Қожағұлұлы Қабанбай батыр. Бөгенбай батыр

1) Қожағұлұлы Қабанбай (1703.1781)
Әдебиеттер тізімі
2) Бөгенбай батыр (1690 . I778)
Әдебиеттер тізімі
        
        Қожағұлұлы Қабанбай (1703-1781)
Қожағұлұлы Қабанбай (1703-1781) - жоңғар басқыншыларына қарсы ... ... ... ... ... қолының Бас қолбасшысы, жекпе-жекте жеңіліп көрмеген халық қаһарманы. Шыққан тегі Орта жүздің ... ... ... ... руынан, ел азаттығы жолында күрескен киелі батыр әулетінен. Оның атасы ... те, ... ... да, Қожағұлдың ағасы Күшік те өз заманының аты шыққан батырлары болған. Ел ... ... ... ... Күшік батыр Еңсегей бойлы Ер Есімнің Ташкентті алатын соғысына ... сол ... хан ... жылы ... улы ... ұшы ... 25 ... қайтыс болады.
Қабанбай батыр әйгілі кейінгі айтулы ірі шайқастардың бәріне қатысқан. , деген атақтарға ие ... Сан рет ... ... ... ... ... жаудың үміткер батырларын жер жастандырып, жауынгерлерін жеңіске рухтандырып ... ... оны деп ... ... ... ... бөлеп, ұрпақтан ұрпаққа жеткізген. Абылай хан дәуіріндегі қазақтың ең соңғы әскери қақтығысы 1770 жылғы ... ... Бұл - осы ... ... ... ... да ерлік жолының соңғы белесі.
Халық арасында Қаракерей Қабанбай батыр жөнінде аңыз -әңгімелер, жыр-дастандар өте көп. Бұған керісінше тарихи ... ... ... 1740-1762 жылдардағы өмірі ғана көрінеді. Бұл кезде оның ... ел ... ... ... дана, би ретінде айтылады.
Қабанбайдың Үмбетей, Кішкентай, Сырымбет, Едіге, Байтық, Мойнақ, Әлі ... жеті ұлы ... ... деп ... ... ... жоңғардың соңғы ханы Әмірсананың Мәней деген қызына үйленіп, одан бес ... ... ... шешесінің атымен дейді.
Батырдың ұрпақтары бұл күнде Шығыс ... ... ... ... мекендегенімен, олардың арғы аталары оңтүстік жақтан ауып келіп, Есіл, Нұра бойын ... ... Бұл ... 1728-1762 жылдар аралығында батырдың да құтты мекені ... ... ... ... ... ... Қабанбайдың денесі осы ата мекеніне әкеп жерленген көрінеді.
Әдебиеттер тізімі:
Елтұтқа. Ел тарихының ... ... Оқу ... - ... - 2001. - Б. 153-154. ... А.А. Қабанбай батыр туралы тарихи жырлар мен аңыздар: Автореферат / М.О.Әуезов атындағы әдебиет және өнер ... ... 1995.- ... Қ. ... ... ... ... туралы тарихи роман.- Алматы: Шабыт, 1994 - 1-ші
кітап.-1994.- 416 б. ... Қ. ... ... ... туралы тарихи роман. 2-ші кітап.- Алматы: Жазушы,
1996.- 416б.
Қазақ ... ... ... / М.О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты.- Алматы: Ғылым, 1979.- 312 б.
Қазақ тарихындағы Ұлы Тұлғалар: Портреттер.- Алматы: ... ... З.Ә., ... А. ... шежіресі. 2-ші кітап.- Өскемен: "Рудный Алтай" газетінің баспаханасы, 2001.- 272 б.
Қошым-Ноғай Б.С. Тіл ұшындағы тарих: Алғыр оқырмандар кітабы.- Алматы: ... 2003.- 496 ... Қ. Көп ... ... ... Т. 2. ... мақалалар / Қазақстан Республикасы
мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі.- Алматы: ... 2005.- 344 ... ... ...
(1690 - I778)
Ақшаұлы Бөгенбай (1678-1175) - Жоңғар басқыншылығына ... ... ... ... ... атақты батыр, ұлы қолбасшы. Шыққан тегі - Орта Жүздің Арғын тайпасының Қанжығалы руынан, есімдері әуелден елге ... ... ... ... ... батырдың даңқты есімі кешелі-бүгінгі қалың қазақ даласын аралап, батырлық пен ... ... ... кеткелі қашан...
Батырдың атасы Әлдеуік - ... ... ханы Есім ... ... батырларының бірі болған. Ғұмырының дені атүстінде жортуылмен өткен. Қатағанның ... ... ... ерен ... үшін оны ... ... етіп ... Өз әкесі Әлдеуікұлы Ақша заманында дұшпанына бет қаратпаған айтулы батыр, айбынды қолбасшы сарбаздан тұратын әскерін басқарыпты. Үмбетей жыраудың: деуі де, ... ... ... ... ... танытып тұрғандай.
Бөгенбай батырды халықтың ерекше ардақтап, ғасырлар бойы есімін аялап, есте сақтап келуі - оның ... ... ... ... ... шабуылдап, мазасын алып, әбден титықтатып біткен казак-орыстармен шайқастан басталады. Жиырма сегіз ... 30 мың ... ... ... ... қуып, Еділден әрі асырып салады. Осы кезден батап, қашан қазақ жері ... азат ... ... ... ... ... Қабанбай, Олжабай, Жәнібек, Малайсары секілді қазақтың аты шулы батырларымен тізе қосып, ел тәуелсіздігі үшін талай шайқастарға ... Осы ... ... ... ... дұрыс бағалап, тез шешім қабылдап, шабуылды шебер ұйымдастыра білуі - оның ... ... ... ... ... ... қытай әскерімен болған әйгілі Талқы соғысында Бөгенбай батырдың жауынгерлері қытай әскерлеріне ойсырата соққы беріп, оларды Үрімжіден ... ... ... ... ... ... ... бірі - Аягөз өзені бойында болған. Қазақ қолына төтеп бере алмаған жоңғарлар да жеңілгенін мойындап, келісімге ... ... ... Осы ... ... жоңғарлардан ақ аманатын алып, олардан бұдан бұлай жауласпауға ант ... ... ... ... мәмілегер де болған. Ол Абылай ханның Қытайға жіберген елшілігін басқарып барып, екі елдің арасында бейбіт қарым-қатынастың ... ... үлес ... ... батыр атанып дәуірлеп тұрған шағында өз ... ... ... сүйегі Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Яссауи күмбезіне жерленеді.
Көзсіз батырлығы мен ғажайып қолбасшылық дарыны арқасында Бөгенбай ... ... ... ... ел ... ... ... кетті. XVIII ғасырдың бірінші жартысында қазақ даласын қорғауда Бөгенбай батыр қамал бұзар қайратымен көзге түсті. Олжабай, Қабанбай, Малайсары секілді дарабоздармен ... ... атын ... ... халқының тәуелсіздігі жолындағы талай қанды айқастарға қатысты. Бөгенбайдың қалмақтармен және қытай әскерлерімен болған қиян-кескі шайқастарда ... ... сол ... ... ... ... мәңгі өшпес өлең тілімен өрнектеліп қалды.
1725-1727 жылдары Бөгенбай батыр Абылай ханмен бірге қазақ қолын басқарып, осы ұрыс нәтижесінде ойсырай жеңілген ... ... ... ... мен ... ... ... арғы жағына қуылған болатын.
1756-1758 жылдары Бөгенбай батыр Талқы түбінде Шығыс Түркістанға алғаш рет аяқ басқан ... ... ... ... ... Бұл ... ол ... қыра талқандап, Үрімшіге дейін қуып барды.
XVIII ғасырдың отызыншы-қырқыншы жылдары Бөгенбай ... ... ... ... жүргізу мәселесіне етене араласқан. Оның Кіші жүз елімен жиірек қатысуында да бір мән бар. ... орыс ... ... ... ... тұтқында жүрген сарбаздарын қайтарып алу мәселесі болса, екіншіден, Ресей патшасымен одақ құрудың келешегі қалай болар ... ... Бұл ... қазақ елінде іргелі хан ретінде Әбілқайыр ғана белгілі еді. Оның орыс әкімшілігімен жүргізіп жүрген ... ... ... бірде аяқсыз қалып келе жатқанын Бөгенбай батыр секілді қолбасшылар бақылап отырды. Бұл кездің тағы бір ... - ел ... ... саңлақ сарбаздарды халық арасында абырой-беделі бар батырлар басқарды. Қолбасы батырлар халықтың ұлы жиын, үлкен кеңесінде жалпы ... ... ... осындай кеңесте 1710 жылғы Қарақұмда Бөгенбай батырды бүкіл халықтың қалауымен қазақ жасақтарының қолбасы етіп сайлайды. Осы жасақтар әзірлігінің арқасында, қару-жарағы мол ... ... тез ... ... ... беріп жүрді.
Бөгенбайдың нағыз толысқан шағы - батырлығына қоса от ... орақ ... ... кезі еді. Осы уақыттарда сыртқы жаумен жекелеген ... ... ... ... ... алашқа аты шығып, даңқы артқан болатын.
Бөгенбай батыр ұрыстарда ұдайы жүрмеген адам, елінің ... ... ... ... көп ойлаған абзал жан. Жас кезінде шайқастарда батырлығымен көзге түссе, өз ... ... ... ... ... болған.
Бөгенбай жорықтарын, қоғамдық істерін, негізінен, бес кезеңге бөлуге болады:
1. 1696-1697 жылдары жоңғар қалмақтарымен шайқастары;
2. 1710 жылғы ... ... ... елі жасағының қолбасы болуы;
3. 1723-29 жылдардағы қазақ елінің жоңғарлардан жаппай жеңілісі мен онан ... ... ... ... ... ... ... 1731-1735 жылдардағы орта жүз бен Ресей қарым-қатынасын ыңғайластыру шараларын жүзеге асыру;
5. 1750-1760 жылдардағы Алтай-Тарбағатай, Жетісу жорықтарын ұйымдастыру.
Бөгенбайдың батырлығынан басқа ақылгөй-көрегендігін, ... ... ... жан ... ... ... Бұл ... ол Төле бимен дәмдес қана болмаған, пікірлес дос болған.
деп Тәттіқара жырау жырлағандай, ... ... ... даңқты ұлының тұлғасын мәңгі жүрегінде сақтап, ауыздан-ауызға таратуда.
Бөгенбай батыр 1761 жылы ... ... ұлы Әділ ... ... ... мен ... ... арасындағы келісімге де барған.
Қазақ халқының бостандығы мен тәуелсіздігі үшін жоңғар шапқыншыларына қарсы шайқастардағы Бөгенбай батырдың ерліктері оны ... ... ең ... ... ... ... отансүйгіштік пен қайсарлықтың үлгісіндей танытты.
Оның ерліктеріне ... ... ... ... ... Түркістан қаласындағы дүние жүзіне әйгілі Қожа Ахмет Иассауи Кесенесінде жерленген, басына граниттен ... ... ... ... // ... Ел ... әйгілі тұлғалары.- Астана, 2001.- Б.126-127
Бөгенбай Ақшаұлы // Қазақстан: Ұлттық ... / Бас ред. ... ... 1999.- ... ... // ... ... энциклопедия / Бас ред. Ә.Нысанбаев.- Алматы, 2000.- Б.225-226
Бөгенбай батыр // Қазақтар: Көпшілікке арналғаан ... ... ... Алматы, 1998.- Т.2. Тарихи тұлғалар.- Б.84

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бөгембай Ақшаұлы3 бет
Бөгенбай батыр 9 бет
Бөгенбай батыр (1690 - i778)4 бет
ХVI - XVII iғғ. Қазақтардың жоңғаралармен қарым-қатынасы10 бет
Қазақ батырлары және көркем әдебиет15 бет
Қазақ батырлары туралы10 бет
«Алпамыс батыр» жырының зерттелуі6 бет
«Арқалық батыр» жырының нұсқалары42 бет
«Батырлық ертегілер»14 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь