Нарақ экономикасы


ЖОСПАР
КIРIСПЕ

НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




ЖОСПАР

КIРIСПЕ

НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

КIРIСПЕ

Бірнеше жыл бұрын “нарық” ұғымы әлеуметтік лагерь экономикасында үлкен
абайлылықпен қолданылды. Дегенмен нарықтық қарым-қатынас социалистік
өндірісте белгілі орын алатынын мойындады, өйткені оған теорияда да,
тәжірибеде де толықтырғыш роль берілді. Қазіргі күні жағдай басқаша,
нарықтық қатынастың даму қажеттілігі мен мемлекеттік соған сәйкес ролі
өзгеруі күрделі келіспеушілік тудырмайды.
Мемлекеттің өте үлкен рөлі және оның экономикалық процестерді реттей
алатын қабілеті экономика мен саясаттың байланыстарынан, экономикалық
саясаттың жасалуынан тәуелді болады.
Мемлекет қоғамдық жүйенің жемісі болып табылады, биліктің барлығына ие
болады, мемлекеттік емес институттардың барлығының болуын (болмауын) болжап
отырады.
Сондықтан мемлекеттің жаратылып, қызмет етуі тарихи қажеттілік болумен
бірге, бұл дамудың қоғамдық прогрессивтік және өте маңызды факторы болып
табылады.
Осы замандағы мемлекеттердің экономикалық қызметтері өте күрделі және
көп түрлі болады. Мемлекет атқаратын негізгі экономикалық қызметтерді
мынадай топтарға бөлуге болады:
1.Құқықтық база және бәсекелестік орта құру арқылы нарық жүйесінің
қызметін қолдау, монополияға қарсы заңдар арқылы бәсекелікті қолдау.
2. Табыс пен байлықты қайта бөлу, ұлттық өнімнің құрылымын өзгерту
және экономиканы тұрактаңдыру мақсатымен жұмыспен қамту және инфляцияның
дәрежесіне бақылау жүргізу арқылы ресурстардың бөлінуіне түзету енгізу.
3. Нарық механизмінің кейбір элементтерінің әрекеттеріне тежеу кою.
Демек, жиынтық муниципалдық тұтыну сферасы көлемінде әңгіме қоғамдық
тәртіпті қолдап, қорғау туралы, ұлттық қорғаныс, инфрақұрылымдық кешендер
туралы және сумен қамтамасыз, көлік жүйесі туралы болғанда, нарықтық
элементтерді пайдаланудың шектелгені байқалады.
Шектеу жиынтық тұтыну сферасында және өмірдің қоғамдық орташа шартын
қамтамасыз етуде, білім беруде, медициналық қызмет көрсетуде қолданылады.
Мемлекеттік және муниципалдық органдар нарықтық және қоғамдық мүдделермен
есептесе отырып білім, денсаулық сақтау, экологиялық бақылау жүйелерінің
қызмет етуін қамтамасыз етеді.
4. Әлемдік экономикадағы бәсекелестік артықшылықтарға қол жеткізіп,
сақтау.
НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА

Мемлекеттің осы қызметтері әлемдік нарықтық жаңа және дәстүрлі
қалыптасқан салаларында фирмалардың бәсекелестік қабілеттерін дамыту
арқылы жүзеге асырылады.
Мемлекет өзінің қызметтерін үкімет арқылы орындайды, шынында мемлекет
дегеніміз — бұл бірлесіп өмір сүру үшін және іс-әрекеттер атқару үшін
ұйымдастырылған қатынастар жүйесі. Ал үкімет көмегімен нақты ережелердің,
зандардың, нормативтердің орындалуына басқару және бақылау жүргізілетін
Министрліктер, Комитеттер, Ұлттық банк және басқа үкіметтік органдар
түріндегі, билік ететін құрылымдар.
Мемлекет— өзін-өзі ұйымдастырған қоғам, үкімет — осы ұйымының атқарушы
органы. Үкіметпен және оның шаруашылық субъектерінің жиынтығы, зандардың
негізінде қызмет ететін, ұйымдастырылған нарықтық экономиканың
институционалдық құрылымына жатады.
Соңғы кездері үкіметтік шешімдер қабылдауда қоғамдық талғау теориясы
кең қолданылып отыр. Осы теория арқылы үкімет не сатып алу керек,
тауарларды калай өндіру керек, кімдер үшін мемлекет шығынданады,
жеңілдіктер кімдер үшін жасалады деген мәселелер анықталады. Қоғамдық
талғау теориясы жекелеген тұтынушылардың ұнатуларының, нарық механизмі
арқылы ұжымдық іс-әрекеттерге айналуын зерттейді. Өзінің экономикалық мәні
жағынан қоғамдық талғау теориясы мемлекеттің басты экономикалық, саяси
қызметтеріне негізделеді.
Мемлекет, әлеуметтік-экономикалық процестерге реттеу жүргізуде,
экономикалық міңдеттерге, мемлекеттің материалдық мүмкіндіктеріне, реттеу
туралы жинақталған тәжірибеге байланысты өзгеріп отыратын әдістер мен
инструменттер жүйесін қолданады.
Мемлекеттік реттеу әдістері құқықтық, әкімшілік, экономикалық —
тікелей, жанама болып бөледі.
Құқықтық реттеуге мемлекет тарапынан өндіруші-фирмалар және
тұтынушылар үшін экономикалық ойын тәртібінің белгіленуі жатады. Заң
нормалары мен ережелерінің жүйесі, меншік формалары мен меншік құқықтарын,
контракт жасау мен фирманың қызмет ету шарттарын, кәсіподақтар мен жұмыс
берушілердің еңбек қатынастарына байланысты өзара міндеттемелерін және т.б.
белгілейді.
Әкімшілік реттеуге — реттеу, контингенттеу, лицензиялау, квота
белгілеу шаралары жатады. Әкімшілдік шаралардың көмегімен (бекіту, рұқсат
ету, зорлау түрлерінде) бағаларға, табыстарға, есепке алу ставкасына,
валюта курсына мемлекеттік бақылау жүргізіледі. Осы заманда әкімшілдік
шаралардың әрекет ететін сферасы, көп елдерде қоршаған ортаны корғаумен,
тұрғындарды әлеуметтік корғаумен шектеледі.
Экономикалық әдістер нарықтық қатынастардың сипатына және ұлттық
құрамның шеңберінде нарықтық ортаға ықпал етуді талап етеді. Бұл жиынтық
сұранысқа, жиынтық ұсынысқа, капиталдың шоғырлану дәрежесіне әсер ету
арқылы экономиканы және әлеуметтік шарттарды құрылымдау, экономикалық өсу
факторларын қолдану арқылы жүріп отырады. Мынандай мақсатпен қолданылады:
• Бюджеттік және фискалдық саясат;
• Ақша-несие саясаты;
• Болжау және жоспарлау. Мемлекеттік реттеудің келтірілген әдістері
мен инструментарилері оларды кешенді қолдануды талап етеді. Тепе-тендік
экономикалық өсуге ықпал етуде, өзара байланысты инструментариді
пайдалануды, нарықтардың өзара байланысы және шарттасқандығы тудырады.
Нарықтық жүйенің мемлекеттің кірісуінсіз мүмкін еместігін барлық
экономикалық даму айқындайды. Бірақ бұның шегі бар, одан шығып кеткен болса
нарық процестері деформацияға ұшырайды, өндірістің тиімділігі түседі.
Реттеудің маңызды шектелуі болады. Тағы есте болатын жағдай экономикалық
реттеушілердің ішінде бірде-бір идеалдығы жоқ.
Мемлекет экономикаға тікелей ықпалын шаруашылықтың белгілі
салаларына инвестиция жасау арқылы жүргізеді. Бұл екі бағытта жүргізіледі:
мемлекеттік кәсіпкерлікті дамыту арқылы немесе мемлекеттік емес
кәсіпорындарына субсидия беру арқылы.
Мемлекет реттеуді меншіктің бірлескен немесе индивидуалдық-жеке
формасындағы кәсіпорындарын қолдау арқылы да жүргізеді. Бұл оларға төмен
бағамен тауарлар, қызметтер немесе субсидия беру арқылы жүзеге асырылады.
Мемлекет білім беру, денсаулық сақтау, қоршаған ортаны қорғау
сфераларын қолдау бағдарламасын орындайды. Бұлар мемлекеттік қолдаусыз баяу
дамыған болар еді, немесе олардың қызметтерінің бағасы өте жоғары болып,
көпшіліктің қолы жетпес еді. Осы салалар, аграрлық өндіріспен, шығаратын
өнеркәсіппен, көлікпен қатар, көп мемлекеттердің субсидия жасауының тұрақты
объектісі болып табылады.
Мемлекет экспорт жасаушыларды шикізат әкелу үшін төленетін баж
салығынан босатып немесе экспорттық несие жеңілдігін беріп, экспортқа
тікелей реттеуші ықпал жасайды.
Мемлекет ұлттық нарыққа тікелей де әсер етеді. Мемлекеттік тапсырма
арқылы, ол нарықтың даму бағыттарына, көлемі мен құрылымына әсер ете алады.
Мемлекеттік тапсырма белгіленген мерзімде және белгілі мөлшерде өнімнің
көрсетілген түрін немесе бірегей, аса тапшы өнімді өндіру үшін мемлекеттің
фирмаға берген тапсырмасы болып табылады.
Тұрақтандыру саясатын жүргізгенде көптеген үкіметтер ақша-несиелік,
бюджеттік және фискалдық саясатпен катар, әлеуметтік және сыртқы
экономикалық реттеушілерді қолданады.
Сонымен, үкіметтің экономикалық саясаты - экономикалық инструментарий
арқылы жүзеге асырылатын, шаруашылық субъектілерінің іс-әрекеттер нормасы
мен ережелерін тәртіпке келтіру болып табылады.
Мыналар инструментарийге жатады:
1. Несие саясатында:
- банк резервтерін нормалау;
- банк процентерінің есепке алу ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Рынок экономикасы
Қостанай экономикасы
АҚШ экономикасы
Франция экономикасы
Қазақстанның экономикасы
Францияның экономикасы
Қазқстан экономикасы
Қазақстан экономикасы
Сақтандырудың экономикасы
Кәсіпорын экономикасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь