуға айтарлықтай үлес қоса алмады. Олар Александрия ... ... өз ... ... қолданудан аса қойған жоқ. Рим грамматистері ішіндегі ең көрнектісі - Варрон (жыл санауымызға дейінгі I ғасырда өмір сүрген), кейінірек ... (ІҮ ... ... ... ... тілі ... ...
1 Алпатов В.М. История лингвистических учений. - М. : Языки славянской культуры, 2005.
2 Амирова Т.А. , ... Б.А., ... Ю.В. ... по ... лингвистики. - М. : Наука, 1975.
3 Аханов К. Тіл білімінің негіздері. - ... 1993.
4 ... Ф.М. ... лингвистических учений. - М. : ... ... 1984.
5 ... Л.З. Лингвистика ілімінің тарихы. - Алматы, 1970, 1984.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі дәуір тіл білімі және араб тіл білімі9 бет
Ежелгі дәуір тіл білімі және араб тіл білімі жайлы6 бет
Ежелгі дәуір тіл білімі мен араб тіл білімі12 бет
"этнопедагогиканың зерттеу әдістері"5 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Банк маркетингісі14 бет
Ежелгі және орта ғасыр лингвистикасының қалыптасуы9 бет
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Сахна тілі интонациясының дискурстық сипаты24 бет
Тіл білімі тарихын кезеңдерге бөлу мәселесі104 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь