Жанама салықтарды есептеу және төлеу механизмі және олардың бюджеттегі орны

Жоспар:
Кіріспе

1.Салықтардың экономикалық мазмұны
1.1.Салықтардың экономикалық маңызы және олардың даму эволюциясы
1.2. Жанама салықтардың әлеуметтік.экономикалық мәні

2.Жанама салықтарды есептеу және төлеу механизмі және олардың бюджеттегі орны
2.1.Жанама салықтарды есептеу механизмі
2.1.1.Қосылған құн салығы
2.1.2.Акциздер
2.2. Жанама салықтардың бюджеттегі ролі

3. Жанама салықтар бойынша шетелдік тәжірибелер және оларды жетілдіру жолдары
3.1.Жанама салықтар бойынша шетелдік тәжірибелер
3.2.Жанама салықтардың даму перспективалары және оларды жетілдіру жолдары

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Жоспар:
беттер
Кіріспе
3
1.Салықтардың экономикалық мазмұны
1.1.Салықтардың экономикалық маңызы және олардың даму эволюциясы
1.2.Жанама ... ... ... салықтарды есептеу және төлеу механизмі
және олардың бюджеттегі орны
2.1.Жанама салықтарды есептеу және төлеу механизмі және ... ... құн ... ... ... ... ... тәжірибелер және оларды жетілдіру
жолдары
3.1.Жанама салықтар бойынша шетелдік ... ... даму ... ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы экономикадан
нарыққа көшу жағдайында салықтардың рөлі мен ... ... ... ... ... ... ... негізі тұрақты қаржы базасының болуымен сипатталады.
Мемлекет табыстарының ... ... ... да ... үшін маңызды
болған. Мемлекет қаржысының негізгі көзі салықтар ... ... ... көп ... бөлінеді.
Салық жүйесі мемлекетке оның әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... жүзеге асыру үшін қажет.
Салықтар дегеніміз мемлекеттік бюджетке ... бір ... бір ... ... және жеке ... ... міндетті төлемдер
болып табылады. Ал салықтардың түрлері, салық салу қағидалары, басқару және
бақылау ... ... ... ... ... жүйесінің дұрыс және тиімді
ұйымдастарылуы елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайы, өндірістің ... ... ... тек ... ... ... көзі ғана емес,
мемлекеттік реттеудің негізгі құралы болып табылады. Олар ... ... әсер ... ... ... қамтамасыз ететін маңызды фактор
болып саналады.
Салықтар мемлекетпен ... ... ... ... ... ... ... Экономикалық категория ретінде, салықтар – бұл
қоғамдық өнімді бөлу және ... бөлу ... ... жүргізуші
субъектілар мен мемлекеииің арасында пайда ... ... ... үш ... функцияны атқарады: фискальдық, реттеушілік және
бақылаушылық.
Салықтар салық салу объектісіне қарай тікелей және ... ... ... ... салықтар табысқа немесе мүлікке тікелей ... ... ... ... салынады, оның нақты объектісі болмайды.
Жанама салықтар әлемнің ... ... ... ... роль атқарады және бүкіл салықтардың шамамен төрттен бір бөлігін
құрайды. Олар негізінен фискальдық функцияны ... ... ... ... ... зор. ... ... қолданылуы тұтынудың
құрылымына және бағаны қалыптастыру процесіне оң әсерін тигізе алады.
Мемлекеттің даму ... мен ... ... ... бұл ... ... ... мен ара қатынасы
өзгеруі мүмкін. Тікелей салықтардың үлесі көбінесе экономикасы ... ... ... ... елдерде жоғары болады. Бірақ әлемнің ... ... ... ... жүзеге асыруда жанама салықтар
негізгі рольді атқарады.
Жанама және тікелей салықтардың оптималды ара-қатынасы кез келген
салық жүйенің ... ... ... ... ... ... екі түрі қолдааныста: қосылған құн
салығы және ... ... құн ...... салықтардың негізгі түрі
болып табылады, ол өндірістің әр сатысында барлық сатулардан ... ... ... ... ... бір ... мен ... түрлеріне
салынады, әдетте бұл алкоголь және темекі өнімдері, бензин, ойын бизнесі
және тағы басқа.
Бітіру жұмысының ... ...... ... мәнін ашу,
қызмет ету механизміне талдау жасау және олардың ... ... ... оның экономиканы реттеудің негізгі құралы ... ... ... ... осы ... ... Республикасындағы
қолданылуын және шетелдік тәжірибелерді негізге ала ... ... ... ... ... болып табылады.
Осы мақсатқа байланысты келесідей міндеттер анықталған:
- жанама ... ... ... және ... нысандарын
зерттеу;
- жанама салықтардың функцияларын анықтау;
- жанама салықтардың шетелде ... ... және ... ... ... құн ... мен ... динамикасына талдау жасау
және олардың бюджеттегі ролін анықтау;
- нарықтық қатынастардың даму жағдайында жанама салық ... ... ... ... ... ... ... жұмыста жанама салықтардың негізгі түрлері: қосылған құн ... ... ... ... ... екі ... ... үш
тараудан құралады.
Бірінші тарау “Салықтардың экономикалық мазмұны” деп аталады. Оның
бірінші бөлімінде ... ... ... яғни ... дегеніміз не,
олардың атқаратын қызметтері, жіктелуі, олардың экономикалық мәні ... ... ... ... және оның ... сипатталса, екінші
бөлімінде жанама салықтар ұғымы, олардың атқаратын қызметтері, әлеуметтік-
экономикалық маңызы қарастырылады.
Екінші тарау “Жанама ... ... және ... ... ... бюджеттегі орны” деп аталады. Бірінші бөлімде қосылған құн салығы
мен акциздердің Қазақстанда ... ... ету ... қарастырылады. Ал
екінші бөлімде олардың ... ... ... ... ... ... ... түсуіне талдау Медеу ауданының ... ... ... ... ... ... аты - ... салықтар бойынша шетелдік тәжірибелер
және оларды жәтілдіру жолдары”. Бірінші бөлімінде қосылған құн салығы мен
акциздердің ... ... ... ... шолу ... , екінші
бөлімінде осы салықтарды одан әрі дамытудың кейбір бағыттары ... ... ... және ... ... ... ... авторлардың еңбектері, салықтарға байланысты құқықтық-нормативтік
база, сонымен қатар статистикалық мәліметтер құрайды.
1.Салықтардың экономикалық мазмұны
1.1.Салықтардың экономикалық маңызы және олардың даму ... ... ... олардың қоғамдық-экономикалық құрылысы мен
саяси іс-бағытына қарамастан мемлекет кірістерінің негізгі көзі, ұлттық
табысты қайта ... ... ... құралы, мемлекет кірістерін
қалыптастырудың ... көзі ... ... ... мазмұнының ғылыми түсінігі экономикалық
ілімдер тарихында ұзақ жылдар бойы қалыптасты. ... салу ... ... ... ... еңбектерінде зерттеліп, ағылшын
экономистері Фрэнсис Бэкон, Уильям Петти, Адам Смит және тағы ... ... ... ... өздерінің тұжырымдарын қалыптастырған.
Адам Смиттің ойынша,”...салықтар – бұл халықтың ... ... ... ... шығындарды жабуға қажетті
мемлекеттің табыстарын ... ... бір ... қатысатын әдістің
бірі. ”
Давид Рикардоның еңбектерінде салықтарға мынадай ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігін құрайды, олар ақыр аяғында ел ... ... ...
Қазіргі кездегі ғалымдарға келетін болсақ, салық салу ... ... ... ... ... В.М., ... Д.Г. ... басқа экономист ғалымдар зор еңбегін сіңірген. Қазақстандағы салық
салу мәселелерін Қарағұсова Г.Н., Мельников В.Д., Ермекбаева Б.Ж. және ... ... ... ... ... ... экономист Қарағұсова Г.Ж. ”салықтар деп
жалпымемлекеттік мұқтаждықтарды өтеуге ... және ... ... мемлекетке алынатын еріксіз немесе міндетті алымдарды айтады”
деген ... ... ... ... – белгілі бір көлемде және
көлемде алынатын заң жүзінде көзделген міндетті төлемдер. ”
Б.Ж.Ермекбаеваның “Салықтар және салық ... ... ... ... ... ... дегеніміз мемлекеттік бюджетке заңды
және жеке тұлғалардан белгілі бір мөлшерде және мерзімде түсетін ... ... ... ... әр түрлі экономикалық әдебиеттерде әр ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет
қорына белгілі бір көлемде және белгілі бір уақытта түсетін міндетті төлем
ретінде қарастырылады.
Қазақстан Республикасының Салық Кодексінде ... ... ... ”Салықтар – мемлекет біржақты тәртіппен заң жүзінде
белгілеген , белгілі бір ... ... ... және ... болатын бюджетке төленетін міндетті ақшалай төлемдер”.
Салықтардың экономикалық мәні мынада:
- салықтар шаруашылық жүргізуші субъектілер мен ... ... ... ... бір ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының белгілі ... ... ... ... ... қаржылық
қатынастарын көрсетеді.
Экономикалық категория ретінде, салықтар халық пен ... ... ... ... ... құруға байланысты
туындайтын қаржылық қатынастарын сипаттайды.
Салықтар тек экономикалық ... ғана ... ... категория
да болғандықтан, олардың экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... жатады:
- салықтардың ақшалай нысаны;
- салықтардың қайтарымсыздығы және баламасыздығы;
- салық салу объектісінің, субъектісінің және салықты төлеу ... ... ... ... табысының көзі болып табылатындығы.
Салықтардың құқықтық белгілері:
- салықтар- бұл субъектілер табысының бір ... ... ... ... ... ... және ... салықтар – бұл міндетті төлем.
Салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен мазмұны олар атқаратын
функциялары ... ... ... ... ... қызметтерді
атқарады: фискалдық, реттеушілік, бақылаушылық және ... ... ... осы қаржы категориясының ішкі қасиетін, ... ... ... ... – салықтардың барлық мемлекеттерге тән қызметі.
Оның көмегімен ... қор ... ... өзі ... ... ... ... Өйткені салықтар мемлекеттік ... ... ... экономиканы, әлеуметтік-мәдени шараларды
жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Салықтардың реттеушілік қызметі мемлекеттің экономикалық қызметінің
ұлғаюымен байланысты ... ... Ол ... ... ... қабылданған бағдарламаларға сәйкес ықпал етеді. Бұл кезде салықтардың
нысандарын ... ... ... ... мен ... Бұл ... қоғамдық ұдайы өндірістің құрылымына, тұтыну
ауқымына ықпал етеді, сонымен ... ақша және баға ... ... ... ... және орта ... ... жұмыстарын
жүзеге асыру үшін қолданылады. Бұл қызметтің өзі ынталандырушы, шектеуші
және ұдайы өндірістік болып бөлінеді
Салық мөлшерін көбейту ... ... ... тым ... ... тоқтауына, өндірушінің өз қызметіне деген ынтасын жоғалтуына
алып келетіні ... ... ... дәлелденген. Осы
тұжырымдардың көбісі мынаны айқындайды:
- егер ... ... ... ... төлеуші табысының 50%-нан көп
болса, онда ол өндірістің ... ... ... ... егер ... мөлшері салық төлеуші табысының 45-50%-ы арасында болса,
онда жай ... ... ... егер ... мөлшері салық төлеуші табысының 35-40%-ы аралығында болса,
онда ол ұлғаймалы ұдайы өндіріске алып келеді[1].
Салықтардың бақылаушылық қызметі ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының қимылына ... ... ... мен бюджет саясатын жетілдіру жолдары
қарастырылады. Салықтық бақылауды тиімді жүргізу ... ... ... сақтау, салық төлеушілердің заңға сәйкес төлейтін салықтары мен
алымдарын толық және уақытылы ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Қайта бөлу қызметі арқылы түрлі субъектілер ... бір ... ... ... Бұл қызметтің іс-әректінің ауқымы жалпы ... ... ... ... ... ҚР Мемлекеттік бюджетіндегі салықтардың жалпы ішкі
өнімдегі үлесі 2002-2004 жылдар,%*
|Атауы |2002ж |2003ж |2004ж ... ... |21,7 |23 |23 ... ... ... |19,9 |20,5 |20,5 ... | | | ... ... бес ... белгілеріне қарай жіктеледі.
Салық салу объектісіне байланысты тікелей және жанама салықтар
болып бөлінеді. Тікелей салықтар ... ... ... ... ... ... ... салығы, жеке табыс салығы, жер салығы және тағы
басқалар жатады. Жанама салықтарды ... ... ... ... ... алдын-ала салық енгізілгендіктен, іс жүзінде оны сатушы төлейді.
Оларға қосылған құн салығы, акциз жатады.
Қолданылуына қарай салықтар ... және ... ... ... ... ... түскен соң жалпы мақсаттарға жұмсалады, ал арнайы
салықтар алдын-ала белгіленген нақты ... ... салу ... ... салықтар жалпымемлекеттік және
жергілікті болып бөлінеді. ... ... ... ... ... табылса, жергілікті бюджетке түсетін салықтар
жергілікті салықтарға ... салу ... ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Нақтылы салықтар салық ... ... ... ... салынады, мысалы, жер салығы. ... ... ... салық салынатын объектісінен алатын табыс
мөлшеріне қарай салынады, оған ... ... ... жеке ... ... экономикалық ерекшелігіне байланысты салықтар табысқа
салынатын салықтар және тұтынуға ... ... ... ... ... салықтар төлеушінің салық салынатын кез келген объектіден алған
табыстарынан алынады. ... ... ... – бұл ... ... ... ... төленетін шығынға салынатын салықтар.
Кез келген мемлекеттің салық саясатының негізгі мақсаты – ... ... құру және оның ... ... ... ... ... іске асыру болып табылады.
Салық механизміне салық салу қағидалары, салық элементтері, салық
салудың ... мен ... ... ... ... жатады.
Салық салудың классикалық қағидаларын А.Смит ұсынған . ... ... ... яғни ... ... ... табысына
сәйкес алынуы тиіс;
2) анықтылық қағидасы, яғни салықтың мөлшері, оны төлеу ... және дәл ... ... ... ... яғни ... ... салық төлеуші үшін
неғұрлым қолайлы уақытта және қолайлы әдіспен ... ... ... ... яғни ... ... ... неғұрлым аз
болуы тиіс.
Бұл қағидаларды пайдалану ... ... ... ... , бұл ... салу ... ... және А.Смитке “салықтар – оны
төлейтіндерге ... ... ... ... ... деп қорытынды
жасауға мүмкіндік берді.
Қазақстан Республикасының Салық кодексінде салық салудың келесідей
қағидалары белгіленген:
- салық төлеудің ... яғни ... ... ... ... және белгіленген мерзімде төлеуі тиіс;
- салық салудың нақтылығы, бұл ... ... ... ... ... ... мен ... нақты болуы
тиіс;
- әділеттілік қағидасы бойынша Қазақстан Республикасындағы салық салу
жалпыға бірдей және міндетті ... жеке ... ... жасауға
рұқсат етілмейді;
- біртұтастылық қағидасына ... ... ... ... бірдей салық жүйесі қолданылады:
- жариялылық қағидасы, яғни салықты ... ... ... ресми басылымдарда жарық көруі тиіс.
Салық салуда мынадай төрт әдісі қолданылады: кадастрлық, декларация
бойынша, табысты алу көзінен ұстап ... ... ... Бірінші жағдайда
салықты есептеу және оны алу, салық салу объектілерінің табыстылық ... ... ... ... ... ... асады. Декларацияда салық
төлеушілер табыстың ... ... ... ... ... ... тиіс ... сомасын есептейді. Үшінші әдіс бойынша салық
төлеуші жұмыс істейтін ұйымның бухгалтериясы одан ... ... ... ... ... ... әдіспен салықты кәсіпкерлік қызметтің сан
алуан түрлеріне берілетін ... ... ... ... ... және ... ... қолданылады. Кассалық
тәсілде табыстар ретінде берілген уақыт аралығында алынған нақты табыстар ,
ал шығындар ретінде нақты ... ... ... Ал ... ... деп ... ... кезеңінде меншік құқығы пайда болған , олардың
нақты алынуына байланыссыз, барлық сомалар саналады. Ал ... ... ... кезеңінде пайда болған міндеттемелер қарастырылады.
Кез келген механизмнің құрамында әр түрлі тетіктер мен элементтер
болады. Сол ... ... ... де өзіне тән бірнеше әлементтері бар,
олар: салық салу субъектісі, объектісі, ... ... ... өлшем бірлігі,
салық оклады, салық жеңілдіктері, салық төлеу тәртібі мен ... ... және ... ... органдарының құқықтары мен міндеттері, салық
төлеуін бақылау, салықтық жазалау шаралары және тағы ... ... ... ... тоқталып өтейік.
Салық салу субъектісі – салықтар және бюджетке ... ... ... төлемдерді төлеу міндеті жүктелген заңды немесе жеке тұлға.
Қазақстанда салық ... ... және ... емес ... ... ... Республикасының азаматтары, шетел азаматтары және азаматтығы
жоқ тұлғалар ... ... ... – заң ... ... ... ... негіз
болатын табыс, мүлік, қызмет көрсету, ақшалай операциялар және тағы басқа
тауарлық-материалдық игіліктер.
Салық көзі – салық салынатын табыс. Ол ... ... ... пен
шегерімдердің айырмасы ретінде анықталады.
Салық ставкасы – бұл бір салық ... ... ... ... ... тұрақты және пайыздық болып бөлінеді. Тұрақты ставкалар
нақты ақшалай нысанында белгіленсе, пайыздық ставкалар ... ... ... ... прогрессивтік, регрессивтік және
пропорционалдық болып ... ... ... салық салынатын
табыстың өсуіне сәйкес ұлғайып отырады, регрессивтік ставка ... ... ... ал ... ... ... салынатын табыстың
өзгеруіне байланыссыз тұрақты болып қала ... ... ...... үшін ... ... ... бірлігі.
Салық оклады – салық төлеушінің ... бір ... ... ... сомасы.
Салық жеңілдіктері – заңға сәйкес салық ... ... ... ... толық босату. Салық жеңілдіктеріне салық салынбайтын
минимум, шегерімдер, салық ставкасын төмендету, салық төлеу ... ... тағы ... ... төлеу мерзімі – салықтар мен бюджетке ... ... ... ... төленетін уақыты.
Салық төлеу тәртібі белгіленген мерзімде салықты төлеген кезде
алдымен бюджетке қандай салықтар ... ... ... яғни ... ... бір дәйектілікті белгілейді.
Салық төлеушінің келесідей құқықтары бар.
- қолданыста жүрген салықтар және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... заңдарындағы өзгерістер туралы салық қызметі
органдарынан ақпарат алу;
- салық қатынастары мәселелері бойынша өз мүдделерін қорғау;
- салық ... ... ... жеке ... ... ... орындалуы жөнінде бюджетпен есеп
айырысудың жай-күйі туралы көшірме алу,
- салықтық ... ... ... ... және салық
қызметкерлерінің әрекетіне немесе әрекетсіздігіне ... ... ... ... сақталуын талап ету;
- салық салуға қатысы жоқ ақпарат пен құжаттарды табыс етпеу.
Салық төлеушінің құқықтарымен қатар белгілі міндеттері ... ... ... дер ... және толық көлемде орындау,
- салық қызметі органдарының ... ... ... ... туралы заңды талаптарын орындау;
- нұсқама негізінде салық қызметі органдарының салық салу объектісі ... ... ... бар ... ... жол ... ... есептілігі мен құжаттарды заңға сәйкес тәртіппен табыс ету;
- салық операцияларын жасаған немесе ... ... ... есеп ... ... жады бар ... міндетті түрде пайдалану және тұтынушыға бақылау чегін
беру.
Салықты төлеуді бақылау – салық ... ... ... ... мен басқа да міндетті төлемдерді есептеу
дұрыстығын және ... ... ... ... ... ... және жеке
тұлғаларды тексеру болып табылады. Оны салық қызметі органдары жүзеге
асырады.
“Салық” ... ... ... ... ... ... Мемлекетте
алынатын салық түрлерінің, оны құру мен алудың нысандары мен ... ... ... жиынтығы салық жүйесін құрайды.
Қазақстан салық жүйесінің дамуына келетін болсақ, бұл процесс КСРО
тарағаннан кейін ... ... ... жүйесі терең өзгерістерден
өтті. Қазақстан Республикасының салық жүйесінің дамуын төрт кезеңге бөлуге
болады.
1 – ... ... ... ... ... Бұл кезең жаңа салық
жүйесі базисінің, салық кезеңінің өңделуі және іске қосылуымен сипатталады.
Қазақстан ... 1991 ... 24 ... ... ... ... ... туралы Заң тәуелсіз салық жүйесін
құрудың бастамасы ... Осы заң ... ... рет ... 43 салық түрі қызмет етті, олар үш топқа бөлінді:
- 16 ... ... 10 ... ... ... ... ... 17 жергілікті салықтар мен алымдар.
Бұл салықтардың негізін табыс салығы, пайдаға салынатын салық, жер
салығы, қосылған құн салығы, акциздер және тағы ... ... ... ... жүйесінің көптеген кемшілектері болды. Атап айтқанда,
жинақталған ғылыми және тәжірибелік негіздерінің жеткіліксіздігі, салық
түрлерінің көптілігі, халықаралық ... салу ... ... ... айналымды анықтаудың қиындығы, дәлелсіз ... ... және тағы ... Осы ... ... еліміздің салқ жүйесін
қайтадан реформалауға қажеттілік туындады.
2-кезең 1996-1998 жылдарды қамтиды және ... ... ... ... ... ... сипатталады. 1995 жылдың 24 сәуірінде шыққан
Қазақстан Республикасы Президентінің “Салықтар және ... ... да ... ... туралы” Заң күші бар жарлығы 1995 жылы 1 ... ... ... ... ... ... 43 салықтың орнына 11 салық
пен алым ... ... ... Бұл салық заңдылығы бойынша еліміздің салық
жұйесі нарықтық қатынастар талабына біршама жақындатылды.
3-кезең ... ... ... ... бұл ... ... ... арқылы салық жүйесіне өзгерістер енгізіліп, салық
жүйесі одан әрі жетілдірілді. 2000 жылы 1қаңтардан бастап 17 ... ... алым іске ... ... ... 2001 жылы 12 ... жаңа Салық
Кодексі қабылданып, 2002 жылдың 1 қаңтарынан ... іске ... ... ... Қазақстан Республикасында 9 салық, 13 алым, 9 төлем, 1
мемлекеттік баж, 4 кедендік алым ... ... атап ... корпоративтік табыс салығы;
- жеке табыс салығы;
- қосылған құн салығы;
- акциздер;
- әлеуметтік салық;
- жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен ... ... жер ... ... ... ... ... салығы.
Қазақстан Республикасының салық жүйесін басқару Қазақстан
Республикасының ... ... ... Үкіметке, Қаржы
Министрлігіне жүктеледі.
Салық ... ... ... ... ... ... Салық комитетінен және облыс, Астана, Алматы
қалалары, аудандар мен қалалар бойынша салық комитеттерінен ... ... ... салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдердің бюджетке толық көлемде түсуін, міндетті ... ... және ... аударылуын қамтамасыз ету, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... қызметі органдарының құқықтары келесідей:
- Салық Кодексіне сәйкес нормативтік-құқықтық актілерді жасау және
бекіту;
- өз өкілеттігі ... ... ... ... ... тоқтатылуына байланысты түсініктеме беру;
- салықтық бақылауды жүргізу,
- ... ... ... ... ... ақша ... ... кітаптарды , есептерді, сметаларды, бағалы
қағаздарды, декларацияларды және тағы ... ... ... салықтық тексеру барысында салық заңдылықтарын растайтын құжаттарды
тәркілеу;
- ... ... ... бекіткен тізім бойынша салық
төлеушіден электрондық құжаттарды ... ... және ... операцияларды жүзеге асыратын ұйымдардан салық
төлеушінің банк шоттарының нөмірін, ондағы ақша қозғалысы мен ... ... алу және тағы ... қызметі органдарының мынадай міндеттері бар:
- салық төлеушінің құқықтарын сақтау,;
- мемлекет мүддесін қорғау;
- ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорына жарналардың толық әрі уақытылы
аударуын бақылау;
- салық төлеушілердің, салық салу объектілерінің және төленетін басқа да
міндетті ... ... ... салық тексерулерін нұсқама негізінде жүргізу;
- салық құпиясын сақтау;
- салық заңнамасын бұзған ... ... ... ... ... ... меншігіне айналған мүліктерді есепке алу; ... ... және оны ... ... ... ... ... әрі уақытылы
түсуін бақылау және тағы басқа.
Қазіргі кездегі ... ... ... көптеген өзгерістерге
ұшырап, айтарлықтай дәрежеде жетілдірілген деп айтуға болады. Мұны ... ... ... ... ... ... көбеюінен көруге
болады. Салық жүйесінің қызмет етуін талдау салықтардың бюджетке ... ... 2001 ... ... 9,5 пайызға, ал 2003жылы 2002 жылға 25,8 пайызға
өскендігін көрсетеді.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... кету ... салықтардың әлеуметтік -экономикалық мәні
Салық салу объектісіне қарай салықтар тікелей және жанама болып
бөлінетіндігін алдыңғы бөлімде ... ... ... ... ... ... тікелей салынса, жанама салықтар тауарларға, қызметтерге
салынады. Жанама салықтарды ... ... ... де, ... ... төлейді.
Салықтарды тікелей және жанама салықтарға бөлуді ХVІІ ... ... ... ол ... ... салықтарды аударуды жатқызды.
Нәтижесінде тек жер салығы ... ... деп ... ал ... жанама
салықтарға жатқызылды, себебі олардың ауыртпалығы ақыр ... жер ... ... ... салу теориясын дамыта келіп, келесідей тұжырымға келді:
жермен қатар табысты пайда және еңбекақы түрінде капитал мен ... ... да ... факторлары әкелетіндіктен, оларға да ... ... ... ... мен ... салынатын салықтар тікелей салықтарға
жатады. Ол жанама салықтарды шығындарға салынатын салықтар деп ... ... ... ... ... тікелей салық
салынуы керек. А.Смит жанама салықтардың бірінші қажеттілікті ... ... ... осы ... қымбаттауы бұларға сұранысты
азайтып, өндірістің қысқартуына әкеледі деген тұжырымға келеді. Дегенмен,
ол жанама салықтарсыз ... ... ... табыстарды қамтамасыз ете
алмайды деп түсінеді.
ХХ ғасырдың басында ... ... және ... етіп бөлудің
критериі ретінде төлемқабілеттілік қабылданды және бұл өзінің маңызын ... ... ... жоқ. ... салықтар мүлікке, өндірісіке салынса,
жанама салықтар қызметке, тұтынуға салынады. Белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... төлемқабілеттілікті
ескергендегі салық салу жанама салық салуға жатқызылады.
Жанама салықтар деп кәсіпорындардан алынатын белгілі ... мен ... ... ... ... ал ... өз
кезегінде оларды төлеуді тұтынушыға аударады.
Жанама салықтар салудың мәні – ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда салықты тауардың немесе
қызметтің нақты тұтынушысы төлейді, алайда тұтынушы мен ... ... ... ... салықтар:
- біріншіден, фискальдық функцияны атқарады, яғни бюджеттің кірісін
қалыптастырады;
- ... ... ... ... Олар экономикалық және
әлеуметтік дамуды, сыртқы қатынастарды, ұлттық өндірісті реттейді.
Жанама салықтарды ... ... ... ... ... оң әсерін тигізе алады.
Жанама салықтардың тікелей салықтарға қарағанда келесідей
артықшылықтары ... ... ... ... және ... ... ... мемлекет
қазынасына мол қаржылық түсім әкеледі. Мысалы, қосылған құн ... ... ... ... ... ... бірі ... отыр;
- жанама салықтар аздап және шамалы мөлшерде алынғандықтан, төлеушіге
айтарлықтай ауыртпашылық түсірмейді;
- жанама салықтар ... ... ... бар ғана кезде алынады;
- жанама салықтардың ... ... ... - іс ... ... ... ... жанама салықтарды жинау оңай, өйткені өндіруші тұлғалардың саны ... бұл ... өте көп адам ... ... ... ... экономикалық қатынастар
жүйесінде республикалық ... ... ... ... ... ... роль атқарады. Ұдайы өндіріс процесіндегі табыстарды
қайта бөлудің жанама әдістері келесідей артықшылықтарға ие:
- төлеушінің оның табысының бір ... ... ... ... ... ... ... қарапайымдылығы және тұрақтылығы;
- салық базасының кеңеуі.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... маңызды құралы болып отыр. Жанама салықты
тасушы болып сатып алушы табылса, салық субъекиісі болып өндіруші-сатушы
табылады, ... ол ... ... ... аударады. Тікелей
салықтардың бюджетке түсу уақыты әрқашан да табысты алу ... ... ... Ал ... ... бюджетке түскенде берілген кезеңдегі
тауарайналымына негізделеді, ... өзі ... ... ... ... салықтардың артықшылықтарымен қатар бірқатар кемшіліктері де
бар. Олар салық төлеушінің жеке жағдайын ескермейді, сондықтан тікелей
салықтар ... ... ... әділетті деп санауға болады. ... тағы бір ... ... ... ... ... әсер ... кетуге болады, ал мұның өзі тұтынуды төмендетеді.
Әлемдік тәжірибеде жанама салықтардың ... ... ... ... құн салығы, акциздер, айналымға ... ... ... салық.
Қазақстанда жанама салықтардың екі түрі қолданыста: қосылған құн
салығы мен акциздер.
Қосылған құн салығы – ... ... ... түрі ... ол ... әр ... ... сатулардан алынады.
Қосылған құн салығының пайда болуына келетін болсақ, оның ... ... 1920 ... ... ... 1954 жылы Ф.Лоре қосылған
құн салығын салық жүйесіне енгізді. Ол бұл салықтың сол ... ... ... ... ... ... ауыстыра алатынын дәлелдеді. 1967
жылы Бразилия қосылған құн салығын қабылдаған алғашқы Латын ... ... ал ... құн ... ... қабылдауы бұл салықтың Еуропада
кеңінен ... жол ... 1970 ... ... ... ... құн салығы
әлемнің өнеркәсібі дамыған елдерінде және Оңтүстік Африкада тез таралды, он
жылдан ... ... және ... ... бар ... ... бастады.
Қазір ол әлемнің 120-дан астам елдерінде қолданылады. Қосылған құн салығын
қабылдау Еуропалық ... ... мүше ... шарты болып табылады.
Әлемдік тәжірибеде қосылған құн салығын есептеудің төрт ... ... ... ... әдіс: ҚҚС=СЕ+ТП
3)тікелей алу әдісі: ҚҚС=СТ+СЕ
4)шоттар бойынша жанама әдіс: ҚҚС=СТ-Ш
Мұндағы:
ҚҚС – қосылған құн салығы:
С – салық ...... ... ...... пайда;
Т - өнім өткізуден түскен түсім;
Ш-- шығындар сомасы.
Бірінші және екінші ... ... ... және пайданы
анықтауды қажет етеді. Ал үшінші және төртінші ... ... ... ... ... көбінесе соңғы екі әдіс қолданылады.
Қосылған құн салығын ... ... ... мақсаттарды
көздейді:
- мемлекет табыстарын көбейту;
- салық ауыртпалығын соңғы тұтынушыға аудару;
- салықты төлеуден жалтаруға бақылауды күшейту;
- өндіріс циклінің әр ... ... алу ... және тағы басқа.
Бұл салық көптеген мемлекеттерде жанама салық салудан түсетін
мемлекет бюджет ... ... ... ... функциясымен қатар қосылған құн салығы реттеушілік
функциясын да атқарады. ... ... ... ... ... құн ... ... алынған негізгі қорлар, материалдық
ресурстар бойынша бұрын төленген ... құн ... ... ... ал бұл өз кезегінде кәсіпорындарды өздерінің негізгі қорларын
кеңейтуге, өндірісті дамытуға ынталандырады.
Қосылған құн салығы сыртқы ... ... ... де белсенді қолданылады. Көптеген мемлекеттерде экспортты
ынталандыру мақсатында ... ... ... ... төленген
қосылған құн салығын қайтару жүйесі қолданылады. Нәтижесінде отандық тауар
өндірушілер өздерінің тауарларын әлемдік ... одан ... ... ... шығарады. Ал мұның өзі ел экономикасын дамытуға ықпалын тигізеді.
Сонымен қатар қосылған құн салығы Еуропалық Одақ ... ... ... атқарады.
Сонымен, қосылған құн салығы әлемнің көптеген елдерінде фискальдық
функциясымен қатар келесідей реттеушілік қызметтерді атқарады:
- есептелген қосылған құн салығынан ... ... құн ... ... кәсіпорындардың негізгі қорларын кеңейтуін ынталандырады;
- экспортты ынталандырады;
- экономикалық интеграция функциясын;
- қайта өндіріс дағдарысын тежейді;
Қосылған құн салығы еліміздің салық жүйесіне 1992 жылы ... құн ... ... ... ... болсақ, оның алдында
КСРО тұсында ұзақ уақыт бойы 30-жылдардың басында енгізілген айналымға
салынатын ... ... Бұл ... ... ... қамтамасыз ететін
маңызды және тұрақты салықтың бірі болған.
Айналымға салынатын салық айналымға немесе ... ... ... ... тұрақты ставкамен белгіленген болатын. Бұл салықты төлеу
мәселелері экономикалық ғылымда көтерілген. Бір ... ... ... ... ... ... кәсіпорындары табылатын болса, екінші
жағынан, айналымға салынатын салық бөлшек саудада ... ... ... ... ... бөлшек сауда қатысушылары табылады.
1949 жылға дейін ... ... ... ... ... болатын. Бұл әдісті қолданудың жинақталған тәжірибесі
1948 жылғы бағалар реформасында өзінің көрінісін тапты. ... ... ... ... ... мүмкіндік бермеді, қажетті
пайда көлемін қамтамасыз ете ... 1948 ... ... ... ... ... көбейтуге бағытталды. Бағадағы ... ... ... 1965 жылғы реформа барысында болды.
1990-1991 жылдары өнеркәсіптің салықты өндірістің орналасқан жері
бойынша ... ... ... ... мұндай тұрақты қайнар көзінен
айырыла бастады. Мұның себебі темекі, аяқ-киім, кондитер, май және ... ... ... ... ... ... салынатын салық көтерме сауда бағасы мен бөлшек сауда
бағаларының арасындағы ... ... ... ... ставкалары бюджеттің
қажеттіліктеріне орай өзгеріп отырылған. Жоспарлы экономика кезінде бұл
өндіріске онша әсер ... ... ... ... салу ... тартымды
өнеркәсіп салаларын қаржыландырып, отырған. Бірақ бағалар ... бұл ... түрі ... үшін ... ... ... салық негізінен екі функцияны: бюджет
табыстарының тұрақты көзі ретінде фискальдық функция және ... ... ... шаруашылық есептің рентабельділігінің реттегіші ретінде
реттеу функциясын ... ... ... өнімдердің рентабельділігі
өзгеріп, кейбір жағдайларда күрт өседі. Бұл жағдайда таза табыстың ... ... ... ... ... Ал ... жағдайда баға сұраныс
пен ұсыныстың негізінде еркін қалыптасатын болғандықтан табыстың ... алу ... ... ... ... экономикаға өту
жағдайында айналымға салынатын салықты қайта құру қажеттігі туындады.
Салық жүйесін реформалаудың нәтижесінде айналымға салынатын ... ... оның ... 1991 жылы 5% ... сатудан алынатын
салық енгізілді. Бұл салықтың объектісі болып ақырғы тұтынушыға, яғни
халыққа ... ... ... ... тауар немесе қызметті
өткізу табылады.
Бірақ бұл ... ... ... ... ... оны
қолдану аясының шектеулілігі одан жалтаруға себеп болады, сондай-ақ салықты
тек ақырғы тұтынушың төлеуі шаруашылық жүргізудің түрлі ... ... ... ... алып ... Ол бір ... аз уақыт қана
қызмет етті.
Қазақстан егемендік ... жаңа ... ... құру ... ... салық пен сатудан алынатын салықтың орнына, шетел
тәжірибесі негізге алынып, қосылған құн салығы ... ... ... ... ... ... ... келесідей
мақсаттарды көздеді:
- бюджеттің кіріс ... ... ету ... ... ... ... ... инфляцион,дық құнсызданудан қорғау;
- экономиканың тұрақсыздығы жағдайында бюджет кірісінің тұрақты көзін
қалыптастыру;
- ... ... ... яғни ... ... жою және ... ... салық енгізілгенде оны есептеудің нақты методикасы жасалған
жоқ, яғни қосылған құнды есептеу базасын деп нені ... ... ... немесе шикізат бағасын. Дамыған мемлекеттерде қосылған құнға
тауардың өзіндік ... ... ... ... ... Сондай-ақ
қосылған құн салығының ставкасының өте жоғары болуынан елде инфляциондық
процесстер ... ... ... ... арқылы жанама
салықтар кәсіпорынның табыстарына әсер етпейді, ал бұл ... ... ... ... жаңа ... ... береді. Сатушы өзінің өндірісі үшін сатып алынған тауарлар сатып
алғанда салық ауыртпалығын ... ... ол ... ... ... ... ... алады. Сондықтан жанама ... ... ... ... ... тұтынуға салынатын салықтар болып
табылады. Қосылған құн салығы регрессивті сипатқа ие және ол ... ... ... ... ... ... халықтың өмір сүру
деңгейін төмендетуге әсел етеді. Қосылған құн ... осы ... жою үшін ... ... мен қызметерге байланысты қосылған құн
салығынан босатылады, бүл ... ... екі ... іске ... ... және ... ... Олардың айырмашылығы – нольдік
ставкада сатушы ... ... құн ... ... байланысты шығындарын
қайтарып ала алады, ал ставканың жоқтығы жағдайында ол бұл ... же ... ... ... тараған жанама салықтардың бірі
болып табылады. ... - ... ... және ... ... салық
болып табылады. Олар көптеген мемлекеттерде ежелгі заманнан бері ... ... ... ... ... мен ... түріне салынады.
Негізінен ол алкогольді ішімдіктер, темекі бұйымдары, бензин, ойын ... тағы ... ... мен ... Жекелеген тауарлардың акцизделуі
бұл тауарларды ... мен ... ... ... ... тигізеді.
Себебі акцизделетін тауарлардың қымбат болуы оларға деген сұранысты белгілі
бір дәрежеде ... ... ол ... ... ... бір бөлігінің басқа салаларға ағылуына алып келеді, ал ол өз
кезегінде өндірістің құрылымының өзгеруінің алғышарты болып табылады.
Ағылшын ... ... ... ... өзінің «Салықтар мен
алымдар туралы трактатында» жанама салық салудың артықшылықтарын келесідей
негіздеген: «Акциздердің мынадай артықшылықтары ... ... әр адам ... ... ... ... ... керек,
сондықтан бұл салықты азамат өзі тұтынған тауары немесе қызметі үшін
ерікті ... ... бұл ... ... ... ... қорлануға алып келеді,
ал бұл халықтың баюының негізгі көзі болып табылады. Мысал ретінде
үлкен ... ие ... ... мен еврейлерді келтіруге
болады;
- Үшіншіден, бір тауар үшін ешкім екі рет салық төлемейді, себебі ешбір
зат екі рет ... ... ... ... салу барысында халықтың байлығы, дамуы,
жағдайы туралы біліп ... ... ... акциздерді қолданудың негізгі идеясы жеке және заңды
тұлғалардың салық төлеу кабілеттілігн ... ... яғни егер ... сатып алса, оның бұл қажеттілікті қанағаттандыруға шамасы бар, демек
оны мемлекеттік бюджетке темекі акцизін төлетуге болады. Бұл ... ... ... да ... ... ... салық жүйесіне тәуелсіздік алғаннан кейін
енгізілді, КСРО кезінде оларды қолдану мүмкін болмады. Себебі бұл ... сан ... ... ... және ... есебін жүргізу
керек болатын еді.
Акциздерді де, қосылған құн салығын сияқты өнім ... ... ... ... ... ... ... Олардың реттеушілік
мүмкіндіктері салықтан жалтару көлемін азайту және экономика звеноларының
өзгеруінен көрінеді. Әрбір ... өзі ... ... ... ... ... ... бір пайызын қосады. Сөйтіп бағалардың жиынтық ... ... ... ... P – ... ... құны;
p – бастапқы бағасы;
x – салық ставкасы;
n – экономикадағы звенолар саны
2. Жанама салықтарды есептеу және төлеу механизмі және ... ... ... есептеу механизмі
2.1.1.Қосылған құн салығы
Қосылған құн салығы ... ... ... ... және ... ... ... қосылған, оларды
өткізу бойынша салық салынатын айналым құнының бір бөлігін ... ... ... Республикасы аумағындағы тауарлар импорты
кезіндегі аударуды білдіреді. Салық салынатын айналым бойынша ... ... ... құн салығы сатылған тауарлар немесе қызметтер үшін
есептелген қосылған құн салығының сомасы мен ... ... ... үшін ... ... ... құн салығының сомасының айырмасы
ретінде анықталады.
Қосылған құн салығының объектілері болып ... ... ... ... ... импорт табылады. Төлеушілері – мемлекеттік мекемелерді
қоспағанда, қосылған құн ... ... ... ... тұлғалар мен
Қазақстан Республыкасының кеден заңдарына ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Қосылған құн салығы бойынша есепке тұру ... ... бір ... ... ... қорытындысы бойынша тауарларды немесе
қызметтерді өткізу бойынша айналымның мөлшері 12000 ... ... ... ... ... ол осы кезең аяқталған күннен
бастап он бес күнтізбелік күн ... ... ... ... ... ... ... қою туралы өтініш беруге міндетті;
- заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелері болса, өткізу бойынша айналым
көлемі осы тұлғаның барлық ... ... ... ... ескеріле айқындалады;
- қосылған құн салығы бойынша есепке қойылуға жатпайтын, бірақ қосылған
құн салығын салуға жататын ... ... ... ... ... асыруды жоспарлаған тұлға есепке тұру туралы өтінішті ерікті
түрде салық органына беруге болады;
- тұлға қосылған құн салығы бойынша ... қою ... ... ... ... ... ... күнінен , ал егер тұлға мемлекеттік
тіркеуден өтеннен кейін он ... күні ... ... құн ... ... тұру туралы салық органына өтініш берсе, ол өзіне ... ... ... ... ... ... қосылған құн салығын
төлеуші болып саналады;
- қосылған құн салығы бойынша есепке қою ... ... ... ... орны ... есепке тұрады, заңды ... ... ... аумағында объектілер салу жөніндегі ... ... ... ондай заңды тұлғаны не оның құрылымдық
бөлімшесін қосылған құн ... ... ... қоюды арнайы
экономикалық аймақ аумағындағы салық органы жүзеге асырады.
Қосылған құн салығы бойынша есепке қойған кезде салық органы ... ... ... ... ... береді және ол салық төлеушіде
сақталады, онда келесідей мәліметтер көрсетіледі:
1)тұлғаның атауы және оның ... ... ... ... қосылған құн салығын төлеуші болған күн.
Егер қосылған құн салығын төлеушінің соңғы он екі айлық ... ... ... ... ең ... ... мөлшерінен аспаса, ол
тіркелген жердегі салық органына өзін қосылған құн салығы бойынша есептен
шығару туралы ... ... ... Қосылған құн салығын төлеуші мұндай
құқықты өзін ... құн ... ... ... ... күннен бастап, кем
дегенде екі жыл өткеннен ... ... ... ... салынатын айналым мен салық салынатын импорттың қалай
анықталатынына тоқталайық.
Тауарларды өткізу бойынша айналым тауарға ... ... ... ... ... ... тиеп ... тауар экспортын, тауарды тегін
беруді; тауарды ... ... ... ... тиеп ... ... ... беруді; комиссия шарттары бойынша тауарды тиеп жөнелтуді;
қарызды төлемеген жағдайда кепіл берушінің кепілге қойылған ... ... ... мақсаты үшін сатып алынған тауарды кәсіпкерлік қызметке
жатпайтын шараларды ... ... ... ... құн ... ... оның ... қызметкерлерінің, қатысушыларының немесе басқа да
тұлғаларының жеке ... үшін ... ... Ал жұмыстарды, қызмет
көрсетулерді өткізу бойынша айналым кез келген жұмыстар ... ... ... ... ішінде олардың тегін орындалуын, тауарды өткізуден
өзге сыйақы үшін кез келген қызметті ... ... ... ... ... ... ... құны екі айлық көрсеткіштен аспайтын тауарды жарнамалық
мақсатта беру не сыйлау;
- тапсырысшының мердігерге ... ... ... ... ... ... ... салуы үшін алы-беріс тауарларын тиеп
жөнелту;
- қайтарылатын ... тиеп ... ... ... ... белгіленген талаптар мен мерзімдерде қайта әкелуге
жататын тауарларды көрмелер, басқа да ... және ... ... үшін ... Республикасының шегінен тыс
жерлерге әкету, егер ол Қазақстан Республикасының кеден
заңдарына сәйкес “Тауарларды уақытша әкету” кеден ... құн ... ... ... немесе жұмыстарды өткізу
бойынша жасалған айналымы салық салынатын айналым болып табылады, оған
Салық Кодексіне сәйкес ... құн ... ... және өткізу орны
Қазақстан Республикасы болып табылмайтын айналым қосылмайды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... әкелетін немесе әкелінген ... ... ... болып табылады.
Тауарды өткізу орны болып :
1)егер тауарды беруші, алушы немесе үшінші тұлға тасымалдайтын
болса, ... ... ... ... ... – тауарды алушыға берген орын саналады.
Жұмыстарды, қызметтерді өткізу орны болып:
1) егер жұмыстар, қызметтер жылжымайтын мүлікпен тікелей байланысты
болса, осы ... ... ... егер олар ... ... ... ... онда жұмыстарды,
қызметтерді нақты жүзеге асырған орын;
3) егер ... ... ... білім, спорт саласындағы
қызметтерге қатысты болса, қызметтердің нақты көрсетілген орны;
4) жұмыстарды, ... ... ... ... ... ... ... да қызмет орны табылады.
Тауарларды, жұмыстарды өткізу басқа негізгі тауарларды, жұмыстарды
өткізуге қатысты ... ... ... ... ... жұмыстар
өткізілген жер осындай көмекші орны болып табылады.
Тауарды тиеп ... күні ... ... ... ... жасау күні
болып табылады.
Тауарды тиеп жөнелту жүзеге асырылмаған ... онда ... ... ... ... күн ... бойынша айналым жасау күні
болып табылады.
Кепілпұл беруші ұстаушыға кепілге салынған мүлікті берген ... ... бұл ... ... ... күн ... ... үшін өткізу
бойынша айналым жасау күні болып табылады.
Қосылған құн салығын төлеуші есептен шығару туралы өтініш ... ... ... күні ... ... ... ... күні болып
табылады.
Жұмыстарды, қызмет көрсетулерді өткізу бойынша салық ... ... күні ... ... бірі ... ... орындалғанда
басталады:
- жұмыстарға, қызметтерге қосылған құн салығымен ... ... ... ... қызметтер көрсетілгенде.
Егер жұмыстар тұрақты негізде өткізілетін болса, онда қосылған құн
салығы ... ... ... күннің немесе әрбір төлемді алу
күннің қайсысы бірінші болса, сол күн ... ... ... ... ... күні болып саналады.
Тауарларды тегін берген кезде салық ... ... ... құн ... енгізбей, өткізу бойынша айналым жасау күні
қалыптасқан ... ... ... ала ... ... бірақ бұл
олардың баланстық құнынан кем болмауы керек.
Салық салынатын ... ... ... ... мен
қызметтер түрлері бойынша акциз сомалары енгізіледі.
Оларды сатып алған ... ... құн ... ... ... ... тауарларды өткізу кезінде салық салынатын ... ... ... құны мен белгіленетін баланстық құны арасындағы оң
айырма ... ... ... құны қандай да бір өзгеріске ұшыраған
жағдайда салық ... ... ... ... ... түзетіледі. Салық
салынатын айналым мөлшерін ... ... ... ... ... шарттара өзгерген жағдайда; 3)өткізілген тауарлар
үшін баға, өтем өзгерген жағдайда; 4)өткізілген тауарлар үшін ... ... ... ... ... жағдайда; 5)өткізу жөніндегі
айналымға енгізілген ыдыстарды қайтарған жағдайларда ... ... ... ... ... болуын растайтын құжат негізінде
жүргізіледі.
Егер өткізілген тауарлар, ... үшін ... ... ... ... бүкіл мөлшері күмәнді талап болып табылса, төлеуші мұндай
жағдайларда:
- күмәнді талаптың туындауына байланысты ... құн ... ... ... аяқталғаннан кейін үш жыл өткен соң;
- банкрот деп саналған дебиторды заңды ... ... ... ... ... ... шешімі шығарылған салық кезеңінде
бюджетке жарна ретінде енгізілуге тиіс қосылған құн салығының сомасын
азайтуға ... ... ... ... ... ... осы салық салынатын импорт
мөлшеріне Қазақстан Республикасының кеден заңдарына ... ... ... ... ... ... қосылған құн салығын
қоспағанда, Қазақстан Республикасына тауарлар импорты кезіндегі салық және
бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... ... қосылған құн салығын төлеуші болып
табылмайтын резидент емес ұсынған жұмыстарды, қызмет көрсетулерді ... ... ... ... олар жұмыстарды, қызмет көрсетулерді
алатын Қазақстан Республикасы салық төлеушінің айналымы болып табылады және
оларға қосылған құн ... ... ... көрсетулерді алушының ... ... ... оған ... ... ... төленген
табыстың төлем көзінен ұсталуға тиіс салық сомасы ескеріле отырып, аталған
резидент емеске төленуге тиіс сома негізге алынып анықталады.
Төленуге ... ... құн ... сомасы салық салынатын
айналым мөлшеріне және салық салынатын импорт мөлшеріне 15%-қ ставканы
қолдану ... ... ал ... ... ... ... бойынша 0%-
қ ставка қолданылады.
Нөлдік ставка бойынша салық салу ... ... және қара ... экспортын қоспағанда, экспортқа тауар өткізілетін тауарлар
айналымына қолданылады.
Тауарлар экспортын ... ... ... ... ... экспортталатын тауарларды беруге жасалған келісім-шарт;
- тауарлар шығаруды экспорт режимінде жүзеге асыратын кеден ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... жүк декларациясы. Тауарларды магистральдық құбырлар жүйесі
бойынша немесе электр тарату желілері бойынша не толық емес ... ... ... ... экспорт режимінде шығарғанжағдайда
кедендік рәсімдеуді жүргізген кеден органының белгісі бар толық
кедендік жүк декларациясы ... ... ... ... етеді;
- тауардың ілеспе құжаттарының көшірмелері. Тауарларды магистральдық
құбырлар жүйесі бойынша ... ... ... ... ... экспорт
режимінде шығарған жағдайда тауарлардың ілеспе ... ... ... ... ... ... ... зияткерлік меншік құқығын қорғау ... ... ... ... ... магнит жеткізгіште тауардың және оған
авторлық құқықтардың ... ... ... ... ... ... жағдайда оның құны туралы растамасы.
Халықаралық шартқа сәйкес Қазақстан Республикасының уәкілетті
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... экспортын растайтын өзге де тәртіп белгілеуі мүмкін.
Қазқастан Республикасының кеден аумағынан тыс жерлерге бұдан бұрын
кеден аумағынан тыс жерлерде ұқсату ... ... ... немесе
оларды ұқсату өнімдерін одан әрі экспорттау жүзеге ... ... ... ... көрсетілген құжаттар, сондай-ақ мынадай құжаттар
негізінде жүргізіледі:
- ұқсату режимі ... ... ... ... жүк ... ... кеден аумағынан тыс ұқсату режимімен рәсімделген кедендік
жүк декларациясы;
- тауарларды шет ... ... ... ... ... ... ... режимімен рәсімделген, осындай рәсімдеуді жүзеге асырған кеден
органы ... ... жүк ... ... ... ... олардың ұқсатылған өнімдерін өңдеген мемлекеттің
аумағынан әкету кезінде экспорт режимінде рәсімделген және ... ... ... кеден органы куәландырған кедендік жүк
декларациясының көшірмесі.
Халықаралық тасымалдар бойынша мынадай қызмет көрсетуді іске асыру
жөніндегі айналымға:
1)Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... соның ішінде поштаны
тасымалдауға;
2)Қазқастна Республикасының ... ... ... ... ... ... мен ... тасымалдауға
нольдік ставкамен салық салынады.
Қосылған құн салығынан мынадай айналымдар босатылады: пошталық ақы
төлеудің ... ... ... маркалары; уәкілетті органдар
жүзеге асыратын, соларға байланысты ... баж ... ... ... ... ... ... асыру бойынша
көрсетілетін қызметтер; Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... мен ... ... ... ... ... мүдіктер; Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... негізде негізгі құралдарды беру,
сондай-ақ мемлекеттік ... ... ... ... ... негізгі құралдарды беру; жарғылық ... ... ... ... ретінде берілген мүлікті қайтарып алу; жерлеу
бюроларының әдет-ғұрыптық ... ... ... ... ... ... ... өткізу бойынша ... ... ... ... ... ... айналым; банк
карталарымен операциялар бойынша есеп-қисаптарға қатысушыларға жинау, өңдеу
және таратып беру жөніндегі ... ... қоса ... ... ... ... ақпараттық және технологиялық өзара іс-
қимылды қамтамасыз ету ... ... ... ұлттық валюта; егер
мүгедектердің қоғамдық бірлестіктерінің қызметкерлерінің ... ... 51 ... ... ... сонымен қатар мүгедектерге еңбекақы
төлеу бойынша шығыстар еңбекақы төлеу бойынша жалпы шығыстардың кемінде ... ... ... ... ... ... мүгедектер істейтін
мамандандырылған ұйымдар үшін - ... 35 ... ... осындай
бірлестіктер мен ұйымдардың тауарлары ... ... ... ... ... ... ... түсті және
қара метелдар сынығын өткізу бойынша ... ... және ... ... ... ... қаржылық қызмет көрсетулер;
қаржы лизингіге ... ... ... емес ... ... ... барлау және геологиялық іздестіру жұмыстары;
мәдениет, ғылым және білім беру ... ... ... ... мал ... ... саласындағы тауарлар мен қызмет көрсетулер;
кәсіпорындарды сату.
Қосылған құн салығынан мынадай тауарлардың импорты босатылады:
- ұлттық валюта, ... ... ... ... ... сондай-ақ бағалы қағаздар импорты;
- жеке тұлғалардыңҚазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен тауарларды
бажсыз әкелу нормалары бойынша тауарлар импорты,
- ... ... ... ... ... ... ... ізгілік көмек ретінде әкелінген тауарлар импорты;
- акцизделетін тауарларды ... ... ... халықаралық ұйымдар желілері бойынша қайырымдылық көмек
мақсатында әкелінген тауарлар импорты, оның ішінде техникалық жәрдем
көрсету;
- шет ... ... және ... ... ... ресми
пайдалануы үшін, сондай-ақ олармен бірге тұратын отбасы мүшелерін
қоса алғанда, осы өкілдіктердің ... және ... ... жеке ... үшін ... ... Республикасы бкіткен халықаралық шарттарға сәйкес салықтан
босатылған тауарлар импорты;
- салық салудан босатуды ... ... ... ... кеден заңдарына сәйкес декларациялануға тиісті
тауарлар импорты;
- дәрі-дәрмектік заттардың, оның ... ... ... ... сурдотифлотехниканы және медициналық
техниканы қоса алғанда, дәрі-дәрмек және ... ... ... ... мен жинақтаушы заттар, ... ... ... ... ... пошта маркаларының импорты;
- қағаз ақша белгілері өндірісі үшін Қазақстан ... ... және оның ... ... ... шикізат импорты;
- мемлекеттердің, мемлекет үкіметері мен халықаралық ұйымдардың желісі
бойынша берілген гранттар қаражаты есебінің жүзеге ... ... ... ... ... ... қаржы лизингіге беру мақсатында лизинг
беруші ... ... ... ... ... мен қызметтер тізбесін Қазақстан ... ... құн ... ... әрбір салық кезеңі үшін қосылған құн
салығы бойынша декларацияны салық кзеңінен ... ... ... ... ... міндетті. Қосылған құн салығы бойынша салық кезеңі болып
күнтізбелік ай ... Егер ... ... үшін ... төленуге тиісті
қосылған құн салығының орташа айлық сомасы 1000 айлық ... ... ... онда ... ... тоқсан болып табылады.
Декларациямен бірге салық кезеңі ішінде оларда салық салынатын
айналымы 150000 ... ... ... ... ... ... ... тізілімі табыс етіледі. Шот-фактураның нысанын өкілетті
мемлекеттік орган белгілейді.
Қосылған құн ... ... ... құн ... ... тапсыру үшін мерзімі белгіленген күнге дейін немесе сол күні
бюджетке әрбір салық ... үшін ... ... керек.
Импортталатын тауарларға қосылған құн салығын төлеу ... ... егер ... ... ... ... және су, газ, ... энергиясы импортталатын тауарлар ... Ол ... ... ... органы келендік жүк декларациясын
қабылдаған күннен ... үш ... ... ... ... құн ... ... мынадай екі әдіспен анықталады:
1.Айырма әдісі. Бұл әдіс бойынша бюджетке төленуге тиіс ... ... ... қосылған құн сомасы мен төленген қосылған құн сомасының
арасындағы айырма ретінде анықталады.
2.Қосылған құн әдісі. Екінші әдіс ... ... ... ... бір ... ... ... негізінен бірінші әдіс, яғни айырма әдісі қолданылады.
2.1.2.Акциздер
Жанама салықтардың тағы бір түрі – ... ... ... - ... ... және тұтынушы төлейтін салық болып ... ... ... ... ... және ... ... импортталатын келесідей тауарлар мен қызметтерге
салынады:
- спирттің барлық түрлері;
- алкоголь өнімі;
- темекі бұйымдары;
- құрамында ... бар ... ... ... және ... балық уылдырығы;
- бензин, авиациялық бензинді қоспағанда, дизель отыны;
- жеңіл автомобильдер, мүгедектерге арналған, қолмен басқарылатын арнайы
автомобильдерден басқа;
- атыс және газ қарулары, ... ... ... ... алынғаннан басқа;
- газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнай;
- ойын бизнесі;
- лотереяны ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... тауарлар шығаратын, акцизделген тауарларды ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
авиабензиннен басқа бензинді және дизель ... ... ... ... ... асыратын және акцизделетін қызмет түрімен айналысатын заңды
және жеке ... ... салу ... ... төлеушінің акцизделетін тауарлар немесе
қызметтерді өндіру, сату, ыдысқа құюға байланысты операциялары; авиациялық
бензиннен басқа бензин және дизель ... ... және ... ... деп ... ... ... акцизделетін тауарларды өткізуі; ойын
бизнесі және лотереяны ұйымдастыру сферасындағы іс-әрекет жүзеге асыруы
табылады.
Мыналарға:
- ... ... ... ... ... аталған өнімді өндіру құқығына Қазақстан
Республикасының лицензиясы бар ... ... ... және ... ... үшін этил ... ... және оның айналымын
бақылау жөніндегі өкілетті ... ... ... ... этил ... ... ... мекемелеріне босатылса;
- тұтынушының сыйымдылығы 0,1 литрден аспайтын ыдысына құйылған және
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... бар ... ... (бальзамнан
басқа) өнімге акциз салынбайды.
Акциздердің ставкаларын Қазақстан Республикасының Үкіметі тауар
құнына пайызбен және ... ... ... ... бекітеді. Акциз сомасын
салық базасына белгіленген акциз ставкасын қолдану арқылы ... ... ... ... онда су ... яғни жүз
пайыздық спирттің болу ... ... ... Ойын ... акциздің базалық ставкасының ең жоғары және ең төмен шектерін
Қазақстан Республикасының Үкіметі бір жылға есептеп белгілейді. ... ... ойын ... ... белгіленген базалық ставка
шегінде қызметін бір әкімшілік-аумақтық бірлік аумағында жүзеге асыратын
барлық салық ... үшін ... ... ... белгілейді.
Тұрлауы акциз ставкасы белгіленген акцизделетін тауарлар ... ... ... өткізілген акцизделетін тауарлар көлемімен
натуралды нысанында анықталады. ... ... ... ... ... ... ... базасы өндіруші осы тауарды акциздер
мен қосылған құн салығын енгізбей ... ... ... ... ... ... тауарлар құны ретінде белгіленеді.
Лотереяны ұйымдастыру бойынша салық базасы лотереяны ... ... ... билеттерін сатуға шығаруды тіркеген кезде жүлде қорына
жатқызылатын сома алынып тасталған,оған акциз сомасы ... ... ... ... ... және шығарылым тіркелгеннен кейін ол
өзгертілмеуі тиіс.
Тұрақты ставкасы белгіленген ... ... ... ... ... ... көлемімен натуралдық нысанында анықталады. Ал
адвалорлық ставкасы бекітілген импортталатын тауарлар базасы Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... құнымен анықталады.
Ойын бизнесі бойынша акциз сомасы салық салу объектілерінің санына
акциз ставкасын қолдану ... ... Ал ойын ... ... іске асыру кезінде салық салу объектілері ... ойын ... ... бар ойын ... ... ... ... кеңселерінің
кассалары табылады.
Лотерея бойынша салық салудың объектісі ... ... ... ... лотерея билеттерінің саны табылады.
Лотерея ... ... ... ... ... және оның ... ... лотерея билеттерін өткізу басталғанға дейін он күнтізбелік
күннен кешіктірілмей салық органдарында міндетті түрде тіркелуі тиіс.
Салық төлеушінің ... ... ... ... кемітуге
құқығы бар. Акцизделетін тауарларды ... ... ... және ... бірге мұнайды қоспағанда) сатып алған немесе оны ... ... ... импорттаған кезде, егер аталған тауарлар
одан әрі ... ... ... үшін негізгі шикізат ретінде
пайдаланылған болса, Қазақстан Республикасының ... ... ... шегерілуі тиіс.
Спирттің барлық түріне, аокогольды ішімдіктерге, темекі бұйымдарына
салынатын акциз салығы ... ... ... бастап он күннен
кешіктірілмей төленуі, ал ... ... ... ... щикі
мұнайға, газ конденсатын қоса алғанда, акциз оны өткізу күнінде ... ... ... ... ... ... күні
төленеді.
Акцизді төлеу мерзімдері келесідей:
1)салық кезеңінің алғашқы он күні ... ... ... ... он ... күнінен;
2)салық кезеңінің екінші он күні ішінде ... ... ... жиырма үшінші күнінен;
3)салық кезеңінің қалған күндерінде жасалған операциялар бойынша
есепті айдан кейінгі айдың ... ... ... бюджетке аударылуы
тиіс.
Алыс-беріс шикізаты мен ... ... ... ... ... ... ... немесе тапсырыс беруші көрсеткен
тұлғаға өнім ... күні ... ... Республикасының аумағында
өндірілген газ конденсатын қоса алғанда шикі мұнайды ... ... ... де ... ол ... күні ... ... акциз салынуға тиісті шикізатынан акцизделетін
тауарлар өндірген кезде осы ... ... ... ... ... төлеуге белгіленген мерзімде акциз төленеді.
Акцизге қатысты күнтізбелік ай салық кезеңі болып тпбылады.
Акцизді ... ... ... тіркелген жері бойынша жүзеге
асырылады. Ал құрылымдық бөлімшелері бар ... ... ... ... ... және оларды құюды, бензинді (авиабензиннен
басқа) және ... ... ... ... ... ... жүргізетін
болса, құрылымдық бөлімшенің орналасқан жері бойынша акциз ... ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін,
салық кезеңінен кейінгі айдың 15-сінен кешіктірілмей, салық төлеуші өзі
тіркелген жері бойынша ... ... ... етуі ... акциз ставкалары белгіленген акцизделетін тауарларды
Қазақстан Республикасының кеден аумағына импорттау ... ... ... ... ... заттай түріндегі көлемі ретінде
белгіленеді. Адвалорлық акциз ставкалары ... ... ... ... салық салынатын база ... ... ... Республикасының кеден заңдарына сәйкес
айқындалатын кедендік құны ретінде ... ... ... ... ... кеден
заңдарында кеден төлемдерін төлеу үшін белгіленген күні ... ... ... ... ... акциздік маркаларын алған күнге
дейін немесе алған күні акциз төленеді.
Келесі импортталатын тауарлар акциз төлеуден босатылады:
- жол бойы ... және ... ... ... ... ... асыратын көлік құралдарын пайдалану үшін қажетті,
сондай-ақ аварияны жою үшін шет елден сатып алынатын акцизделетін
тауарлар;
- ... ... ... ... ... өткізгенге дейін
бүлінуі салдарынан бұйым және материал ретінде пайдалануға жарамсыз
болып қалған тауарлар;
- Шетелдік дипломатиялық және ... ... ... ... сондай-ақ осы өкілдіктердің дипломатиялық және
әкімшілік-техникалық қызметкерлерінің, олармен бірге тұратын отбасы
мүшелерін қоса ... жеке ... үшін алып ... ... ... ... болып табылатын халықаралық
шарттар ға ... ... ... тауарлар;
- Қазақстан Республикасының кеден шекарасы арқылы ... ... үшін ... ... режимін қоспағанда, ... ... ... белгіленген кеден режимі шеңберінде
акцизден босатылатын тауарлар;
- Сыйымдылығы 0,1 ... ... ... ... ... ... ... заңдарына сәйкес тіркелген, құрамында спирті
бар медициналық мақсаттағы өнім (бальзамнан басқа).
Қазіргі кезде акциздерге көп көңіл бөлінеді. Олар ... ... және ... ... ... ... салығын түзету үшін,
сондай-ақ өндірістің жекелеген түрлерінің қоршаған ортаға зиян ... үшін және ... бір ... ... ... ... ... салықтардың бюджеттегі ролі
Енді жанама салықтардың, атап айтқанда, қосылған құн ... ... ... ... орны мен ... үлес ... Ол үшін мемлекеттік бюджетке 2001-2003 жылдары ... ... ... ... ... ... ... үлесі,
2001-2003 ж.ж.*
|Атауы ... ж. ... ... |% |млн.теңге |% ... |% |
| | | | | ... ... |635792 |100 |752785 |100 |947251 |100 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |169048 |26,6 |209054 |27,8 |272632 |28,9 ... ... |68574 |10,9 |77381 |10,3 |93281 |9,8 ... | | | | | | ... |124284 |19,5 |133852 |17,8 |157676 |16,6 ... | | | | | | ... құн |159913 |25,2 |175936 |23,4 |231338 |24,4 ... | | | | | | ... |21830 |3,3 |25443 |3,4 |26986 |2,8 ... да |92143 |14,5 |130119 |17,3 |165338 |17,5 ... мен | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... бюллетень №6, маусым 2004 жыл
Жоғарыдағы кестеден жанама салықтар, яғни қосылған құн ... ... ... ... ... салығынан кейінгі екінші орында,
ал акциздер бесінші орында ... ... ... Бұл ... өсу
тенденциясы байқалады: бюджеттегі ... құн ... 2001 ... ... 2002 жылы 175936 млн. ... 2003 жалы 231338 ... ... акциздер сәйкесінше 21830 млн. теңге, 25443 млн. теңге және
2003 жылы 26986 млн. теңгені құрады.
Қосылған құн ... мен ... ... ... ... жылы ... құн ... еліміздің салық жүйесіне енгізу келесі
мәселелерді шешу үшін ... ... ... базаны кеңейту арқылы салыстырмалы төмен
ставкалармен, демек ... ... ... ... ... ... түсімдерді инфляциядан қорғау;
- экономиканың тұрақсыздығы жағдайында тұрақты табыс ... ... ... бір деңгейде 1995-96 жылдары болған тауар дефицитін жою.
Қосылған құн салығының ставкасы ... 28 ... ... ... ... ... түсімдердің көлемі жылдан жылға көбейіп келді. Оның
айтарлықтай ... ... ... ... ауыл ... 10 пайыздық ставка енгізуге мүмкіндік берді. Бірақ 2001 жылы 1
шілдесінен бастап, қосылған құн салығы ставкасы 16 ... ... ... ... ... ... ставка аланып тасталынды. Ал былтырдан бері,
яғни 2003 жылдан бастап ставка 1 пайызға төмендеп, 15 пайыз болды.
4-кесте. ... құн ... ... ... ... 2001-
2003ж.ж.*
|Жылдар |2001 |2002 |2003 ... ... |175936 |231338 ... % |25,2 |23,4 |24,4 ... ... №6, ... 2004 ... құн салығының көлемі мен үлесін 4-кестеден көруге ... ... ... ... 2001 жылы 159913 ... 2002 жылы
175936 млн.теңге, ал 2003 жылы 231338 млн.теңге түсті. Ол ... ... 24,4 ... ... Акциздердің салықтық түсімдердегі үлесі, 2001-2003ж.ж.*
|Жылдар |2001 |2002 |2003 ... |21830 |25443 |26986 ... |3,3 |3,4 |2,8 ... ... №6, ... 2004 ... келетін болсақ, 5-кестеден көрінетіндей, акциздерден
мемелекеттік бюджеттегі көлемі 2001 жылы 21830 млн.теңге, 2002 жылы ... 2003 жылы 26986 ... ал бұл ... бюджетінің
түсімдерінің сәйкесінше 3,3 пайызын, 3,4 пайызын, 2,8 пайызын құрады. Осы
мәліметтерге қарап,акциздердің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және олар ... жылға көбейіп жатыр.
3. Жанама салықтардың даму перспективалары және оларды ... ... ... ... ... салықтар дамыған елдердің салық жүйелерінде маңызды орын
алады. Әлемдік тәжірибеде жанама салықтар қосылған құн ... ... ... ... сатуға салынатын салық болып бөлінеді. Осы
салықтардың шет ... ... ... ... ... ... мысал
ретінде Ресей, Франция және Ұлыбританиядағы жанама салықтардың ... ... ... қазіргі кезде үш деңгейлі салық жүйесі қызмет
етеді. Бірінші деңгейлі ... – бұл ... ... ... қосылған
құн салығы, акциздер, жеке табыс салығы, корпоративтік табыс салығы жіне
тағы басқалары жатады. Екінші ... ... ... ... ... ... ... автономдық республикалардың, автономдық
облыстарының салықтары жатады. Бұл салықтар жалпыресейлік заңдарға сәйкес
Федерацияның ... ... ... ... ... салықтар –
бұл қалалардың, аудандардың, селолардың салықтары. ... жер ... ... салық және тағы басқалары жатады.
Ресейде жанама салықтардың екі түрі: ... құн ... ... ... ... Енді осы екі ... ... толығырақ тоқталып
кетейік.
Қосылған құн салығын ұйымдар, жеке ... ... ... ... ... ... ... тауарлар өткізетін тұлғалар
төлейді. Салық салу ... ... ... ... ... ... тауарларды өткізу, беру;
- Жеке тұтынуы үшін құрылыс-монтаж жұмыстарын жасау;
- Импорт операциялары;
Салық базасы болып тауарлардың нарықтық құны алынады.
Қосылған құн салығы Ресейдің ... ... 1992 жылы ... оның ... ... 28 ... болған. Бірақ нарықта ... ... сол жылы ... ... ... бұл ... өте жоғары болды. Осы
себептен ол ... ... үшін ... ... және балаларға
арналған бұйымдардың негізгілері үшін 10 пайызға дейін ... ... күрт ... ел ... ... де ... және ... Ресейдің басқа Тәуелсіз ... ... ... ... ... ... Себебі осының алдынды барлығына ортақ ставка
қолданылды, ал енді ставкалар айырмасын қолдануға тура келді. Бұл ... үшін өте ... ... ... ... Мемлекеттер Достығы
елдерімен сауданы реттейтін “Қосылған құн ... ... ... тағы ... Бұл өзгеріс бойынша, өзар аесеп айырысуда салық ставкасы жоғары
елдің ставкасы ... ... ... 1995 ... ... бастап жеңілдіктерге ие
тауарлар тізімі күрт ... ... 10 ... ... ... ... тек ... Федерациясы Үкіметі бекіткен тізімге жататын тауарлардан
ғана алынады. Олар:
- тірі ... мал, ... ... ... ... ... басқа ет және ет өнімдері;
- жеміс-жидек негізінде жасалған балмұздақтан ... сүт және ... ... және ... ... ... ... маргарин және тағы басқс азық-түліе өнімдері;
- балалар тауарлары;
- мерзімді басылымдардағы жарнамадан ... ... ... ... және ... дәрі-дәрмек, медициналық бұйымдар.
Бұдан басқа жағдайлардың барлығында қосылған құн салығы 20 ... ... ... ... ... газ ... басқа экспорт
операцияларына, ғарыш кеңістігіне ... ... ... ... мемлекеттік қорына, Орталық банк пен екінші дәрежелі
банктерге бағалы металдар өткізетін ... ... ... ... ... және ... жеке және ... пайдалануына
әкелінген тауарларға және тағы басқа тауарларға ... ... ... ... ... ұйымдар, жеке кәсіпкерлер,
Ресейдің Кеден кодексіне сәйкес кеден шекарасынан тауарлар ... ... ... тауарларға мыналар жатады:
- коньяк спиртінен басқа этилді спирт;
- құрамында 9 пайыздан ... ... ... бар ... өнімдер;
- 270 милилитрден аспайтын ыдысқа құйылған өкілетті федералдық органында
мемлекеттік ... ... ... ... өнімдері;
- сыра;
- медициналық мақсатта қолданылатын басқа спиртті өнімдер;
- алкоголь және темекі өнімдері;
- двигатель қуаты 112,5 кВт-тан жоғары жеңіл ... ... ... ... ... ... бензині және тағы басқа.
Акциздердің ставкалары тұрақты немесе адвалорлық түрде әрбір
акцизделетін тауар үшін ... ... ... ... ... салықтардың алыну механизмі біздің
елімізге ұқсас болып келеді.
Жанама салықтардың негізгі түрі қосылған құн ... щығу елі ... ... ... қарастырып кету жөн. Францияда салықтар үш негізгі
топқа топтастырылады: табыс салықтары, ... ... ... ... салынатын салықтар. Елдің салық жүйесі негізінен тұтынуға салық
салуға бағытталған, табысқа және капиталға ... салу ... ... емес.
Жанама салықтарға немесе тұтынуға салынатын салықтарға елдің салық
жүйесінде басым көңіл бөлінеді. Мұнда ... құн ... және ... ... ... құн ... Францияның салық жүйесіне 1954 жылы
енгізілді.
Салық салу ... ... ... ... ... сату бағасы
табылады, бұған бөлшек сауда бағасынан басқа алым, баж сомалары да ... құн ... ... ... – 18,5 ... 22 ... ставкамен автокөлік, кинотауарлары, ... ... ... ... ... салық салынады. Ал азық-түлік және
ауыл шаруашылық өнімдеріне, кітап, дәрі-дәрмектерге, туристік және ... жүк және ... ... ... 5,5 пайыздық төмендетілген
ставкамен қосылған құн салығы ... ... түрі ... жекелеген жеңілдіктері қарастырылған, мұнда
да экспорт операциялары қосылған құн салығынан босатылған және тауарды
экспорттайтын тұлғалардың ... ... құн ... өтеу ... ... ... ... және спорт саласындағы мемлекеттік мекемелер,
ауыл шаруашылық өндірісі, білім беру, денсаулық сақтау саласында қызмет
ететін тұлғалар ... құн ... ... ... ... бұл түрінен басқа Францияда ... ... ішкі ... ... ... ... және тағы басқа салықтар
қызмет етеді. Тұтынуға салынатын салық алкоголь және ... ... ... бұйымдарына, электроэнергияға,теледидар жарнамаларына, қант
және кондитер өнімдеріне, сыра және ... ... ... пен ұшу
аппараттарының жекелеген түрлеріне 20,6 пайыздық ставкамен салынады.
Салық салудың ... ... ... ... болды.
Бұл Ұлыбританияның әлемдік өнеркәсіптің дамуындағы жетекші ролімен
сипатталады. ... ... ... теориялық ой-пікірлердің негізін
қалаушылар болып ағылшын философтары мен ... ... ... ... Адам Смит және тағы ... ғалымдар табылады.
Ұлыбританияның салық жүйесіне келетін болсақ, ... ... ірі ... бөлуге болады:
І.Табысқа салынатын тікелей салықтар. Бұл топқа ... ... ... мұраға салынатын салықтар жатады.
ІІ.Жанама салықтар. Бұларға қосылған құн ... және ... ... ... ең ...... ... салық.
IV.Іскерлік қызметке салынатын салық.
V.Басқа да салықтар.
Жанама салықтар ... ... ... екінші орынға ие.
Жанама салықтардың негізгісі болып қосылған құн ... ... және ... ... үлесі 17 пайызды құрайды.
Қосылған құн салығының базасы ... ... мен ... ... ... әрбір сатысында қосылған құн, яғни өткізуден түскен табыс пен
жабдықтаушылардан сатып алынған өнімдер құны ... ... ... қосылған құн салығының ... ... ... ... ... ... мен қызметтер түрлеріне қосылған құн салығы
салынбайды:
- азық-түлік,
- кітаптар;
- дәрілер;
- импортталатын және ... ... ... құрылысы;
- тұрғын-үйлердегі су, канализация, жылу, энергия,
- көлік қызметтері;
- пошта және қаржылық қызметтер,
- сақтандыру;
- ритуалды қызметтер.
Ортақ Еуропалық ... ... ... Одақ ... ... ... және тауарлар бұл територияда еркін қозғала береді.
Еуропалық Одаққа кірмейтін елдерлің ... ... ... ... ... осы елде ... мен анкетаны толтыруы
керек. Кеден ... ... ... қарап шығады. Импорттаушы фирма
анкетада тауардың бағасы мен ... ... және ... құн ... осы ... осы ... ... құн салығының есептеу механизміндегі ерекшелік – нольдік
ставканың қолданылуында, осы жағдайда ... ... ... заңдарына сәйкес айналымы 37600 фунт стерлингтен ... ... ... органдарында тіркеліп, тіркеу нөмірін алуы тиіс. Қосылған құн
салығын төлеу ... ... ... Қосылған құн салығы тек
импортталатын тауарлар өткізілген жағдайда ғана төленеді.
Жанама салықтардың Ұлыбританиядағы колданысын ... ... ... ... ... ... байқауға болады:
- Қосылған құн салығы бойынша нольдік ставканың және бюджеттен қайтару
жүйесінің қолданылуы;
- ... құн ... ... ... бар ... ... ... операциялар жанама салықтардың объектісі болып табылады.
Ұлыбританияда қызмет ... ... ... ... бір ...... ... тауарларға алкогольды өнімдер, жанатын
өнімдер және тағы ... ... ... ... яғни ... ... салынады. Темекі өнімдеріне акциз тауар бағасына қосылған пайыз
мөлшерінде ... ... ... 10-30 ... аралығында болады.
Осы аталған салықтардан басқа жанама салықтарға ойын бизнесіне
салынатын салық, елтаңбалық алым және тағы ... ... ... ... ... ... салықтардың шетел
мемлекеттерінің салық салуында маңызды роль атқаратынын көруге болады.
Әсіресе, Францияда бұлар бюджет ... ... ... роль ... ... ... құн салығы Франция бюджетінің кірістеріндегі үлесі
бойынша бірінші орында.
Салықтар әр елдерде әрқалай аталғанымен, олардың ... ... ... келеді. Бұл жанама салықтарға да қатысты. Қосылған құн ... ... әр ... ... ету ... ... ... олардың ставкаларында.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, жанама салықтар немесе тұтынуға
салынатын салықтар көбінесе аймақтық ... ... ... ... қосылған құн салығынан түсетін түсімдердің бір бөлігі Федерация
субъектілері бюджеттеріне аударылады.
Экономикасы дамыған елдердің көбінде жанама салықтар ... ... және ... да ... ... тауарлар бойынша
дифференцияланған. Мысалы, жоғарыда аталған Ресей, Франция, Ұлыбританияда
азық-түлікке және басқа да ... ... ... басқа тауарларға
қарағанда төмен болады.
Қазақстанның салық жүйесі, оның ... ... ... ... ... тәжірибеге негізделген. Салықтық механизмнің тиімді
қызмет ... де, ол ... бір ... ... қажет етеді. Бұл
мәселелерді келесі бөлімде қарастырып көрейік.
3.2. Жанама салықтардың даму перспективалары мен оларды жетілдіру
жолдары
Салықтар ... ... ... ... ... ... де маңызды құрал болып табылады. Елде тұрақты және тиімді
салық жүйесін қалыптастыру – елдің экономикалық тұрақтылыққа жетудің басты
факторы ... ... Оның ... ... салықтардың қызмет етуі мен
дамуы маңызды роль атқарады.
Жанама салықтар жүйесін құру ... ... ... дамуын және
салық жүйесін ескеру қажет, әсіресе келесі жағдайларға ... бөлу ... ... сферасындағы бос ақша қаражаттарының жетіспеушілігі
өнеркәсіпің дағдарыста қалып ... ... ... ... ... ... ... олардың еңбекақыны аз
төлеуі мамандандырылған кадрлардың жоғалуына алып келеді, бұл осы
мамандардың жоғары ... ... ... ... себеп болады, ал
мұның өзі ел үшін интеллектуалдық потенциалдың жоғалуына әкеледі.
Салықтарды өндірушілердің тұтынушыларға аудару ... ... ... ... әсер ... ал бұл қосымша
инвестицияларды өндіруге, техниканы жаңартуға, жаңа технологияны ... ... ... ... ... үшін сатып алынған тауарлар сатып
алғанда салық ауыртпалығын көтермейді, себебі ол тауар өткізгенде төленген
салығын тұтынушыдан ... ... ... жанама салықтар салық
ауыртпалығын ақырғы тұтынушы көтеретін тұтынуға ... ... ... ... құн ... ... сипатқа ие және ол көбінесе
табысы төмен тұтынушылардың салық ауыртпалығына түсіп, халықтың өмір ... ... әсел ... ... құн ... осы ... жою үшін кейбір тауарлар мен қызметерге байланысты ... ... ... бүл ... ... екі формада іске асырылады:
нольдік ставка және ставканың ... ... ...... ... ... қосылған құн салығын төлеуге байланысты шығындарын
қайтарып ала алады, ал ставканың жоқтығы жағдайында ол бұл ... құн ... ... ... ... ... ... қазақстандық конъюнктураны ескергендегі салықтың
функциялары ... жоқ. ... ... ... ... ... ... қосылған құн салығын 28 пайыздық ставкамен
енгізу бағалардың өсуін ... ... ... ... күрт
төмендетті. Нәтижесінде көптеген кәсіпорындар өзін өздері қаржыландыра
алмай, жабылып қалды.
Қосылған құн салығының ролі мен ... әр ... ... айтуынша, бұл салық бюджет қажеттіліктерін қамтамасыз етеді
ал аналитиктер қосылған құн салығына ... ... ... ... ... ... дәрежеде жетілдірілмеген.
Қосылған құн салығының ... ету ... ... ... 28 және 20 ... жоғары ставкалармен енгізілуі, есептеу
механизмінің жетілдірілмеуі - асығыстық болды ... ойға ... ... ... төмендеуі және тағы басқа өзгерістердің арқасында
салықтың қызмет етуі ... ... ... ... жақсы деп
айтуға болады.
Қосылған құн салығының қазіргі жағдайдағы есептеу механизмін талдау
негізінде оны жетілдірудің ... ... ... ... қосылған құн ставкасын біртіңдеп 6-12 пайызға ... Бұл ... ... ... ... өмір сүру
жағдайының өсуіне әсер етеді деп ойлаймыз себебі қосылған құн ... ... яғни ... ... ... ... төмендеуі
салық базасының кеңеюіне алып келеді, ... бұл ... ... түсімдер азаймай, керісінше көбеюі тиіс.
Екіншіден, бірінші қажеттілікті тауарларға, яғни азық түлікке
төмендетілген ставка ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқа қажетті тауарларға дифференцияланған
төмендетілген ставкалар ... ... ... ... ... ... ел үшін тиімді.
Үшіншіден, салық базасынан қосылған құн өндірмейтін элементтерді,
атап айтқанда, амортизациялық аударымдар, ... ... ... ... ... ... мұнда да көптеген проблемелер мен
жетіспеушіліктер бар. Бұл қиыншылықтарды жою үшін дұрыс ... ... ... ... ... – бұл акцизделетін тауарларға салық салудағы
негізгі қағидалардың, мақсаттардың, әдістер мен ... ... ... ... ... ... ... елімізде мақсаттар
қойылған:
- темекі және алкоголь ... ... ... және
өткізілуіне бақылау ұйымдастыру;
- акциздің уақытылы және ... ... ... ... күшейту.
Қазіргі акциздік саясат акцизді төлеу жөніндегі жауапкершілікті
салық төлеушіге жүктейді, ... ... ... ... ... ... төлеудің жаңа бағыты мен тәртібі қажет болып
отыр. Слықтардың толық көлемде жиналмауы, олардан ... ... ... азайтады, сонымен қатар экономиканың салаларын және тағы басқа
мақсаттарды қаржыландыруға мүмкіндік бермейді.
Заңды негізде өндірілген ... ... ... ... ... ... ... яғни контрбандтық өнімдерге
қарағанда бәсекеқабілеттілігін жоғалтады, сондықтан ... ... ... ... ... ... жатыр. Бұл мәселені шешу
үшін келесідей шараларды қолдануға болады. Біріншіден, сатуға түскен барлық
алкоголь ... ... салу ... салықтардың жиналуын көбейтуге
болады. Екіншіден, заңсыз ... ... ... ... өңдеу және утилизациялау мәселесін шешу керек.
Жоғарыда айтылған салықтарды көбейтуге бағытталған шаралармен қатар
құқықтақ сипаттағы шараларды да қолдану ... ... ... және ... ... үшін ... шараларын күшейтуге бағытталған
саясатты жүргізу керек.
Қазіргі жағдайда ... ... ... ... ... жүргізіліп жатқан іс-шаралар жеткіліксіз. Осы ... ... 1998 жылы ... ... өндірісі мен айналысын
мемлекеттік реттеу ... ... ... оның мақсаты болып Қазақстан
Республикасы аумағында алкоголь өнімдерін өндіретін және ... ... және ... табылды.
Қазіргі кезде Басқармалардың іс-әрекетін лицензиаттардың,
мемлекеттік органдардың, ... ... ... ... ... этил ... мен алкоголь өнімдерінің айналысы мен ... ... ... ... ... Осы ... ... өндірушілердің жұмысындағы бұзушылықтардыжәне сәйкессіздіктерді
анықтауға және оған ... ... ... ... ... ... заңды
бұзған өндірушілердің сот шешімдерін орындауына бақылау жасау керек.
Төртіншіден, адамның денсаулығына зиян келтіретін ... ... ... және ... ... үшін ... ставкаларын 150-
200 пайызға дейін өсіру керек. Бұл өнімдер неғұрлым қымбат болса, соғұрлым
халық оларды аз ... ал бұл өз ... ... денсаулығына,
моральдық-этикалық іс-әрекетіне оң әсерін тигізеді деп ойлаймыз.
Қорытынды
Сонымен жоғарыда айтылғандардың барлығын келесідей қорытындылауға
болады. Салықтар дегеніміз заңды және жеке ... ... ... бір ... ... бір ... түсетін міндетті төлемдер.
Салықтар мемлекетпен бірге пайда болып, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... – бұл қоғамдық
өнімді бөлу және қайта бөлу ... ... ... ... ... арасында пайда болатын қатынасты білдіреді. Олар үш негізгі
функцияны атқарады: фискальдық, реттеушілік және бақылаушылық.
Салықтар ... салу ... ... ... және жанама болып
бөлінеді. Тікелей салықтар – бұл табысқа немесе мүлікке ... ... ... ... табыс салығы, мүлік салығы, жеке табыс
салығы және тағы ... ... ... ...... ... болып табылады. Олардың екі негізгі түрі бар: қосылған құн салығы
және акциздер.
Курстық жұмыс осы ... ... ... ... олардың қызмет
етуін талдауға негізделген. Бірінші тарауда салықтардың ... ... ... ... ... ... ...
қосылған құн салығы мен акциз қарастырылды. ... ... осы ... ... ... және ... жетілдіру жолдары қарстырылды.
Курстық жұмыста қарастырылған мәселелерге негізделе отырып,
келесідей ... ... ... жағдайда жанама салықтар айтарлықтай
жеткілікті дәрежеде дамып жатыр. Олардан бюджетке түсетін түсімдер көбейіп
жатыр. Жанама ... ... ... ... ... ... жатыр деп айтуға болады. Жанама салықтардың қызмет ету механизмі
жылдан-жылға жетілдіріліп ... ... ... ... қызмет етуін
жетілдірудің келесідей жолдары ұсынылды:
- қосылған құн ... ... ... 6-12 ... ... Бұл салық базасының кеңеюіне алып келеді, сондай-ақ
тұтынушылардың тұтыну қабілеттіктерін арттырады;
- ... ... ... яғни ... ... яғни азық түлікке төмендетілген ставка қолдану;
- салық базасынан қосылған құн өндірмейтін элементтерді алып ... ... ... 150-200 ... ... көтеру керек.
Дегенмен, жанама салықтардың салыну механизмі, ставкалар деңгейі
белгілі дәрежеде жетілдіруді қажет ... ... ... ... ... ... ... құн салығы мен акциздердің қызмет
ету дәрежесіне оң әсерін тигізеді деп ... ... ... ... « ... және ... төленетін басқа
да міндетті төлемдер туралы » Заңы ( Салық кодексі ... ... ... Б.Ж. ... және ... салу. Оқу құралы.
Алматы,2003 жыл.
3. ... Б.Ж., ... М.Ж. Шет ... ... 2004 жыл.
4. В.Г.Князев, Д.Г.Черник. Налоговые системы зарубежных стран./
учебник/ Москва. «Закон и право», «ЮНИТИ» 1997г.
5. Карагусова Г.Д. ... ... и ... ... 1994 ... Құлпыбаев С., Ілиясов Қ. Қаржы. Оқу құралы. Алматы, 2003 жыл.
7. ... Д.Г., ... А.П., ... В.П. ... ... ... « Финансы », 1998 год.
8. Финансы Республики Казахстан. Статистический ежегодник. Алматы,
2003 год.
9. ... Ж.М. ... ... ... ... ... КазНУ.Серия экономическая. Алматы,№3(37),
2003 год.
10. Ермекбаева Б.Ж. “Налговая система ... опыт и ... ... ... ... Алматы, декабрь 2003год.
11. Ермекбаева Б.Ж. “К вопросу совершенствования косвенных ... ... ... ҚазҰУ хабаршысы. ... www. Nalog. ... www. Yandex. ... ... ... және ... салу”/оқу құралы/ Алматы: Қазақ
Университеті. 2003 ж.
[2] Петти В. Трактат о налогах и сборах// В кн. В. ... ... ... ... ... ... 1993. – С.77-
78.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жанама салықтарды есептеу және төлеу механизміжәне олардың бюджеттегі орнын талдау (Алматы қаласы Медеу ауданы бойынша Салық Комитетінің мәліметтері негізінде)66 бет
Жаңажол кеніші мұнайы (айдау және пайдалану скважиналары)95 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесі және салық жүйесіндегі жанама салықтың орны34 бет
Акциздің экономикалық мәні16 бет
Жанама және тікелей салыққа сипаттама25 бет
Жанама салықтар жүйесіндегі қосылған құн салығы28 бет
Жанама салықтар туралы19 бет
Жанама салықтардың қазіргі кездегі жағдайы мен олардың жаһандану жағдайындағы даму перспективалары85 бет
Жергiлiктi бюджеттiң қалыптасуындағы жанама салықтардың экономикалық мазмұны61 бет
Нарықтың салық жүйесі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь