Төлем балансының – халықаралық саудадағы орны

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 . бөлім. Төлем балансының . халықаралық саудадағы орны
1.1. Төлем балансы түсінігі. Төлем балансы құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Сауда балансы және тауарлар мен қызметтер балансы ... ... ... ... ... ... .9
1.3 Ағымдық трансферттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2 . бөлім. Төлем балансын арттырудағы халықаралық сауда түсінігі
2.1 Мемлекеттің халықаралық саудадағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.2 Халықаралық сауданы мемлекеттік реттеудің қажеттігі ... ... ... ... ... ... ... 15
2.3 Протекционизм: мәні және формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

3. бөлім. Ашық экономика мен ұлттық шоттардың негізгі моделі
3.1 Ашық экономика моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
3.2 Ұлттық шоттардың негізгі моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Кіріспе
Мемлекеттің әлемдік нарықтағы жетістіктері мен жалпы әрекеттерінің айнасы ретінде төлем балансын қарастыруға болады. Шынында да төлем балансының ішіне елдің барлық жасаған қарым - қатынасының экономикалық жағы, яғни сандық мәні енеді.
Кез – келген елдің дүниежүзінің басқа елдерімен экономикалық байланыстары оның төлем баласында қамтып көрсетіледі. Төлем балансы дегеніміз уақыттың белгілі бір межелдемесінде бір елдің дүние жүзінің басқа елдерімен шаруашылық операцияларды жалпы қорытып көрсететін көрсеткіштердің жүйесі.
Ал халықаралық валюта қорының анықтамасы бойынша оның құрамына - операциялар балансы мен капитал қозғалысының балансы жатады. Елдің барлық іс - әрекеттері мен сауд операциялары төлем балансында көрініс алады.
Елдің экспорттық операциялары (тауар экспорты, қызмет экспорты) елдің импортынан артық болған жағдайда төлем балансын актиіті, ал кем болған жағдайда пассивті сальдолы деп атаймыз.
Сол себепті бұл курстық жұмыстың мақсаты - төлем балансының мағынасын ашу, экономикалық теориядан макроэкономикалық талдауға жақындату болып табылады.
Курстық жұмыс екі тараудан тұрады: 1 – бөлімде төлем балансының – халықаралық саудадағы орны, төлем балансы түсінігі. Төлем балансы құрылымы, сауда балансы және тауарлар мен қызметтер балансы, ағымдық трансферттер туралы айтылса, 2 – бөлімде төлем балансын арттырудағы халықаралық сауда түсінігі, мемлекеттің халықаралық саудадағы ролі, халықаралық сауданы мемлекеттік реттеудің қажеттігі, протекционизм: мәні және формалары , 3 – бөлімде ашық экономика моделі және ұлттық шоттардың негізгі моделі кеңінен сипатталады. Курстық жұмыс 1 схемамен және 3 графикпен толықтырылды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Әкімбеков С, Баймұхаметова А.С, Жанайдаров У.А. «Экономикалық теория» Астана – 2002 жыл.
2. Әубәкіров Я.Ә, Байжұмаев Б.Б, Жақыпова Ф.Н, Табаев Т.П. Экономикалық теория». «Қазақ университеті» Алматы – 1999 жыл.
3. Жүнісов Б.А, Мәмбетов Ү. «Нарық экономикалық негіздері». Алматы – 1999 жыл.
4. Шеденов Ө.К, Байжомартов Ұ.С, Жүнісов Б.А. «Жалпы экономикалық тоерия» Алматы – Ақтөбе, 2002 жыл.
5. Чепурин М.Н. «Курс экономической теории»
6. «Динамака рынка в Казахстане» // Труд в Казахстане, 2000, № 7, стр 81-83.
7. «Еңбек нарықтық категория». // Егемен Қазақстан, 200, 4 қаңтар.
8. «Рынок в Республике Казахстан». // Труд в Казахстане. 2001, Декабрь, стр 31
9. «Рынок труда в Казахстане». // Аль Пари, 1999, №, стр 69-73.
10. «Ситуация на рынке труда». // Приуралье, 2001, 28 апрель.
11. Мамыров Н.Қ «Макроэкономика» А; 2003 ж;
12. Құлпыбай С «Қаржы» А; 005 ж;
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
1 – бөлім. Төлем балансының – халықаралық саудадағы орны
1.1. ... ... ... ... ... ... балансы және ... мен ... ...... ... ... ... халықаралық сауда түсінігі
2.1 Мемлекеттің халықаралық саудадағы
ролі..................................................13
2.2 Халықаралық сауданы мемлекеттік реттеудің
қажеттігі............................15
2.3 Протекционизм: мәні және
формалары........................................................18
3- бөлім. Ашық экономика мен ұлттық шоттардың ... ... Ашық ... ... ... ... ... нарықтағы жетістіктері мен жалпы
әрекеттерінің ... ... ... балансын қарастыруға болады.
Шынында да төлем балансының ... ... ... ... - қатынасының экономикалық жағы, яғни сандық мәні ...... ... дүниежүзінің басқа елдерімен
экономикалық байланыстары оның төлем ... ... ... ... дегеніміз уақыттың белгілі бір ... ... ... ... ... ... шаруашылық операцияларды
жалпы қорытып ... ... ... ... ... ... ... бойынша оның
құрамына - операциялар балансы мен ... ... ... ... ... іс - ... мен сауд операциялары
төлем балансында көрініс ... ... ... ... ... ... елдің импортынан артық болған жағдайда төлем ... ал кем ... ... ... ... деп
атаймыз.
Сол себепті бұл ... ... ... - ... ... ашу, экономикалық теориядан макроэкономикалық
талдауға жақындату ... ... ... екі ... тұрады: 1 – бөлімде төлем
балансының – халықаралық саудадағы ... ... ... түсінігі. Төлем
балансы құрылымы, сауда ... және ... мен ... ... ... ... ... 2 – бөлімде төлем балансын арттырудағы
халықаралық ... ... ... ... ... ролі,
халықаралық сауданы мемлекеттік реттеудің қажеттігі, протекционизм: мәні
және формалары , 3 – бөлімде ашық ... ... және ... ... ... кеңінен сипатталады. Курстық жұмыс 1 схемамен және 3
графикпен толықтырылды.
1 – бөлім. Төлем ...... ... ... ... ... ... Төлем балансы құрылымы
Кез – келген елдің дүниежүзінің ... ... ... оның ... баласында қамтып көрсетіледі.
Төлем балансы ... ... ... бір ... ... ... жүзінің басқа елдерімен ... ... ... ... ... жүйесі. Ол мына
бөлімдерді қамтиды:
- ағымбағы шот (сауда балансы);
- ... және ... ... операциялардың ... ... ... аткивтер;
- таза қателер мен рұқсатнамалар;
Әр мемлекетке өздерінің сыртқы экономикалық білуі үшін оларға
кезеңдік ... ... ... ... ... ... көруге болады. Ол-белгілі бір
кезеңде сол елдің сыртқы экономикалық іс-әрекет ... ... ... шот ... қамтып көрсетеді: тауарлармен жасалынатын
операцияларды – экспорт пен ... ... ...... ... байланыс, туризм қызметтері; техникалық көмек;
қарыздардан, несиелерден ... ... ... ... ... ... ... Қызметтер көрсету факторлық
емес ... ... ... ... ... ... факторларын
– еңбек пен капиталды пайдаланудан алынған ... ... ... ... өтемақылар, инвестициялар мен резервтерден
түсетін табыстар; капиталдан ... ... ... ... табыстар түрінде болуы мүмкін. ... емес ... жүк және ... ... ... туризмді
көрсететін консультациялық және оқыту қызметтер ... ... және ... ... көрсетуді кіріктіреді.
Капиталмен және қаржылармен ... ... ... шет ... ... ... ... капиталдың шетелге
қайтуын, портфелді инвестицияларды, мигранттардың ... ... ... коммерциялық несиелерді, қарыздарды, басқа
инвестицияларды (депозиттерді, ... және т.б.) ... ... шоты және ... ... ... ... біріншінің тапшылығы сырттан капиталдың құйылымы
есебінен жабылады; ағымдағы ... ... шоты ... ... мен ... ... ... жайғасымы монетарлық ... ... ... ... ... валютадағы талаптарды
қамтиды; ... ... ... міндеттемелерді шегерненнен кейін
таза алтын резервтері жасалады. Бұл ... екі ... ... ... және ... ... ... теңестіреді.
Қателер мен рұқсатнамалар «көлеңкелі ... қоса ... ... жасалынатын ресми ... ... ... баласының ерекшелігі сол, онда ... ... ... ... ... ... ... кезең ішіндегі
өзгерісі қамтып ... ... ... ... ... ... ... бағалау бірыңғай валютаға
кіріктіріледі. Экономикалық ... ... ... ... ... ... айырбастау, аудару немесе
өтеу, меншік иесінің ... ... ... ... ... ... бойынша - дбет ... ... екі ... ... бірақ қарама - қарсылық
белгілермен қамтып ... ... ... ... ... ... ... жазбаларының сомасы ... тең ... ... Ал таза баланс ... тең ... ... ағымағы операциялардың шотындағы оң ... ... асып ... ... мен ... ... ... мен трансферттерді ... ... ... оң ... ... ... ... талаптарды
қысқартуды сипаттайды; теріс мөлшер резиденттер емес ... ... ... және ... ... ... талаптың өсуін білдіреді.
Төлем баласының жай - күйі ең ... ... ... жай
- күйімен айқындалады. Сондықтан ... ... ... іс - ... аса ... ... ... мен факторлық емес ... ... ... ... ... ... ... табылады. мұндай міндетті шешу
ұлттық ... ... ... ... ... арнасына қайта бағдарлау жөнінде ... күш ... ... ... ... экспорттық әлеуетін ғана емес,
сонымен бірге өндірістің ... ... ... ... ... ... да ұлғайтуды талап етеді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... шот | | | ... ... | | | ... | | | ... | | | ... ... ... | | | ... | | | ... | | | ... ... | | | ... ... мен ... бойынша сыйақы| | | ... | | | ... ... ... | | | ... ... сыйақы | | | ... ... ... ... ... | | | ... (нетто) | | | ... ... | | | ... ... және қаржымен жасалатын | | | ... шоты | | | ... ... ... шоты | | | ... ... ... трансфертері | | | ... шоты | | | ... ... | | | ... ... - ... | | | ... | | | ... ... | | | ... ішінде Үкіметтің еуробондары | | | ... ... ... ... | | | ... да орта – және ұзақ мерзімді | | | ... | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... (игеру) | | | ... өтеу ... | | | ... ... | | | ... | | | ... – сы ... ... ... | | | ... (игеру) | | | ... өтеу ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... қысқа мерзімді капитал | | | ... ... мен ... | | | ... Жалпы баланс | | | ... ... | | | ... банктің резервтік активтері | | | ... ... | | | ... ... ... және ... мен ... балансы
Төлем балансының жағайына ықпал етудің бірнеше негізгі ... ...... ... ... ... қосқанда (сандық
шектеулер арқылы) және кедендік т.б. ... ... ... және ... трансферттер арқылы жеке адамдардың пайда келтіруіне
тыйым салу және ... ... ... күрт ... ... ... ұзақ ... капиталдың шығарылуы және т.б.
Тікелей бақылаудың бұл тәсілі елдің көптеген фирмаларына ( қатты )
үлкен қиындалақтар және өшпенділіктер туғызады.
Қысқа мерзімді жоспарда төте ... ... ... ... ... бұл ... жағымды және жағымсыз нәтиже туғызады.
Жергілікті өндірушілерге “қолайлы ... ... ... ... өткізуге тыйым салу олардың қызығушылығын төмендетеді. ... ... ... ... ... ... экспортерлар үшін шетелдерде ... және ... ... ... ... келтіреді.
Бұл-өшпенділік туғызбайды, керісінше, тікелей шара отандық фирмалар мен
экспорттың көмек қаражат (субсидия) жасалуын қолдайды. Бірақ ол ... оның ... ... бюджетіне байланысты.
Мемлекеттік ықпалың келесі әдісі –дефляция (инфляция мен ... ... ... ... ... ... жанама әсері төлем
балансының жағдайын жақсартады. Дәстүрлі дефляция саясат көпшілігінде
өндірістің көлемін ... ... ... және ... ... ... ... несие-банк жүйесі дамыған болса, қысқа мерзімді
капиталды әкелуге ... ... ... ... ... қарама-қайшы жағдайар туғызады.
Мысалы ұлттың валюта айырбас курсы жоғарлайды, ол ... ... ... ... ... ... өсуі ... экспорттық табысы
төмендеді.
Күшті экономикалық дағдарыстарды ... үшін ... ... курсының тұрақты және “қалқымалы” курсына қатаң ... ... ... ... ... ... саясаттарды қолдануы тиіс:
1. Дефляцияық саясат: бюджеттік шағындарды ... ішкі ... ... және ... ұстап тұрады.
Ал, негізгі құралы-қаржы және ақша-несие ... ... ... орталық банктің ставкасының өзгеруі, несиенің шектелуі, ақша
массасының өсуі шегінің белгіленуі.бірақ, жұмыссыздықтың өсуі және ... ... ... ... ... жұмыс күшін
қамтамасыздандыруының төмендеуіне ықпал етеді.
2. Девальвация (құнсыздану).Бұл саясатта ұлтық валюта курсының төмендеуі,
экспортты ... ... ... ... ... ... шектеу. Экспортерлер экспорттан түскен пайданы кеңінен
пайдалана алмайды.Белгілі бір мөлшерін мемлекеттік ұлттық банкке сатуға
тиісті.
4. қаржы және ... ... ... ... тапшылығын азайту үшін
экспортерлерге бюджеттік субсидия қолданылады.
5. Төлем ... ... ... ... ықпалдың арнайы
шараларыоның негізгі баптарының сауда балансының ... ... ... және ... ... ... трансферттер
Елдің төлем балансын мемлекет реттейді. Бұл ертеден келе жатқан
теория. XIX ... мен XX ... ... Д. ... ... ... түрде теңестірілудің классикалық теориясы өте жоғары деңгейде
дамыған. Бұл теория алтын ... ... ... қалып қойды. Бірақ соңғы
он жылдықтарда бұл теорияға қызығушылық ... ... ... ... реттегіш (регулятор) ретінде ... ... ... ... курсының “қалқымалы” болуы саналады.
Төлем балансы оның құлдырауына байланысты төмендейді, оның ... ... Ол ... ... түрде көптеген ағымдағы
операциялардың өзгеруіне әкеледі. Капиталдың ... ... ... кейін неоклассикалық эластикалық әдіс ... Оны ... ... ... ... шығарды.Эластикалық әдіс төлем
балансының өзегі-сыртқы сауда болып табылады.
Сауда балансының сальдосы ... ... ... Рэ - ... ... ... деңгейі
Ри – импорттық тауарлар бағасының деңгейі
К – валюта курсы.
Осы формуладан келесі қорытындыны шығаруға болады:
Төлем балансының ... ... ... ... ... ... ... сәйкес ұлттық валютаның девальвациясы
экспорттық бағаларды төмендетеді, ал ревальвация (құнын арттыру) шетелдік
тұтынушылар үшін ... ... ... Ол елге ... бізге әкелінуін арзандатады.
Демек осындай жағдайларда келесі көрсеткішті пайдалану ... Ол ... ... ... ... коэфициенті болып табылады. Ол жоғарыда
аталған өзгерістердің дәрежесін көрсетеді. Егер елге қажетті тауар ... елде ... ... онда оның ... тауарлармен бәсекеге түсе
алатын импорт тауарларынан айырмашылығы онша үлкен еместігін білдіреді.
С. Александрдың ... Дж. Мид және Я. ... ... ... ... тұрғыдан келіп, жалпы алғанда, кейнсиандық теорияға
сүйенеді.Бұл ... ... ... ... айтқанда, сауда балансы) жалпы
ішкі өнімнің негізгі ... ... ... ... ... жиынтығымен байланыстыруға тырысады.
Абсорбциондық тәсіл төлем балансы жағдайының жақсарғанын ... ... ... ... арқылы), елдің табысының, оның ... ... ... яғни ... мен капиталды салудың
өскенін көрсетеді. Бұл жерде ... ... ... ал ... ... атап ... отандық өніммен қызмет
көрсетудің бәсекелесуін көтеру қажет (тек ... ... ... ... ғана ... Бұл ... ... да көп тәсілдер қарастырылады.
Соның ішінде монетаристік тәсіл. Бұл жерде, әрине, елдегі төлем балансының
қорытынды сальдосының ақша ... ... ... ақша ... ... бөлінеді. Монетаристердің көзқарасы бойынша, елдің ақша
рыногындағы тепе-теңдіктің ... ... ... ... ... ... ... берілетін басты ұсыныстар: ... ... ғана ... ... ... халықаралық есеп балансына
араласпау. Төлем балансының ... ... ... тек қана ... ... ... қажет. Бұл проблемаға монетаристер аса көңіл
бөлмеу ... ... ... ... ... ... дефицит- айналымдағы артық
ақшадан ... ... үшін ... ... ...... Төлем балансын арттырудағы халықаралық сауда түсінігі
2.1 Мемлекеттің халықаралық саудадағы ролі
Қазақстанның егемен ел ретінде Біріккен Ұлттар ... және ... ... ... ... мүше болуы ел экономикасын ... ... ... обьективті жағдайлар жасады.
Қазақстан экономикасының бүгінгі жағдайын талдап қарасақ, онда біз
мынадай оңды құбылыстарды ... ... ... ... Егер 1995 жылы теңге доллармен
салыстырғанда 28,8 процент төмендеген болса, 1996 жылы 4,5 ... ... Бұл ... 1997 жылы және одан әрі де ... деп күтілуде.
2.Инфляция деңгеиінің төмендеуіне байланысты Ұлттық банктің ... ... егер 1995 ... орта ... жылдық 75 процент болса,
сол жылдың аяғында 52,5, ал 1996 жылы 30 ... ... ... ... ... ... ... келешегіне болжам жасайтындай күйге жете бастады. Ішкі жалпы
өнім (ІЖӨ) 1996 ... ... ... ... 1995 ... сол кезеңімен
салыстырғанда – 100,1 процент, соның ... ... ... – 100,2 ... ... жеті жылдың ішінде тұңғыш рет Қазақстанда өндірістің құлдырауы
тоқталып, біршама экономикалық өсуге қол ... ... ... ... ... егер 1995 жылы оның ... 154,5
процент болса, кейінгі жылдары да едәуір өседі деп күтлуде.
Қазіргі ... ... ... ... сыртқы сауда режимі, баға
жасау ... және ... ... ... бағытында елеулі
өзгерістер қажеттігі ... ... ... :
- ... лицензиялар беру құқығын жойып, ... ... ... мемлекеттік сыртқы сауда компанияларын бөліп,
олардан монополиялық сауда жасау құқығын алу ... ... ... мен ... ... ... керек. Мұның өзі пайданың бір бөлігін мемлекет қазынасына
алуға, меншіктің әртүрлі нысандағы кез келген ... ... ... ашық және ... қол ... мүмкіндік береді;
- Экспорттық салалар мен өндірістің дамуын ... беру мен ... ... салық салу жүйесіде тұрақты түрде ... ... ... ... оларға өзгерістер енгізу бүгінгі күннің талабы.
Қазақстанның сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қолға алатын жұмыстар
жеткілікті. Бұл жұмыстардың негізгілерінің ішінде аяқталған ... ... ... ... жеңу үшін ... экономикалық байаныстар
саласын республика ... ... ... құру ... беру ... Бұл ... ... өнім өндіретін аяқталған
технологиялық кешендер ... ... ... эстенсивті дамудан
интенсивті дамуға көшіріп, дүниежүзілік деңгейдегі жаңа технологияларды
пайдалануды мақсат тұту ... ... ... беру үшін интенсивті ауыл шаруашылығын,
жеңі және ... ... ... ... ... ... ... алу міндеттері тұр.
Экономикасының шикізаттық бағыты, шетел ... мен ... ... ... ... ... дәрежесі
Ресубликасының дамушы ел екендігінің дәлелдері.
Ал, дамушы елдердің өз экспортына ... база ... ... ... ... ... кездесетіні белгілі. Мысалы, дамыған елдер,
атап айтсақ АҚШ “Таргетинг” дегенді пайдаланушы ... ... ... ... ... ... (жазалау шаралары) қолданады.
2.2 Халықаралық сауданы мемлекеттік реттеудің қажеттігі
Мемлекеттер не үшін саудамен ... ... ... ... не ... Деген сұраққа ғаымдар барлық ... ... ... ... тырысқан.
Сол ғалымдардың бірі-ағылшын саяси экономикасының классигі деген А.
Смит “Табиғатты зерттеу және халықтың баю себептері” ... ... ... ... ... кез келген басқа бір ел, бізді қандай да бір арзан тауар ... ... сол ... ... ... ... анағұрлым тиімді болар еді”,-деп
атап көрсетті А.Смит өз еңбегінде.
А.Смиттің бұл көзқарасы экономикалық ... ... ... деп ... кетті.
Бұл теориядағы негізгі идея –еңбек бөлінісі ұлттық ... ... ... халықаралық еңбек бөлінісі белсене қатысуы тиіс екендігі.
Халықаралық ... ... ... ... ... нәтижесінде
халықаралық сауда шығады десек, маманданудың көптеген варианттарының ... ... ... ... Осы ... “экспортқа не шығару керек ... не алу ... ... ... туындайды.
А.Смит Франция,Португалия,Шотландия елдеріндегі шарап өндірісін мысалға
келтіреді. Бұл мысалда салыстыру құралы ... ... ... (бір дана ... ... қажетті адам саны) алынады.
Франция мен Португалияда шарап өндіру тиімсіз болатындығы анық.
А.Смиттің теориясын талдау нәтижесінде оның ... ... ... ... ... ... ... атап
көрсетейік:
-біріншіден, өндірістің мүмкіндіктері, сол ... ... ... жағдайлары табиғи факторлармен анықталады;
- екішіден, егер табиғи артықшылықтарға жаңа ... ... онда ... маңызы одан да арта түсер еді.
- Сонымен қатар бұл теорияның кемшіліктері де бар:
- Біріншіден, әдістемелік жолдардың шартты түрде ... ... өз ... екі елді ғана ... ... та шын
мәнінде тәжәрибеде былай болуы мүмкін емес;
- екіншіден, ... ... ... ... ақша ... ... тауар айырбасының моделін қарастырады;
- үшіншіден, абсолюттік артықшылық халықаралық саудаға маңызды түрде әсер
ете алмайды, өйткені ... ... ... ... құны
халықаралық сауданың құрылымына әсер етеді.
А. Смиттің ... ... ... аталып өтілген
кемшіліктерді ағылшын саяси экономикасының тағы бір классигі ... ... ... ... ... ... ... айырмашылықтың болуы-Рикардо теориясының негізі болып
табылады. Осыған сәйкес төмендегідей тұжырым жасалынған: кез келген ... ... ... ... кез ... тауар өндірісін
іске асыруға болады.
Мысалы, Қазақстанда да ... ... ... ... ... теңізі
маңында орналасқан елдермен салыстырғанда Қазақстанда өсіру өте көп ... ... біз үшін ... ... ... ... сол елдерден
сатып алу өте тиімді болмақ.өндірістік факторлар жөніндегі ілімдерін
зерттеп, 1930 жылы швед ... ... Олин және Эли ... ... ... әрі ... ... Хэкшер мен Олин өндірістің екі
факторын – ... мен ... ... ... ... сауданың жаңа үлгісін
қарастырды. Бұл үлгіде негізгі тұжырым төмендегідей жағдайларға әкеледі:
1) Жұмысшы күшінің артық шамасы бар,бірақ капитал мөлшері аз ... ... көп ... ... ... ... ... Капитал мөлшері артық, бірақ жұмысшы күшінің шамасы аз болған елдер
капиталды көп қажет ететін тауар ... ... ... ... ... жұмысшы күшінің шамасы артық ... ол ... ... ... мол қамтамасыз етілгендеп есептеледі.
Егер басқа тауарлар мен салыстырғанда жұмысшы күшінің шығындарының үлесі
тауар құнының құрылымында көп болса онда ол еңбекті көп ... ... ... есептеледі.
2.3 Протекционизм: мәні және формалары
Дүниежүзілік шаруашылық байланыстардың күрделі жүйесіндегі
халықаралық сауда ерекше орын ... ... ... ... ... шығару халықаралық экономикалық
қатынастардың негізгі формасы болып есептелген еді, ал ... ... ... ... ... ... өндірістік қызмет,
технологиялардың халықаралық трасферті) ... ... ... ... ... ... ... халықаралық сауда өзінің масштабы мен функциялары
бойынша халықаралық экономикалық қатынастардың жалпы комплексінде ... ие ... ... яғни ... ... бойынша халықаралық
сауда халықаралық экономикалық қатынастардың жалпы көлемінің 80% үлесін
алып ... ... - әр ... ... тауар өндірушілер арасындағы
байланыс формасы болып ... яғни ол ... ... ... ... және ... өзара тәуелдігін көрсетеді.
Ғылыми–техникалық революцияның, өнеркәсіптік өндіріс специализациясы мен
корпорациясы әсерін елдер экономикасында ... ... ... ... ... өзара әсерлесуін күшейтеді.
Ұлттық экономикадағы ұлттық нарықтардың жиынтығы- дүниежүзілік нарықты
құрайды.
Дүниежүзілік нарық әлемдегі тауар – ақша қатынастарының даму ... ... ... яғни XVI ... ... ... ... түсінік пайда бола бастады.
Жалпы алғанда, дүниежүзілік нарық күрделітүсінік болып табылады.
Бұл түсінікті терең зерттеу үшін оны екі аспектіде қарастыруы керек:
-біріншіден, дүниежүзілік ... ... ... болып табылады, яғни
ол кеңістік аспектіде қарастырылады;
-екіншіден, дниежүзілік ... ... ... қарастырылады.
Осыған сәйкес дүниежүзілік нарықтың қарастырылу аспектілеріне ... ... ... ... ... ... ... – бұл халықаралық тауар-ақша қатынастарының сферасы,
дүние жүзіндегі барлық елдердің сыртқы саудасының жиынтығы.
Халықаралық сауданың ... ашу үшін ... ... ... ... ... ... жіктеледі:
1) аукциондар және аукциондық сауда;
2) биржалық сауда;
3) халықаралық көрмелер мен жәрмеңкелер;
4) машиналар мен ... ... ... ... ... шекаралық сауда.
Енді осы формалардың әрқайсысына сипаттама берейік:
Аукцион дегеніміз алдын ала ... ... ... ... ... ... ... сату формасы.
Аукциондық сауда –нарықтық сауданың түрі, мұнда сатушы барынша пайда табу
мақсатында аукционға қатысқан бірнеше немесе ... ... ... бәсекесін пайдаланады.
Аукциондық сауда кезінде сатушы тауардың бастапқы бағасын белгілейді,
бұл баға аукцион барысында сатып алушылардың төлем қабілетінің ... ең ... ... ... ... ... бағалы аң терісінің аукционы бар. Осы аукцион
басқа елдердің сатушыларынан да комиссияға тауар қабылдайды. Бағалы ... ... ... ... ... және өтпелі социалистік
елдердің өте ірі ... ... ... ... ... Дондағы Ростов, Пятигорск сияқты қалаларда асыл
тұқымды жылқылардың аукционы жүргізіледі.
Дүниежүзілік ... ең ... және ... ... ... ... ... саласының тауарлары, оның ішінде ғылыми сыйымды
тауарлар.
Өнеркәсібі дамыған елдерде ғылыми сыйымды тауарлар экспорты ... ... ... ... ал ... ... өнімнің үлесі 40%-ке жақын.
Машиналар мен жабдықтар саудасының ролі де артып келеді. Осымен ... ... ... қаржы-несие қызметтерінің
айырбасы кең қанат жаюда. Машиналар мен жабдықтар саудасының ... жаңа ... ... ... алып келді.
Оларға, инжиниринг, лизинг, консалтинг, ақпаратты-есептеу қызметтері
жатады.
Инжиниринг - ... ... ... ... ... ... ... өндіріске жұмсалған күрделі қаржыны, немесе ... ... ... ... ... ... жету үшін инжиниринг материалдық, технологиялық, еңбек және
қаржы ресурстарын тиімді пайдаланудың әдістерін іздестіреді.
Лизинг – ... мен ... ... бір ... арендаға
(жалға) беру туралы келісім. Лизинг халықарлық және ... ... ... ... ... ... жаңа нысаны.
Консалтинг- жобаларды дайындау және жүзеге асыру кезіндегі ... ... ... ... ж.ж.) ... дамыған елдердің машиналар
мен жабдықтар экспорты үш есе өсті. ... ... ... жабдықтарды экспорттау жедел қарқынмен ... ... ... ... ... ... тиеді.
Халықаралық саудада жедел дамып келе жатқан саланың бірі химиялық
өнімдер ... ... мен ... ... ... ... ... дүниежүзілік сауда қарқынынан едәуір төмен.
Мұның себебі, біріншіден, шикізатты алмастыратын жасанды өнімдерді ... ... ... өзін ... ... арқылы қалдықсыз,
терең өңдеу процесстерін қолдану.
Дүниежүзілік азық-түлік саудасының оған ... ... ... байқалады. Бұл белгілі дәрежеде өнеркәсібі дамыған елдерде азық-
түлікпен қамтамасыз ету деңгейінің жоғарылауымен байланысты.
Халықаралық ... ... ... ... соңғы
онжылдықта (1985-1996 ж.ж.) халықаралық сауда жыл сайын орта ... ... ... мұншалықты өсу барлық уақытта бірдей емес. Мысалы, 1989 жылы
халықаралық сауданың өсуі 8,2% ... жылы 4%-ке ... ... ... ... ... дамыған елдерде байқалған ... Ал, дәл осы ... ... ... ... ... ... қарқыны 10%-тен асқан.
1994 жылы халықаралық сауданың көлемі 9,5%-ке жоғарылап, осы жылдардың
басындағы төмендеу тенденциясы тоқтаған. Бұл ... ... ... ... ... ... орта ... жедел өсуі АҚШ-тың,
Италияның, ... ... ... ... ... қатар бұл процеске Қиыр Шығыс, Латын Америкасы ... ... ... да әсер ... ... саласындағы кедергілер біртіндеп жойыла берсе, онда
халықаралық тауарлар рыногы жыл ... орта ... 6% ... анық.
Жекелеген елдердің дүниежүзілік саудадағы ... ... онда ... ең ірі экспорттаушы және импорттаушы елге АҚШ жатады. 1994 жылы
АҚШ-тың ... ... ... 1,2 ... долл.-дан асты. Мұның өзі
дүниежүзілік сауда көлемінің 28%-ін құрайды. АҚШ-тан кейін ... ... ... ... ... ... сауда айналымы 802 млрд.
доллар болып, дүниежүзілік сауда ... ... ... Жапонияның бұл
көрсеткіштері 672 млрд. доллар мен 15,2% болды.
3- бөлім. Ашық экономика мен ұлттық шоттардың негізгі моделі
3.1Ашық экономиканың ... ... ... және мамандар экономикалық
шекараларының ашықтығы ... бір ... ... ... ... ... мүшелеріне (КСРО, Болгария, Венгрия және т.б.) өткен ғасырдың 90-
шы жылдары нарықтық экономика ... көшу ... ... ... ... экономикалық қызметке маңызды орын берілді. Мемлекеттің дамуы
әрдайым шыңдарда болуы мүмкін ... ... ... яғни ... ... қиыншылықтарды жеңуге сыртқы қаржылық, материалдық,
интеллектуалдық және т.б. шетелдік ... ... ... ... ... ... осы тарауда басты рөл берілетін
төлем балансын зерттеуге негізделген. Ағымдағы ... мен ... ... анализдеуді үйрену арқылы басқа ... ... ... және ... ... анықтауға болады. Номиналды және
нақты айырбас бағамдарының деңгейінің жағдайына келесі бөлімшелер арналған.
Оларда белгіленген және ... ... ... ... ... ашықтығының мәні
Біз жаңа ауыспалы- таза экспорт енгізілетін ашық экономиканың моделін
зерттеп ... ... ... дами алмайтындығы анық. Экономист-ғалымдар
эмпирикалық бақылаулардың негізінде сыртқы экономикалық қызметтердің ... ... ... келді. Себебі, абсолютті және ... ... ... ... ... ... ... алмамып
отыруы тиіс.
Абсолютті артықшылықтар теориясымен А.Смит айналысты. Ол ... ... ... да бір ... ел ... қандай да бір тауарды біз
өзіміз өндіргеннен көрі арзанырақ бағамен ... ете ... ... ол ... осы ... ... өзіміздің артықшылығымыз бар өндірістік
еңбегіміздің кейбір бөлігіне, сол салаға жататын, ... ... әлде ... Д. ... ... артықшылықтар теориясын құрды, халықаралық
еңбек бөлінісінің артықшылықтарын тек ұлттар арасында ғана ... ... ... ... және үй шаруашылықтарының арасында негіздеді.
Тағы бір айта кететін жай, ... ... ... ... ... ... ... және облигацияларын сыртқы
қаржыландырусыз әлемнің бірде бір елі тиімді ... ете ... ... ... ғалымдар әлемнің бірде бір елі (өндірісі дамығандарды
қосқанда) барлық ... мен ... ... ... ... ... негізгі теңдігі.
Ашық экономикада төлем балансында көрсетілетін экспорттық-импорттық
операцияларға үлкен мән беріледі. Негізінен төлем ... – бұл ... ... ... қорытындыларының жүйелік жазуы. ... ... ... ... ... және ... шоттарына бөлінеді. Яғни, ұлттық шоттардың ... ... C+I+G+Ex - Im ... ... ...... = таза экспорт
Бұл теңдеу тұтынысқа, инвестицияға, мемлекеттік сатып ... және ... ... ... ... Әрі ... таза экспорт неге тең
болатын табуға болады:
Nx = Y-(C+I+G) (3)
Мұнда У- өнімнің ортақ шығарылымы;
(C+I+G)- ішкі шығындардың ... ... ... ... ... балансының ағымдағы
операцияларының шоты және капитал ... шоты нені ... ... Бұл үшін 2-ші ... екі бөліктен C және G есептейміз,
бұдан келесі түрді алуға болады:
Y- C- G = I +Nx ... C- G – ... ... ... ... және S ... ... Бұдан
мынаны табуға болады:
S =I +Nx (5)
Әрі қарай бұл теңдеуді нөлге теңестіреміз және ... ... ... ... – S)+Nx =0 ... біз төлем балансының (I – S)- капитал қозғалысының шотын және Nx
- ... ... ... ... ... шоты – бұл ... мен ... сатып алу
және біржақты трансферттер. Бұл трансферттер бір елдің екінші елге жауапқа
қызметтер мен ... ... ... ... ... ... ... қайырымдылықтар және т.б.
Кіші елдердің немесе кіші ашық экономиканың моделдерін зерттеу.
Ашық экономиканың шаруашылық секторлары қарызға ақшаны еркін ала ... ішкі емес ... ... ставкасында: бұл жерде жинақтардың және
инвестициялардың ... ... ... Сонымен қатар, пайыздың нақты
ставкасы жинақтар мен инвестициялардың балансына әкелмейтінін айта кеткен
жөн. Бұл ... ... ... ... ... ... ... әлемдік нарықтың кішкене бөлігін көрсететін кішкене ашық
экономика туралы айтылады. Осылай, кішкене елдің ... ... ... ... ... бар деп ... ел» ... кезде міндетті түрде территориясы кішкентай ел
туралы айтылмайды (территориясы ... ... да ... ... ... кіші ашық экономикада пайыздық ставка әлемдік қаржылық нарықтарда
қалыптасқан әлемдік пайыздық ставкаға тең болуы керек. ... ... ... ... ... кішкене ашық экономикада қызметтерді орындауда шешім ... ... ... ... ... ... ... пайыз
ставкасының өсуімен отандық инвестицияның көлемі төмендейді, ал жинақтардың
көлемі өседі, осыдан ... ... ... өсу ... ... өссе ... ... шоттарында не болатынын
анықтайық. Жабық экономикады «инвестициялық бум» ... ... (r) өсуі ... Яғни мұндай жағдай қаржылық ресурстардың
қымбаттауымен бірге жүретін инвестициялық белсенділікті қалыптастырады.
Жабық ... ... ... ... ... 1
Ашық экономикада басқаша болады. 7-ші теңдеуге сәйкес, ішкі пайыздық
ставка әлемдік пайыздық ... тең ... ... ... ... ... ... шотының теріс қалдығымен бірге
жүреді ... 2). Осы ... ... ... ... ... өзгереді.
Осыдан, ағымдағы операциялардың шотының пассивтік сальдосы елдің шетелдік
таза активтерінің азаюымен сипатталады немесе ол таза ... ... ... және ... Егер ... таза шетелдік активтерді өсіретін
болса, онда ол ... ... таза ... ... ... табылатынын
білдіреді.
Ашық экономикадағы инвестиция деңгейінің өзгеруі Сызба 2
Ашық экономика және айырбас ... Х1Х ... ... ХХ ... 40-шы ... ... ... елдерінде оларды ұлттық валютада алтынның қалыптасқан
бағасын ұстануға ... ... ... ... ... ... Бреттон-Вудск (АҚШ, 1944 жыл) келісіміне сәйкес елдер арасында
қалыптасқан ... ... ... ... Бұл ... ... Қорының мүшелері болды, олар ұлттық валютаның АҚШ долларына қатысты
бағасын белгілеп отырулары керек болды.
1971 жылдары, АҚШ ... ... ... кезде Бреттон-Вудск
жүйесінің ережелері ... 1971 жылы 15 ... ... ... ... алтынға айырбасын тоқтатты және басқа өндірісі дамыған
елдердің ... ... ... айырбас бағамдарының негізінде
бекітіле бастады.
Осы кезде кейбір елдер өзгермелі ... ... ... ... ... пайдаланды. Осылай, Жапония жапондық тауарлардың әлемдік
нарықта сатылуына жағдайлар жасау үшін әдейі баға ... ... ... жылы ... ... механизмін жетілдіру мақсатында
Халықаралық Валюта Қорының Жарғысына түзетулер енгізілді:
Олар:
Алтынның ресми бағасы ... ... ... ... ... ... ... Валюта Қорына мүше елдердің ішкі және сыртқы экономикалық
саясатына қойылатын талаптар күшейді.
Айырбас бағамы – бұл ... ... ... валютада көрсетілген
шетелдік валютаның бірлігінің бағасы. Айырбас ... өз ... ... ... ... бөлінеді. Номиналды айырбас бағамы екі елдің валюталарының
қатысты бағасын көрсетеді. Екі елде шығарылған тауарлардың қатысты ... ... ... ... және ... ... айырбас бағамы =номиналды айырбас бағамы * (өз елінде ... ... ... ... ... (8)
Нарықтық экономикада еркін өзгермелі бағамдардың режимін еркін флоатинг
деп атайды. Айырбас ... ... ... ... Номиналды
айырбас бағамын ұлттық және шетелдік валюталардың көмегімен анықтаған жөн.
Айталық, ... ... ... ... ... бар, ... белгіленген (сызба 3)
Жоғарылау валюталық бағамдар экспортқа шығатын Қазақстандық тауарлар
арзанырақ деп санайды және сондықтан шетелдік сұраныс көтеріледі, ал бұл ... ... ... ... білдіреді.
А қисығы Қазақстанның импорттық тауарларға сұранысын көрсетеді; егер
валюталық бағам төмендесе, онда шетелдік өнімдердің ... ... А ... ... ... ... ... бағамы
Осылай, А және К қисықтарының қисығыныңқиылысуында ... ... ... ... 1 АҚШ ... 76 ... қорытындылай келе төлем балансында елдердің ... ... ... мен ... сандық және сапалық
масштабтары көрінеді:
- әлемдік шаруашылықтағы қатысы: осы ... ... ... ... ... түскен түсімнің барлық сомасының арақатынасының көрінісі.
Халықаралық валюта қорларының анықтамасы бойынша төлем ... ... ... бір ... ... есеп ... Ол келесі құбылыстарды
көрсетеді:
а ) ... бір ... ... ... әлем арасындағы тауарлық,
қызметтік, табыстық операциялар;
ә) меншіктегі өзгерістер және сол ... ... ... ақша ... (СДР) және де басқа елдерге қарағанда,
сол ... ... ... және ... өзгерістер.
б) біржақты аудармалар (перевод) және орын толтырушы жазбалар. ... ... ... ... мен ... ... ... теңестіруге қажетті.
Төлем балансының құрамының негізгі болып табылатын принциптер:
Бірінші принцип-қандай да бір ... ... бір ... барлық сыртқы
экономикалық операцияларды түгелдей қамту (жыл,ай,тоқсан). ... ... ішкі ... ... ... білу ... ... қорының ең алдымен резиденттер мен резиденттер емес
арасындағы операцияларды түсіну қажет.
Ашық ... ... ... ... экспорттық-
импорттық операцияларға үлкен мән беріледі. Негізінен төлем балансы – бұл
елдер арасындағы ... ... ... ... жазуы.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Әкімбеков С, Баймұхаметова А.С, ... У.А. ... ... – 2002 ... ... Я.Ә, Байжұмаев Б.Б, Жақыпова Ф.Н, Табаев Т.П. Экономикалық
теория». ... ... ... – 1999 жыл.
3. Жүнісов Б.А, Мәмбетов Ү. «Нарық экономикалық негіздері». ... ... ... Шеденов Ө.К, Байжомартов Ұ.С, Жүнісов Б.А. ... ... ... – Ақтөбе, 2002 жыл.
5. Чепурин М.Н. «Курс ... ... ... ... в ... // Труд в ... 2000, № 7, ... «Еңбек нарықтық категория». // Егемен Қазақстан, 200, 4 ... ... в ... ... // Труд в ... 2001, ... 31
9. «Рынок труда в Казахстане». // Аль Пари, 1999, №, стр ... ... на ... ... // ... 2001, 28 апрель.
11. Мамыров Н.Қ ... А; 2003 ... ... С «Қаржы» А; 005 ж;
-----------------------
Импортқа шығыстар, экспорттан табыстар теңгемен

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғат ресурстарын пайдалану төлемдері13 бет
Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы36 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жанама салықтар29 бет
Қазақстан Республикасындағы сыртқы сауданың дамуы11 бет
Әлемдік сауданың құрылымы және қазақстанның әлемдік саудадағы болашағы26 бет
Алымдар және төлемдер32 бет
Алымдар, төлемдер және мемлекеттiк баждардiң мәнi мен өзiндiк ерекшелiктерi.20 бет
Ақша нарығының төлем құралдары және оның экономикадағы ролі12 бет
Банк балансының активі мен пассивін теңгерімді басқару арқылы өтімділікті қамтамасыз ету бағыттары56 бет
Банк клиенттерінің әртүрлі төлемдерді орындауы үшін тіркелудің автоматты жүйесін жасау34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь