Кіші мектеп оқушыларын бейнелеу өнері шығармалары арқылы эстетикалық тәрбиелеу

Мазмұны
КІРІСПЕ

ТАРАУ І. Эстетикалық тәрбиелеудің тарихи жайы, мәні
І.1. Зерттеу мәселесінің тарихи жайы мен қазіргі кездегі жағдайы
1.2 Эстетикалық тәрбиелеудің мәні


ТАРАУ ІІ. Төменгі сынып оқушыларын бейнелеу өнері сабақтарында эстетикалық тәрбиелеудегі тәжірибелік . педагогикалық жұмыстар.
2.1 Бейнелеу өнері бойынша Қазақстан Республикасы бастауыш білім берудің мемлекеттік стандартын, бағдарламаларды, оқулықтарды талдау.
2.2 Тәжірибелік . педагогикалық жұмыстар нәтижелері


Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қосымша
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
ТАРАУ І. Эстетикалық тәрбиелеудің тарихи жайы, мәні
І.1. Зерттеу мәселесінің тарихи жайы мен қазіргі кездегі жағдайы
2. Эстетикалық ... ... ІІ. ... сынып оқушыларын бейнелеу өнері сабақтарында эстетикалық
тәрбиелеудегі тәжірибелік – педагогикалық жұмыстар.
2.1 ... ... ... ... ... ... ... берудің
мемлекеттік стандартын, бағдарламаларды, оқулықтарды талдау.
2. Тәжірибелік – педагогикалық жұмыстар нәтижелері
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қосымша
КІРІСПЕ
Зерттеудің көкейкестілігі: Қазақстанда ... ... орай ... беру ... жетілдіруде де көптеген шаралар жүзеге асырылды: жалпы
орта білім беру саласындағы пәндердің жалпыға міндетті мемлекеттік ... ... және ... ... ... берудің стандарттық жобалары
даярланды. Жаңа білім стандартына сай білім беру жүйесіне «өнер» ... Бүл блок ... ... ... ... және өнер ... басқа
теориялық пәндері аркылы көрініс табады. Қазақстан Республикасьшың ... ... ... ... ... ... міндет ретінде жеке түлғаның
шығармашылық жөне рухани мүмкіндіктерін дамыту, адамгершілік пен ... ... ... ... жеке ... дамуына жағдай жасай
отырып, олардың ақыл-ойы мен зердесін байыту сондай-ақ әлемдік және ... ... ... атап ... бойындағы қабілеттілікті дамытып, олардың өсуіне жол ашу ... ... ... ... жол ... көмектеседі. Өйткені, адам -
туынды ғана емес, тудырушы, жасаушы да. Оның ... ... ... жол ... - ... ... Адам өзін-өзі жетілдіруге де,
сонымен қатар өзінен-өзі жойылуға да бейім болады. ... өз ... ... ... ... жатқан талап-тілегін, қабілеттерін
дамыту, сол арқылы оған толыққанды өмір сүру үшін жаңа ... күш ... ең ... ... ... - деп кәрсетіледі Қазақстан Республикасы Орта білімді
дамыту түжырымдамасы ... ... ... ... ... ... ... туралы
бөлімі оқытудың жаңа технологияларын қабылдау үшін жоне оқу ... ... ... үшін білім беру бағдарламаларын даярлауды ұсынады.
Бүл, әрине, қазіргі заман талабына сай ... ... ... ... ... ... дәйектейді.
Сондықтан бұл рухани өміріміздің жанды саласы - мектеп, оның оқу-тәрбие
жүмыстарында түбегейлі езгерістер жасаудың ... ... ... ... ... жаңа көзбен қарап, жас азаматтың дара
түлға ретінде қалыптасуын өркениеттік түрғыдан бағдарлауға бет ... ... ... ... ... ... өмір ... мен еңбек етуіне қажетті
жағдай жасау әлеуметтік, әділеттілікті, азаматтык бостандықты жоне адамның
жан-жақты дамуы мен рухани ... ... ... ету, ... ор адамньщ косіби біліктілігі мен бейімділігін дамыту - зиялы қоғамға
тән үрдістер.
Ұлттық және жалпыадамзаттық қазыналар ғылым мен тәжірибе ... жеке ... ... ... ... ... ... кезде кең өріс ала бастаған білім беруді ізгілендіру бағыты, ең
алдымеы, мөдениеттегі, рухани мүрадағы, тарихымыздағы ... ... баса ... ... ... етеді.
Бүл орайда, әсіресе, үлттық таным мен әлемдік биік талғамның бірлігі
айқын ... ... ... ... әдістемесінің мәселесі өзінің
өзектілігімен және өткірлігімен
ерекшеленеді. Соңғы кездері Қазақстанда қолданбалы ... ... ... ... бейнелеу онерін оқыту әдістемесі моселесіне арналған кептеген
басылымдар пайда болды. Дегенмен, олардың көпшілігі ... ... ... ез ... ... нәтижесінде туған немесе бүрыннан
калыптасқан әдістемелердің жалпы жинағы (синтез), сондай-ак, тожірибе,
зерттеу арқылы ... ... ... ... ... тапқан.
Қазақстан Республикасының Білім Министрлігі ... ... ... мен Қазақстандағы орта, жоғарғы көсіби және балама
(альтернативті) ... беру ... ... ... өнердің түрлерін
жеке түлғаны тәрбиелеу мен дамыту үрдісінде кең қолдану мен ... ... ... мәселесін алдыңғы орынға қоюы да жүмыстың
озектілігін дәлелдей түседі. Өнер ... адам ... ... мәселесі
туралы жазылған ойлар, түжырымдамалар, козқарастар, ... ... үлы ... ол-Фараби, М. Қашғари, Ж. Баласағүп [3] үлы ... өз ... ... жеке басын, қабілеттерін дамытуға үнемі назар
аударып отырған.
Көрнекті педагогтар К.Д. Ушинский [5], Ы. ... [6], ... Ш. ... [8] , Ж. ... [9], А. ... [10], ... [11] шығармаларында да адамның бойындағы ... және ... ... ... ... ... назар аударған ғалымдар
эстетикалық тәрбие беру(С. А. ... [27], Б. А. ... ... [29]) мәселелерін өз еңбектерінде зерделеген, оқушылар мен
студенттердің көркем мәдениеттік ... ... ... ... жолдарын қарастырып, педагогикалық мүмкіндіктерін
ашып керсеткен.
Жоғары сынып ... әр ... ... және оны
қалыптастыруды (Н. Д. ... [30]), ... ... ... ... сәндік-қолданбалы өнерге эстетикалық қызығушылығын туғызудың
жолдарын (С. А. Жолдасбекова [36]), сабақ және сабақтан тыс ... ... ... ... ... ... ... (Б. Т.
Ыәбиева [37]) болашак бейнелеу онері мүғалімдерін дайындау үрдісінде
халықтық ... ... ... (Қ. ... [31]), қазақ
мектептерінде бастауыш сынып окушыларын сәндік-қолданбалы өнерін қолдану
арқылы еңбекке баулу (О. ... [32]) ... ... ... арқау
болған.
Зерттеу объектісі: Бастауыш сынып окушыларын бейнелеу өнеріне баулу
үрдісі.
Зерттеу пәні: Бейнелеу ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбиесінің педагогикалық шарттары.
Зерттеу мақсаты: Қазақстан Республикасы мектептерінің 2 ... ... ... арқылы оқушыларды эстетикмлық тәрбиелеудің
педагогикалық тиімді жолдарын теориялық түрғыда негіздеу
Зерттеудід ... ... егер ... үрдісінде эстетикалық
тәрбиелеудің денгейлері анықталып бүл жүмыс ғылыми-әдістемелік ... ... ... ... оқушыларының бейнелеу ... ... ... ... ... ... өйткені бүндай
жағдайда оқушылардың ақыл-ойы мен зердесі байып, эстетикалық ... ... ... ... ... арта түсер еді.
Зерттеу міндеттері:
Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... ... теориялық негіздерін анықтау.
Бастауыш сынып оқушыларының бейнелеу ... ... ... ... ... ... дөлелдеу.
Зерттеу әдістері:
Бастауыш сыньгп оқушылары мен мүғалімдер арасында сауалнама жүргізу,
педагогикалық түрғыда бақылау, озық ... ... ... ... ... ... шығармаларымен танысу,
көрмелер мен суретшілер шеберханаларына бару, эксперимент нәтижесіне баға
беру.
ТАРАУ І. Эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... жайы мен қазіргі кездегі жағдайы
Үлкендер де, балалар да эстетикалық құбылыстармен жиі ... ... өмір ... ... ... ... және табиғатта,
тұрмыста, жеке адамдар арасындағы қарым-қатынастарда– әдемілік ... ... ... мен ... ... ... ... отырады.
Әдемілік қанағаттану мен ләззат беріп, ... ... ... ... ... етеді. Ұсқынсыздық жеккөрінішті етіп бездіреді,
қайғылы жайлар аяушылық тудырады. Күлкілі ... ... ... ... ... мәні, оның міндеттері мен мақсаттары туралы
ұғымдар Платон мен Аристотельден бастап, бүгінгі күнге дейін өзгеріп кетті.
Адам ... үшін ...... әсер ету ... ... ... ... сезімдік түсіну басым болған алғашқы
қауымдық құрылыс кезінде байқалған. Ол ... ... ... ... бірге көркемдік бейнелер, ... пен ... ... негізі болды, сонымен қатар, табынумен байланысқанжораларда,
ойындарда, оқыту әрекеттерінде көрініс тапты. ... ... ... ... бейнелеу немесе суретке жақын зооморфтық ... ... ... пен оны ... ... ... қатынас Ежелгі шығыс өркениетінде атап көрсетілген. Бірақ та
халықтың діни және ... ... ... ... тәрбие құралы
ретінде анықтады. Балада сенсорлық, әсерленушілік үрдістердің дамуы,
онымен ... ... ... ... ... ... мен мәнерді тәрбиелеу эстетикалық сезімді мәдениеттеудің
бастапқы сатыларына ... б.з. ... 3-2 ... табиғатта, еңбекте
қолөнерде, тілде және араласу ережелерінде эстетикалық ... ... ... ... да, ... да ... ... жораларға,
рәсімдерге, басқа да ... ... ... ... Қытайда бұл идеялар эстетикалық тәрбие негізінде әр ғасырда өз
бейнесін ... көп ... бойы ... ... ... Қытайлық мектептерінде тіл мен әдебиет, музыка, бейнелеу өнері
басым ... және ... ... бар ... ... ... дәстүрін бойына сіңдірген. ... ... ... және т.б.) ... ... ... тығыз
байланысын, оның көңіл-күйінің күш-қуатын, ... мен ... ... ... ... ... ... білім беру дінді меңгерудің әр түрлі
көркемдік және ... ... ... ... ... ... Индиялық эстетикада көркемдік ... ... ... ... ... ... сыртқы әрекеттер мен мінез-
құлықтарда ішкі көңіл-күйдің көрінуі ... ... ... ... ... «Махабхарат» және «Ромаяна» ... ... ... ... ... ... және мүсін өнерлері,
храмдарды әсемдеп бейнелеу мен әр ... ... ... тәрбиелеу мен білім беру үшін табиғи негіз болды.
Жапониядағы мәдениет пен ... ... - ... ... және ... ұлттық ерекшеліктерімен байланысқан. 7 ғасырда
буддалық діннің, мәдениеттің, ... ... ... ... қалыптасу үрдісі жүрді, шеттен ... ... киім мен ... ... ... жүйені
қалыптастыру жүрді.
Жапон оқушыларының эстетикалық ... ... пен ... ... ... мәнер, әсерленіп қабылдау, шыдамдылық пен
анықтылықты ... тән. ... ... ... ... ... ... сенімнен алыстатын шындықпен адамдарды
бейнелеуге деген жағымсыз ... бар. ... ... ... бай кітап миниатюрасы, сәулет өнері мен сәндік өнер ықпал
етті. Бай ... ... ... ... мен беру үшін, нақтырақ
айтқанда білімді адамдардың мәнерлерін жетілдіру үшін ... ... ... дәстүрлерді көрсету қазіргі кездегі ... ... онда ... ... ... ... ... эстетикалық сананың ... ... ... ... ... ... ... батыс үлгілері қатар өмір сүреді. ... ... ... ... тәрбиелеудің теориясы мен практикасының
негізгі мақсаттардың тамыры ежелгі дәуір ... ... Одан ... ... ... пен ... сипаттайтын «каллокабатия»
түсінігінде берілген мүлтіксіз адамды ... ... ... ... ол, ... ... пайда болғанын ... ... мен ... педагогика осы үш ... ... ... ... ... ... «анықтылық»
түсінігінің жан-жақтылығы туралы ... ... ... ... ... ... ... Ежелгі эстетикалық
ұғымдар сол кездегі теорияларда барларға қарағанда ... кең де ... ... ... эстетикалық санасы теориялық құрылымдардай
бай және де оның ... ... тән ... ... жатыр. Лайықты ... ... ... де ... ... оның мәні мен ... дамуының шамасы ретінде
көрінед. ... ... де ... адамгершілікті, дене бітімі
жетілген, музалармен ... ... ... ... ... гректің еркін адамының идеалды үлгісі болды, Бұл ... ... ... дамуына зор әсер еткен ежелгі грек ... ... ... көрініс тапты.
Аристотель өнерде адамның ең биік рухани қабілеттерінің, ... ... жан ... мен ... мәнерлерінің» қалыптасу
бастамасын көрді. ... ... рет ол ... ... ... және жеке ... ... көрінісі ретіндегі ... ... ... (2,154).
Орта ғасырдағы діни христиандық тәрбие аскетизм мен ғажайып
рухани идеалдарға бағдар алған ... ... ... өз ... ... діни ... әр түрі мен ... (діни мүсін өнері,
иконаларды бейнелеу, т.б.) көркемдік ... ... ... ... ... ... мектептерде, көркем қолөнерде,
фольклорда, тағы да басқа ... ... ... ... ...... көруі бейнеленді. Өнер аясы эстетикалық тәрбиенің
іс жүзіндегі ... ... ... ... ... ... «жердегі» адамның сұлу
да мейірімді идеалын қалпына келтіріп, оны ... ... ... ... талантты, шеберлікті, жан-жақты дамыған, ... ... ... ... ... әсер еткен өнер туындылары ... ... ... т.б.) ... 1423 жылы Виторино да Фельтреде ... ... ... мен ... ... ... ... поэзия, ежелгі тілдерді оқыту
мектебі ашылды. ... ... ... ... мен ... ... және өнер ... ... ... ... елеулі әсер етті.
Реформалау дәуінідегі Б. Троцендорф және тағы ... ... пен өнер ... ... ... ... ... идеясын дамтты. Халықтық ... ... ... мен ... ... нақты
көрінісі Ян Амос Коменский ... ... Оның ... ... дүние мен заттардың ерекшеліктері ... ... ... ... ... сенсорлық және эстетикалық қабылдауды
дамытуға нұсқаулар бар. Я.А. ... ... ... ... ... өз ... танымының тәрбиелік мағынасы
негізделген.
17-18 ғ.ғ эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... еуропалық ойшылдардың
пікірталас орталығына айналды.
Жеке адамның ... ... кең жол мен ... және ... сай келуі қасиеттілігі үшін ағарту
дәуіріндегі француз философтары мен ... Ш. ... ... Вольтекр, Ж.Ж. Руссо т.б. шығып, өз мақалаларында ... ... ... ... ... бір ... Руссоның
утопиялық тұжырымдары табиғи тәрбие теориясында ... ... пен ... ... табиғат туралы теориялық
ұғымдарды жинақтау мен ... ... ... мен ... адам ... ... 18 ... эстетиканың жеке ғылым
саласы ретінде бөлініп шығуына әкелді . ... ... ... ... табиғатын терең ашуға, адамның эстетикалық мәдениеті
ерекшеліктерін ... ... ... Немістің өнер тарихшысы И.Г.
Винкельман біріншілердің бірі ... ... оқу ... ... пен жақсы мәнерді тәрбиеудің ең ... ... ... Г.Э. Лессинг мүсін өнерінің тәрбиелік – ... ... жеке ... ... үшін ... ашып ... Б.Шиллер «эстетикалық тәрбие» туралы
хаттарында (1795) ... ... ... қарым-қатынаста,
әрекетте, бейнеде жеке ... ... ... ... ... Шиллердің пікірі бойынша, мәнерлік дегеніміз
– мінез – ... пен ... ... ... эстетикалық көрініс –
олардың шындық пен өнердегі үйлесімділігі («әдемілік ... ... ... оның ... ... ... көп уақытта оның
денесі де ... ... ... ... ... ... бейнені... қатаң тәртіпке үйренген ... ... ... үшін ...... ... жасайтын, одан
рахат алатын үйлесімді жеке тұлға.
И.Г. Песталоцци ... ... және ... ... пен ... ... ... күйзелуі, қабылдау
сезімдерінің мағынасын атап ... ... ... ... ... мен ... ... тырысатын балалардың ... салу мен ән ... ... бақылау әсемдік сезімін тудырып, оны
қалыптастырады. Ф. Фребельдің балалардың ... ... ... «әдемілік формасын» ойындық құрудағы олардың
шығармашылығын ... ... ... ұғымдары жемісті ... ... ... дәстүрінде баланың ұғымдары ... ... ... ... бағалау және «тазалануға» (ежелгі
катарсис сияқты) деген қабілеттілікті тәрбиелеу ... ... 19 ... 2- ... А. ... еңбектерінде
бұқаралық мектептерге сай ... ... ... ... ... ... мен ... қабылдау үрдісінде
адамгершілік, ақыл-ой мен эстетикалық ... ... ... ... эстетигі Г.Рид үйлесімділік тәсілі
ретінде ... өнер мен ... ... ... ... ... беріп, сурет негізінде жеке ... ... ... әдістемесін даярлады. Рид ... ... ... ... ... бұл бағытта белсенді ізденістерді К.
Орф т.б. эстетикалық тәрбиенің теоретиктері мен ... ... жеке және ... ... ... ... оның ... және
эстетикалық дамуы ретінде мәдениет пен көркемдік ... ... ... ... ... Германияда гуманистік, көркемдік ... (Г. ... Л ... З. ... діни – ... ... эстетикалық тәрбие тұжырымдамасы дамыды. Эстетикалық
тәрбиелеу үрдісінде жеке ... ... ... ... ... ... фашистік идеология мен жеке адамды тегістеуді жоюға ... ... ... ... ... ... ... дейін бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... оқуы мен шығармашылық әрекеттері
үрдістеріндегі эстеттикалық ... мен ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуге кең көзқарас
дамуда. ... ... ... орынға өнер, оның теориясы мен тарихы ғана
алынып отырған жоқ (А. Айшер, Г. ... ... ... ... ... ... ... ойлауды байыту идеялары да алдыңғы
орындарға қойылып отыр. Қазіргі Жапонияда басқа да ... ... ... білім беру үрдісінде әдеттегі мүлтіксіз адам идеясын,
эстетикалық ... ... ... ... ... мен ... ... дамытудың қазіргі уақыттағы
ұстанымдары сәйкес келіп ... ... ... ... (Т. ... М. ... ... түстер
үйлесімділігін оқушылардың ... ... ... мен
жақсының, тиімдінің айқындығы туралы ұғымдармен ... ... ... ... келу болашақта экологиялық
үйлесімділікке көшуде дүниежүзі қоғамдастығының ... ... ... ... ғалымдар зерттеулерінде эстетикалық тәрбие жеке
адамның даму үйлесімділігі шарты, оның ... ... ... ... ... меңгеруі мен араласуы және эстетикалық
әрекетті меңгеру өнері ретіндегі шарт болып табылады.
Ресейде ... ... 17 ғ. ... ... ... ... мен тәрбиелеу практикасында ... ... ... Француз (Дидро және т.б.) мен
жемістің (Шеллинг, Гегель) өнер ... ... ... орыс
эстетикасы таза ақылға салу құрылысына тереңдеуден құтылып кете ... мен ... ... ... курстары « біреу
бәрін жоқ қылады» деген мәнерліліктің мәнін ашып берді. Сонымен ... ... орыс ... ... мен ... ... ... түрін» бояған өнер мен әдемілікті адамгершілік
-діни түсіну ... ... ... Б.М. Достоевскиймен былай
айтылған: «әдемілік дүниені құтқарады». Эстетикалық ... көп ... ... классикалық білім беру жүйесімен шектелген. Отандық
педагогикада ... және орта ... ... пәндер тәсілдерімен
эстетикалық тәрбиелеудің қажеттілігі ... ... ... ... мен
ойлар К. Д. Ушинскиймен ... Оқу ... өнер ... ... сөз ... мен ... ... толығымен В. И. Водоводов,
В. Д. Ситоюнин, В. П. Островский т.б. еңбектерінде түпкіліті ... ... ... бар ... эстетика дәстүрі В. С.
Соловьев пен «күміс ... ... ... ... ... жағынан Соловьевтің өмірді «қайта жаңғырту» ретіндегі өнер
туралы, табиғат өмірінің өзіндік бейнесі ... және ... ... асқан әдемілік туралы ойлары жемісті болды. Эстетикалық тәрбиелеу
теориясын дамытуға деген шабыттар (20 ... 20- ... ... ... Б. И. ... Лосевтардың еңбектерінде болды. Бірақ та олар көп
жылдар бойы ... ... ... ... ... ... талап етілді.
20- шы жылдардың аяғында біртұтас еңбек мектептері ... ...... ... беру мен ... ... Онда өнер сабақтарына аптасына 21 сағат бөлінді (бейнелеу өнері,
музыка, ритмика, көркем сөз, ойын, театр, импровизация, кино, ... ... ... ... өнер ... ... деген
қарым-қатынас, ұжымдық әрекеттер, ...... ... ... іс ... ... болды, солардың
арасында мектептің ... ... ... ... ... Соғыстан
кейінгі жылдары эстетика, психология мен педагогика жеке ... ... оның ... әр ... жас ... сай ... эстетикалық ерекшеліктерін (Б. М. Теплов, П. М. Якобсон), эстетикалық
қарым –қатынастарды (А.И. ... Р.З. ... ... ... ... (Л.И. Новешева, М.С. Каган), эстетикалық және ... ... ... мен ... ... ... (Э.В. Ильенков, В.К. Скатерщиков, Л.Н. Ситолович),
эстетикалық шығармаларды (Н.Л. Лейзеров, Н.И. ... С.С. ... ... ... Мектеп үшін эстетикалық ... ... ... ... ... ... енді. Б.М.
Немемнскийдің бағдарламалары (бейнелеу өнері) мектепт өміріне ... ... ... және ... мәселелерін дайындауда
В.А. Сухомлинский, С.А. Герасимов, А.А. Алексин қатысты.
Бізідң кезімізде эстетикалық тәрбиелеу жеке тұлғаны ... ... ... ... ... ... ... тұрған ең
маңызды міндеттердің бірі. Аталмыш мәселе отандық және ... ... ... ... (Н.И. ... Б.Т. Лихачев, В.Н. Шацкая,
Б.М. Немеснкий, Ю.К. Бабанский, В.С. Кукушин, И.Б. ... ... ... ... ... түсінігіне бірнеше
анықтамалар, оның жолдар мен ... ... әр ... ... ... ... ... тәрбие мен эстетикалық мәдениет» кітабында біз мынадай
тұжырымдама кездестірдік: Эстетика – бұл ... пен ... ... дүниені «әдемілік заңы бойынша» (К.Маркс) тану, ... ... ... ... эстетикалық тәрбиелеу мен өнердің ... ... ... ... ... қысқаша сөздікте:
«Эстетика – табиғатты, адамдар қарым-қатынастарында, өмір бейнесінде,
материалдық және ... ... ... ... эстетикалықтың
қызмет етуі мен дамуының негізгі заңдарын зерттейтін ғылым», - деп ... ... ... тәрбиелеуді қоршаған шындықтағы –
табиғаттағы, ... ... ... пен өнер ... ... ... ... сезу мен дұрыс түсіну қабілеттілігін
тәрбиелеу ретінде анықтайды (8,78).
Ю.К. ... ... ... ... ... ... ... өнердегі әсемдікті дұрыс түсіну мен толық құнды қабылдау ... Ол ... ... ... мен ... ... ... анықтауға көмектесетін көзқарастар мен сенімдер жүйесін
қалыптастырады. ... ... ... ... ... ... ... элементтерін енгізуге даярлық пен шеберлікті,
ұсқынсыздыққа, көріксіздікке, тұрақсыздыққа ... ... ... ... ... ... (6,199).
Б.т. Лихачев өзінің «оқушыларды эстетикалық тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... ... -
өнер мен өмірдегі ұсқынсыздықты, қайғылы және күлкілі жайларды, әсемдікті
қабылдау мен бағалауға ... ... ... ... ... қалыптастырудың мақсатты да бағытталған үрдісі, ... ... өмір сүру және ... ... ... пен ... ... баланың эстетикалық қарым-қатынасын
қалыптастырудан басқа, эстетикалық тәрбиелеу, олардың ... ... үлес ... ... ... ... адамгершілігін
қалыптастыруға ықпал етеді. Оның қоғам, табиғат, дүние туралы танымдарын
кеңейтеді. Балалардың әр ... ... ... ... ... ... еркі, табандылығы, ұйымдасқандығы мен тәртіптілігін дамытуға
ықпал етеді». ... ... ... ... ... М.М. Рукавицин өте дұрыс анықтады. Оның ойынша: «Соңғы мақсаты
[Эстетикалық тәрбиелеудің] - өнер ... мен өмір ... ... ... ... шығаруға ниеттенген, шеберлікті иеленген,
жоғары адамгершілікті, алдыңғы қатардағы, білімді, ... ... ... жеке ... [21,142].
2. Эстетикалық тәрбиелеудің мәні
Эстетикалық ... ... ... ... да ... яғни ол эстетикалық тәрбиелеудің мәні ... ... ... ... ретіндегі ерекшелігі өйткені, өнерде ... ... ... ... ... ... ... Харламов мынадай анықтама береді: ... ... ... ... қалыптасқан үрдісі деген сөз. Бірақ та
эстетикада бұл әсемдік ... ... ... мен сезіміндегі шындықтың
көркемдік көрінісімен, оның әсемдікті ... ... ... ... ... ... қабілеттілігімен байланысқан. Осы мағынада эстетикалық
тәрбиелеудің мәні: ... өнер ... ... ... ... дамытуда, олардың өмір мен ... ... ... ... ... ... және ... түсініктер, мәнерлер
менидеяларды тудыра білу ... ... ... әр ... ...... әрекеттерінде болып отыр»
(16,395).
Автор баланың эстетикалық қалыптасуындағы ... ... ... ... әсер ... ... ... атап өткен. Мысалы, балада
шындық пен өнерге деген эстетикалық қарым-қатынастың ... ... ... дамыту – басқаруға келмейтін ... және ... Бала өмір мен ... ... ... қалай
дегенмен де, эстетикалық дамиды. Бірақ та бала бұл кезде заттардың мәнін
ой-өрісінен өткізбейді, ... даму көп ... ... ... болады, Ал сырттан араласу болмаса балада өмір құндылықтар мен
идеалдар туралы дұрыс ұғым ... ... ... ... да көптеген педагогтар мен психологтар
тәрізді мақсатты түрде педагогикалық, ... - ... ... ... ... әр ... ... – шығармашылық әрекеттерге баулу ғана
оның сенсорлық аясын дамытуға, эстетикалыұқ құбылыстарды терең ... ... ... жеке тұлғасындағы шындық әдемілігі мен
әсемдікті нағыз өнер ... ... ... ... ... ... ... анықтамасы бар,
оларды қарап шығып, біз олардың ... ... ... ... бұл мақсатты түрде ықпал ету үрдісі. Екіншіден,
бұл өмір мен ... ... көру мен ... оларды бағалау
қабілеттіліктерін қалыптастыру. Үшіншіден, эстетикалық тәрбиелеудің
міндеті: жеке адамның ... ... мен ... ... ең соңында, төртіншіден, өз бетінше ... ... ... ... ... тәрбиелеудің мәнін әр мағынада түсіну оның мақсаттарына
әр түрлі ... ... ... ... да ... тәрбиелеудің
мақсаттары мен міндеттері мәселелері ерекше ... ... ... ... ... тәрбиелеудің алдына мынадай мақсат қояды:
«Эстетикалық тәрбиелеу ... өнер ... ... белсенді
эстетикалық қарым-қатынастары қабілеттілігін қалыптастыруға қызмет етеді,
әдемілік заңдары бойынша ... ... ... ... күш-жігермен қатысуды ынталандырады» (8,14). Автор эстетикалық
тәрбиелеуде маңызды орындыон ерге беретіндігі анықтамадан ... тұр. ... бұл ... ... бір ... ... ... бөлігі,
бірақ ол адам әрекетінің бір ғана аясын қамтиды. «Көркемдік ... ... ... өнер ... ... түрде ықпал ету үрдісі, соның
арқасында тәрбиеленушілерде көркемдік сезімдер мен мәнерлер өнерге ... оны ... ... одан ... алып, мүмкіндігінше жаңадан
бірдеңе жасап шығару қабілеттілігі ... (8,61). ... ... кең, ол ... ... да, сондай-ақ, тұрмыс
эстетикасын да, мінез-құлық, еңбек пен ... да ... ... ... ... ... заттармен, құбылыстармен және
ең күшті тәсіл - өнердің өзімен қалыптастырады. ... ... ... үшін көркемдік тәрбиелеуді қолдана отырып, адамды өнер
үшін емес, оның ... ... өмір ... ... Киященко да осы көзқарасты құптайды: «Жеке тұлғаның әрекетінің
табысы кез-келген салада оның ... кең де ... ... Міне, сондықтанда жеке тұлғаның барлық дарыны мен қәбілеті жан-
жақты дамыту - ең соңғы ... ... ... негізгі
міндеті. Ең бастысы – жеке тұлғаға ... бір ... ... ... ететін оның қасиеттері мен ... ... ... ... жасаушы болып,оршаған ... ... алау ... ... ... ... деген эстетикалық қарым-қатнастарын
қалыптастырудан ... ... ... ... да ... ... ... адамның адамгершілігін қалыптастыруға, оның
дүние, қоғам мен табиғат туралы ... ... ... ... әртүрлі шығармашылық білімдері олардың ойлауы мен елестетуін,
еркі мен табандылығын білімділіңгі мен ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.көптеген педагоктар
(Г.С Лабковская,Б.Т Лихачов,Н.И Киященко) басқада ғалымдарда өз ... ... ... ... ... ... үш ... міндеттерді атап
көрсеткен.
Сонымен, біріншіден, бұл - «эстетикалық маңызды заттар мен ... ... пен ... пайда болуы мүмкін емес жай
эстетикалық білімдер мен әсерліктің арнайы ... ... ... ... мәні ... ... мен пластикалық әсерлер
қорын жинақтауда. Педагог біздің ... ... ... жауап
беретін заттар мен құбылыстарды көрсетілген параметрлері бойынша шеберлік
пен таңдай білу ... ... - ... ... сонымен қатар, табиғат туралы, өзі ... ... ... ... ... білім болу керек. «Білімнің жан-жақтылығы
мен байлығы өзін барлық өмір әрекеттері тәсілдерінде эстетикалық ... жеке ... ... ... кең қызығушылық,қасиеттілік пен
қәбілеттіліктің қалыптасу негізі болып табылады» - деп ... ... ... ... ... және
эстетикалық қабылдау қабілеттерін дамыту мен алған білімдер негізінде
адамға әсерленіп, күйзелуге ... ... ... мен құбылыстарды
эстетикалық бағалауды, олардан ләззат ... ... ... ... ... қалыптастырады » (10,60).
Бұл міндет балалардың ... мен тек ... ... беру
деңгейінде ғана қызығатындығын көрсетеді. Олар ... ... ... ... мен ... ... естерінде қалдырады да келесісіне
көшеді. ... ... да ... таңқаласын тудырмайды да,
туындының мүлтіксіздігі ләззат әкелмейді.
Б.Т. ... ... деп атап ... « ... үлгісімен мұндай
тез танысу эстетикалық қарым-қатынастың ең басты элементтерінің бірі –
сүйсінуді жоққа ... ... ... мен ... күйзеліске деген жалпы қабілеттілік
байланысқан. ... пен ... ... ... ... ... жоғарғы
сезімдер гаммаларының туындауы; ұсқынсыздықпен кездескендігі жеккөрінішті
сезімнің; күлкіліні көргенде сарказм, сықақ сезімнің ал, ... ... ... ... пен рухани тазаланушыға ... ... ... таң ... ... бәрі ... ... белгілері», - деп жазады автор (7,169).
Б.Т. Лихачевтың анықтамасы мен салыстырып, көрсетіп «эстетикалық
пайымдау - өнер, ... пен ... ... ... ... де
негізді бағалауы» (7,20). Біздің айтуымызша бұл анықтамалар ұсқаса.
Сонымен бұл ... ... бірі – ... өз жас ... сай, ... қалың жағдайына пікір айта ... ... ... ... үшінші міндеті: әр ... ... ... ... Ең ... жеке
адамды эстетикалық құндылықтарды жасаушы, тудырушыға айналдыратын, оған
дүниенің әдемілігі мен рахаттанып, «әдемілік заңдары бойынша ... ... ... жеке ... ... мұқтаждықтарын, қасиеттерін
дамытып, тәрбиелеу» (7,60).
Бұл міндеттердің мәні: бала ... ... ... ... қана ... ол өзі ... мінез-құлықта, еңбекте өмір
мен өнерде әсемдікті ... ... ... ... ... ... міндеттер көбіне эстетикалық тәрбиелеудің мәнін
жартылай ашып көрсетеді, бірақ біз бұл ... ... ... ғана
қарастырдық.
Бұл мәселенің педагоги калық жағы мен психологиялық жағы да ... ... ... ... балада эстетикалық сана ... ... ... мен педагогтар бірнеше өлшемдерге бөледі,
олар эстетикалық ... ... ... ... және адамның
эстетикалық мәдениеті туралы сараптауға ... ... ... ... ... ... мәнер, эстетикалық идеал, эстетикалық
бағалау. Б.Т. Лихачев бұлардан басқа эстетикалық сезімді, ... ... ... атап ... (7,51).
Эстетикалық сананың ең маңызды эелементі – эстетикалық қабылдау.
Қабылдау – шындық әдемілігімен өнермен ... ... ... Оның
толықтығы, анықтылығы мен тереңдігінен ке»інгі эстетикалық күйзелу,
көркемдік эстетикалық ... мен ... қол ... ... Б.Т ... ... ... сипаттайды: «Адамның шындық құбылыстары
мен өнер үрдістеріндегі эстетикалық ... ... ... бөліп алу қабілеттілігі (13,51). Тек осылай ғана ... оның ... мен ... ... ... меңгеруге болады. Бұл
баладан музыкалық қабілетті, композициялар түрлері мен ... ... ... дыбыс үндері мен басқа да әсерленушілік – ... ... ... ... ... Қабылдау мәдениетін дамыту - дүниеге
эстетикалық ... ... ... ... пен ... ... ... адамдармен терең
қабылданса, бай әсерленушілік үн ... ... Б.Т. ... ... үн эстетикалық сезімнің негізі болып табылады. Ол
«адамның эстетикалық құбылыс немесе ... ... ... ... туған әлеуметтік жағдайымен байланысқан ... ... ... (13,60). Эстетикалық құбылыстар
мағына мен анықтылыққа сай ... ... ... алу немесе жеккөру, қорқыныш
пен күлкі, жоғарғы дәрежедегі күйзеліс пен үрей сезімдерін ... Б.Т. ... ... ... адам ... ... рет сезінсе, онда адамда «терең күйзелістер тудыратын, ... ... ... араласуға тұрақты мұқтаждықты» білдіретін
эстетикалық қажеттілік қалыптасады (11,20).
Эстетикалық сананың орталық ... ... ... ... ... ... – адамның материалдық, рухани –
интеллектуалды, адамгершілік және ... ... ... мүлтіксіз
әдемілігі туралы ұғымы» (13,12), яғни бұл өнердегі, еңбектегі, адамдағы,
қоғам мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша, оқушы жасына эстетикалық идеал
туралы ұғымның тұрақсыздығы тән. «Оқушы оған қандай өнер ... ... ... ... ... беруге қабілетті. Ол кітаптарды, картиналарды,
музыкалық шығармаларды атайды». Бұл ... оның ... ... ... ... ... ... оның идеалдарды түсінуі
кілті болады, бірақ идеалды сипатьтайтын ... ... бола ... ). Бұл балада өмірлік тәжірибенің, әдебиет және өнер ... ... ... ... ал мұның салдары идеалдың қалыптасу
мүмкіндігін шектейді.
Д.Б. Неменский эстетикалық ... ... ... және ... ... ... ... ретінде анықтайды».
«Эстетикалық мәнер адамда көп жылдар басты, жеке тұлға ... ... ... ... ... ... ол туралы сөз қозғалмайды.
Дегенменде бұл төменгі мектеп жасында эстетикалық ... ... емес ... сөз ... Керісінше, бала жастағы эстетикалық ақпарат
адамның болашақтағы мәнерінің негізі болады» (1,22). ... ... ... мен ... мүмкіндігі бар. Мұғалімге баланың назарын өмір
мен өнер құбылыстарындағы эстетикалық қасиеттерге аудару қиын емес. ... ... оның ... ... ұнатқанын сипаттайтын ұғымдар
кешені дамиды.
Баланың өнер құбылыстармен араласу үрдісінде көптеген әр ... ... ... ... кең де көп ... әсер ... ... өзінің туындысын
жасау барысында өмірді терең зерттейді. Кейіпкерлерімен ... ... ... ... күреседі, жеңеді, қаза табады, қуанады және ... ... ... ... жауап сезімімізді тудырады. Көркемдік шығарманы жасау
үрдісі аяқталғанмен де, кез-келген адам оны ... ... ... ... ... оған ... Ол ... қабілетіне сай жасаушы
«суретші» болады, өмірді шығарманы тудырған «автордың ... ... ... ... таң ... ... жек ... өкінеді
(1,103).
Эстетикалық тәрбиелеудегі өнердің ... ... ... ... ол оның әні ... табылады. Өнердің тәрбиесінің
негізгі тәсілі ретіндегі ерекшелігі: «өнерде адамның рухани ... ... ... ... (2,75). ... ... ... көркемдік шығармаларында аяғы, соңы жоқ үнемі дамып отырған қоғамдық
өмір мен табиғатқа деген ... ... ... ... ... ... ... оның сезімі, мәнері мен
идеалдары көрініс ... (1,142). Өнер ... ... ... ... «Суретші өнердің дамуының негізгі бағытын анықтай отырып, кез-
келген адамға үлкен әсерленушілік күшпен әсер ... оған ... ... орны мен ... ... ойлануға мәжбүр ететін көркемдік бейнелерге
салуында - ... ... ... жатыр» (1,103).
Өнер құбылыстарымен кездесу адамды бірден рухани бай немесе
эстетикалық дамыған етпейді, бірақ ... ... ... ... ... да адам әр ... әсемдікпен кезедескенде сезінген таныс
әсерін қайта ... ... ... тану – ... ... ... танымдық үрдіс», - деп
атап көрсетеді. «Оқушыларды ... ... ... авторлары
(15,75). «Адамның өнерге деген белсенді, жігерлі, ... ... ... ... ... жеке ... ... оның рухани
күш – жігері мен оның көркемдік ... ... де ... ... ... ... ескертпе жасаған: «тек нағыз өнер ғана тәрбиелейді,
бірақ қабілеттері дамыған адам ғана шығармашылыққа және ... ... ... мүмкін». Егер бала көркемдік даму мен білімді алмаса, ... ... ... ... сезінбесе, көре алмаса, онда өнер өзінің
тәрбиелеу рөлін орындай алмайды.
Баланың әр түрлі даму сатысындағы өмірлік ... ... ... тез ... ... ортадан эстетикалық құбылыстарды
бөліп алуды тез ... кете ... ... ... ... ... алу қабілеттілігін тәрбиелеу, эстетикалық қызығушылығы ... ... ... ... ... одан ... ... дейін жеткізу.
Мектептің міндеті – оқушылардың стетикалық даярлығын қамтамасыз
ету, ... ... өнер ... ... қоршаған ақиқат дүниені танудың
іс жүзіндегі құралы ету, адамгершілікті жетілуімен ойлауын ... ... ... ... өнер мен ... дұрыс түсініп, толық түрде қабылдау ... ... әр ... ... ... ... ... ұғымдарын, түсініктерін, мәнерлерін қалыптастыру,
өнер саласындағы олардың талаптары мен шығармашылық дарындарын дамыту.
Эстетикалық тәрбиелеу өнердің көмегімен ... ... ... ... ... әр ... ... - әдебиетке,
музыкаға, бейнелеу өнеріне үйретуді қамтуы ... ... ... жағы ... түрі мен ... – құлқындағы және өмірмен табиғаттағы
әсемдікті тану болып ... ... ... ... ... бірі – ... ... бағыттау болып табылады. Осы дамудың қандай жақтарын ... ... Ең ... ... ... қажеттіліктерді өнер
саласында, қоғамдағы шығармашылық құндылықтарға қол ... ... ... ... ... ... бірі
оқушыларға көркемдік қабылдауды дамыту болып табылады. Бұл ... ... кең ... ... ... Сонымен қатар, оқушыларды
табиғатта да, өнерде де қоршаған өмірмен адамдардың мінез-құлқындағы
әсемдіктердің ... ... ... ... тәрбиелеудің ең басты құрамдас бөліктерінің бірі –
шындықты көркемдік ... ... ... өз ... жеткізе білумен және ... ... ... ... ... ... ... әр түрлілігімен жанрын осы
шындықты бейнелеудің ... ... ... мен ... өнер ... ... мен адамгершілік – эстетикалық
бағыттарын таңдай білуді жетілдіру жатады.
Эстетикалық тәрбиелеу мазмұнында ... ... ... ... күйзелулермен байланысқан көркемдік мәнерді ... ... ... өнер туындыларының әдемілігі мен көркемдігін сезінуге,
көркемдік таңдаушылық көрсетумен, сонымен бірге ... ... ... ... ... керек.
Эстетикалық тәрбиелеудің маңызыд құрамдас ... бірі ... ... ... бейімдеу, бейнелеу өнері, әдебиет пен
музыкаға деген олардың қабілеттіліктер мен бейімділіктері мен дамыту. А. Н.
Толстой әр ... ... ... ... әр түрлі мұқтаждық бар,
оларды тәрбие мақсатында дамытып, қолдану керек деген пікір айтқан.
Ең соңында, ... ... ... ... негізін түсініп,
ашуға, сонымен қатар оқушыларда қоғамдық көзқарастармен ... ... ... ... ... керек. Осылай
эстетикалық тәрбиелеу ... асуы кере ... ... түрі бар: әдебиет, музыка, бейнелеу өнері, театр,
кино, хореография, мүсін өнері, қолданбалы өнер және т.б. ... ... ... оның адамға өзінің ерекше көркемдік тәсілдері және
материалдарымен ықпал етуінде: сөзбен, дыбыспен, қозғалыспен, бояулармен,
әр ... ... ... ... ... ... адамның музыкалық
сезіміне бағытталған. Мүсін өнері адамның жан ... ... ... Ол бізге дененің көрнекті көлемдегі пластикалық анықтылығын
береді. Ол біздің көзіміздің әсем ... ... ... ... ... ... жалпы өнер кез-келген жеке адамға
арналған, бұл дегеніміз ... адам ... ... ... ... ... ... Бұның педагогикалық мағынасын біз баланы тек
өнердің бір түрімен ғана ... ... ... деп ... ... ... ғана дұрыс эстетикалық тәрбиелеуді қамтамасыз ете алады.
Бұл әрине адмда барлық өнер түрлеріне деген ... ... ... ... сөз ... Бұл ... А.И. ... еңбектерінде өте жақсы
көрсетілген. «Баланың қабілеттілігі бірдей емес, сондықтан әр ... ... өнер ... ... еркі бар. ... өнер ... қол
жететіндей болуы керек, бірақ та олардың барлығы адамның жеке өмірінде
бірдей мағынада ... ... ... ... тәрбиелеу адамның өнер
жүйесінің барлығын қабылдауынсыз және оған олардың ... ... ... ... ... ... ... біркелі дамиды». Бала мен
өнердің кез-келген ... ... ... ... ... Осы
параграф балалардың өнерді қабылдауы ерекшеліктеріне арналған.
Сонымен өнер туындылары оқушы мен тікелей қабылдануында, идеялық-
көркемдік мәні ... ол ... ... білім беру мақсатына
жетедлі. СМондықтан да көркем шығармаларды қабылдау үрдісіне ерекше ... ... ... ... ... бұл ... ... өз көзқарасын
білдірді. Өз жұмысында ол көркем ... ... ... ... ... ... шығармаларды меңгерудің бірінші сатысына ол санада көркемдік
бейнелерді алғашқы шығармашылық ... ... ... ... ... ... балалардың көркемдік шығармаларды алғашқы ... ... Ол ... ... ... ... ... түсініксіз және қызықсыз болғандардың барлығы яғни олардың
өмірлік тәжірибесімен ... ... ... ... ... ... қоятындығын байқады.
«Егер бала кейбір кездерде маңыздылар мен елеулілердің қасынан
өтіп кетсе, онда көркем шығарманың ... ... ... ... мүмкін
емес» (7,133).
Өнерді оқытудың алғашқы күндерінен бастап, балаға шығармаларды жан ... ... ... ... ... ... ... шығармаға
қатысушы талантты қабілеттіліктерін дамыту керек.
Өнер туындыларын алғашқы меңгеру ... ... ... ... ... Б.Т. Лихачев өз еңбектерінде әдістемелер мәселесіне
ерекше көңіл аудуарады. «Баланың өнер туындыларымен ... ... ... ... ... ... ол тиімді болады. Педагог алдын-ала
балаларды қызықтырып, неге көңіл аудару керектігін айтып, өз ... ... ... ... ұжымдық, сыныптық, сыныптан тыс, үйде, мектептен
тыс жұмыстарды ұйымдастырудың педагогикалық бірлестік ... ... ... ... ... мұғалімнің тапсырмаларына сай
сабақтан тыс алғашқы қабылдауға ерекуше көңіл ... әсер ... ... ... бірлесіп оқу, бірлесіп киноға бару, ... және ... ... ... сатыда Б.Т. Лихачев балалардың әрекеттерін белсенді қабылдауға
ынталандыратын мынадай тәсілдерді қолданады: ... ... ... туындының сюжеттерімен қызықтырады. Алғашқы ... ... ... ... бейнелермен туындының жалпы ... ... ол ... тарихи материалдарын, өнер туындысы
авторы туралы мәліметтерді, осы туындыны жасау ... ... ... ... ... ... ... туындыларды игеруінің екінші
сатысын «оқушылардың алғашқы меңгеруінің тереңдігі туралы ... ... алуы және бір ... ... ... ... ... рухани
күйзелуі» үрдістерін ұйымдастыру ретінде сипаттайды» (7,131).
Бейнелеу өнері мен музыка сабақтарында Б.Т. ... ... ... ... ... ... композицияны бағалауды, көркемдік
анықтылық тәсілдерін сөзбен бейнелеуді ұсынады.
Педагог ... ... өнер ... меңгеруінің үшінші
сатысын көркемдік әрекетіне ғылыми жету сатысы ретінде сипаттауға болады.
«Бала санасында өнер ... ... ... ... ... және ... ... жасалып біткеннен
кейін, оларды ... ... ... ... ... өнер
туындыларының идеялық-көркемдік мәніне енуінің арқасында адамгершілікті
тәрбиелеу, дүниетнымының қалыптасуы, өмірді терең ... оны ... ... (7,131). Осы сатыда маңызды тәсіл ретінде теориялық – көркемдік
және ғылыми тиалдау болып табылады. Автордың ... ... ... ... ... ... ... екі жолмен ұйымдастыруға болады.,
Біріншісінде оқушы көркемдік құбылысты теориялық ой жиегінен
өткізуге өз бетінше талпыныс ... ... ... ... ... ... тәсілдерді анықтау, оның өзіндік талантты
ерекшеліктерін бағалау, салу ... ... мен ... көру ерекшеліктерін
бағалау таланттары кездеседі. ... ... ... ... қолданғанмен де әр кезде ... ... ... ... мүмкін. Дегенмен де, мұндай ... ... ... ... ... баланың сұрақтардың кең шеңберімен
танысуда, оның өнер туындылары құпиясына ену үшін көп ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық игеруге деген
қызығушылықпен ынта пайда болады және дамиды» (7,133).
Көркем туындыларды ғылыми түсінудің ... жолы – ... ... шығармашылық меңгеруге кірісуінде. «Көркемдік ...... ... мен тыңдарманға көркемдік шығармалардың
нәтижесінде түсіну.
Көркемдік сын ... ...... ... ... рөл атқаруға арналған. Сындық материал кең түрде оқу
үрдісіне енгізіліп, оның ... ... ... ... Бұл ... ... ... қолдануға, көркемдік туындыларды талдау
үрдісіне нағыз ғылыми негізге ... ... ... Іске ... кірісу жолы
оқушыларға өздерінің бағалауларын, ойларын мамандардың ғылыми – ... ... өз ... көруге, сын бағасын қабылдауға
немесе сын мен ...... ... ... ... (7,135).
Көркем туындыларды қабылдаудың үшінші сатысы сөзсіз маңызды.
«Суретші өзі ... ... ... өмірдегі ең маңыздыны,
елеулі мен қажеттіні көреді де басқаларға көрінбейтін, ... та ... ... ... ... анық көрсете біледі. Суретші мен
ашылған бұл түсінік – күрделі де көп ... ... Оның ... ... оқушылар түсіну үшін өнер туындыларын таңдап алу ... оқу ... ... мен тәсілдеріне сай өнер ерекшеліктеріне
байланысты оларды есепке алу – осылардың барлығы ... өнер ... ... ... ... ... үшін ... »
(18,14).
ТАРАУ ІІ. Төменгі сынып оқушыларын бейнелеу өнері сабақтарында эстетикалық
тәрбиелеудегі тәжірибелік – педагогикалық ... ... ... өнері бойынша бағдарламаларды, оқулықтарды және Қазақстан
Республикасының бастауыш білім беру ... ... ... мемлекеттің интеллектуалдық, экономикалық, адамгершілік
және мәдени потенциалдары тікелей білім беру аясы жағдайы мен оны ... ... ... ... ... ... Осы жағдайларды
түсіну Қазақстан Республикасындағы білім беруді ... 2015 ... ... даярлауға әкелді, бұл қазіргі уақытта үздіксіз білім
беру стратегиялық қайта құрудың бастауыш сатысын тікелей ... ... ... тактикалық бағыттарының бірі ретінде қабылданды. ... ... ... ... баланың бастапқы қалыптасуы мен оның
қабілеттілігін анықтап, ... ... ету ... ... ... ... ... оқу әрекеттері шеберлігі мен оның ... ... ... ... жасаудың элементарлық тәжірибесін
оқу, хат пен есептеудің, шығармашылық өзін-өзі жүзеге асырудың, мінез-құлық
мәдениеті, өзіндік гигиена мен ... өмір ... ... ... ... ... ... мектептің білім беру бағдарламаларын
одан шейін де меңгеруге қор құрады.
Қазіргі кезеңде Қазақстан нарықтық экономикалық ... ... жүзі ... ... Тәуелсіздік алған аз тарихи ... ... ... жарылыс жасап, дүние жүзілік өркениетке бағыт
алып, жаңа ... ... ... ... ... ... дамуының негізгі болашақтағы жоспарлары анықталды.
Осыған байланысты қазіргі кездегі білім беру ... ... ... мен ... қуатының қоры және басты
факторы болып табылатын және қоғам өмірінің жаңа ... ... ... дамуы деңгейінің жайы ретіндегі адам капиталы рөлі ... ... ... қоғамдық қарым-қатынастар жүйесіндегі өзгерістер
білімге әсер етуі де одан жаңа ... ... ... барабарлық және
жұмылып жауап беруді талап етеді және де ... ... ... сай ... керек.
Қазақстандың білім беру жүйесінің дамуы ... ... ... ... және ... ... жүріп жатыр, бұл ... ... ... беру ... сатылай кіріуі үшін жеткіліксіз.
Білім беру саласында қалыптасқан жағдай жағымсыз ... ... ... ұйымдастырылған, құрылымдық қайта жасауды,
білім беру мазмұнын жаңартуды, жоғары дамыған мемлекеттірдің прогрессивтік
тәжірибелері мен республиканың қазіргі кездегі ...... ... даму жағдайларына сәйкес мамандар даярлаудың сапасын
жетілдіруді ... ... ... мен ... беру бағдарламаларының үздіксіздігі
мен сабқтастығы ұстанымдары негізінде білім берудің мынадай деңгейлері
көзделген: мектепке ... ... мен ... орта ... орта ... беру, жоғарғы білім мен жоғарғы білімнен кейінгі білім беру.
Бастауыш білімге тоқталар болсақ, бастауыш ... ...... жеке ... ... ... мен оның
қабілеттілігін анықтау мен дамытуды қаматамасыз ету. Бұл ... ... ... мектептің білім беру бағдарламаларын одан әрі меңгеру үшін қор
жасауға арналған оқу ... ... мен оның ... ... тілмен қатынас жасаудың элементарлық тәжірибесін, оқу, хат
пен есептеудің шығармашылық ... ... ... ... ... гигиена мен салауатты өмір салтының дағдыларын қалыптастыруға
бағытталаған.
Қазақстан Республикасының «Білім беру тураыл» ... 6- шы ... ... ... ... ... оқу ... бойынша
міндетті білім деңгейін анықтайтын жалпы орта білім берудің ... ... бұл ... білім беру мазмұнына, оқу көлемі мен
оқушылардың даярлық деңгейіне деген талаптарды анықтады.
«Бейнелеу ... пәні ... бұл ... ... ... оқу жсопарына, оқудың типтік жоспары, білім беруді ұйымдастырудың
жұмыс жоспары мен оқу бағдарламаларына сәйкес қолданылады.
«Бейнелеу ... ... ... ... ... ... өзіндік қабілетін дамыту;
- сезімнің әсерленушілік аясын тереңдету мен жинақтау;
- көркемдік – ... ... ... ... ... ... міндеттер шешуін табуда:
• Бейнелеу өнері мен дербес көркемдік әрекеттерді қабылдау арқылы
оқушылардың жеке ... ... ... ... негіздеріне, дизайн мен сәулет өнері, декоративті
– қолданбалы ... ... және ... ... ... ... үйрету;
• өнер туындылары мен әсемдікке ... ... ... ... ... ... ... негізгі екі тараудан тұрады: «Бейнелеу өнерін қабылдау», «Өз
бетінше ... ... ... ... қабылдау тарауында оқушылар ұлттық және
дүниежүзілік көркемөнер негіздерімен танысады. ... пен ... пен ... туралы әр түрлі ... ... ... ... ... ... беру шеберлігін, белсенділіктері мен
дербестіктерін қалыптастыру бақыланады. Бұлардың барлығын оқушылар пікір
алмасу, талқылау, туындылармен ойша ... ... ... оқиды және
меңгереді.
Практикалық тарауда тікелей жұмыс барысында оқушыларда ... ... ... ... ... мен ... қабілеттерінің дамығандығы
байқалады, сонымен қатар мынадай түсініктердің қалыптасуы көрінеді: форма,
кеңістік, түстер үйлесімі, сызықтар, ... ... ... пәні бойынша оқу бағдарламасы төменде көрсетілген
тараулардан ... ... ... ... өнері, декоративті –
қолданбалы өнер, дизайн, ... ... ... ... ... ... ... мұнда оқушылар ... ... ... әсер ... ... ... туындыларымен танысады.
Бейнелеу өнеріндегі әрекеттер шеңберіндегі жасампаз ... ... ... бейнелеу өнері туындыларында көрініс тапқан
туған табиғат әдемілігін оқушылардың бақылауы.
Мен және ... ... ... мен ... ... ... мен ... көрсету.
Мемлекеттік стандарт оқушылардың білімдері, ... ... ... талаптар қояды:
- адам өміріндегі бейнелеу өнері рөлі;
- бейнелеу өнеріндегі Қазақстанның белігілі ... мен ... ... ... ... ... бейнелеудің логикалық бірізділігін бақылау;
- көркем туындылардың сюжетін, композициялық ортасын анықтау.
Бақылаудың негізгі формалары: тесттік тапсырмалар, өз бетінше ... ... ... ... ... ... талаптар қойылады
(суретту салу мысалы бойынша):
• форматта жинақтау;
... ... ... ... заттар мен оның бөліктерін пропорциоланлды сәйкестендіру;
• түстерді, көлеңкелерді, ... ... блик пен ... авторлары оқу-әдістемелік кешенін даярлады:
1. «Бейнелеу өнері» оқулығы (1-4 сыныптар)
2. «Бейнелеу өнері» бойынша жұмыс дәптері (1-4 сыныптар)
3. Оқулықтарға ... ... ... ... орта ... білім берудің
мемлекеттік стандарты негізінде «Бейнелеу өнері» оқу ... ... ... ... ... ... ең төменгі міндетті мазмұны ... ... ... ... талаптарды белгілейтін бағдарлама
дайындалды.
Бағдарлама пән бойынша білім берудің негізгі ... ... ... ... оқу ... бөлуден, оқытудың бастауыш
сыныптарында оқу үрдісіндегі аралық сатыдағы оқушылардың ... ... ... ... тұрады.
Бағдарлама мына мәселелерді қарастырады:
- бейнелеу өнерінің түрлері: графиша, кескіндеме, мүсін өнері, халықтық-
қолданбалы өнер, сәулет ... ... әр ... ... ... ... ... және
анималистік жанрлар.
Кескіндеме бойынша жұмысты жоспарлағанда ... ... ... құрайтын үш негізгілердің үйлесімділігіне көңіл аударуы керек.
1. Шындық обьектілері мен бейлеу өнері туындыларын әсерлі – эстетикалық
қабылдауға;
2. ... ... ... ... ... ... кескіндеме саласындағы ...... ... пен ... табиғатта сурет салу, әр түрлі көркемдік материалдар
мен орындау ... ... ... ... мазмұны қоршаған дүниедегі әр түрлі құбылыстар мен
заттарды натурадан, есте қабылдау және елестету арқылы салудан тұрады.
Оқушыларды әр түрлі ...... ... ... жұмыс істеуге үйретуге көп назар аударылған.
Негізгі орынды ... ... ... ... ... ... жеке тұлға ретінде қалыптасу үшін үлкен маңызы бар
халықтық өнермен оларды таныстыру ... мен ... ... арасында аздаған
сәйкессіздік те бар екендігін атап өту ... ... ... ... У.Ш. ... ... Б.А. ... З.Ш.Айдарова. Оқулық басылымды Қазақстан
Республикасының білім, ... және ... ... ... ... төрт тараудан тұрады, олардың әрқайсысы бейнелеу ... ... және осы пән ... және оған ... ... 2- ші ... арналған оқулықта әр тараудың атауы
берілмеген. Оқулықтың ... ... ... өте ұсақ ... өте ... бояу ... бейнеленген спутник – ер бала бейнесі үзіп
жіберген.
«Дизайн. Қағаздан шахмат фигураларын жасаймыз» атты ... ... ... реті берілмеген, фигураларды бүктеу ... ... ... ... да ... ... берудің мемлекеттік жалпы және жаңа заман оқулықтарын
оқытудың ... ... ... анықтау мақсатында біз
оларды талқылаудан өткіземіз.
2.2 Тәжірибелік – педагогикалық жұмыстар нәтижелерін талдау.
Ашық, көзге түсетін, көрнекті, ... ... ... ... ... ... ... балаларды қуантады. Олар өмір мен
өнердегі түстерді, ... ... ... ... ... ... ... бұлардың барлығы балалардың өсуіне байланысты
әдемі формалар мен ерекшеліктер ... ...... ... ... ... де таптырмайтын
тәсілі. Ол баланы қобалжытып, қуантып, барлық қоршағанға өте сақ та ... ... ... ... толығымен жауап беруді талап етеді.
Толық құнды эстетикалық тәрбиелеу өнер туындыларынмен селқос
танысу ... ... ... ... емес. Ол әдемілік заңдары мен
шындық дүние объектілерін ерекше оқып ... ... ... ... болмақ емес.
Демек, оқушылар жалпы эстетикалық мәдениеттен ... ... ... ... ... бейнелеуге арналған жазықтықта
заттардың көлемдік, кеңістік және материалдық ерекшеліктерін, ... ... ... теориялық негіздерін, жарық, көлеңке ... ... ... мен ... ... ... ... ұғымдары және
композицияларды тұрғызудың заңдылықтары туралы ... болу ... ... ... ... ... ... тәсілі өнер деген ереже болады. Осы ... біз, ... ... ... ... ... өнер ... мақсатында жүргізген өзіміздің зерттеуімізді ұсынамыз.
Зерттеу әдістерін дайындауда оның гепотезасы, міндеттері, тәсілдері
мен әдістері анықталды.
Тәжірибелік педагогикалық жұмыс ... ... ... ... ... ... Әсет ... атындағы №8 орта мектептің 2 «а» сыныбында
жүргізілді. Сыныпта 29 ... бар. Ал ... ... яғни 2 ... 28 ... болды.
Төмендегі сынып оқушыларын эстетикалық тәрбиелеудің негізгі тәсілі
ретіндегі өнердің ... ... осы ... пәні ... ... ... өнертану, педагогика және психология бойынша ... ... және ... ... ... зерттеу және талдау;
- балаларды бақылау;
- әңгіме жүргізу;
Тәжірибелік педагогикалық жұмыс екі сатыда жүргізіледі, оның бірінші
сатысы дайындық ... ... ... ... барысында мынадай істер істеледі:
1. «Бейнелеу өнері» курстарының оқу бағдарламалары талқыланды.
2. Бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... мұғалімдердің жұмыстарын зерттеу.
4. Төменгі сынып оқушыларын өнермен таныстыру бойынша сабақ дайындалып,
көрнекті материялдакр таңдап алынды.
«Мұғалімнің педагогикалық міндеті баланың өзінің ... күш – ... және ... анықтауға ықпалететін өнеді тану үрдісін
ұйымдастыруда болып табылады. » (23, 76). ... ... ... ... жүйеліде дұрыс ұйымдастырылуы керек.
«Сабақты дұрыс ұйымдастыру дегеніміз: сабақтың мақсатын анық қою,
қызығушылығын тудыру, логикалық және ... ... ... ... оқушылардың өз бетінше жұмыс жүргізуін ұйымдастыру
сонымен қатар олардың өздерін ... ... ... әлсіздерге
уақытында көмек көрсету, мұғалімнің оқушыға деген қарым – қатынасы және
оқушылардың ... ... ... ... (4, 10 ... ... ... біз барлық таланттарды ескеруге тырыстық.
• сабақтың білім беру міндеті: ... өнер ... ... ... ... оқушыларында өнерге деген қызығушылықты тәрбиелеу.
• дамыту міндеті: төменгі сынып ... ... ... ықпал ету болады.
Жалпы білім беру мектептеріндегі пән ретіндегі бейнелеу ... үшін ... болу ... ... ... суретші бола ма, жоқ
па – бұған қарамастан олардың қәбілеттерін дамытуға ықпал ету ... ең ... ... ол ... ... және үйлесімділікке
үйретеді. Кез – келген адам табиғаттағы жаңаны, өзгешелікті және әсемдікті
табуға қабілетті. Бірақ та ... ... өз ... өз қуанышын білдіру
үшін бейнелеу тәсілдерін білу қажет, өнер тілінде сөйлей білу ... ... ... және ... ... ... ... меңгеруге
мүмкіндік береді, өмірдегі әсемдікті тануға кең мүмкіншілік ашады, өнер
туындыларына, шындыққа қатысты әсерленушілік – ... ... ... ... ... тәрбиені түс реңдерінің үстемділік заңдарын дамыту
мақсатында, күзгі жапырақтар мен ... ... ... ... ... және ... көріністі бейнелеу экскурсия жүргізілді.
Күзгі сабаққа экскурсия міндеті:
Ағаштар мен жапырақтар ... ... және ... ... ... ... деген эстетикалық қарым – қатынасты қалыптастыруға ықпал ... ... ... Күз туралы әңгіме өткізу
Экскурсия барысы:
Экскурсияда әр түрлі ағаштар мен бұталарды қарап шығамыз, ағаштардың
бұтақтары мен діңгектері ... атап ... ... ... ... ойын жаттығулары
Оқушылар ойын негізінде ағаштардың бұтақтары мен діңгектері туралы
әңгімелеп, ағаштардың жапырақтарын табумен айналысты.
Экскурсия ... ... ... ... мен ... ... ... тұнық көгілдір аспан, ағаштардың күнмен
шағылысқан алтындай реңдері, ашық күзгі түстер, ауаның тұнықтығы және ... ... ... есте ... ... ... салатындығымызды
ескертеміз. Табиғаттағы барлық өзгерістерді анықтап, қарап алып, ... ... ... үшін ... ... ... ... мен ағаштардан әр түрлі формалар мен реңдердегі жапырақтарды
күзгі жапырақ шоқтарын жасау үшін ... ... ... ... ар мен ... күзгі жапырақтардың бұтақтардан әр түрлі реңдерін
таңдап алып, жинауға үйренеді. Жапырақтар эстетикалық талаптарға ... ... ... - ... әрі әр ... ... ... сарғыш-
қызыл жапырақтар және т.б.); жапырақтар формалары әр түрлі (емен, үйеңкі
жапырақтары ... ... ... ... күзі ... эстетикалық қабылдауға және күзгі табиғат әдемілігін ... ... ... мен табиғат туралы шағын әңгімелерді оқу көмектеседі.
Өлеңдер.
................
Экскурсия қорытындысы
Оқушылар әр түрлі ағаштар мен бұтақтардан әр ... ... ... ... ... ... кейін заттар мен құбылыстарға деген әсерленушілік –
сезімдік қарым-қатынас пен эстетикалық қабылдауды дамыту ... ... ... натурадан сала білуге үйрету үшін біз сабақ жүргіздік.
«Күздің алтын бояулары» сабағы – ағаштардан ... ... ... ... ... күз» ... ... туындысымен таныстыру.
Сабақтың міндеті:
Балаларға күзгі орман әдемілігін ашып көрсету.
Шындықтағы заттар мен құбылыстарға деген әсерленушілік – ... пен ... ... ... ағаш жапырақтары натураларынан сурет салуға үйрету.
Сабақты жабдықтау:
Қағаз беттері, қарындаш, өшіргіш, ... бояу ... бояу ... құйылған оңқа, И.С. Остроуховтың «Алтын күз» ... ... ... ... ... жоспары:
1. Жұмыс орындарын ұйымдастыруды тексеру.
2. Күзгі орман әдемілігі туралы әңгіме жүргізу. И.С. Остроуховтың ... ... ... ... ... Ағаш жапырақтарын салыстыра ... ... ... емен, терек
жапырақтары (формалары мен түстерін талдау).
4. Кез-келген жапырақтардың біреуін біртіндеп бейнелеуді көрсету.
5. Оқушылардың өз бетінше жұмыс ... ... ... ... ... ... ... Балалар жұмыстарын ұжымдық талқылау.
Сабақтың барысы:
1. Жұмыс орындарын ұйымдастыруды тексеру.
2. И.С. Остроуховтың Алтын күз» картинасы бойынша ... ... ашық күн ... сары ... түстес шашырап тұр ағаштар соқпақ
жолды қоршап алған. ... жол ... ... өте ... оңға ... ... Барлығы қалғып, күнге қарап мүлгіп, жылы леппен дем ... ... ... ... түстер мен жарық ойындарына шаттанасың.
Қандай ләззатпен осы жайлы ... ... ... ... ... қоршаған дүниені қуанышпен қабылдауы көрермендерге де көшіп, оларды
осы орманды көруге, алтын күз түстерінен ... ... ... ашық сары ... ... ... жапырақтар
үлкен де қиық. Ағаштардың бұтақтары жерге түскен ... ... жаңа ... ... мен әрі ... үлгермеген жапырақтар арасынан көгілдір
аспан көрініп ... ... ... өсіп шыққан жіңішке де солқылдақ лиана тәрізді
жас үйеңкілер жоғарыға ... ... ... ... ... ... ... арқылы шығып тұр. Кеңістікке шығып алғаннан кейін бұл жас
ағаштар уақыт өте келе ... ... сол жақ ... жасыл-сары жапырақтар басқан, қисайған,
жуан бұтақтары бар емендер бейнеленген. Қалың орман аспанды мүлдем жауып
тастағандай. Таза, ... түс ... ... терезелер арқылы ғана
көрініп тұр. Аспанның көкшіл түстері алтын күздің жалпы ... ... ... қызыл, жасыл жапырақтар күн көзіне ашық ... ... ... ... әр ... реңдерге – ашық жасылдан нәзік сары реңдерге
дейін қарамастан түсіп тұр.
Алыста ... ... ашық ... ... тұр, оған ... ... екі сауысқан, ал үшіншісі – бұтақта отыр. Күзгі шөптер мен
жапырақтар теңізі ... бұл қара ... ақ ... құстар күлкіңді
келтіреді. Олардың қылықтары баршаға ... ... ... ... мен ... ... ... ұрлықшылар мұнда, тыныш, оңаша
орманға, әдемі де, сүйкімді осы жерге де ұшып ... де ... ... ... ... суреті көрерменді таң
қалдырады, бір кезде осы күзге орманды тамашалаған картинаның ... ... оның да ... ... ... туады.
Әңгіме жоспары:
1. Картинада жылдың қай мезгілі бейнеленген?
2. Картинада сізге не ұнайды?
3. Суретшімен ... ... ашық күн ... бе?
4. Картинада суреттелген ағаштарды атаңдар, суреттеңдер?
5. Неліктен жапырақтар арасынан аспан сәл ғана ... ... ... ... ... күз» деп ... ... күзгі табиғатты ұнатқан деп айтуға бол ма?
Сабаққа әкелінген жапырақтарды қарап шығу.
- ағаштардан жапырақтардың қалай түсетінін сендер көрдіңдер ... ... ... ... жер ... нені ... ... ауадан ащырақ иісті сездіңдер ме?
- Күзгі жапырақтар түстерінің қандай рең ... ... ... ... ... ... ... бірдей ме, әлде әр түрлі
ме? әңгімелеп беріңдер№
3. Сурет салып отырған адамның алдында осы ... ... ... ... салу болып саналады.
Натурадан салу.
• заттардың формасын;
• құрылысын;
• боялған түсін ... ... ... ... салушыға сөзсіз пайда әкелетін суретті
бейнеленген затпен салыстыруға ... ... емен ... дұрыс салынған?
Суретті ретімен салу – қайың жапырағы (бәйтерек, жөке жапырақтары).
Ең алдымен қарындашпен жай сызықтар арқылы ... ... мен ... одан ... оның ... мен ені ... да
жапырақтың формасы шығарылады. Натурамен бейнені салыстыру негізінде оның
сол және оң жақтарының ... ... ... ... ... ... салу бойынша балалардың өз бетінше жұмыс жүргізуін
бастау (жапырақтардың біреуін таңдап ... ... ... композициясын дұрыс және әдемі салғанын
қарау керек.
Қарындашпен салынған суретті тексеру жүргізіледі:
• салынып жатқан жапырақтарды ... ... ... бояуларды
салыстыру.
• бұдан кейін балалар сурет ... ... ... ... ... сәйкес өздерінің майлы бояуларының арасынан барлық
сары және қызыл реңдерді таңдап алады.
... ... ... көру әр түрлі тәсілдермен жүргізіледі:
қағаздың кішкентай жерін бояумен бояп көру ... ... әр ... ... ... көру ... жаңа ... – сарғыш – қызыл
түсті, әр түрлі реңдерді алуға болады. Тақтайшада ... ... ... ... ... ... ... түстерімен
салыстырады.
Суретті түстермен бояу реті түсіндіріледі:
• түстерді біртіндеп ... үшін ... ... ... ... Бірінші сатыда осы тәсілмен жапырақтардың негізгі, ... ... түс ... ... түгелімен (көрсетліген контур бойынша)
боялады. Бұл сатыдағы түс рең натурадағы ... ... ... ... ... салу ... ... тек болжап қана алынады.
• Бұдан кейін сурет ... рет тағы бір ... ... ... ... түсіне келтіреді.
• Сурет салу барысында бейнелеудің талабына сай бояу жаққышпен салудың
әр түрлі тәсілдерін қолдануға ... ... бояу ... (кең жазықтықты – жапырақ бетін бояу кезінде); бояу жаққыштың
ұшымен бояу (жіңішке сызықтарды жапырақтардың ... ... ... Бояу ... ... ... керек, оның түгінің ұшы ғана қағазға тиюі
керк.
«Күзгі ағаштардың ғажайып түстері» - ... ... еске ... және ... ... ... ... танысу (И.Левитан «Алтын күз») және
күзгі ... ... ... ... ... ... ... және бояу жаққышпен жұмыс істеуді арнайы ретпен
қалыптастыру; күзгі жапырақ ... жуан және ... ... ... ... ... ... қоршаған табиғатқа деген эстетикалық
қарым-қатынастарды ... ... ... ... бояу жаққыштар, су құйылған оңқа, сурет салатын
тақтайша, шүберек, бояу жаққыштарды салатын ыдыс, И. Левитанның «Алтын ... ... ... Жұмыс орынын ұйымдастыруды тексеру (лаборант жұмысын бағалау).
2. И. Левитанның «Алтын күз» картинасы бойынша әңгіме өткізу.
3. Күзгі ағаштың ... ... ... ... ... ... өз бетінше бояулармен салуы.
5. Сабақты қорытындылау. Балалар жұмысын ұжымдық талқылау.
1. Жұмыс ... ... ... И. ... ... күз» ... ... әңгіме өткізу
Әдетте күз – табиғаттың салатын кезі – уайым ... ... ... та құрғақ және жылы күн болса, орман ашық сары түске ... ... ... ... сергектік пен өмірге деген қуаныш, көңіл-күй
сезіміне бөлейді. Сондықтан да біз И. Левитанның «Алтын күз» ... А.С. ... күз ... ... еске ... ... өзенмен су ағып жатыр. Ол аздап бұралып ... ... ... де ... ... ... ... кенеттен солға бұрылып
кетеді. Жағадағы су тұңғиықтағы су ... ... да, онда ... мен ... ... тұр. Өзен алдыңғы жақтан ұзарған сайын ашық түске
ене бастаған. Судың көгілдір - көк суық түсі мен ... және ... ... ... ... ... туатын қуанышты көңіл-күйді одан
әрі көтереді. Өзен жағалауында кейбір жерлерде қошқыл қызыл, ал ... ... ... ... ... ... өсіп тұр.
Қара түсті өзен аясындағы алқызыл бұта жас қыздың шебер қолымен
өрілген сәнді ... ... ашық ... ... жақ ... жіңішке, ұзын діңгекті жас қайыңды ... ... тірі де әсем ... ашық күн ... ... тұр. Бөлек
тұрған жапырақ көрінбейді: ... ... ... де жинақтап жаққан.
Алдыңғы қатарда тұрған екі қайыңнан жапырақтар мүлдем түсіп қалған, олардың
жоғарғы жақтарынан қарағайдың бұтақтары көрінеді.
Күн ... ... тұр: ... ... ... да қою ... ... жағында шабындық пен сарғая бастаған, жасыл
орманның шеті көрініп тұр. Ол ... ... ... ... ... ... ұштасып жатыр.
Өзеннің оң жақ жағалауын да сарғая бастаған шөптер басқан.
Өзеннің бұрылыс жеріндегі жағалауда көлденеңінен сол ... ... ... да ... өскен.
Төбешіктегі жас та жасыл күздік егістік дала картинаның
сарғайған түсіне жаңа рең ... ... ... артында көкжиекте аспанмен шағылысып орман
жатыр. Аспан ашық, аздап түтіндес түске енген. ... ... ... ... ... қызғылт бұлттар көшіп жатыр.
Картина күзгі, жанды сергітетін, ашық ауамен берілген. ... пен ... ... ... анық та ... ... тұнық та ашық күннің алтын күздегі ... ... ... ... ... ... ... оның орманы, шағын жер мен далаға ... толы ... ол ... ... деген сүйіспеншілікті
тудырады.
Күзгі бояулар көздің жауын алады. Бұл ... тек ... ... ... Жылы да ... ... ... жаңбырлы күндер басталып,
табиғат өзінің мерекелік киімін тез ... ... ... З. ... ... ... оқиды.
........
Ағашты қалай салу керек?
Ақ қағаз бетінде күзгі ағашты қалай салу ... ... ... ... ... бояу ... істеу арқылы жүргізіледі.
• Бояу жаққыштың ұшымен көлденең ... ... жер, ағаш ... белгіленеді.
• Бояу жаққышты ақырын басып отырып, ағаштың діңгегі салынады.
• Негізгі діңгектен оның бұтақтары салынады (бояу жаққыштың ұшымен).
• Бұдан ... ... ... ұшар басы ... ... ... ... бұталар) оларды кеңістікте
орнасалтыруды дұрыс таңдау өте маңызды – композицияны дұрыс құру және ... ... еске алу ... ең ... тұрған заттар қағаз бетінде төмен
бейнеленеді, ал алыста тұрғандыра – жоғары; алдыңғы жақта ... ... етіп ... ... қатар, сурет салушының ара қашықтығына сай
олардың түстері де ... ... ... ... өте ... ... өз ... салуы.
5. Сабақты қорытындылау:
Балалар суреттерін ұжымдық талқылау. Жұмыстарды кептіріп, ... ... ... тәрбие өнер туындыларымен енжарлық ... ... ... ... ... ... мәдениетті тәрбиелеу үшін
оқушылар шындықты бейнелеу сауаттылығы ... ... ... ... ... ерекшеліктерін сала білулері, аспан және
сызықтық перспективалардың теориялық негіздерін, ... ... ... ... түстер мен реңдердің кәсіби тәсілдері туралы ұғымдары және
композицияларды ... ... ... ... ... ... – педагогикалық жұмысты біз оқушылардың бояу түрлері
туралы (гуашь, акварель) білімдерін ... ... ... ... ... және ... жұмыс істеу техникасынан,
бояулар арасындағы айырмашылықтарды меңгеруден бастадық. Сабақ барысында
негізгі және ... ... ... ... бекіттік. Сабақтарда
«ғажайып бояулар» жаттығулары жүргізіледі, онда оқушылар негізгі бояуларды
араластырып, құрамдас түстерді алу ... ... ... ... ... бояу) түсті - сары бояуды қызылмен араластыру барысында,
жасыл түсті - сары мен ... ... ... көк сия ...
қызылмен көкті араластыру барысында алады. Суық және жылы түстер ұғымдары
туралы түсініктерді бекітті. Бұл ... ... ... ... ... Экскурсияларды өткізу оқушылардың ... ... ... ... барысында өлеңдерді, жұмбақтар ... ... және ... ... оқушыларды жалықтырмайды,
олардың ақыл-ойының жетілуіне тиімді жаттығу болып табылады. Әсерленушілік
ықпал етудің бұл тәсілдері бейнелеу өнері сабақтарында оқушылардың ... ... ... мен танымдық қызығушылық арасында тығыз
байланыс бар. Бір ... ... ... ... ... ... ... жаңа тақырыпқа қызықтыратын материалдар таңдап алынады.
Балалардың ең сүйікті істерінің бірі – сурет салу жаңа ... ... ... ... ... Ол ... іш пыстыратын міндетке
айналып кетпей, шығармашылық мереке мәнін ... үшін ... ... ... Бала ... кездескен кезде оны қобалжытып, таң қалдыратын
жайлардың ... ... ... ... ойын ... ... жүргізу сипатын артқа қалдырып, балалардың белсенді әрекеттерін
тудырады – бұл шешуші ... оқу және ойын ... іске ... ... барлығында да оқушылар әрекеттерінде бұл ... ары ... ... керек. Олар шаршағанды жеңіп, ойды ... ... ... ... ... ... арттырып, дамытады.
Әдістемеміздің нәтижесін алу үшін біз ... ... 2 ...... ... ... сынып оқушылары суреттерін талдау
| | | ... |2 «а» |2 «б» ... | | |
| | | | | | | |
| |а |ә |б |а |ә |б |
| | | | | | | |
|% |11 |6 |12 |13 |6 |9 ... ... ... ... дұрыс берілген;
ә. Суретте картинадағы табиғат кейбір кемшіліктермен берілген;
б. ... ... ... ... біз өз жұмысымызға талдау жасадық. Сыба түріндегі мысал
график-формасында келтірілген.
Оқу жылы аяғында
| | | |
| |2 «а» |2 «б» ... | | ... | | |
| | | | | | | |
| |а |ә |б |а |ә |б |
| | | | | | | |
|% |17 |8 |4 |14 |8 |6 ... ... ... ... дұрыс берілген;
ә. Суретте картинадағы табиғат кейбір кемшіліктермен берілген;
б. Картинадағы табиғат дұрыс берілмеген.
Соңында біз өз жұмысымызға талдау жүргіздік. ... ... ... формасында келтірілген.
Тәжірибелік – педагогикалық жұмыстың соңында біз ... ... ... ... ... ... ... көрсеткендей біздің бейнелеу өнерінен сабақ жүргізу
әдісіміз өзінің тиімді ... ... ... ... ойындар,
өлеңдер, жұмбақтар мен көрнекті ... ... мен ...... ... ... эстетикалық тәрбиелеуді дамытуға
ықпал етеді, кейін де бұл тәсілдерді бейнелеу өнері әдістерімен балаларды
эстетикалық тәрбиелеуде ... ... ... ... ... және ... ... зерттелген. Бұл осы мәселе бойынша әдебиеттерді ... ... ... ... ... етті. Эстетикалық тәрбиелеу оқу-
тәрбие үрдісінің ... ... ... орын ... өйткені бұл мәселе
айналасында ... ... ... ... ғана ... оны ... ... да, яғни оның күш-қуатының мәні, рухани ... ... ... өзіндік және қоғамдық ұғымдары, дүниетанымы
тұр.
Осы қасиеттердің барлығы адамада әр түрлі факторлардың ықпалымен
дамиды.
Әдебиеттерді ... ... біз өнер ... тәрбиелеудің
негізгі тәсілі болады деген шешімге келдік. Өнер ... ... ... ие ... ... ... күші ғана ... енуі жолы мен жеке тұлғаның эстетикалық қасиеттерінің қалыптасуы
тәсілі болып табылады.
Сонымен, біздің жұмыс барысында жасаған ... ... ... Шын мәнінде де, оқу-тәрбие үрдісінде қолданылатын өнер
тәсілдері төменгі сынып оқушыларын эстетикалық тәрбиелеудің тиімді тәсілі
болып табылатын төменгі сынып жасында баланы ... ... ... іске ... ... мұғалім болашақта өзінде рухани байлықты, нағыз
эстетикалық қасиеттерді, адамгершілік тазалық пен жоғарғы ... ... жеке ... қалыптасуын қамтамасыз етеді.
Бастауыш сыныптарда оқытудың үлкен маңызы бар, өйткені нағыз осы
кезде баланың жеке тұлғасының қалыптасу үрдісі жүреді. Бұл кезеңде ... ары ... ... үшін және жеке ... ... дамуы үшін
негізгі білімдерді алады. Осы сатыда оқушыларды эстетикалық тәрбиелеу
ерекше рөл атқарады. Бұған жарқын бейнелер мен картианларды, көркем
шығармаларды балалардың толық қабылдауына ... ... ... ... ... мен әдебиеттерді қолдану көмектеседі.
Жұмыста қойылған мақсатқа – талдаудың неғұрлым тиімді тәсілдерін
тауып, дайындау үшін біз мына мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... біз мектеп практикасында лирикалық шығармаларды талдаудың
әдістемелік жұмыстарының аса тиімді емес екендігі туралы қорытынды
жасаудың, оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... мен эстетикалық көзқарастарды дамытуға
нашар даярланғанын да атап ... ... ... ... ... екендігін анықтау үшін осы
әдістемеге оқыту сынағын жүргіздік. Осы сынақ қорытындысы ... ... ... ... ... ... оқу ... нәтижелерін көрсетті.
Алынған мәліметтер негізінде, біз, бейнелеу өнері сабағында ... ... ... ... ... барлық тірі организмге деген
сүйіспеншілік пен ұқыпты қарым-қатынасты қалыптастырып, тәжірибелік сыныпқа
айналуына ықпал етеді деген қорытындыға келдік.
Әдебиеттер
1. ... ... орта ... ... ... стандарты 2-
кітап Республикалық басылым. Алматы, 1998, 198 б.
2. Қазақстан Рсслубликасынын Заңы ... ... / ... ... 1999,3 ... ... Ы. «Ежелгі дәуір әдебиеті», Алматы: Анатілі - 1991. -192 ... Абай ... ... ... 1993, 152 ... ... К.Д. «Избранные педагогические сочинения», в 2-х томах,
теоретическис проблемы педагогики. М: Педагогика АПН, 1974, 584с.
6. Алтьшсарин Ы. Соб. соч. в 3- ... ... ... 1976, 3 14 ... ... А.С. ... педаготические сочинения в 2-х томах М:
Педагогика 1977.
8. Шәкірім Қүдайбердіүлы. Үш ... ... ... ... ... ... 1991, 80 б.
9. Аймауытов Ж. Бес томдык, шығармалар жинағы. 4-том. Психология /ред.
алқасы С. Қирабаев М.Базарбаевт.б. Алматы: ... 1998, ... ... А. Ақ жол: ... мен ... пуб. ... және
әдеби зерттеулер (қүр. Ғ.Нүрғалиев). Алматы: Жалын, 1999,4646.
11. Жүмабаев М. ... ... қара ... X. ... Алматы: Жазушы, 1989, 448 б.
12. Неменский Б.М. Әдемілік даналығы. – М., 1981ж.
13. Гачев Г. ... ... ... –М., ... ... Б.М. Адам ... әсерленушілік –бейнелік таным. – М.,
1990ж.
15. Мұғалімдерге арналған «Эстетикалық мәдениет және эстетикалық ... – М., ... ... В.С. ...... ... ... Эстетикалық сөздік
18. Бабанский Ю.К. Педагогика. – М., 1988ж.
19. Лихачев Б.Т. ... ... ... ИПК және ФПК ... ... оқу ... студенттеріне арналған оқулық. –М.: Юрайт,
1999ж.
20. Шацкая В.Н. Мектепте эстетикалық тәрбиелеудің жалпы мәселелері. –М.:
ПҒА РСФКР, ... ... Н.И., ... Н.Л. ... шығарма. – М.: Знание, 1984ж.
22. Эстетикалық мәдениет және эстетикалық тәрбие. Мұғалімдерге арналған
кітап. А.М. Лабковскийдің редақция ... – М.: ... ... Б.Т. ... ... –М.: Педагогика, 1972 ж.
24. Чукман Е.К. Оқушылардың ... ... өнер ... –М., ... ... эстетикалық тәрбиелеу. А.И. Буров редакция басшылығымен.
–М.: Пеадгогика, 1984 ж.
26. Мектеп ... ... ... Б.Т. ... ... ... – М.: Педагогика, 1981 ж.
28. Харламов И.Ф. Педагогика. – Минск, 2002 ж.
29. Буров А.И. Педагогика –М, 1984 ... ... Б.Т. ... ... курсы. – М.: Прометей, 1992 ж.
31. Вишневская В. Орыстың көркемдік кәсібі. – М., 1981 ж.
32. Костерин Н.П. Оқуда сурет салу – 2 ... – М., 1984 ... 21. ... тәлімдік ой- пікір антологиясы . Алматы. 1998ж 134-135,
172 б.
34. Станиславский К.С.Работа актера над собой- собр. соч.,- М., 1954, ... ... Э.В. ... ... суждений у детей старшего
дошкольного возраста о природе. Дисс… кпн. М. 1997 ... ... ... ... ... ... образования
Республики Казахстан. Начальное общее образование. Алматы. 2002 г., ... ... ... ... ... Сухомлинский В.А. О воспитании (Состав. и авт., ... ... – 4-е изд. – М. 1982. (с.172, ... Ушинский. К. Д. Избранное педагогические сочинения \ ... В. ... ... ... О.Г. ... ... учебных дисциплин как фактор
повышения качества подготовки учителей в вузе. Интегративные процессы в
подготовке специалиста на ... ... ... ... образования : Изд-во Ряз. гос. пед. ун-та, 1997. С.
83-85.
41. Яковлев И. ... ... в ... ... Л. ... ... С. ... Сердюкова Н.С.интеграция учебных занятий в начальной школе//Начальная
школа. 1994. №11. С. 45-49.
43. Монахова Г.А. Образование как ... поле ... // ... № 5. С. ... ... В. с. в ... ... //Советская педагокика.
1986.№9.С.68-72.
45. Сидоренко В.К.
46. Зверев И.Д. Межпредметные связи как ... ... ... педагогика. 1974 №12 с.10
47. Максимова В.Н.Межпредметные связи в процессе обучения. М. 1988, 192 с.
48. Самарин Ю.А. Очерки психологии ума. ... ... ... М. 1962.с ... ... ... ... как необходимое условие повышения
качества подготовки учителя музыки в педвузе. ... ... ... ... ... обучения на интегративной основе.
Ростов.21/Д 1994.
50. Лемберг Р.Г. Дидактические очерки. Алматы, 1964. ... ... на ... ... ... ... педагогических наук
Оразахунова Н.А. Межпредметные связи как средство совершенствование
учебно-воспитатеьного процесса (на ... ... ... Автореферат на соискание ученый степени кандидата педагогических наук
Байгожанова ... ... ... ... на основе
межпредметных связей в начальной школе. Алматы. 2004.
53. Сухаревская Е.Ю.Интегрированное обучение в ... ...... 2003. 73, 384с.
54. Подласый И.П. Педагогика ... ... ... ... для ... М., 2000., ( с. 127, ... Еремкин Д.И.Система межпредметных связей в высшей школе. Харьков, 1984,
152 с
56. Ковальчук Я.И.Индивидуальный подход в воспитании ребенка: Пособие ... ... ... изд., ... ... ... ... стали классным руководителем.М.,1986г.
58. 47. Старостин В.И.Природа в ... ... ... ... эстетического воспитания и
критика буржуазных ... ... 48. ... Б.З. Семь парадоксов воспитания. М., 1994. С.23.
60. Возрастная и ... ... ... для ... / ... Т.В.Драгунова, Л.В.Ительсон и др.: Под
ред. А.В.Петровского 2 изд. – М: 1979 – 288 ... В.С. ... ... ... М. ... Выготский Л.С. Игра и ее роль в ... ... ... ... 1966. № 6, с. ... ... А.В. Формирование и развития нравственно эстетической культуры
младшего школьника ... ... ... И.Ф. ... ... ... ... искусства
и действительности. М.,1986, 128с.
65. Ковальчук О.В. ... ... в ... ... ... во ... ... Диссер. на со. учен. к.п.н. Белгород
2000, с.55.
66. В.А.Сухомлинский. Избранные педагогические сочинения. Том ... ... ... Художественное творчество и ребенок/Под.ред.Н.А.Ветлутной.-М.1972.
69. В.А.Сухомлинский. избранные педагогические сочинение: ... ... Б.Т. ... Курс ... ... ... - М.1992.с392.
71. Подласый И.П. Педагогика. Новый курс; Учебник для ... пед. ... . ... воспитания

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларына музыка пәні арқылы эстетикалық тәрбие беру6 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға бейнелеу өнері арқылы эстетикалық тәрбие беру жолдары37 бет
Қазақстан бейнелеу өнері66 бет
Қазақ халық педагогикасы құралдары арқылы өлкетану жұмыстарында оқушылардың экологиялық мәдениетін қалыптастыру98 бет
Өлкетану жұмыстарында қазақ халық педагогикасы құралдары арқылы оқушылардың экологиялық мәдениетін дамыту206 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру168 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Дүниетану сабағында жаңа технологиялар28 бет
Жоғары сынып оқушыларының шығармашылық жұмыстарын өздігінше орындау біліктілігін қалыптастыру33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь