Дарвиннен кейінгі кезенде эволюциялық ілімнің дамуы

Жоспары:
І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4

ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Биологияда филогенетикалық бағыттың дамуы. Биологияға тарихи әдістің енуі. Биогенетикалық заң ... ... ... ... ... ... ... ... .5.9
2.2. Эволюциялық палеонтологияның, эмбриологияның /Ковалевский, И.Мечников/, экологиялық . физиологиялық бағыттың /К.Тимирязев/, экспериментальды физиологияның /И.Павлов, И.Семенов/ және т.б. еңбектерінің маңызы ... ... .10.16
2.3. Эволюциялық ілімнің генетика, экология табыстары мен синтезделуі. Эволюцияның генетикалық негіздерін зерттеу С.С.Четвериковтың, Фишер, Райт, Холдейннің, Карпеченко, И.В.Мицурин еңбектерінің маңызы. Эволюцияның синтезделу теориясының жасалуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17.22

ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23.24
Пайдаланылған әдебиеттер
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚОРҚЫТ АТА АТЫНДАҒЫ ҚЫЗЫЛОРДА ... ... және ... ... ... ... эволюциялық
ілімнің дамуы»
Мамандығы: Биология- 050113
Орындаған: Ақжігітова Айгерім
Оқу тобы: ... ... ... 2012 ... Негізгі бөлім
2.1. Биологияда филогенетикалық бағыттың дамуы. ... ... ... ... ... ... палеонтологияның, эмбриологияның /Ковалевский,
И.Мечников/, экологиялық – физиологиялық бағыттың /К.Тимирязев/,
экспериментальды ... ... ... және т.б.
еңбектерінің маңызы.........10-16
2.3. Эволюциялық ілімнің генетика, ... ... ... ... генетикалық негіздерін зерттеу
С.С.Четвериковтың, ... ... ... ... ... ... Эволюцияның синтезделу ... ... ... ... ... ұсынған органикалық дүние жөніндегі жаңа ілім, ... ... ... ... ... ... ... алуға мәжбүр болды.
"Түрлер тегі" баспадан ... ... ... ... оған ... да ... шықты. Оның авторы бұл кітаптың қатерін діни ... ... ... діни ... ... ... оған зиян ... рецензияда ашық жазылған.
Көп ұзамай-ақ ... ... ... мен ... ... жайындағы даурығып сөйлей бастады, оған қастандық мақалалардың саны
да арта түсті. Дарвинге қарсы ашықтан-ашық шабуыл жасаған сын ... тән ... олар ... теориясының негізгі жағдайларын әдейі теріс
түсіндірді ... оны ... ... Өте көп ... ... Дарвин іліміне қарсы, қоғамның жоғарғы топтарында теріс пікір
туғызу мақсатымен бұл сияқты әдістер арқылы ... ... тек ... ... ... ғасырдың екінші жартысында шетелдерде, клерикалдардың , сондай-ақ
реакцияшыл пікірлі жаратылыс зерттеушілер мен публицистердің ... ... ... және ... қорғаушылар: Англияда - Т.Гексли мен ... ... - ... ... - Аза Грей ... ... тізе қосып реакшыл ғылым өкілдерімен жаңа
ірі ғылыми айтысқа ... 1877 жыл. ... ... ... ... ... төңірегіндегілерге күшті толқын енгізді, осымен байланысты
күрес алаңы Германияға ауысты. Осы жылы ... ... ... ... ... ... Сол сьезде "Даму жайындағы осы кездегі ілім
және оның жалпы ғылымға қатысы" деген тақырыпта ... ... ... даму ... ... ... үшін маңызы зор екенін көрсете
отырып , эволюциялық ... ... рет адам тегі ... ғылыми тұрғыдан
шешкендігіне ерекше зейін аударды. Бірнеше күннен кейін осы сьезде сол
кездің ... ... ... ... ірі ... Рудольф
Вирхов Геккельдің сөзіне қарсы шығып сөйледі. Өзінің философиялық көзқарасы
жөнінен Вирхов нағыз идеалист болатын. Ол дарвин ... діни ... ... ... ілім деп атап оған ... ашық күрес жүргізуге шақырды.
Дарвинизмнің одан әрі дамуына және таралуына қолайлы ... ... ... онда ең ... ... ... шыққан К.Ф.Рулье
мектебінің зоологтары Н.А.Северцев. Я.А. Борзенков, С.А. Усов т.б. болды.
-4-
ІІ. Негізгі ... ... ... ... ... Биологияға тарихи
әдістің енуі. Биогенетикалық заң.
Эволюциялық процесті оқыту әдісінің ... ... даму ... ... ... сатыларды жіктейміз: палеонтологиялық,
биогеографиялық, ... ... ... ... және молекулярлық биология.Палеонтологиялық әдіс
негізінен ... ... ... ... әдіс қазба
қалдықтардың белгілі формаларының шығуын, қазба ... ... ... ... тереңірек қарастырады.Қазба
қалдықтарының өтпелі формасы ежелгі және ... ... ... ... Өтпелі формалардың басты түрі – ... ... ... Jchyosega балыққа ұқсас жерасты омыртқаларға ... ... ... ... және ... балық түрлері жатады.
Өтпелі формаға сонымен қатар қосмекендіге ұқсас құс ... ... ... ұқсастығы ұзын құйрығы, омыртқасы
жетілмеген және қабырғасы, тісі болады. ... бұл ... ... ... қауырсынмен қапталған, алдыңғы аяғы қанатқа айналған. Келесі бұлаң
тәрізді ... ... ... ... ... Оның ... ... ит тістер, өткір ірі тістері оны ... ... ... ... оның дене ... ... ... лер сияқты.
Қазіргі уақытта көптеген ... ... ... тек ірі ғана ... ... бірге ұқсас (отрядтар, тұқымдастар) жануарлар және өсімдіктер
дүниесі табылуда. Өтпелі форманы оқу –эволюциялық процесті оқыту әдісінің
ең маңызды ... саты ... ... бір –бірімен
-5-
тығыз байланысын филогенездің даму жолдарын зерттейді. Палеонтологиялық
саты жолдары , біздің ... ... ... ... және қазіргі
эволюциялық процестерді салыстырмалы ... ... ... ... ... ... даму жолдарын зерттейді. Жылқының
эволюциялық саты жолдары палеонтолог В.О. ... (1842 ... ... ... салыстырғанда олардың түрлері
қазіргі түрімен өте ұқсас.
Жылқының эволюциялық түрлерінің өзгеруі ... ... ... ... ... ... ... жұмысының даму сатысы.
Қазба нәтижесінде табылған материалдар көп ... ... ... ... палеонтологиялық ілім жаңа ... ... ... ... ... ... қазбадан табылған заттың
түрін, ол ... ... ... ... аса ... бөлу
керек.Маллюскалардың даму жолдарын зерттеген ғалым М.М. ... ... үшін ... бар деректер әлі де жеткіліксіз ... ... ... даму ... ... ... оның
құрамындағы өсімдіктер мен фаунасын салыстырмалы түрде ... ... екі ... ... ... және ... ... өз уақытымен оңтүстік Америка және ... ... ... ... ... ... Америка
және Евразияға бөліне бастайды.Тіршілік ... ... ... ... да ортаға бейімделіп өзгереді.Мысалы өте ертеректерде жер
қабаттарында бұрын тіршілік етіп,жойылып кеткен жануарлардың бақалшақтары
сақталған.Фаунасын салыстырған ... ... ... 3 ... ... ... 10 эндемик тұқымдасын көреміз,барлығы 80%
құрайды.
-6-
Осы жерде тіршілік ететіндер ленифци,броненосци және ... ... ... ... ... ... бірте бірте
жойылған.Құрлықтың орналасуына қарай Африка мен Оңтүстік Америка жануарлары
мен өсімдіктері Атлант мұхиты ... ... ... ... процесті оқытуда 2 басты әдіске бөледі.
1.Ұқсас ұрықтардың пайда болуы.
2.Рекапитуляция принципін түсіну.
XIX ғасырдың бірінші жартысында натуралист К.Бэр әр ... ... ... ... жетілдірді.Онда анағұрлым ерте индивидуалды өркендеу
сатысы зерттелсе,соғұрлым әртүрлі организмдер ... ... ... ерте ... ... эмбриондарын бір-
бірінен ажырату қиын. Ал ... ... ... ... ... ... ... тапқаннан кейін Ч.Дарвин бұл
қоғамдағы шығу тегінің ... және ... ... ... формасы деп көрсетті.
Рекапитуляция принципі.Ұрықтар ұқсастығының шығуы Ч.Дарвин мен
Э.Геккель мынадай қортындыға келді,онтогенез процесінде ... арғы ... ... ... ... көпжасушалы организмдер
біржасушалы саты дамуынан өтеді.Бірқабатты «шара» кейбір қазіргі қарапайым
организмдердің құрлымы ... ... ... ... ... қап ... шар ,бұл ... сатысына қазіргі ішек
қуыстылар құрлымы ... ... ... ... даму ... ... ... келеді.Хорда омыртқалылардың арғы
тектерінде пайда болған.Дернәсілдік құрлым ... ... ... байланысы бар.Көптеген шаянтәрізділердің дернәсілі
науплиус- 3 жұп аяқты және бір көзді.
-7-
Ересек ... ... ... ... ... болып
келеді.Ренапитулияция принципі морфологиялық ... ... ... процесі кезінде,зәр қышқылының ыдырауы
нәтижесінде ... ... ... ... ... соңғы өнімі зәр қышқылы,жерасты және көптнген балықтарда
мочевина,омыртқасыздарда ... ... ... ... ... ... ерте ... аммиак
бөледі.Итшабаққа,құйрықсыз қосмекнділердің дернәсілі ұқсас.Оның соңғы өнімі
аммиак,ал ... ... ... ... ... мен ... ... және физило-
биохимиялық белгілерді көрсетеді.Ренапитуляция концепциясы көптеген топтар
және ағзалардың эвалюциялық дамуының ... ... ... ... ... ... ашып ... әдісі.
Систематиканың мақсаты-дисциплина екені белгілі.Олардың табиғи
филогенетикалық жүйесінің ... ... ... осы ... мен ... ... әрқашан эвалюциялық мәселенің
геологиялық шешіммен байланысты.Сонымен қатар ... ... ... ... ірі ... ... мен микро
организмдердің арасында терең ажырау ... ... біз ... ... ... қалыптасуы әртүрлі
типті организацияның және айналысушының белгілерінің құрлымы,сондықтан
аралық систематикалық ... ... ... ... ... ... мысалы қабыршақтылар арасында және ... ... ... ... әлемде аралық форманың пайда болуына байырғы өкілдері
ірі бірлестігінің ұйымдасуымен және оның шығу ... ... ... ... ... ... жақсы
зерттелген түр топтарының шығуы олардың ... ... ... ... ... ... айқындайды.Мұндай зерттеу
микроэвалюцияны түсіну үшін маңызды болады.Қазір ... ... ... ... ... популяция мен оның топтарының байланысы пайда
болады.Осының нәтижесінде филогенетикалық түрдің айқындалуы ... ... ... байланысты болады.Осы уақыт
микрофилогенездің қалпына келуі мен белгілі -бір түрдің тарихи даму ... ... заң ... ... ... ... үшін әдіс есебінде пайдаланыла бастады. Эмбриологиядағы тарихи
әдісті дәлелдеу және оны одан әрі ... ... ... Осы орасан күрделі
жұмыс А.Н.Северцов және оның шәкірттерінің еңбектерімен жүзеге ... ... – ол ... ... ... ... ... теориясын және эволюциялық процестің негізгі
бағыттары жайындағы ілімді дамытты.
К.А.Тимирязев ... мен ... ... ... 1920 ... өмірінің соңғы жылында) оның “Ғылым мен демократия” атты
кітабы басылып шықты. Бұл дарвинизмнің ескі ... ... ... ... жас ... арнаған ғылыми мен саяси өсиеті ... ... ... ... ... ... /Ковалевский,
И.Мечников/, экологиялық – физиологиялық бағыттың /К.Тимирязев/,
экспериментальды физиологияның /И.Павлов, И.Семенов/ және т.б. еңбектерінің
маңызы
Эволюциялық палеонтологияның негізін қалаушы ... ... Оның ... ... - ол ... рет палеонтологияда тарихи
әдісті қолданып және оны дамытты.В.О.Ковалевский тұяқтылардың филогениясы
саласында классикалық зерттеулер жүргізіп, үштік ... бойы ... ... ... ... байланысты біртіндеп жаңа формалар ... және бір ... ... ... орнын басып отырғандығын
дәлелдеді. Осы зерттеулер ... ... ... ... әрі ... ... ... тигізді. В.О.Ковалевский
Агассицтің және басқа Кьювені жақтаушылардың Дарвин теориясына қарсы ... ... ... ... Олар қазба қалдық түрлермен қазіргі
кездегі түрлердің арасында аралық формалар жоқ деп ... ... ... бас ... ... арғы ... бастап осы кездегі
түрлеріне ... ... ... ... жасап, аралық формалар
болатындығын дәлелдеп, оның эволюциясын анықтады.
Эволюциялық эмбриологияның дамуы. В.О.Ковалевскийдің палеонтологияға
енгізген жануарлар ... ... ... ... ... ... ғана ... алады.
Бірақ көп клеткалы организмдер мен бір ... ... ... мен ... ... арасындағы филогениялық байланысты
анықтау үшін ол әдісті қолдануға келмейді. Былай қарағанда, бұл ... ... ... олардың араларын жалғастырғандай аралық
формалар жоқ сияқты.
-10-
Бұл мәселені шешуде көмекке эмбриология келді. Ұрықтардың ... ... ... ... ... “жануарлардың жасына байланысты
күрделенуі мен жануарлардың класс бойынша күрделенуі параллельді” деген
болжам айтқан ... ... ... ... ... дәлелдеу
үшін эмбриологияның үлкен маңызы бар екендігін ... Ол, ... ... ... жануарлардың ұрықтарының құрылысы ұқсас болуы, олар
бір ата-тектен тарағандығына дәлел деп қарады. Осы ... ... ... В.О.Ковалевский мен И.И.Мечников өздерінің тамаша
зерттеулері арқылы ... ... ... ... ... жеке ... талдау арқылы олардың табиғи системадағы дәл орнын
тауып беру мүмкіндігі бар екендігін дәлелдеп берді.
В.О.Ковалевский осы ... ... ... ... ... ... буын ... моллюскалар, иін аяқтылар,
тікен терілер және ... ... ... ... осымен көп
жұмыс жасады. Ол өзінің зерттеулерінде жануарлар системасында орны ... ... ... ... ... ... ... зерттеу,
мұның ересек қалпында да, ұрық қалпында да омыртқалылар (нерв және қан
айналым системалары, ... ... мен ... ... ... зәр ... органдары, алғашқы ішектің дамуы) белгілерінің
бар екендігін көрсетті.
Эволюциялық эмбриологияның негізін салушы екінші ғалым И.И.Мечников.
Оның жұмыстары ... мен ... ... ... ... И.И.Мечниковтың теориясы дарвинизм негізіне қосқан зор үлесі болды.
Ол ... бір ... ... мен көп клеткалы организмдердің ... ... Осы ... ... көп клеткалы организмдердің тарихи
даму процесін баяндап
-11-
келген теориялардың ... ең ... ... ... ... ... ... табыстарының нәтижесінде Ф.Мюллер мен
Э.Геккель “Биогенетикалық заң” қалыптастырды. Геккель бұл ... ... ... ... ... қысқаша және тез қайталануы, тұқым
қуалау (өсып-өнудің) және бейімдеушіліктің (қоректенудің) физиологиялық
функцияларымен байланысты қайталануы”.
Эмбриология ... ... ... 2 ... ... ... ұрықтардың пайда болуы.
2.Рекапитуляция принципін түсіну.
XIX ғасырдың бірінші жартысында натуралист К.Бэр әр “ұқсас ... ... ... ... ... ерте ... өркендеу
сатысы зерттелсе,соғұрлым әртүрлі организмдер арасындағы ... ... ерте ... ... ... бір-
бірінен ажырату қиын. Ал соңғы сатыда құстар,сүтқоректілер ұрықтарында
айқын байқалады.К.Бэрдің ... ... ... ... ... бұл
қоғамдағы шығу тегінің айғағы және ... ... ... ... деп көрсетті.
Рекапитуляция принципі.Ұрықтар ұқсастығының шығуы Ч.Дарвин мен
Э.Геккель мынадай ... ... ... ... арғы ... ... қайталанады делінген.Барлық көпжасушалы организмдер
біржасушалы саты дамуынан өтеді.Бірқабатты ... ... ... ... ... сәйкес келеді.(мысалы вольвокс).Келесі жануарлардың
дамуы екіқабатты қап немесе шар ,бұл онтогенез ... ... ... ... ... ... гидра).Барлық омыртқалы
жануарлардың даму сатысына ... ... ... ... ... пайда болған.
-12-
Дернәсілдік құрлым формаларының ересек организмдермен жақындық ... ... ... науплиус- 3 жұп аяқты және бір
көзді. ... ... ... ... ... ... ... систематикалдық ақуалдың
түсінігі осы форма мен басқа формананың әрқашан ... ... ... ... ... ... топтардың эвалюциялық
дамуына қатысты.Жануарлардың ірі топтарының арасында,өсімдіктер мен микро
организмдердің арасында ... ... ... ... біз ... ... айқындаймыз.Формалардың қалыптасуы әртүрлі
типті организацияның және айналысушының белгілерінің ... ... ... ... ... туыстығымен анықталады.
Экологиялық әдіс.
Экология эволюция процесін тану үшін тірі организмдердің пайда
болуымен ... ... үшін ... роль ... мен даму ... эволюциялық процестің адаптациогенезіне
түуелді.Экология осы ... ... ... ... бойынша колониялық түрлердің жоғары жылдамдықта көбею басымдылығы
байқалады.Эволюциялық өзгеріс түрлердің өзара бейімделумен динамикалық тепе-
теңдікпен экожүйенің ... ... ... мен ... жойылуы,кәдімгі бүдірлі анацияның жапырағымен басқа
насекомдардың қоректенуінің нәтижесінде құрып кетуіне себепші ... ... ... үшін ... ... зерттеуде
экологтардың тәжірибесі маңызды болды.Қазіргі уақытта экологтар адаптация
ролін түсіну үшін ... ... ... қарастырып,эволюцияны
тереңірек дәлелдемелермен түсіндіруде.
-13-
Генетикалық әдіс.
Генетикалық әдісте ... ... ... ... ... және цитрогенетикалық анализдегі организмнің ерекшеленумен
байланысты.Қайта зерттеу кейбір хромосомалардың әр ... ... ... ... ... ... дәл қайталану инверсиясын қалыптастыру
керек.Сонымен ... ... ... ... ... ... эвалюцияның ген формаларының зерттеу жолын
ашады.Сол сияқты олардың ... ... ... ... ... ... ... келтірілген.Олардың жаратылысы тек қана бір біріне
берілу арқылы плоидизация ... ... ... маңызды
қортындылары генетикалық эвалюцияға енуімен,олады.оқулыққа ... ... ... арқылы қарауға болады.
Имуналдық әдіс.
Әртүрлі топтағы ... ... ... дәл ... ... ... қарсы үшін артырғаннан кейін қанның сарысуын
бөліп анықтап,қандай жағдайда бұл сарысу басқаға әсер ете алу үшін ... ... ... ... ... туыс ... ... маймылдардан,ал приматтардың лемурлардан ... ... мен ... қаны ... сәйкес
екен,құстардың крокедилдер мен тасбақаларға жақын екенін анықтады.Құйрықты
және құйрықсыз қосмекенділнрдің ... ... ... ... мен ... ... ұқсастықты көрсетті.
Биохимиялық полиморфизм.
60-шы жылдардан бастап макроэвалюциялық процестерді зерттеуде,ақуызды
вариациялық ... ... ... ... ... ... анықталған.Бұл амалдың көмегімен,біріншіден генетикалық алмасудың
немесе ... ... ... ... анықтауға болады
немесе дендрограммада,коэффиценттік бөлінуі.Электроморфтік ... ... ... ... және структураның
динамикасын,яғни микроэвалюциялық процестің бастапқы бастамасын зерттеуге
болады.Биохимиялық тұрғыдан ... ... ... ететін
ағзалар,каратионоидтар және де көптеген өсімдіктер мен жануарлар ауаны ... ... ... аяқталу стадиясы,жоғарыда ұйымдасқан
заттардың өатысуымен өткен.Бұл эвалюциялық жаспен жердің аэробтік фазасының
тарихи құрлысын дәлелдейді.Алдымыздағы ... ... ... қанат
жайды.
Эволюциялық модельдік тәсілі.
Соңғы он жылдықта эвалюциялық процесті ... ... ... ... қиындығы сондай,себебі әзірге экожүйелік дамуды
модельдеу сенімсіз,бірақ әртүрлі эвалюциялық фактордың ... ... ... модельдеуге бейімделген.Сонда да модельдеу тәсілі анда –санда
эволюциялық тапсырмаларды орындауда көмегін ... ... ... көп ... ... ... эволюцияға
енуін зерттеуде,өзара байланысын және ... ... ... ... ... анализдік
процесіне комплексті ... ... ... ... білу үшін оған ... ... эксперимент» деп атайды,ол табиғи туындап отырады.Көптеген
микроэвалюциялық жағдайды ... ... ... ... ... ... үшін сол ареалдың көне немесе жаңа ... ... ... ... он ... жүз миллион жыл
керек,оған әртүрлі әдістер ... ... ең ... әдіс ... ... ... түрі ... биогендік анализден шығуы,
-15-
микроскоптық зерттеудегі қазбаны бақылау т.б.Макроэвалюциялық анализдің
нәтижесін зерттеу үшін қазіргі форманы қолданады.Салыстырмалы марфологиялық
әдіс,олардың ... ... ... ... ... ... онтогенездің түрлігін зерттейді.Биогеографиялық ... ... ... ... ... ... шығыуы,түрі,өмір сүру ортасы т.б. қаралады.Экологиялық әдіс
ондағы тұқымдық байланысты айтып өтеді.Физиологиялық әдіс бұл адамдағы ... ... ... ... ... келтіреді.Жалпы қолданыстағы
барлық әдіс тәсілдер ... олар ... ... ... ... ... Эвалюциялық даму кезінде тек қана жаңа ... ... әдіс ... Оның ... ... және ... әдіс ... әдістер қолданады.
-16-
2.3. Эволюциялық ілімнің генетика, экология табыстары мен синтезделуі.
Эволюцияның генетикалық негіздерін зерттеу С.С.Четвериковтың, Фишер, Райт,
Холдейннің, Карпеченко, И.В.Мицурин еңбектерінің маңызы. Эволюцияның
синтезделу ... ...... тірі организмдерге тән тұқым қуалаушылық пен
өзгергіштікті зерттейтін ... ... бір ... Тұқым қуалаушылық
пен өзгергіштіктің ... ... ... қоғамды дамыту үшін
пайдаланудың жолдарын шешуде генетика ғылымы зор үлес ... ... ... ... ... ... ... орын алады.
Жер бетіндегі тірі материяның ... ... ... ... ... ... отырады. Тіршілік организмдердің ... ... Сол ... ... бір ... түрге тән белгілер
мен қасиеттер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отырады. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... ... туады. Мұны тұқым
қуалаушылық дейді. Көпшілік жағдайда организмнің ... мен ... ... ... ... берілетіндіктен, ұрпағы ата-аналарына ұқсас
болып келеді. ... ... ... ... ... ... Бір ... тарайтын ұрпақтың бір-бірінен қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... орта факторларының
әсерінен үнемі өзгеріп отырады. Оны — өзгергіштік дейді. Көбею барысында
организмнің белгілі бір ... ... ... ... ... өзгеріске ұшырайды. Осыған байланысты олар жаңарып, түрлене түседі.
Тұқым қуалаушылық пен ...... ... жүретін, бір
жағынан бір-біріне қарама-қарсы, өзара тығыз байланысты процестер.
-17-
Организмдердің тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі туралы ... деп ... ... ... — шығу ... тән). Бұл ... ... ағылшын биологы У.Бэтсон ұсынды.
Тұқым қуалаушылық туралы алғашқы ... ... ... ... ... ... және ... еңбектерінде кездеседі.
Гиппократ жұмыртқа клеткасы мен ... ... ... бөліктерінің
қатысуымен қалыптасады және ата-ананың бойындағы белгі-қасиеттері ұрпағына
тікелей беріледі деп есептеді. Ал Аристотельдің ... ... ... тұқым қуалауы тікелей жүрмейді. Яғни тұқым қуалайтын материал
дененің барлық бөліктерінен келіп ... ... оның әр ... ... ... қоректік заттардан жасалады.
Бұдан кейін Ч.Дарвиннің пангенезис теориясы маңызды орын алады. Бұл
теория бойынша өсімдіктер мен жануарлардың ... ... ... ...... бөліп шығарады. Олар жыныс органдарына өтеді де сол
арқылы белгілер мен қасиеттер ұрпаққа беріледі. Геммулалар ... ... ... ... ... кейін білінуі мүмкін. Соған байланысты
ұрпақтарда арғы ата-ана тектерінің белгі-қасиеттері қайталана алады ... ... ... ... ... ... өткір
сынға алды. А.Вейсман “ұрық плазмасы” туралы болжам ұсынды. Бұл болжамында
тек жыныс клеткаларында ... ... ... ... ... биология ғылымының жеке бір саласы ретінде ... ... ... ... ашылған ірі ғылыми жаңалықтар себепші болды.
1965 жылы чех ғалымы ... ... ... ... деген еңбегі жарық көрді. Ол тәжірибелері арқылы ... ... ... ... ... генетиканың негізін қалады. Бірақ оның еңбегі 1865
жылдан бастап 35 жыл бойы ... ... ... ... Ч.Дарвинге де
белгісіз күйде қалды.
Г.Мендель ашқан тұқым қуалау заңдылықтары тек 1900 жылы ғана өзінің
тиісті ... ... ... үш елдің ғалымдары: голландиялық Г. де ... ... ... және ... генетик Э.Чермак-Зейзенегг әр түрлі
объектілермен тәжірибелер жүргізіп, ... ... ... ... Көп ... бұл ... ... да тән
екендігі анықталды. 1909 жылы ағылшын ... ... ... ... ... 100 ... ... тұқым қуалауы Мендель
заңдарына сәйкес жүретіндігін ... ... ... ... Мендель ілімі ғылымнан берік орын алды.
1909 жылы дат оқымыстысы В.Иоганнсен биологияда аса ... ... ген ... “genos” — шығу тегі), генотип және фенотип деген
ұғымдарды қалыптастырды.
Генетика ... бұл ... ... ... ... ... жауапты тұқым қуалаушылықтың
материалдық бірлігі — ген туралы ұғым ... ... ... әрі
қарай дамуына мүмкіндік туды. Дәл сол кездегі (1901 жыл) голландиялық
ботаник ғалым Х. Де ... ... ... ... ... ... ... теориясының ұсынылуы генетика ғылымының
дамуында ерекше орын алады.
Генетика тарихындағы шешуші бір кезең американдық ... ... ... және оның ... ... тұқым қуалаушылықтың
хромосомалық теориясын ашуымен тығыз байланысты. Т.Морган және оның
шәкірттері ... ...... ... ... ... тұқым
қуалаушылықтың көптеген заңдылықтарын ашты.
-19-
Тұқым қуалайтын өзгергіштік туралы ілімді дамытуда орыс ғалымы
Н.И.Вавилов зор үлес ... Ол 1920 жылы ... ... өзгергіштіктің
ұқсас (гомологиялық) қатарлары заңын қалыптастырды. Бұл заң ... ... мен ... ... ... ... ... ұқсас
болып келетіндігін дәлелдейді.
Ғылымға енгізілген жаңалықтың бірі — 1927 жылы орыс ... мен ... ... сәулелердің төменгі сатыдағы
саңырауқұлақтарда мутация тудыра алатындығын дәлелдеуі еді.
Ген ... ... орыс ... ... ... ... және теориялық жұмыстарының үлкен маңызы
болды. Сол сияқты популяциялық ... мен ... ... ... орыс ... ... ... орны ерекше.
Генетиканың даму тарихы үш кезеңге бөлінеді. Оның алғашқы екеуі
1865—1953 жылдар аралығын, яғни ... ... ... ... ... үшінші кезең — 1953 жылдан басталады. Ол — химия,
физика, математика, кибернетика сияқты ... ... ... ... электрондық микроскоп, рентгенқұрылымдық анализ, т.б. ... ... ... ... қалануы.
1944 жылы американдық микробиолог әрі генетик О.Эври ... ... ... — ДНҚ екендігін дәлелдеді. 1953 жылы
американдық биохимик әрі генетик Дж. Уотсон мен ... ... ... ... ... құрылымының моделін жасады.
Қазіргі кездегі генетиканың дамуы тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік
туралы ілімнің барлық салаларында зерттеу ... ... ... ... ... организмнен тыс қолдан синтездеу, дене клеткаларын
будандастыру, генетикалық ... ... ... ... ... ... ... биополимерлерді қолдан синтездеу, гендік
инженерия сияқты проблемаларды зерттеу кеңінен таралып отыр.
Генетика мен селекцияның дамуына ... ... да ... ... ... будандастыру, мутагенез, полиплоидия, гетерозис, т.б.
мәселелерді қамтитын генетикалық зерттеулер жүргізілуде. ... ... ... түрішілік және түраралық будандастырудың нәтижесінде
бидайдың, арпаның, көксағыздың, жүгері мен қант қызылшасының жоғары ... мен ... ... ... ... Ғ.Бияшев,
Н.Л.Удольская және т.б. ... зор. ... мен ... ... ... айтарлықтай үлес қосты.
Н.С.Бутарин, Ә.Е.Есенжолов, А.Ы.Жандеркин алшақ будандастыру әдісімен
қойдың архар-меринос тұқымын алды. М.А.Ермеков, Ә.Е.Еламанов, В.А.Бальмонт,
т.б. қазақтың ақбас сиырын, Алатау сиырын және ... ... т.б. ... ... тұңғыш рет М.А.Айтхожиннің басқаруымен ... және ген ... ... ... зерттеулер жүргізіліп,
ғылымға айтарлықтай жаңалықтар қосылды.
Соңғы жылдары елімізде генетиканың аса маңызды салалары: ... ... ... және ... генетика бойынша ғылыми-
зерттеу жұмыстары жүргізілуде.
18 — 19 ғасырларда тірі ... ... ... ... ... ... Солардың бірі француз ғалымы Ж. ... ... мен ... ... Т. Шванн және М. Шлейденнің клетка теориясы
болды. Осы кезде ... ... ірі ...... ... ... 1848), жоғарғы жүйке әрекеті (И.М. Сеченов, 1863)
анықталса, француз ... Л. ... (1860 — 1864) ... ... өздігінен пайда болу мүмкіндігін біржолата теріске шығарды.
19 ғасырдағы аса маңызды оқиғалардың бірі Ч. ... ... ... ... ... ... жариялауы болды. Дарвинизмнің
қалыптасуы эволюциялық салыстырмалы анатомия (К. ... ... (А.О. ... И.И. ... ... ... ... сияқты жаңа бағыттарға жол ашты. Дәл осы кезде генетика
ғылымы қалыптасып, қарқынды дами ... ж. чех ... ... ... ... ... заңдылығын
ашты.
1900 ж. голланд ғалымы Де Фриз ... ... ... терминді
енгізсе, американ ғалымы Т. Морган “Тұқым ... ... ашты (1910 — ... ... 2-жартысында биология ғылымы тірі организмдер құрылысын
зерттеуге қол жеткізді. ... ... тірі ... ... ... ... және жоғарғы молекулалы органикалық
қосылыстардан тұратыны анықталды. Негізгі биополимерлер: белоктар, нуклеин
қышқылдары, ... ... және ... ... ... ... ... нуклеотидтер, көмірсулар, май қышқылдары, т.б)
ашылды. Осындай жетістіктердің нәтижесінде биологияда жаңа бағыттар пайда
болып, кейін ... ... ... ... ... ... ... өзара және сыртқы ортамен қарым-қатынасын зерттейтін ғылым
ретінде экология қалыптасты.
-22-
ІІІ. Қорытынды
Биологиядағы ... ... бірі ... ... ... ... және ... тіршіліктің барша түрінің ортақ тегінің
болуында. Бұл алдыңғы секцияларда көрсетілген бірліктер мен ... ... алып ... 1809 жылы ... де ... ... таныстырған эволюцияның негізін жарты ғасырдан соң Чарльз Дарвин
қалады. ... ... ... күші ретінде табиғи сұрыпталу
процессін атап көрсетті. Альфред Уоллес те бұл теорияны ... ... де ... ... ол ... жұмыстары мен тәжірибелерде көмек
көрсеткен екен. Дарвин түрлер ... ... және ... сұрыпталу
немесе селектив бридинг нәтижесінде дамиды деп тұжырым жасады. [3] Қазіргі
теорияның жасалуында эволюциялық ... ... ... ... ... ... шыққан сан алуан түрлерінің қасиеттерін сипаттайтын түрлердің
эволюциялық тарихы мен белгілі бір ... ... әр ... ... оның ... деп ... Биологиядағы бір-біріне ұқсамайтын
әдістемелер филогения туралы мәліметтер үшін таптырмас қайнар көз болып
табылады. ... ... ... биология я болмаса геномикада
жасалатын ДНҚ тізбектерін ... және ... ... көне организмдердің басқа да іздерін салыстыру бар. Биологтар
эволюциялық қатынастарды филогенетика, ... және ... ... ... ... ... және анализ жасайды.
ХІХ ғасырға дейін тіршілік формалары белгілі ... ... ... ... бола алуы ... ... ... болды. Бұған Уильям
Гарвей келіспеді және ол бұған "бар өмір жұмыртқадан"
-23-
( латыншадан "Omne vivum ex ovo") ... ... ... шықты. Бұл қағида
қазіргі биологияның түпкі негізі. Ол қарапайым ғана ... ... ... ... ... форма мен функция мирастың негізгі ... ... ... ... ... және ... ұрпаққа да осы гендер арқылы өтеді.
Организмнің ішкі ... ... ... ... оның ... ... жазулы болуы және оның ұрпағына тұқым қуалауы ... ... ... ... - ... ... жануарлар және
саңырауқұлақтарда ... ... мен ... ... ... аумайтыны таңдай қақтырады. Мысалы, адам ДНҚ-сы
салынған бактерия сәйкес протеиндерді түзеді.
Организмдегі немесе жасушадағы гендердің жиынтығы оның геномы ... бір я ... одан да көп ... ... ... -
организмге байланысты мыңдаған гендер код түрінде ... ... ДНҚ ... Ген белсендік танытқан жағдайда ДНҚ ... ... ... РНҚ ... ... ... ... РНҚ
трансляциясын жасап құрамдас(структурал) протеин немесе каталитик протеин
түзіп шығарады.
-24-
Пайдаланылған әдебиеттер
1. «Дарвинизм» Ф.Н.Правдин
2. Қазақ Энциклопедиясы
3. А.В. Яблоков, А.Г. ... ... ... ... «высшая школа»
1989 г. 235 -263 стр.
4. Ф.Н Правдин, ... ... ... ... ... баспасы , Алматы -1973 ж.
5. Левонтин Р, генетические ... ... м: мир, 1988 ... ... М.Қ, ... Л.Ч, ... А. Р. ... » Алматы, 2005-
58-63 б
7. Северцов А.Н. Главные направления эволюционного процесса. Москва, 1925
г.
8. Татаринов Л.П. очерки по теории эволюции. Москва ... ... Майр Э. ... / ... ... ,мир, ... Марков А. В. «Происхождение и эволюция человека. Обзор достижений
палеоантропологии, сравнительной генетики и ... ... ... в Институте Биологии Развития РАН 19 марта 2009 г.
11. Библиотека портала Антропогенез.ру
12. Статьи о ... ... в ... ... ... Р. ... ... "Мектеп" баспасы, 2007.
14. http://kk.wikipedia.org/wiki/Эмбриогенез

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
Экологияның қалыптасу тарихы мен кезеңдері.Қазіргі таңдағы экология ғылымының құрылымы. Қоршаған ортаны қорғаумен айналысатын халықаралық ұйымдар8 бет
Қазіргі қазақ тілі фонетикасы пәнінің зерттелу жайы3 бет
1.Қазіргі қазақ тілі фонетикасы пәнінің зерттелу жайы.2.Фонема туралы ілімнің алғашқы негізін салушылар 3.Фонетика ғылымын зерттеуде қолданылатын әдістер.4. Дауысты жане дауыссыз фонемалар6 бет
1848-1849 жылдардан кейінгі германия18 бет
1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейінгі Қазақстанның қоғамдық-саяси жағдайы56 бет
2-ші дүние жүзілік соғыстан кейінгі халықаралық жағдай. Герман мәселесі19 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет
ІІ дүниежүзілік соғыстан кейінгі Халықаралық жағдай (1945-1953) жылдар16 бет
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі. Туғанан кейінгі аурулар3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь