ХХ ғасырдың 50 – 60 жылдардағы Италияның экономикалық дамуы

Мазмұны
КІРІСПЕ

НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І ТАРАУ Италия экономикасының құрылымы
1.1 Италияның өнеркәсіп салаларында қайта құрулар
1.2 Италияның ауыл шаруашылығының дамуы

ІІ ТАРАУ Италия экономикасының «ғажайып даму» кезеңі
2.1 Италия экономикалық модернизациялауы
2.2 Оңтүстік Италия экономикасының даму ерекшелігі

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
ХХ ғасырдың 50 – 60 жылдардағы Италияның экономикалық дамуы
Мазмұны
КІРІСПЕ....................................................................
...............................
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І ... ... ... ... ... өнеркәсіп салаларында қайта құрулар..........................
1.2 Италияның ауыл шаруашылығының дамуы....................................
ІІ ТАРАУ ... ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Италия экономикасының даму ерекшелігі.......................
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.......................
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі Қазақстан Республикасының президенті ... 2006 ... ... жолдауында біздің мемлекеттің дамыған 50
мемлекет қатарына кіру ... ... ... өз ... ... батыл
жоспарды қойып отырған кезеңде, алдымызда тұрған осындай биік белеске
сүрінбей жету үшін ... өз ... ... ... ... ... оның сабақтарын алып корсету қажет. Осындай мемлекенттің бірі
Италия болып саналады. Италия ... көз ... тек ... ... ... ... мен мафия ғана емес сонымен қоса әлемге танымал «Фиат»,
«Аджип» ... ... ... ірі ... ... ... экономикасының дамуында маңызда роль атқаратын мұнай газ
секторындада осы ... ... ірі ... ... ... ал Италия
біздің еліміздің дамуына инвестиция құюшы елдердін алғашқы «ондықтың»
құрамына ... ... ... ... ... пен заман қиындығына
ұшырап биік асулардан өтіп, дамыған елдер ... кіру жолы мен ... ... деп ... ... Италия Еуропалық интеграцияның моторы болып саналатын
мемлекеттердің бірі, әлемнің дамыған сегіз елі (G-8) ... ... даму ... өзі ... ... дүние жүзілік соғыстан жеңілген
мемлекет болып ... ... ... 10-15 жыл ... даму ... ... ... кірді. Еуропа континентінде маңызды стратегиялық орын алып
отырған ел, ... ... ... ... аз ... ... өзінің
даму жолын дұрыс таңдай білді. ... ... ғана ... қоса ... - ... ... жеңе білді. Екінші дуние жүзілік
соғыс қарсаңыңда итальян қоғамын реваншистік фашистік идеялармен уландырған
нацистік ... мен оның ... өзі ... ... ... ... қойылған жалған ұрандар мен ... ... ... ... кейінгі билікке келген антифашистік ... ... ... ... ... ... ... үлкен
сенімсіздікпен қарады. Егер халық өз болашағына сенбесе, ешбір экономикалық
модель болсын, миллиондаған, миллиардтаған инвестицияларда ... ... ... ... ... қоғамды, болашаққа деген үмітін
оятып қана қоймай, ... ... ... ... ... мен ... ... білудің өзі де маңызды. Бұрынғы Кеңес Одағының
социализм мен коммунизм идеясының ... ... мен оның ... психологиялық салдары «Қызыл империя» перефериясында болған
дезинтеграциялық ... ... ... ... ... саналады. Көптеген елдер коммунизм идеясын ұлтшылдық және ... ... жөн ... азаматтық соғыс пен негізсіз
тәкаппарлыққа алып келуіне кесірін тигізді. Америка ... ... ... Дуайт Эйзенхауердің «қоғамның жүрегінде ешқандай вакуум болмауы
тиіс, осы вакуумды әрқашанда ... ... ... дегеніндей Италия
«экономикалық ғажайыбының» ірге тастарының бірі болып шынайы, ... ... ... идеясының орнын толық басуы деп ... ... ... ... шұңқырдың» бір адам баласына ғана мен бір
қоғамға әсерін XX ғасырдың 50 ... ... ... қарастырып терең
зерттегені анық.
Ешбір «зкономикалық ғажайыпты» бір адам ... ... ... ... ... ... ... «экономикалық ғажайыбының атасы» Альчидо Де
Гасперидің айтуы бойынша, мемлекет дамуының ... ... бұл ... жол, оған жетелей білетін дарынды елін сүйгіш басшы мен қоғамның
сенімі және ... Егер осы ... ... бір ... жоқ ... ... онда ол едің дамуы тоқтап дағдарысқа ұшырайды.
Итальян тарихынан тағы да неніні сабақ ... ... ... ... қоғамның дамуына кедергі болып отырған сыбайлас жем қорлық ... ... ... аз емес. Менің оларға келтірер дәлелім
өзім қарастырып отырған Италиядан келтіруге ... ... бойы ... ол ... ... сөз итальян қоғамында қалыптасқан ұлттық
«дінге» айналған болатын. Алайда Де Гаспери ... осы ... ... ... көз ... ... мафиямен кұрес осы күнге дейін
жалғасып жатқанымен, ол ұйымның бұрынғыдай мемлекет ... ... ... ... әлем ... дамуыдағы «дамыған солтүстік пен арта
қалған оңтүстік» арасындағы қайшылықтар Италияда осы күнге ... ... ... ... қайшылықтар сақталуда, бірақ осыны шешу әлемдік тарихта
алғашқы рет осы мәселені шешу Италияда ... ... ... және оны ... ... оның
тарихы мен сабақтары біздің еліміздің дамуы үшін маңызды деп санаймыз.
Тақырыптың зерттелу деңгейі Аталмыш ... ... ... ... ... ... тек қана ... – экономикалық тақырып
емес, сонымен қоса ғылымның басқа салаларында зерттеу ... ... ... ... итальян экономикалық ғажайып шетелдік немесе
отандық тарих ғылымында терең зерттелген. ... ... ... ... еуропалық тарихнмада оны экономикалық дамудың бір бағытты ... оны ... ... салыстырып отырса және зерттеудің
нәтижелерін экономика саласында тығыз пайдаланып қаншама ... ... ... ... ... ... ... әсерінен
жүргендігін көрсетсе де Батыстық тарихнаманың бір ерекшелігі онда ... жолы ... баға ... ... ... ... кезеңіндегі экономикалық
дамудан саяси астарын іздеу, оның көп ... ... ... біздің отандық (советтік) тарихнамаға тән құбылыс.
Бұл тақырыпты зерттеудегі экономикалық астарын ... ... ... ... осы ... дейін зерттеу жүріп жатыр. Егер ... осы ... ... роль ... орта немесе кіші Лукез,
немесе интелегенция мен кәсіпкерлердің мәні деп ... ... ... ... шаруаларды бір ауыз сөзбен пролетариаттың рөлі
көп қарастырылады.
Шетелдік соның ішінде итальяндық тарихнамада кеңінен зерттелген. Сол
итальяндық ... ... ... ... ... [1] атап ... Ол өз еңбегінде итальян экономикасының ... ... ... халықтың үлкен еңбегімен байланыстырады, ол Америка Құрама Штатының
рөлін жаза ... ... ... тек қана ... болды. Экономиканың
конкуренция мен дамудың негізгі заңдылықтары бұзылмады деп ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және
өркениеттік тұрғыдан қарастырады. Италияның Жерорта теңізі ... ел ... атақ ... ... итальяндық тарихшы, солшыл қозғалыстың жанашыры, антифашистік
қозғалыстың өкілі Бериццо Манцокки [2]. Осы кезеңдегі итальяндық ... ... ... оның ... мен ... ... – қаржылық топтарының саясаты мен оның салдарын терең ашып
көрсеткен. Альфредо Андреотти экономикалық дамудың тек қана ... ... ... екі ... ... ... солшылдық пен
антиамерикандық бағыт басымдылық білдіріп тұр. ... қоса сол ... ... ... ... ... ... рөлін
қарастырып, болашағын болжайды. Екі иальян тарихшысын салыстыра отырып ... ... ... ... деп ... та, екеуін біріктіретін бір мәселе ең
бірінші орынға ... деп ... ... ... ... Васильков Н.П. [3], Колосов Л.С [4], Покровский А.Н [5] және В.П
Чураковты [6] атап ... ... Н.П өз ... ... ... ауыл ... қарастырады, сонымен қоса экономикалық дамуын да ... ... ... ... ... ... сыртқы фактордың ауыл
шарушылығына әсерін қароастырады, екінші ... ... ... ... ҒТР мен ... талабына жасалып отыр ма деген сауал
қойылады. Жұмысымның үшінші тарауында экономикалық дамудағы ... рөлі мен ... ... ... ... ... ... Төртінші тарауда Еуропалық экономикалық интеграцияларды
Италияның орнына ... ... ... қоса ... ... Италияның рөлі мен ... ... ... ... ... сынға алады.
Колосов Л.С өзінің еңбегінде итальян экономикасының ауыл ... ... ... дамуы мен сол кездегі жағдайын ... ... ... ... қоса ... ... ... немесе
еуропалық рыноктағы айналымға түсуі мен банк сферасының дамуына тоқталып
өзіндік баға беруде ... ...... позициядан, скептикалық
тұрғыдан сипаттайды. Монополиялардың оның ішінде американдық ... ... ... ... бар ... тұжырымға келеді. А.Н
Покровский өз еңбегінде ҒТР – ның Италия ... ... және ... ... ... ... шеңберіндегі итальян рыногы ... ... ... ... мықты болуы керек. Мемлекет
халықаралық қатынастардың негізгі Акторы ... ... ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі итальян социумының дамуы
қаншалықты тұрақты деген риторикалық сұрақ қояды.
Келесі автор ... ... ... соғыстан кейінгі экономикалық
саладағы маңызды роль атқарған мемлекеттік монополиялық ... келе оның ... ... ... ... Сонымен қоса
Еуропалық қаржы рыногын сипаттай отырып оның пролетариатты қалаушы басты
орган ретінде ... ... ... Руперелия [7] (шыққан тегі үндіс) саяси
экономиканы зерттеу барысында өзінің еңбегінде ... ... ... дәрежеде, Италияның маршалл жоспарына қатыспауы мүмкін де еді және
оның қаншалықты ... ... ... Де Гаспери үкіметін сынға
алып оған ... ... ... алайда оларды қажет монополиялармен
күресу керек деген тұжырымға келді.
Италия социумының дамуын зерттеушілер ішінен Марко Феррараны [8] ... ... Ол ... ... ... ... жазады. Бұл
тарихшының бір ерекшелігі ... ... ... ... алады. Оны былай деп түсіндіреді Б Муссолини биліктен қуылған соң
Италияда ... ... ... ... ... және ... ... үкіметі мойындады деп.
Срнымен қоса Ю.П Лисовскийді [9] атап ... жөн. Ол өз ... ... және оның ... ... ... және халықтың
демократиялық кезеңге қалай өткенін және өміріндегі қиыншылықтар ... ... ... ... институттарының дамуы Муссолинидің,
Бадельдоның фашистік режимдері тұсындағы ... ... ... ... ... қуаттық дамуына сипаттама береді.
Келесі зерттеуші Зевелова Г.И [10] Италияның саяси - әлеуметтік дамуын
қарастырады. Болып өткен саяси ... ... ... ... ... ... ... тарихшы.
Италияның сол кезеңдегі саяси партияларының дамуы ... ... ... орын ... бұл ... В.П ... [11]
атап өткен дұрыс. Ол бұл ... ... ... ... ... үшін күрес, саяси платформалары мен технологияларына
сипаттама береді.
В.П ... [12] ... ... Демократиялық партиясының құрылу
тарихына, оның қоғамдық және саяси өмірі, фашизмге қарсы ... мен ... және ... ... оны ... ... ... ХДС/ХСС, және т.б. ұлттық, оңшыл күштермен ... ... ... не және Италия Християн Демократиялық
Партиясының ... мен орны ... ... ... ... берді.
Қазақстанның тәуелсіздік алғаннан бері бұл мәселемен терең айналысып жүрген
зерттеуші жоқ. ... ... Г.К ... ... ... атап өткен жөн.
Тақырыптың деректік негізі Зерттеу жұсымыздың деректік негізі көптеген
Заңдар мен ... ... ... ... Италия үкіметінің қаулысы мен ... ... [13] ... ... мен мемлекет аралық келісімдер
[14]. Италияның Республикалық Конститутциясы [15]. ... ... ... оның ішінде социалистік [16] коммунистік ... ... ... мен халыққа жолдауы [17]. ... ... ... ... ... мәліметтер. Иаталиядағы сайлау қорытындылары мен
сайлау ... ... ... [19]. ... ... мен ... көрсеткіштер [19.20]. Тәуелсіз және үкіметтік
емес ұйымдардың итальян ... ... ... ... ... ... және соғыс қайраткерлерінің шығармалары, хаттары мен
үндеулері сонымен ... ... Оған ... Де Гаспери [22], П.Толятти
[23], Християн Демократиялық Партиясының негізін қалаған Луидити Сурцоның
еңбектері [24].
Диплом жұмысының ... мен ... ... ... жазу ... ... мақсатым:
- XX ғғ 50-60 жж Италияның экономикалық ... ... ... ... жету үшін ... міндеттерді орындау қажет
- Италияның өнеркәсіп салаларында қайта құруларды қарастыру
- Италияның ауыл шаруашылығының дамуының ерекшелігін ... ... ... ... ... ... Италия экономикасының даму ерекшелігі көрсету
Диплом жұмысының тақырыбының хронологиялық ... ... ... ... XX ғасырдың 50-60жж аралығын қамтиды.
Диплом жұмысының құрлымы Диплом жұмысы ... ... ... екі ... ... және ... ... тізімі.
Бірінші тарау екі параграфтан, екінші тарау екі ... ... ... ... ... салаларының екінші дүние жүзілік
соғыстан ... ... және ... ... ... Екінші тарауда Италия экономикасының «ғажайып даму» кезеңін
карастырдым, сонымен Италия экономикалық дамуынындағы ... мен оның ... ... ... ... ... болғанын жаздым. Италияның дамуындағы қайшылықтардың бірі бұл артта
қалған онтүстік мәселесі, осы мяселе екінші тарауда орын алды.
І-ТАРАУ. ИТАЛИЯ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... ... менің көздеген негізгі мақсатым: Италия тарихында
қазіргі экономикалық мықты ... ... әсер ... ... бірі ... салаласы болып табылады. Ал ... ... ... ... ... бірі ... болып табылатыны сөзсіз. Бұған дәлел Қазақстан Республикасының
президенті Нұрсұлтан ... ... 2006 ... ... дәлелдейді.
Дәл осы себепті Италия өнеркәсіп салаласының ... ... ... өте
үлкен қызығушылық тудырып отыр. Осы себепті Италия өнеркәсіп салаласының
дамуын деректер мен зерттеулер негізінде танып, біліп, оны ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Италияда 1950 жылдың басында – ақ экономикалық даму белең ... ... ... саны ... ... ... Сол жылдары кәсіпорындардың саны жыл сайын 10% өсіп отырды [25].
Бұған себеп капиталдың жаңаруы, жеке ... ... ... ... ... жеке ... ... жаңа ғылыми – техникалық
кіріспесі, жоғарғы ішкі сұраныс еді. Жаңа өндірістің ... ... ... ... бола тұра жұмыскерлердің еңбекақысы төменгі
деңгейде қалып қойды. Италияның сыртқы сауда айналымы әр он ... ... ... ... ... ... Оның экономикасы өнеркәсіп
орындарының шоғырлануымен және ... ... 1950 жылы 18 – 20 ... ... Рим қаласында ұлтаралық
экономикалық (ВИКТ) конференциясы өтті. Бұл ... ... шығу ... ... ... қатар конференцияда
электроэнергетикалық монополиялардың, жұмысшылардың сұраныстары ...... ... ... ... ... қиын, әрі ауқымды
тапсырма болып, соғыстың салдарынан қиратылған халық ... ... ... ... ... кейін Италия экономикасының
дамуы көптеген ерекшеліктерге бөленді. Ең алдымен өдіріс орындарының ... атап ... жөн. 15 жыл ... өндіріс өнімдері 3 есе өсті. Орта
жылдық өнімнің өсуі шамамен 8 - 9%-ға ... ... ... ... өсу ... ... капиталистік елдер , яғни Батыс Европа
елдерінің арасында бірінші орынға, ал Жапониядан кейін ... ... ... ... ... орындарының дамуының тағы бір ерекшелігі , ол:
дамудың жылдар сайын бір ... ... Яғни ... ... дамуы немесе құлдырап кетуі заңды құбылыс сипатында болды. Бұл
иатальяндық өндіріс өнімдерінің өсуін өткен жылдармен ... ... ... ... егер өндіріс өнімдері орташа есеппен 9%-ға
өссе, 1958 жылы ол 4%-ға ... ... ... ... 1960 жылға таман
күшті қарқынмен , яғни рекордтық дәрежемен 15%-ға көтерілді ... жаңа ... ... тез ... ... ... химия, мұнай, машина жасау, автомобиль ... ...... ... – аграрлы мемлекетке біртіндеп
айналды. 1959 жылы Италияда өнеркәсіптік өзгерістер басталды.
Италия экономиасының ... ... ... ... ... ... 5 – 6 жыл сайын қайталанып отырды. Ендігі кезекте, жекеше шаруашылық
өндірістердің өсуіне көңіл аударайық. ... ... көз ... жеке
өндірістердің өнім өндіру дәрежесі 1953 ... ... ... бар екендігі білінеді.
1950 жылы өнеркәсіп Италияның жалпы халық шаруашылық өнімінің 40%, ал
ауыл шаруашылығы - 32% құрады.1952 жылы өнеркәсіптің ... 51% ... ... ... ... 29,8% ... өнеркәсіп орындары 1929 – 1949 жылдар аралығында ерекше ... бір ... ... ... тұрды. Бірақ та орталық
статистика институтының мәліметтері бойынша өнеркәсіп орындарының нақты
индексі 1949 жылы 1938 ... ... 6% - ға ... ... ... ... ... Конфедерациясының статистикалық ... бұл ... тек 86% ... [23.28].
ИТАЛИЯ ХАЛҚЫНЫҢ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖҰМЫС КҮШІНІҢ БӨЛІНУІ
|Салалары |1931 ж. |1951 ж. |
| |млн. ... |млн. ... ... ... |9,4 |51,4 |8,3 |42,3 ... және ... |5,7 |31,1 |7,1 |36,2 ... ... ... |1,4 |7,7 |1,9 |9,7 ... да ... |1,8 |9,8 |2,3 |11,8 ... саны |18,3 |100,0 |19,6 |100,0 |
1 - ... ... ... мәліметтері бойынша соңғы жылдар
аралығынды өнеркәсіп орындарының жалпы индексі өсу тенденциясына ие ... жылы – 100, 1954 жылы – 109,1, 1955 жылы – 119,8, 1956 жылы – ... жылы – 136,8, 1958 жылы – 142 және 1959 жылы – 155 [23.29]. ... ... жалпы көрсеткіш, итальян өнеркәсібінің жағдайын көрсете ... ... ... ... өтпелі сипатта еді, атап айтсақ,
мықты экономикалық негізі болмады. Италия шаруашылықтарының әр ... жыл ... адам ... ... ... ... ... ұлғайып
өзгеріп отыруын мына кестеден көруге болады (1 – ... ... ... ... елдердің сыртқы экономикалық
экспанциясы әсер етті. Сонымен бірге, бұл ... ... ... ... ... болатын.
Басты капиталдың жаңаруы маңызды рөл атқарды. Итальян өнеркәсібінде
басты капиталды модернизациялау ... ... ... ... жасау және химия салаларында. Бұл құрал – жабдықтарды
өндірудің көбеюіне әсер ... ... ... ... жұмысшы күшін
эксплуатация арқылы бірден көтеруі және еңбекшілердің өмір сүру деңгейін
төмендету әсерінен өнеркәсіп ... ... та ... ... ... әсер ... дем ... уақытша
факторлар аяқталады. Мәселен, соның бірі жаппай басты капиталдың жаңаруы
тек, 1952 – 1955 ... ... ғана әсер ... ... ... ... - ... «24 орэ»
газеті 1958 жылы 30 ... ... ... ... «1957 ... қарашасынан бастап итальян өнеркәсіп өндірісінің
индексі айтарлықтай дамуын көрсетеді», - деп ... 1958 жылы ... 1957 ... ... 2,7 %-ға ... көрсетеді [25.30].
Италияның кейбір өнеркәсіп салаларының бір деңгейде қалуы, біріншіден
бәсекелестік болмағаннан кейін өнімдерінің күрт төмендеуі, ... ... ... тигізді.
«Мемлекеттің қатысуымен» ең негізгі өнеркәсіп болып ... ... ... зауыттарын жабуға мәжбүр болды, себебі олар
зауыт техникасының ескіруі және оларды болашақта жөндеу ... ... ... көптеген буржуазиялық газет –
журналдар жазды. Қиыншылықтар тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... жағдайының төмендігінде,
орта және шағын кәсіпкерлікте капиталдың азаюынан, импорттық белгілі бір
тауардың қысқаруынан, кейбір экспорттық тауар ... ... ... ... осы ... белгілі болған ақша бөлудің азаю
тенденциясын айта кеткен жөн.
1957 жылдың аяғымен 1958 ... ... ... көмір, мақта, жүн, мыс,
қорғасын және де станоктарды импорттау белгілі бір дәрежеде азайды. ... ... ... қысқарғанынан, шикізат пен құрал ... ... ... ... ... күшіне енуіне байланысты АҚШ экономикасының құлдырауы және
европа мемлекеттерінің экономика ... ... ... қатар
Италияда да болды. Бұл жағдай капиталистік итальян топтарының ... ... ... енуі ... ... бәсекелестікке
ұмтылу үшін жұмысшылардың жалақысын қысқартады. Сөйтіп еңбекшілердің ... ... ... ... және басқа европалық елдердің дамыған
өнеркәсібімен бәсекелестікке түсуі үшін құрал – ... ... ... ... ... ... ... Әрине, қаржысы жеткіліксіз жеке
кәсіпкерлер қаржы мәселесін шешуде көп қиыншылықтармен кездескеннен кейін
банкротқа ... ... ... ... ... ... ... енуді дұрыс деп
санайды, осының есебінен итальян монополиясының экспанциясын кеңейтуді
көздейді.
Италияның экономикалық жағдайы тұрақсыз ... қала ... ... ... ... ... салаларының артта қалуы, ауыл
шаруашылығындағы дағдарыс, халықтың өмір сүру ... ... ... алады.
Өндірістік экономикалық аудандар
Солтүстік аудандарда өнеркәсіптің шоғырлануы және ... пен ... ... ... ... ... мен
оңтүстігінде теңсіздікті тудырады. Олар өмір сүру ... и ... ... ... ұлттық табыстың теңсіздігінде көрінеді.
«Европалық одақтың экономикалық жағдайы есебінің» ... ... жылы ... халқының 38% тұратын оңтүстік аудандарында ұлттық
табыстың 21% ғана ... ... ... тек 26% ... ал ... ... 15 - 16% ғана іске асты [25.31].
Жер иеленудің артта ... ... ... ... ... ауыл ... солтүстік және орталық Италияға
қарағанда артта қалған.
Солтүстік Италия дамыған индустриалды – аграрлы аудан болып ... ... ... ауыл ... пен өнеркәсіптің дамуына қолайла
жағдай туғызады. Бұл жерде мемлекеттің ... ... ¾ ... ... Альпілік өзендер өнеркәсіптің
дамуындағы арзан электр энергиясының көзі. Құнарлы топырақ, жауын–шашынның
мол түсуі индустриялды орталықтары мен ... ... ... ... ерте ... ... ... капиталистік ауыл
шаруашылығының дамуына әсер етті.
Бұл жерде мемлекет өнеркәсібнің және ауыл шаруашылық өндірісінің ... ... 1951 ... қараша айындағы көрсеткіштер бойынша
Италиядағы 1,6 млн. ... және ірі ... және ... ... және 6,52 ... жұмыс
істейтін қоғамдық ұйымдардың 805 мыңнан астам кәсіпорындар мен мекемелер
және қоғамдық ұйымдардың 50 %, 4,06 млн. ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... Милан – Турин - Генуя
үшбұрышында мемлекеттің ауыр ... ... ... ... ... 500-ге жуық өнеркәсіп басқармалары және ... мен ... ... ірі биржасы
орналасқан,сонымен қатар табиғи және жасанды ... сату ... ... осы жерде. Дәл осы қалада итальян өнеркәсібінің
Конфедерация басқармасының штаб-пәтері ...... ең ірі ... ... ... ... паравоздар,
автомашиналар,тракторлар,электромоторлар,динамомашиналар,әртүрлі
химиялық өнімдер және бірқатар басқа да өнімдер «Монтекатини», «Пирелли»,
«Бреда», «Изотта Фраскини» және «Альфа ... ... ... ... ... ... ... басқа да өнеркәсіп қалалары орналасқан, олардың
бәрі бірге Милан өнеркәсіп ... ... ... және ... ... мен ... жасаудың ірі орталықтары болып табылады.
Комо қаласы жібек тоқу өнеркәсібімен әйгілі. ... ... бұл ... көп ... жұмыс істейді. Баспа ... ... ... ... ... Комо ... және оның маңындағы
жерлерде орналасқан.
Милан қаласының өндіріс аудандарына ... ... Сан ... ... Леньоне қалалары кіреді. Сонымен қатар мұнда металлургия заводы, ауыр
және орташа машина жасау орындары ... ... ... Италияның ең ірі машина жасау заводы «ФИАТ»
концерні орналасқан. Ол автомобиль, самолёт, қару – ... ... ... ... ... ... ... басқа да итальян монополиясының
мекемелері орналасқан: «Пирелли» (автопокрышка және ... ... ... (подшипник), «Монтекатини» (химиялық зауыт).
Осы ауданда бірнеше өндіріс қалалары орналасқан, соның бірі ... ... ... ірі жүн түту және жүн тоқу фабрикалары жұмыс істейді.
Алессандрия ... ... ... мен қалайының алғашқы ... ... ... ... орта ... ... ... орталығы болып табылады.
Генуя мемлекеттің ең ірі ... ... ... және ... ... деп ... тегін емес. Генуя порты арқылы ... көп ... ... ... мұнай, және т.б.). Итльян порттарының
ішіндегі Генуя порты шетелдерден тауар мен ... көп ... ... мен оған ... өндіріс аудандары негізінен
сырттан әкелінетін шикізатпен жұмыс істейді. Генуямен және оның ... ... елді ... ...... ... ... және т.б.) металлургия заводттары судоверфи, паровоз жасау және
ұшақ жасау ... ... Ауыр ... ... ... ... ... Генуялық өнеркәсіп ауданына Савона порты
да кіреді, негізінен ... және ... ... ... ... және ... жасау кәсіпорындары орналасқан [27.33].
Эмилия – Романья, Венето, Трентино, Альто – Адидже, Фриули – ... ... - ... ... ... ... табылады. Бірқатар
тарихи және әлеуметтік жағдайлар ... ... ... бәсеңдеуін
туғызды.
Энергетикалық және шикізат ресурстарының бұл облыстарда маңызы зор.
Адидже, ... ... ... өзендері үлкен гидроэнергия қорын
құрайды. Әртүрлі қазба ... ... ... қорғасын, пирит,
қоңыр көмір, мәрмәр, табиғи газ және т. б.) ... бар. ... ... ... және ... ... Жерорта теңізінің маңызды сауда
байланыстарының өтетін аймақтарында орналасқан. ... ... ... және түсті металл қорлары Венеция өндіріс
ауданына әсерін тигізді.
По ... ... ... ... руднигінде қорғасын – ... ... ... ... ... өндіріледі. Сурьма, магний,
минералды тыңайтқыштар, қышқылдар, синтетикалық азот өндіретін химиялық
заводттар және ... ... ... ... магний балқыту
кәсіпорындары арзан энергия көзімен жергілікті ... қоры ... ... ... ... ... ең ірі верфтері орналасқан.
Болонья қаласында тамақ өнеркәсібінің маңызды ... ... ... станок жасау химиялық заводттар бар.
Солтүстік – шығыс Италияның маңызды орталығы – ... Бұл қала ... ... ... ... сондай-ақ, қолөнер бұйымдарымен
әйгілі. Түсті ... ... ... ... ... ... кеме жасау Венецияның маңындағы Маргереде орналасқан.
Венеция сауда және әскери ... ... жол және әуе ... ірі ... табылады. Әлемге әйгілі архитектуралық ескерткіштер, музыка ... өтуі ... ... назарын аударады.
Орталық Италия ауданына Тоскано, Марке, Умбрия және Лацио облыстары
кіреді. Орталық ... ... ... ... ... ... ... көп бөлігін таулар алып жатыр, сондықтан жерді
игеру көп еңбек пен қаржыны қажет етеді.
Мемлекеттің тек 10-12% суэлектр ... ... ... үлесіне тиеді.
Аппенин өзендерінің су жүйесі, Альпі өзендеріне қарағанда ... және ... ... ... ... түседі. Бұл жерде
мемлекеттегі электр энергиясын өндірудің 18%-н ғана құрайды.
Орталық Италияның өнеркәсібі нашар дамыған. Ірі ... ... ... көзі ... ... Тосканода шоғырланған. Эльба
аралында мемлекеттің темір рудасын өңдеудің ірі ... бар. ... ... ... ... мыс ... ... Ливарно, Сан – Джованниде үлкен металлургия
заводтары бар. ... ... ... ... ... ... ... өндіретін - Терни дамыған. Ұсақ машина жасау кәсіпорындары ... ... ... ... ... Рим т.б.).
Осы ауданның экономикасының маңызды бөлігі болып текстиль, керамика және
әйнек кәсіпорындары табылады. Жүн түту және жүн тоқу ... ... ... ... және тағы ... ... орналасқан.
Жүн және мақта – мата кәсіпорындарының мекемелері ... ... ... және Ливорно қалаларында орналасқан.
Мемлекеттің әкімшілік және саяси орталығы 1840 мың халқы бар Рим ... ... ... ... ... партияларының басшылары орналасқан.
Оның өндіріс және сауда ... ... ... ... Генуя және басқада
Италияның экономикалық орталықтарына жол ... ... көп ... ... қызмет көрсету, мемлекеттік ... ... ... және ... ... жұмыс істеумен айналысады.
Римде рим ... ... - ... ... ... ... ... ауданы Солтүстік және Орталық Италияға қарағанда
халқының тығыздығы өнеркәсіптің нашар дамығандығы және ... мен ... ... сипатталады.
Халықтың көп бөлігі ауыл шаруашылығымен ... ... ... 74,3% және т.т). ... ... басқа жүзім өсіру, ... май ... ... ... ... ... және ...
жидек ағаштары) кең таралған. Мал шаруашылығы ... ... ... ... өнеркәсіп және сауда орталықтары – Неаполь, Бари, ... ... ... ... ... жасау, электромеханикалық,
әскери заводтар, судоверфтер, текстильді фабрикалар орналасқан [25.34].
Бұл Оңтүстік Италияның маңызды порты, мемлекеттің аралды және ... ... ... ... ... Бариде судоверфтер мен
импорттық мұнайды өңдейтін заводтар, ал Тарантода ... ... ... жасау және химия заводтары, ... ... ... ... ... ал ... ... пен текстиль фабрикасы бар.
Аралды Италияның өнеркәсібі нашар дамыған. ... және ... ... май ... ... ... эссенция өндіру заводы (Мессина),
мақта – мата кәсіпорындары (Катания) орналасқан. ... ... және ... портты қалаларында шағын кеме жасау зауыттары жұмыс
істейді.
Сицилия бұрыннан ... ... көзі ... ... ... ... 1953 –
1954 жылдары Сицилияның оңтүстік бөлігінде мұнайдың қоры табылған.
Сардинияда миниралды байлықтар өндіру Италия экономикасында маңызды рөл
атқарады. Қорғасын ... 75%-ы ... ... ... ... ... ... экспортының маңызды бір бөлігі. Иглезиака ауданында
темір және мыс рудалары өндіріледі. Карбония таскөмір бассейнінің орталығы
болып табылады. Сонымен қатар ол ... ... көп мысы бар ... пен Аралды Италия - итальян монополистерінің және ірі жер
иеленушілердің шикізат колониясына айналған.
Соңғы ... ... ... өсуі ... ... және ... ... негіз болды. Машина жасау өндірісі нашар дамыған.
Ірі ... ... тек ... ғана. Металлургия өнеркәсібі
Неаполь ауданында орналасқан бірнеше зауыттармен белгілі. Оның ішінде
ірілері: Баньолидегі ... ... ... компаниясы), Торе
Аннунциата зауыты («Дальмине» ... ... ... ... ... ... салалардың ішіндегі дамыған сала болып, азық – түлік және құрылыс
материалдар ... ... ... ... ... 40%-ке жуығы жұмыс
істейді. Азық – түлік ... ... ... және ...... мен көкөністер, зәйтүн майы мен шарап, қой ірімшігі
өндірісі маңызды орынға ие.
Құрылыс ... ... ... үй ... ... ... өңдеу
(Фоджа, Бари), жол салу, цемент пен кірпіш маңызды орын алады ... және ... ... ... мақта – мата) Кампанья
провинциясында ... ... Ағаш ... ... (жиһаз жасау, және
т.б.) кең таралған.
Энергетикалық ресурстар. Италия шаруашылығының ерекшелігі электроэнергия
алуда мұнай өнімдерін және метанды жағу ... ... ... ... келеді. 1955 жылы энергия балансының су электр энергиясы - 48,9%,
мұнай өнімдері - 7,3%, ... - 17%, ... - 13,4% және отын – 3,4% ... ... ... ... ... калориялы коксты көмірге
мардымсыздығы итальян экономикасының дамуының басты қиыншылығы болып
табылады. Көмір ... ... ... тұр. ... ... ... жылы 1,5 млн. ... құрайды. Осы жылы 10,7 млн. т. импортталды.
Мемлекеттің көмір қажеттігінің 90% импорттың үлесіне тиеді. 1957 ... ... ... 1,3 млн. ... ... ал 1959 ... ... бар
болғаны 1,9 млн. тоннаны құрады [19.37] оны төмендегі кестеден көруге
болады (2 – кесте).
Көмір ... ... ... ... ... ... ... ... |1 023 |11 212 ... |968 |12 229 ... |680 |9 456 ... |665 |8 338 |
2 - ... ... ... саны 1957 жылмен 1958 жылдар аралығында
38% қысқарды.
Элетр ... ... ... ... шаруашылығында маңызды рөл
атқарады. 1954 жылы Италияда электр энергиясы 35,6 млрд. кВт сағ, 1955 ... 38,1 ... 1956 жылы - 40,6 ... 1957 жылы – 42,7 ... 1958
жылы – 45,49 млрд. Және 1959 жылы – 48,8 ... кВт – сағ. ... ... ... ... мемлекеттің электр станциясының қуаты 13,5 млн. кВт
болды, соның ішінде су электр ... ... 10,4 млн. кВт ... ... ... электр энергияны тұтыну өскеніменде (1957 жылы ... кВт. сағ, ал 1958 жылы 750 кВт. сағ) ... ... мемлекеттер
қатарынан қалып отырды. Өндірілген электр энергияның 70% ... 10% - ... және ауыл ... қалған 20% тұрмыстық
қажеттіліктерді қолданылған.
Италия атом энергиясын ... ... ... ... ... Солтүстік Италияда «Сочиета электро – нуклеаре итальяна» («СЕЛНИ»)
фирмасы «Вестингауз» американ фирмасының көмегімен жаңадан 165 мың ... бар атом ... ... ... ... жоғары дамыған, итальян ... ... ... ... ... ... енді ғана ... алып келеді, бірақ ол жылдан
жылға ... ... ... өсуі ... ... тиеді.
Мұнай өңдеу өнеркәсібі шетелден, соның ішінде Кувейт, Сауд Аравиясы,
Ирак және басқада мемлекеттерден ... ... ... ... ... жылы ... 22,7 млн.тонна мұнай әкелінген. Ал 1959 жылы алдыңғы
жылмен салыстырғанда 10% ... яғни 25 млн. ... жылы ... ... ... 1026 мың тонна мұнай әкелінді, бұл
жалпы Италияға әкелінген мұнайдың 4,33% құрады, ал 1959 жылы 2360 мың ... ) ... [29.39]. Оны ... кестеден көруімізге болады (3 – кесте).
Мұнай өндіру
(мың т.)
|1954 ж. |1955 ж. |1956 ж. |1957 ж. |1958 ж. |1959 ж. ... |204 |569 |1262 |1534 |1695 |
3 - ... ... ... ... ... По ... аңғарында табылған метан
басымдылық көрсетеді. Метанның қоры 90 – 100 млрд.куб.м.
Газ алуда монополиялық ... ... ... ... – метан одағы тұр.
Металлургия. Италияда қара ... ... қоры ... ... ... ... Европа, Азия және Оңтүстік Америка
елдерінен темір рудасы мен көмірді әкеледі.
1952 – 1957 ... ... ... ... ... түрде жоғары қарқынмен өсті. 1958 жылы ... ... ... болат, прокат өндірісі біршама қысқарды. Айта кететін
жайт, Италия шойынды көп ... ... аз ... Яғни ... ... ... ... Азия және Оңтүстік Америка
елдерінен).
Италиядағы қара металдың өндірісі
(мың тонна)
|Жылдар ... ... ... ... |1256 |4207 |3126 ... |1625 |5395 |3999 ... |1873 |5908 |4415 ... |2072 |6787 |5014 ... |2060 |6271 |4635 ... |2098 |6760 |5082 ... ... ... ... «ИРИ» бақылауындағы ... ... ... Ірі ... ... ... «Корнильяно», «Дальмине», «Терни», «Фальк» және т.б. ... ... ... қара металлургиясының 85% шығарады [23.40]. 1957 жылы
қара металдың айтарлықтай ... ... ... арасында
болашақта экономиканың нашарлап кетуі мүмкін деген ой ... ... ... ... ... ... ... саны 78%
жетті, ал алғашқы жылдары, яғни ол 1959 жылы бар болғаны 70% ... ... ... ... ... ... ... және құрылыс
орындарында осы металлдарды тұтынуда үлкен ... ие ... ... ... ... металлдарды, яғни қара металлдарды басқа шет ... ... ... әсері зор болды. ... ... ... – ақ қара ... ... елдерден, яғни Европалық
қауымдастықтан әкелуінің тоқтатылуы 1957жылы «жалпы ... ... ... ... бастауна байланысты итальян өнеркәсіптік орындарында
тынышсыздық байқалды. 1958 жылы металлургия өнеркәсібі 78 ... 1959 ... ... ... 70 ... ... ... төмендеуі құрылыс пен машина жасау сияқты сұраныс
иелерінің қара металлға қажеттіліктерінің төмендеуінен болды. ЕКҚҰ – ... қара ... алып ... ... ... да ... әсер етті.
Түсті металлургияның дамуы нашарырақ болды. Түсті металды қорытудың өсуі
Италияда айтарлықтай ... ... Бұны ... ... ... ... металл өндірісі
(мың тонна)
|өнімнің түрлері |Жылдар |
| |1955 |1956 |1957 |1958 |1959 ... |61,7 |63,7 |66,2 |64,0 |75,0 ... |1,8 |2,1 |2,2 |2,0 |1,6 ... |42,5 |40,7 |39,6 |48,0 |45,0 ... |68,2 |72,4 |74,5 |71,3 |73,9 |
5 - ... ... ... ... ... ... ... Өнімнің
көлемі және техникалық деңгейі жағынан әсіресе, азот, ... ... ... ... ... ... өндіру ерекшеленеді. Химия
өнеркәсібі түгелімен өзінің ... ... ете ... ... ... ... органикалық бояғыштар, химиялық тыңайтқыштарды экспортқа
шығарады. 1958 – 1959 жылдар аралығында химия өнеркәсібінде ... ... іске ... ... ... ... Мантуеде жаңа мұнай - химия
зауытын іске қосты, ... ... ... аммияк, сілті қышқылы
зауыттары Венеция мен ... іске ... ... ... ... ... өңдеу зауытын салды.
Итальян пластмасса өндірісінде айтарлықтай сапалы қозғалыстар байқалуда.
«Монтекатини» ... ... ... жаңа түрі ... ...... фирмасының заводтары жаңа синтетикалық түрлерін, яғни
ол – «лилион» және «рилсан» өнімдерін өндіруді игере ... және ... Осы ... ... бұл база ... жаңа түрін шығарды.
Ол «папертекс» деп аталатын еркше қасиеті бар және ерекше құнды ... ... түрі еді. (ол су ... яғни суды өз бойына сіңірмейді,
өте жоғарғы дәрежеде мықты, сонымен ... отқа тез ... ... ... өнімдерінің өсуінің бірде жоғарылап,
бірде төмендеп кетуін мына кестеден көруімзге болады (6-кесте)
Химия өнімдерінің өндірісі
(мың тонна)
|Өнім ... ... |
| |1955 |1956 |1957 |1958 ... қышқылы |3108 |3273 |3301 |3250 ... ... |859 |853 |825 |- ... ... |118 |131 |143 |- ... ... ... |423 |483 |487 |609 ... |249 |266 |296 |274 ... ... |278 |260 |248 |- ... ... |1975 |1897 |1852 |1749 |
6 - ... ... ... ... ... 35 мың адам жұмыс
істейді. «Пирелли» концерні мемлекеттегі 13 ірі ... ... ... 65%,кабель және электр кабелдерін өндіруде 80% ... ... ... өнеркәсібінің кәсіпорындарында итальян өнеркәсібінде жұмыс
істейтін ... мен ... 20% ... атқарады. Басқа
өнеркәсіп салалары ішінде машина жасау көбірек ақша бөліну жағынан 3-ші
орынды,ал ... ... ... ... 2-ші орынды
иеленеді.Саланың дамушы жағы ... және кеме ... ... ... ... бірқатар бар,солардың ішінде ... ... ... жылы Италияда жалпы автомобиль өндірісі 393 мың дана ... ... 369 мыңы ... ... ал 1959 жылы 501 мың дананың 471 ... ... ... Бұл ... автомобиль өндірісінің өте жақсы
дамығынын көрсетеді [30.42].
АҚШ-тың дағдарыс жылдарын пайдаланып, Италия фирмаларымен ... ... ... ... ... шығаруын көбейтті.
1957 жылы «ФИАТ» фирмасы ішкі саудада машина сатуды көбейту мақсатымен
ФИАТ – 500 ... ... ... Оның ... ФИАТ – ... бағасынан 20% төмен болатын. Бұл машинаны шығару үшін фирма
жаңа «Мирафиори Зюд» ... ... ... Осы ... ... ... ... машина шығару қуаты күніне 1000 – 1100-ден 1500
данаға дейін артты [4.43]. Сондай – ақ Италияда ... ... да ... кең ... ... Оны ... ... көруімізге болады (7-
кесте).
Машина жасау өнеркәсіптерінің өнімнің басқа түрлерін ... түрі ... |
| |1957ж. |1958ж. |1959ж. ... ... |451 025 |441 825 |472 036 ... ... |356 768 |396 880 |417 883 ... ... |193 264 |230 689 |261 972 ... |289 809 |352 916 |392 887 ... |464 242 |488 645 |531 670 ... |28 010 |25 577 |28 264 ... |4 301 |3 183 |3 873 ... |85 |112 |127 |
7 - ... ... ... ... ... ... ... 400-ден
астам ірі және ұсақ верфтері бар. Бірақта басты рөлді барлық кеме жасауды
шоғырландырған 4-5 ... ... ... ... ... мемлекеттің 75%
кеме жасау кәсіпорындарын бақылайды. Италияның ірі кеме жасау ... ... ... ... ... ... «Новальмекканика»
және т.б. болып табылады. 1954 жылға дейін ... ... тек 20-30% ... Бұл ірі ... кеме ... ... жекеші орында болып,
экономиканың дамуына ықпал етті.
Электро энергетикалық машина жасау елдің экономикасында басты ... Ірі ... ... және басқада қалаларда орналасқан. Бұл салада
90 мың адам жұмыс істейді.
Станок ... ... он мың адам ... ... 280 ... ... ... аяғында бұл сала өзінің өнімін ұлғайтты. Сонымен қатар
станок жасау итальян эканомикасының барлық ... ... ... ... көп ... ... шығарылады. 1957 жылы 23,4 мың тонна
станок импортталды және 14,1 мың тонна ... мың ... 12 мың адам ... ... ауыл шаруашылық
машиналарын жасау Италияның халық шаруашылығын қамтамасыз ете ... мына факт ... бола ... 1957 жылы ауыл ... ... ... ... импортталып, 1,4 млрд. лирға экспортталған.
Текстиль өнеркәсібінде Италия ... ... ... ...... ... дамыған. 115 мың тоқыма станоктары бар. 1958 жылы
157 мың тонна мақта-мата ... Жүн ... 25 мың ... ... ... ... ... жасанды талшыққа қарағанда
техникалық жағынан және өнімінің бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... дамыған. 1958 жылы 156 мың тонна
жасанды және синтетикалық талшық өндірілген, ал 1959 жылы – 182 ... ... ... ... шығаруда Италия алдыңғы орындарды
иеленеді. 1957 жылы ... ... 220 ... ... яғни 14%
иеленді [28.44].
Тамақ өнеркәсібі ұсақ өнеркәсіптің санының ... және ... ... ... қалуымен сипатталады. Тамақ өнеркәсібінің
негізгі саласы - ұн тарту және ... ... ... ... тек 30 ... ғана қолданылады [4.45]. Италияның экономикасы басқа да Батыс Европа
және Америка елдерінің экономиасымен ... ... ... он ... ұсақ ... орындар бар. Бұларға негізінен балық шаруашылығы,
тоқыма өнеркәсібі, ағаш ... ... ... қатар тамақ
өнеркәсіптері жатады. 1957 – 1958 жылдар аралығында өндірістің төмендеу
қарқыны айдан анық ... ... ... ... ... экономикасының
әлсіреуіне әсер етті.
Сонымен біз Италия экономикасынң шарықтап дамуына өнеркәсіптің жеке
салалары ықпал еткенін көреміз. Бұл ... жеке ... ... ... ... да ... зор болды.
1.2 Италияның ауыл шаруашылығының дамуы
Бұл бөлімде менің ... ... ... ... тарихында
қазіргі экономикалық мықты елдің қалыптасуына әсер еткен факторлардың бірі
ауыл шаруашылығы болып табылады. Ал Қазақстан Республикасының ... ... ... бірі ауыл ... ... табылатыны
сөзсіз. Бұған дәлел Қазақстан Республикасының президенті Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаевтың 2003 – 2005 жылдарда ауыл жылдары етіп ... ... осы ... ... ауыл ... ... менің тарапымнан өте
үлкен қызығушылық тудырады. Осы себепті Италия ауыл шаруашылығының дамуын
деректер мен ... ... ... ... оны ... ауыл
шаруашылығымен салыстыру менің негізгі мақсатым болып табылады.
Жоғарыда аталған деректер мен зерттеулерге қысқаша шолу жасап өтейік.
Феодалдық қиыншылықтардың ... ... ауыл ... өз ... ... ауыл ... ... басқа мемлекеттердің ауыл
шаруашылығына қарағанда ... ... ... ол ауыл ... ... ... Франция мемлекетімен бәсекелес болуға дәрмені жоқ.
Италияның ауыл шаруашылығындағы еңбек күші төменгі ... тұр. ... ... ... ... Ауылдардағы жұмысшылар өз жерлерінен айрылып,
миллиондаған жалға алушылардың қатарын құрайды.
Италия ... ... ... ... ... өте ауыр болып
келеді. Көптеген жер иеленушілер, жердің азғантай бөлігін иемденген, ... ... егін ... аз ... ... тіпі бір ... ... етуге де жеткіліксіз. Ауыл тұрғындары жартылай феодалдық
қанауды бастарынан өткеруде. ... ... ... ең ... ... жағдайы, ол исполщиндердің болуы. Көптеген ... ... ... ... ... ... халыққа өз білгендерін
істеп, өз талаптарын қойды және террорлық, әрі ... ... ... ... жылдардың ортасында ауыл шаруашылығында азық – түлік кәсіпкерлер
өздері қойған бағамен сатылды. Бұл 1938 ... ... ... 60 ... ал ... тауарларды өздері 78 рет өскен өсімімен сатып алып
отырды.
Үкімет тарапынан ... ауыл ... ... жер ... ауыл кәсіпкерлерін де қызықтырды. Барлық еңбек етушілер және
мемлекеттің демократиялық ... жер - тек қана оны ... ... күтіп-баптайтындарға берілсін деп, сонымен бірге нағыз
аграрлық реформаны талап етті.
Соңғы уақытта Италияның ауыл ... саны ... ... ... 1954 жылы ... саны 6830 мың адам, яғни 39,6%
болса, ал 1957 жылы – 6200 мың адамға, яғни 33,8%-ға ... Үш жыл ... ... ... ... саны ... қысқарды. Көптеген
шаруалар өз жерлерін тастап, жұмысқа орналасам деген үмітпен қалаға қоныс
аударды. Ал егер жұмыс ... (көп ... ... ... да) ... да ... жүрген көптеген азаматтар сияқты өз отбасыларын тастап,
жұмыс іздеу ... өзге ...... ... ... Америкасы елдеріне, Австралияға кетуге мәжбүр болды.
Италияның еңбекшілерінің ... ... ... аударуы 1952 ж. – 1960 ж.
аралығында шамамен екі ... адам ... ... Жыл ... қоныс аударғандардың 300 мыңдайы тұрақтанып қалып отырды [26.46].
Егер де Италияда жалпы ауыл шаруашылық өнімінің көлемі 1953 жылы ... ... ол ... төмендеп кетті, Сонымен қатар келесі жылдары,
яғни 1955 жылы – 101,6; 1956 жылы – 100,5; 1957 жылы – 102,8; 1958 жылы ... және 1959 жылы – ... ... ... жылы ... ауыл шаруашылығында 278 мың шаршы шақырымдай жер
көлемінің 48%-ы жыртылған жерлерді, 9%-ы бақшалар мен ... ... ... 21%-ы ... ал 4% - ы ... ... ... әрі шыңды аудандар бұл елдің ... ... ... ... ... ... жер көлемінің жетіспеуі итальян шаруаларының
таулар мен шыңдарды өңдеуге ... ... ... ... ... ... ... мен жүгері саналады. Олардың өзі жер көлемінің 47% -н ... ... ... ... ... ... 1252 мың га. ал мұның шамамен
50%-ы Солтүстік Италияда, сонымен қатар 30% - ы Орталық Италияда және 20%-
ы ... ... мен ... ... ... дәнді-дақылдардың ішінде қант қызылшасы – 210 мың га. ... Қант ... ... ... және ... ... Соңғы уақытта қант қызылшасының егіс ... ... ... ... яғни ... ұлғая түсті. Оңтүстік аудандарындағы
қызылша құрамында қанттың көптігімен ерекшеленеді.
Соғысқа дейін Италия жыл сайын мақтаның 5,3 мың тоннасын ... ... ... ... ... ... қол ... әскери өндіріске
қажеттілік өте жоғары болды, сондықтан елде мақта жинау 10 мың ... ... ... аяқталғаннан кейін, америкадан мақтаны ... ... ... кері ... ... енді бұл ... егінді
егу біртіндеп қысқарды. Мақта Сицилия және Апулия аралдарында өсіріледі.
Италияның табиғат жағдайы жүзім және бау-бақша өсіруге өте ... ... ... басқа да мәдени – бау-бақша 2004 мың га ... ... . ... ... ... ... бақшасы деп атайды. Бау-бақша
ауыл шаруашылығының басты саласы болып табылады .Европалық ... ... % ... алма 25%, ... ... 30 % ... ... . Мемлекет бойынша алма, алмұрт, шабдалы, шие, қара өрік өңделеді .
Оңтүстік және Аралды Италия мен Лигурияның көп ... ... ... алып ... олар : ... ... ... құрма
,айва, грек жаңғағы т. б. Италия халқының негізгі май ... ... ... табылады. Италияның көп бөлігінде зәйтүн ағашы өсіріледі . Мемлекет
зәйтүн майын өндіруден Европа бойынша ... ... тұр ... 170 ... мың ... ... өнім алады .Шамамен зәйтүн жинаудың жартысынан көбін
Оңтүстік Италия облыстары – Апулия , ... және ... ... . Цитрус жемістері мен миндаль Оңтүстік және Аралды Италияда
өсіріледі. Сонымен қоса Италияда жыл сайынғы мандарин, ... және ... ... кестеде көрсетіледі (8-кесте)
Цитрус жинау
(мың, ц.)
|Жылдар ... ... |
| ... |мандарин ... ... |5695 |1012 |3416 ... |6250 |1058 |3548 ... |7274 |1143 |4003 ... |5400 |1200 |3700 |
8 - ... – 1957 ... ... ауыл ... ... жыл болды.
Егістік өнімдерінің көлемі 1955 жылы 9,5 млн тонна болса, ал 1957 жылы ... ... ... 1958 жылы 9,8 млн ... ... ... Бірақ 1959 жылы
жиналған бидай 8,4 млн тонна болды .Мемлекет бойынша бір гектардан ... 17,3 ... ... ал 1958 жылы 20,3 ... астық жиналды. Айта
кететін жайт, Италия облыстарында әр гектардан астық жинау үлесі әртүрлі
болады . По ... ... бұл үлес ... әсіресе топырағы құнарлы
Ломбардия мен Эмилияда. Бұл ... ауыл ... ... да
жеткілікті. Оңтүстік Италия таулы аймақ ... ... ... ... машиналары аз, Солтүстікке қарағанда өнімді ... ... ... ірі және орта ... ... жылы ... ... 3,67 млн т. болды. Ал 1959 жылы 3,82 млн т. ... 1958 жылы ... ... 7 ... ... ... Ал 1959 жылғы
астық 1958 жылғыдай мөлшерде жиналды. Бұршақ ... ... ... ... т.б.) 1958 және 1959 ... ... 0,8 миллион тоннаны
құрады. Бұл жылдар көкөністер мен жеміс-жидектерді өсіруге өте ... ... ... ... ауыл ... өте ... ... және мәдени зәйтүн ағашын өсіру болды. Жүзім жинау 1956 жылы 98,9
миллион центнерді құрап, шарап өндіру – 62,9 ... ... 1957 ... ... ... 68,9 ... ... ал жалпы шарап өндірудің
көлемі – 42,8 миллионға төмендеді. 1958 жылы ... ... 1956 ... ... ... 104,4 ... центнерге жетті, ал шарап
өнімін өндіру 67 миллионға дейін ... ... 1959 жылы ... ... 98
миллион центнерге төмендеп кетті [4.50].
Ауыл шаруашылық дақылдар өнімінің көп болуы, әсіресе, ... ... ... ... күріштің, сонымен қатар техникалық дақылдардан – қант
қызылшасы т.б. минералды тыңайтқыштарды ... бір ... ... ... ... ... ... түрі |
| ... ... ... ... ... |21020 |12739 |1030 |1309 ... |19375 |12634 |1098 |2992 ... |19709 |15342 |1570 |5130 ... |19170 |15692 |1615 |5320 ... |19285 |16070 |1775 |5715 |
9 - ... ... ... ... ... ... жоғары емес. Ал біз оны ... ... ... анықтап көре аламыз (10 кесте).
Европалық мемлекеттердің трактормен жабдықталуы
|мемлекет ... ... ... ... |
| ... (мың ... | | ... |188 |22 |93 ... |36 |10 |29 ... |330 |7 |64 ... |500 |4 |19 ... |30 |- |40 |
10 - ... ... машиналарын қолдануда мысалы комбайнды қолдануда
Италия соңғы орындардың бірін ... ... 1957 жылы 34 мың ... 18 мың, ... 2310, ... 1140, ал Италияда 1800
комбайнды қолданған [32.51].
Мал шаруашылығы. Соңғы жылдары Италияда мал және ... саны ... ... Ал мүйізді ірі қараның саны мал басы саны азайып кетті (11-кесте).
Италиядағы мал басы саны
(мың)
|жылдар |Ірі қара мал |қой ... ... |
| ... ... | | | ... |8670 |4399 |9042 |3760 |1652 ... |8440 |4430 |8658 |3863 |1528 ... |8476 |4415 |8543 |3921 |1459 ... |8649 |4469 |8626 |3900 |1393 ... |8730 |- |- |3860 |1326 |
11 - ... жылы мал ... ... бәсеңдеді. Бұл ет бағасының түсуі
және ... ... ... ... ... Осы жылы ет импорты 1957 жылғыға қарағанда 29%-ға өскен.
Италияның «жалпы ... енуі ... ауыл ... ... ... Өйткені ауыл шаруашылық және тұрмысқа қажетті
өнімдерді өндіру басқа да европалық ... ... ... соңғы
орында тұрғаны болып табылады. Итальндық шаруалардың крістері, табыстары
басқа шет мемлекеттердегі жай шаруалардың табатын ... ... ... ... Италия мемлекетінде тек бір ғана жұмыс істейтін ауыл
шаруашылықта жыл сайынғы ... ... 850 ... ... ал ... сол ... ... жыл сайын 1040 доллар, Батыс Германияда ... ... ... – 1616 ... ал ... ... – 2160 доллар,
сондай – ақ Люксембургта – 2300 долларды құрады. ... ... ... ... жыл ... ауыл ... ... табыс, басқа
европалық елдердегі түсетін табысқа ... ... ... келеді. Ал1956
жылы ол 300 мың лирді құрады, Германия Федеративтік Республикасы – 404 ... ал ... - 545 мың ... ... – 600 мың ... аяғында
Бельгия - 816 мың лирді құрап жетті [5.52]. Бұл ... ... ... ... маңызды өзгерістерді қажет етеді. Итальяндық
ауыл шаруашылығының жағдайы басқа ... ... ... ... ... бәсекеге түсу өте қиын болып келеді. Алайда, итальян
ауыл шаруашылығының дамуының ... ... ауыл ... ... өмір сүру ... тек ауыл ... ... көтеруге, жақсартуға болмайды, олай болса, бұл
жағдай бар ... ... ... ... ... ... яғни ... игере алатын, оны баптап күте алатын, сонымен бірге оны өңдей білетін
шаруаларға беру жолдарымен ғана ... ауыл ... ... ... гектардай ауданы бар әр бір мыңдаған ұсақ ауыл шаруашылықтардың тек
бар болғаны біреуіне ғана ... ... ... беріледі, ал 100
гектардай ауданды құрайтын тағы да әр бір мыңдаған ірі ... ... ... ... 164-і ... ... ... күшеюі кіші және орта шаруашылықтардың күйреуіне әкеліп
соқтырды.
Италияның саяси партиялары мен баспасөзді көп уақыт ... ... жер ... белгілі бір еңбекшілер арасындағы
қатынастарды реттейтін келісім шарттар қызықтырды. Бұл мәселенің ... ... бар, оны ... ауыл ... да ... ... Игерілетін
барлық 27 826 мың гектардың 21 573 мың га, яғни 77,5 ... ... ... ал 6253 мың га, яғни 22,5 ... ... ... ... табылады [33.53].
Италия экономикасының басты мәселелерінің бірі, аграрлы халықтың ... Жері жоқ ... өмір сүру ... нашарлап төмендеуі,
барлық қиыншылықтар жай ғана шаруалардың өз туып ... ... ... ... қалаға жұмыс іздеп, кетуге мәжбүр болады.
Сонымен қатар Италияда 50 гектардан жоғары ауданды құрайтын жер иеленуші
шаруалардың 40 мыңнан ... ... ... ... жеке ... ... гектардай жерлері бар. (орташа алғанда бір адамға 250 гектар ... ... ... ... ... Оңтүстік бөлігі шаруалар
қозғалысының ықпалымен үкімет шектеулі ... ... ... ... 1950 – 1957 жылдары шамамен 800 мыңдай гектар жерлер
шаруаларға ұзақ ... ... ... ... шаруалар жер
иеленушілерден 650 мың ... ... ... ... Бірақта аграрлы
реформаны жүргізу керектігі көрініп ... Ол ... ... дұрыс, әрі әділ шешіп қарауы керек еді. ... ... ... ... ол ауыл шаруашылық реформа еді. Италияда ... әр ... ... ... мен шаруалардың жерді
қолдану, пайдалану келісімдері болған.
Бірінші типтегі келісім бойынша жериеленушіменен шаруалар арасында өнім
теңдей етіп бөлінеді. Ал ... ... ... ... ... ... ... ірі қара мал, барлығы да жериеленушілер арасында бөлінеді
екен. Сонымен қатар ең ... ... ... ... ... ол жерді жалға
алу болып табылады. Бұл келісімде ... ... ... ... алушы адам жыл сайын жериесіне келісіп белгіленген қаржыны жиналған
өнімнен тыс беріп отыруы тиіс.
Көрсетілген ... ... ауыл ... ... ... ... ол Еуропа нарығында бәсекеге түсе алмайтын еді. Бірақ ... ауыл ... ... ... еңбекшілердің тұрмыс деңгейін
көтеру ауыл шаруашылық келісімдерді ... ... ... ... ... ... ... қарапайым шаруларға тарту арқылы
жүргізілетін ... ... ... ... болды. Сол кездегі Италия
үкіметінің аграрлық ... ... ... ... өнімінің
бәсекеге қабілеттілігін арттыру және ауыл шаруашылығының экономикалық және
техникалық артта қалуын жою. Осы ... ... ... төрт жылға ауыл
шаруашылықты дамытуды күн тәртібіне қойды. Ол ... ... Ауыл ... өндірісіне он млрд. лир бөлінді. Негізінен
үкіметтің ауыл шаруашылығын көтеру жөніндегі шығыны үш жүз ... ... яғни ... он ... ... Ауыл шаруашылығының 2/3 бөлігін
құрайтын ірі мүйізді қара ... көп ... ... ... 5 ... аз ... бар ұсақ шаруалардың біреуі ғана
көмек алса, жер көлемі 100 га-дан асатын ірі ... 164 – ... алып ... Ірі ... ... ... ұсақ және орта
шаруашылықтың шығынға ... ... ... ... ... ... жері жоқ және жері аз шаруалардың өз ... ... ... ... ... алып ... Осы шаруалармен қатар
Италияда жер көлемі 50 га – дан ... 40 ... жер ... бар. ... ... ... саны 10 млн. га – дан асады (адам басына шамамен
250 га – дан келеді).
Көптеген аймақтарда, ... ... ... ... үкімет шектелген аграрлы реформалар ... ... 1950 - 1957 ... ... ... 800 мың га.жер ұзақ
мерзімге несиеге берілді. Бұл ... ... ... 650 мың га. жер ... ... Италиядағы орталық
мәселелердің бірі бұл ауыл шаруашылық ... ... ... ... арасындағы жерді пайдалану туралы әр түрлі дәрежедегі
ауыл шаруашылық келісімдер бар.
Бірінші келісім түрі бойынша жердің ... ... ... ... екі ... шығынына байланысты түскен өнім жериеленуші мен
шаруа арасында бөлінеді.
Келісімнің екінші түрі бойынша жерге кеткен шығын, жұмыс күші және ... ... ... пайдалануға беруші мен пайдалануға алушының арасында
теңдей бөлінеді. Бұл ... ... өте көп ... ... түрі – ... ... алу. Келісім бойынша жерді жалға
алушы жериеленушіге түскен өнімнің көлеміне қарамастан ... ... ... ... ... Келісімнің бұл түрі елдің ... ... ... жаңа ... ... отырады.
Сонымен түйіндей келе айтатынымыз жерді жалға ... ... ... ... қалмау мақсатында жериеленушіге жоғарғы мөлшерде
төлем төлеуі және де көптеген ... ... ... ... бойы ... ... қақтығысқа алып келіп отырды.
ІІ-ТАРАУ. ИТАЛИЯ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ «ҒАЖАЙЫП ДАМУ» КЕЗЕҢІ
2.1 ... ... ... ... ... ... Италия шаруашылық ... ... ... ... 1957 жылы ол ... валдық өнімнің өсу
қарқыны жөнінде капиталистік әлемде Жапониядан кейінгі екінші орынды
Франциямен бөлісті. 1959 жылы бұл ... ... ... ... ... нәтижесінде айрылған Италия 1960 жылы Батыс Еуропада
бірінші орынға шықса, капиталистік елдер арасында ... ... ... ... ... ... ... жылдың ішінде Италияның
экономикасының дамуы оның капиталистік елдер экономикасында өз ... әсер ... ... ... ... ... Италияның
үлесі 1937 жылы 3 % және 1953 жылы 2,9 % ... ол 3,9 % - ға ... ... 4,5 % құрады. Капиталистік елдер арасындағы сыртқы саудада Италияның
үлесі 1950 жылдан 1960 жылдары импорт 2,6 % - дан 5 %- ға ... 2,2 % - дан 4,0 % - ға өсті [34.54]. ... ... ... ... ... өте келе ірі масштабқа ие болған, елдің экономикалық
дамуының түпкі негізі болған экономикадағы қайта құрумен сәйкес келді. Бұл
жаңа, жоғары ...... ... ... Өндіріске жаңа техника,
жаңа технология және жаңа материалдарды қолдану шаруашылық ... ... ... өзгеруін талап етті. ... ... ... ... ... ... құрылған бұл ғылыми
техникалық процесс ... ... ... ... ... ... Ол Италиядағы өндірістік күштің даму процесі мен
Италия ... ... ... ... алып ... – 1958 ... бастап, Италия экономикасындағы ... ... ... ... ... ... қосылған Италия
басқа да құрамындағы елдер сияқты нарықтағы ... ... ... ... ... ... Осы ... табыссыз және
қолайсыз деп табылған кәсіпорындардың көбі жабылып, қысқартылды.
Кейбіреулері жаңа ... ... ... ... ... ... арада шындыққа айналып итальяндық компанияларды ... ... ... – бет ... де бұл компаниялар өздерінің экономикалық
жағдайларын тұрақтандыруға ұмтылды. Сонымен қатар «жалпы ... ... ... алғашқы жылдарында – ақ ... ... ... ... ... және ... ... «жалпы
нарықтың» көлемінің ұлғаюына алып келді. Бұл Италия экономикасы үшін ... ... ... ... ... Яғни ... ... әкелді.
Соғыстан кейінгі жылдарда Италияда жұмыссыздық саны өте көп ... ... ... ... Италиядағы еңбек күшінің төмен ... ... яғни ірі ... ... кәсіпорындар арзан жұмыс ... ... ... шетелге басқа елдерге қарағанда арзан
бағаға шығаруға мүмкіндік берді. Белгілі бір ... бұл ... ... ... экспанциясын күшейтті де нәтижесінде оның өнеркәсіп
өндірісін тұрақтандыруға әсер етті. Сонымен ... ... ... ... ... ... армиясына ие болғандықтан, ол жұмысшы күші жетпеу
факторынан қиындық көрмеді. Ал бұл ... ... ... ... ... ... ... капиталистік елдерде
жұмысшы күші жетпеу факторы бар еді. Осы жерде тағы бір атап өтетін нәрсе
Италия экономикасының дамуына әсер ... тағы бір ... ол – ... эмиграциясы еді. Италия экономикасы ... ... ... ... қамтамасыз ете алмағандықтан, халықтың көп бөлігін
құрайтын ... мен ... ... ... күші күшті дамыған
капиталистік елдерге кетіп отырды. 1946 – 1960 ... ... алты ... жұмысшы, олардың жанұясын есептемегенде ... ... ... жылдары шетелге кеткен жұмысшы күші сол жақта жүріп,
мамандық ... ... ... ... ... ... ... тұрйып отырды. Бұл да экономиканың дамуына жақсы әсер етті. Жұмыс
күшінің квалификациясының деңгейі шаруашылық және өнеркәсіптік дамудағы
маңызды ... ... ... Ал мамандандыруға оқыту өндірістегі
қоғамдық ... ... ... ... ... ... жұмыс
күшінің миграциясы ондағы жұмыс күшінің квалификация ... алып ... және ... экономиканың өсуіне әсер ететін
фактор – мамандар дайындауға кететін қаржыны азаюына алып келді.
Италияның шаруашылық ... ... тағы бір ... бұл ... аз ... Соғыс аралық кезеңінде әскери шығындар Италия
бюджетінің бөлетін мемлекеттік шығындардың жартысын құрайтын еді. ... ... және ... мақсаттарын іске асыруда жүргізген
көптеген қитұрқы саясаты өзінің ... көп ... ... ... ресурстарына бөлмеуі Италияның шаруашылық дамуын тежеді. Соғыстан
кейінгі жылдары (Америка Құрама Штаттары, ... ... және тағы ... ... ... экономикалық дамуына қолайлы әсер ... ... ... ... ұстап отырды. Осы елдермен
салыстырғанда және ... ... ... ... екінші дүниежүзілік
соғыстан кейін соғыс шығындары салыстырмалы түрде төмен деңгейде болып,
әскери өнеркәсіп өнеркәсіп өнімнің аз – ақ ... ... Бұл ... мақсатқа жұмсалған ұлттық ресурстардың азаюы Италияның шаруашылық
дамуын тездеткен ... ... ... алып ... ... ... ... дамуында мемлекет маңызды орын
алды. ... ... ... ... ... сферасына көптеген жаңа салалар кірді. Италия буржуазиялық
мемлекеті өнеркәсіп процесіне ... ... ... (тікелей
субсидиялар, экономиканың зоналарымен салаларын ... және ... ... несие жүйесі, салық жеңілдіктері және тағы басқалар),
сонымен ... ... ... ... ... ... ... энергетика, шикізат салаларындағы мемлекеттік
жеңілдетілген қызметтерді пайдаланды. Осы ... ... ... сыртқы нарықтағы өздерінің бәсекелестік қабілеттерін нығайта
алды.
1950 жылдардан кейінгі Италия ... ... ... ... Ең ... бұл ... экономиканың жоғарғы даму
дәрежесін атау керек.
Өнімнің негізгі түрлерін өндіру
|Өнімнің |1948 |1953 |1958 |1963 ... | | | | ... ... |1,8 |1,7 |- |1,9 ... ... | | | | ... | | | | ... |- |0,8 |1,5 |1,8 ... | | | | ... газ, |0,1 |0,3 |5,2 |7,3 ... | | | | ... қышқыл |1,6 |2,6 |2,0 |2,7 ... ... | | | | ... млн.т. |2,1 |3,5 |6,3 |10,2 ... ... |22,7 |32,6 |45,5 |71,3 ... | | | | ... |- |- |182 |661 ... | | | | ... млн.т.|3,2 |12,7 |22,4 |22,6 ... |59 |175 |404 |996 ... | | | | ... 1000 |115 |270 |528 |495 ... |- |82,7 |- |726 ... мың| | | | ... ... |6,2 |9,1 |9,8 |8,1 ... |0,7 |1,0 |- |1,5 ... | | | | |
12 - ... ... ... өнім ... орта жылдық есебі 8 –
9 % - ға өскенін көреміз (12-кесте). Осылай ... ... ... ... ... ... Еуропадағы капиталистік елдер ... орын ... ... ... өнім өндіруден көптеген елдерді ... ... ... ... ... ... ... орынды алды. Осы
кезеңді буржуазиялық экономистер мен саясаткерлер ... ... даму ... деп ... Яғни бұл кезеңде соғыстан ауыр соққымен
шыққан италян экономикасы алға серпіліс ... ... ... ... ... еді.
Италия өнеркәсібінің даму кезеңінде екінші маңызды ерекшелігі, ол
экономиканың даму кезеңдерінде динамикасының өзгермелі ... Бұл ... ... ... ... кезеңнің басында өнеркәсіп өнімінің
өсуі 9 % болса, 1958 жылы ол 4 % - ға ... 1960 жылы 15 % - ға ... ... бұл ... өзгерулер шамамен 5 – 6 ... ... ... ол ... ... ... ... сәйкес келеді [35.55].
Енді өнеркәсіптегі жеке салалардың даму деңгейін қарастыратын болсақ,
көзге бірінші болып орта көрсеткіштен бірнеше есе асып ... тез ... ... жеке ... ... ... Оларға жеке тоқталатын болсақ.
Ең көп нәтиже берген бұл полимер өнеркәсібі: мұнда өнім өндірудің
көлемі ... 6 % - дан асып ... ... ... кеден – ақ полимер
материалдары өндірісінде, ең алдымен синтетикалық және ... ... және ... ... ... ... орында болатын. 30
жылдары нақ осы Италияда бұл өнеркәсіп кең өріс алған еді. 50 ... ... келе ... ... ... ... мамандарға арқа
сүйеп, соғыстың әсерінен ... ... ... ... ... ... ... үлкен сұранысқа ие ... ... ... және Кеңестер Одағынан бастап, Герман Федеративтік Республикасы,
Франция, Ұлыбритания сияқты ... ... ... Италиядан шыққан
патенттермен құрал – ... ... ... Ал ... ... ... өндіру жөнінен бұл дамыған елдердің бәрінен артта
еді.
Басында полимер өндіру аймағында ... - ... ... бір ... ... ... етсе, оған кейін «Монтекатини» қосылды.
Даму жағынан екінші орында тұрған өнеркәсіптің бірі бұл - ... Ол ... ... жүктелді, яғни есептеуіш және ... ал ... ... ... есептеуіш машиналар шығарды.
Фирманы құрушы Камилло ...... ... ұйымдастырушы.
Келесі даму жолындағы салалар тобы мұнай мен газ өндіру және өңдеу.
Соғыстан ... ... бұл сала ... жаңа ... ... ... түбегі мен итальяндық аралдарда мұндай табиғи
байлық көзі жоқ деп есептелді. Алайда соғыс ... ... ... ... бірақ шындығында бұл мұнайдың сапасы төмен және ... ... көп. ... ... монополистердің қысымымен автономды
Сицилия парламенті мұнай ... мен ... ... ... ... капиталға таратып берді. Бірақ шетелдік компаниялар итальян ... ... аса ... ... Сицилия мұнайы Таяу Шығыстан
әкелінетін мұнайдан әлде қайда қымбат еді. ... ... ... ...... компаниялар стратегиялық және Еуропалық,
итальяндық қажеттіліктерді ... ету үшін ... ... ... ... ... Осындай кәсіпорынның ірілерінің бірі ... ...... және ... ... жерорта теңіздің
базасы.
Италияның әлемдік фирмалармен ... ... ... ... ... ... табиғи газдың бай қоры ашылғанда Италия
буржуазиясы бақа ... ... ... өмір ... ... ... ... организацияларымен проект институттарын біріктіріп, ЭНИ
атты үлкен топ құрылды. Ол ... ... ... өңдеуге,
барлауға, газды өндіруге және газ құбырлары мен коммуникацияларын, ... ... ... ... өз ... алды. ЭНИ –
дің басына инжинер Энрико Маттеи (Християн Демократиялық ... ... ... ... өте ... ... ... Оның
басшылығымен және ЭНИ – ді мемлекеттің өте көп көлемде қаржыландыруының
арқасында, ЭНИ ... ... ... ... ... Италия
экономикасындағы маңызды ұйымға айналды. Газ өңдеу кәсіпкерлігінде бірнеше
ірі құрылыстар жүрді, газдан ... ... ... ... алу ... ... (ЭНИ – ден бұл патентті көптеген әлем елдері алды), ... ... ... ... көп ... жүйе ... ЭНИ ... көптеп тарта бастады, оның ішінде американдық және ағылшындық
капиталдар да бар еді. ... ол ... ... ... ... сақтап
қалды. Порто Маргерадағы (Венеция маңында), Равенне мен Джеладағы (Сицилия)
ЭНИ кәсіпкерліктері әлемдегі ... ... ... ... ... ... – ді құру ... мемлекеттік монополия жеке меншік монополияға
қарсы күрес жүргізеді ... ... ... ЭНИ мен ... арасында картельді келісімдер болды. Яғни бұл ... ... ішкі ... ЭНИ ... ... ... ... тез қол жеткізсе, сыртқы нарықта соғыстан жеңіліп шығу ... ... ... ... буржуазиясының позициясының арқасында ЭНИ басқаша
қызмет етті. 1956 жылы ЭНИ күшті жоспарлы – ... ... ие ... ЭНИ – ға ... мен газды барлауға, соған сәйкес технологиялық
жабдықталған құрылыстар салуға концессия беру ... Иран ... ... «Жеті бауырлас» итальян үкіметіне қысым көрсетуге ... бұл ... ЭНИ – ді ... ... ... еді [36.56].
Соңғы тез дамып келе жатқан салалардың бірі бұл ... ... бұл ... «Альфа – Ромео» кәсіпкерлігі, кішігірім жеке меншік
фирмасы «Ланч», ФИАТ атты ... ... ... ... ФИАТ ... ... ... Италиядағы машина жасаудың 80 пайызы келеді. ФИАТ – тың
өнімінің 1/3 ... ... ФИАТ – тың ... 50 ... ... көп ... қаржы бөліп «Мирафиори» атты автозауыт ... ... және ... ... ... ... тек Батыс Германдық
«Фольксвагеннен» кейінгі екінші орында тұр. ФИАТ - көп салалы ... ... ... ... ... ... басқа ФИАТ
зауыттары кеме дизельдерін, тракторлар, шабуылдаушы сомолеттер, көптеген
дәрі – дәрмектер, ... ...... ... ФИАТ, ЭНИ сияқты
тағы басқа ірі монополияларға мыңдаған кіші фирмалар жұмыс істейді, олардың
дайын тауарын ... алып ... ... бұл ... ғана ... ... алыптарына тәуелді болады [6.57].
Тағыда Италия экономикасындағы үлесі жоғары өнеркәсіптердің бірі –
металлургия. 1953 ... ... ... ... өнеркәсібі өте әлсіз
дамыған, яғни жылына үш миллион тонна ... және ... ... өте ... ... негізінен темір рудасы жоқ,
сондықтан қорғасын өнеркәсібі болатқа тәуелді. Бұл Италияны сырттан келетін
шойын мен болатқа ... ... мен ... ... ... ... құру ... басталғанда ұйымға қатысушылар Италия бұл ... ... ... ... ... ... ... жеңілдіктерге ие
болды: КҚЕҰ – ның ... ... ... ... ... бағасын
Италия үкіметі анықтайтындығы айтылды.
Италия металлургиясындағы ірі жеке ... ... бұл ... ... ... қолына шоғырланған. Италия ежелден өндірісте
мемлекеттің үлесі жоғарылығымен ерекшеленді. Қарастырылып ... ... ... ... енуі ... ... Италия бойынша
өндіруші аппараттың 30 – 35 % - ы ... ... ... жеке ... және ... ... болса, керісінше
мемлекеттік капитал жеке фирмаларға салынған.
2.2 Оңтүстік Италия экономикасының даму ерекшелігі
Бұрыннан келе жатқан ... ... ... ... ... ... да Италияның оңтүстік бөлігіндегі экономикасының дамуы ... ... ... ... отыруы болып табылады.
Осы кезеңге экономикалық және саяси сипаттама бере ... ... ... «Маршалл жоспарының» аяқталуының жақындаған кезеңі еді. Шартты
түрде бұл кезең 1952 жылға ... ... ... болса, ол 1950 жылдардың
ортасында тоқырап қалған еді. «Маршалл ... ... ... көмекке сүейенген Италия экономикасы қолдау көздерінің
аяқталуына ... ... ... ... Бұл ... ... ... бағытынаның» саясаттағы әлеуметтік – экономикалық
әсері әлі жойылмаған еді. Ішкі ... ... және ... ... ... ... ... болды. Осыған қоса қарастырылып
отырған кезеңде халықаралық экономикалық қатынаста ... еді, ... 1950 ... ... соғыс жарылысы дүние жүзі капиталистік
экономикасына ғана емес, Италия экономикасына да әсер ... ... ... ... ... күштердің әсерімен,
елдің екі жағының арасындағы экономикалық дамудағы айырмашылықты ... ... ... ... ... Оңтүстік Кассасы деген мемлекеттік
ұйым құрылды. Бұл ұйымның қарамағында көп ақшалай қаржы ... ... ... коммунистік және социалистік партиялар Оңтүстік Кассасын құруға қарсы
дауыс берді. Себебі олардың пікірінше бұл ұйым ... ... ... сай емес және ... ... бұл ұйымға
белсенді араласпады.
Оңтүстік Кассасы заңын іске асыру үшін, шартты түрде «Оңтүстік аймақ»
бөлініп ... ... ... ... қоса Лацио аймағындағы Лацио
провинциясымен Абруццы – ... ... ... ... ... Бұл ... ... несие беру және арнайы ... ... ... Ал ... ... ... ... жол,
байланыс желілері, электр ... ... ету, ... ... ету ... инфрақұрылым құру міндеткерлігін ... ... осы ... жеке ... ... керек болды. Ал
демократиялық ... ... ... ... жеке капиталды тарту үшін
емес, аймақтың экономикалық дамуын ... ету ... яғни ... ... ... ... ... дамуына әсер етуі
керек деп есептеді.
Оңтүстіктің артта қалған аудандарында жоғары техникалық ... құру үшін ... ғана ... ... ... ... өндірістік жағдай құру керек: жоғарғы квалификацияланған мамандар
мен нарық. Оңтүстікте оның екуі де болған жоқ. Коммунистер мен ... ... ... ... ... ... ал ... сұраныс мәселесін кейбір жұмысшылармен қызметшілерге жалақысын
көбейту арқылы шешуді ... ... ... ... бұл бағытты қолдамады, Ал 50
жылдардың соңында инфраструктура құру және жеке ... ... ... бермегеннен кейін үкімет капиталистік елдер жүретін жолға бағыт
алды. Оңтүстік мәселесінде демократиялық күштердің қарсылығына ... ... ... [48.57]. ... ... ... бөлінді. Жеке орталықтарда мемлекеттің қаржысына қазіргі
заманға сай кәсіпкерліктер құрумен, ... ... ... ... ... ... ... Ал Оңтүстіктің қалған
бөліктеріне жаңадан құрылған «өндірістік ... ... ... ... деп ... Бұл ... жоспардың әлсіздігіне байланысты,
демократиялық күштердің әсерімен мемлекеттік өндірістер оңтүстікте ... ... ... ... ... ... көтеру жолындағы бұл жоспарлар сандық жағынан
алғанда іске ... ... ... ... ... ... ... сөйтіп Джелладағы бірінші дәрежелі мұнай
өңдейтін ... ... ... және ... ... мен Неополь аймағындағы бірнеше кәсіпкерліктер құрды. Осы және басқа
да, мысалы Латина және Сардиния провинцияларына ... және ... ... ... ... прогрессивті экономисттердің айтуы бойынша
«даму ... ... ... ... ... әлсіз болды.
Солтүстік монополиясы Оңтүстікке капиталын ... ... сала ... ... ... көптеп пайдалана отырып, олардың квалификациясын
көтеруге ... ... ... ... үкіметтің Оңтүстікке бөлінген
ақшасы қысқа уақыт ішінде монополиялық қайта бөлулер ... ... ... өтіп ... ... ... экономикалық
жағдайы біраз дамығанымен солтүстік аймақтардың ... ... ... ... Яғни Италияның екі аймағының арасындағы экономикалық
дамуындағы айырмашылық ... ... ... ... ... 1951 ... жан ... шаққандағы табыс 63,1 % болса, 1960 жылы 56,6 ... [37.58]. Осы ... айта ... ... ... ... басқа да
мәдени – бау-бақша 2004 мың га жерді алып жатыр . Италияны кейде ... ... деп ... ... ауыл ... ... саласы
болып табылады .Европалық лимон жинаудың 84 % ,апельсин,мандарин, алма
25%, зәйтүн жинаудың 30 % ... ... ... [3.145]. ... ... алмұрт, шабдалы, шие, қара өрік өңделеді . ... ... ... мен ... көп бөлігін субтропикалық ... алып ... олар : ... ... ... ... ,айва,
грек жаңғағы т. б. Италия халқының негізгі май тағамы зәйтүн майы ... ... көп ... ... ... ... . Мемлекет
зәйтүн майын өндіруден Европа бойынша ... ... тұр ... 170 ... мың ... ... өнім алады .Шамамен зәйтүн жинаудың жартысынан көбін
Оңтүстік ... ...... , Калабрия және Сицилия аралы
иемденеді . Цитрус жемістері мен ... ... және ... ... .
Яғни Оңтүстік мәселесін шешуде үкімет екі жолды таңдады. Біріншісі
Оңтүстіктің «өз бетімен» даму ... ... ... ... ... дамыту үшін осы аймаққа инвестиция ... ... ... ... «автономдық» консепциясының әлсіз жақтары анықталды,
бұл идея қайтадан қаралды да 1956 жылы «Ванони ... ... ... ... түрінде қайта көрінді. Оның
мағынасы Оңтүстің экономикасын жедел дамыту және оны ... ... ... қосу. Оңтүстік аграрлы аймақтан индустриалды аграрлы аймаққа
арналды. Сонымен қатар дамыған ... қоса ... ... ... ... ... ... Солтүстіктен келген қаржының арқасында
болғандықтан, күшті әріптес өзінің шарттарын енгізіп отырды. ... ... ... үшін ... Замандастар сол кезді былай деп
жазады: «оңтүстік – итальяндықтарды бәрі және ... ... ... ... ... тыс, яғни Оңтүстіктен шеткері аймақта
шешілетіні туралы ... ... ... ... жіберілген көп
мөлшердегі қаржы қырық жыл ішінде аз – ақ ... ... ... ... жақсарту он-ақ пайызға өсті, көптеген жанұялар ... ... ... өмір сүріп жатты [38.58]. Халықтың ... ... саны өсе ... ... бір ... байланысты болды. Ол – аграрлы мәселе.
Сондықтан Християн Демократиялық Партиясының үкіметінің басты ... ... ... Олар 1950 ... конститутцияның қырық төртінші
бабы бойынша аграрлы реформа туралы заң қабылдады. Ол заң ауыл және орман
шаруашылығы министрі А.Сеньидің ... ... ... Заң ... мың ірі жер ... ... өздерінің артық жерлерін сатуға
міндетті болды ... ... ... ... ... ірі ... жерлерімен қатар ірі компаниялармен мемлекеттің жерлері де
кірді. Ары қарай бұл жерлер жеребе тастау арқылы ... ... етіп ... отыз жыл мерзімге несиге берілді. Осы ... ... ... жоқ және жері аз ... ... қамтамасыз ете алмаса да,
олардың көп бөлігін (200 мыңдай) қамтамасыз ... олар ... ... ... ... сыртқы саясатында ... ... ... Америка Құрама Штаттарының даму бағытын өз
бағдарламаларында ... ... НАТО – ны ... ... ... НАТО – ның штабымен әскери құрылымдары орналасты. Италия
үкіметі Америка Құрама Штаттарымен ... ... бірі – ... беру ... келісімге қол қойды. Нәтижесінде Америка Құрама
Штаттары Италияға қару – ... ... ... ... өз ... ... ... әскери базаларын өз жерінде орналастыруға
келісім берді. Християн Демократиялық ... ... ... ... ... яғни социалисттер мен коммунисттер қарсы шықты [40.26]. Християн
Демократиялық ... кей ... ... ... етуімен өз
саясатында жеңілдіктер жасап отырғанымен, кейде демонстранттарды қуғынға
ұшыратып, ... ... ... Бұл ... ... алып ... Кассасы» саясаты идеологиямен тығыз байланысты ... ... ... ... ... ... дамудағы әлеуметтік
кедергілерді емес, материалдық кедергілерді шешу арқылы болады деген
консепция заң шығарушы ... ... әсер етіп қана ... ... шектелуіне алып келді. Аграрлы реформа ... ... ең ... ... ... ... - ... жолмен аграрлы
реформалар жерді қайта бөлумен байланысты болды. ... ... ... ... аз ... ... берілгендігі белгілі
болды, яғни бұл реформаның астыртын мағынасы ... ... етіп ... көмек көрсетіп, олардың әлеуметтік жағдайын көтеру ... ірі жер ... ... орай ... ... ... қарастыру барысында туындайтын екінші бір сұрақ - ... ... ... мен жер ... ... ... ... - қатынастың дәрежесі. Бұл сұрақ экономикалық дамудың ... ... Осы ... ... жағдайының нашарлығымен
оларды аяусыз қанаумен ... Яғни ... тек қана ... ... ал ол иелерінің қызметі бұрынғысынша қалды. Яғни жер
иеленушінің орнын жер реформасы жөніндегі ... ... ... Осы
механизмнің арқасында жерді қажет етіп отырған шаруалар ... ... ... ... ұсақ ... ... арқылы
экономиканы көтеру мақсат етіп қойылса, комитеттер ... ... оң әсер ... ... өз құқықтарын пайдаланып,
асыра сілтеушіліктер жасап отырды.
«Оңтүстік Кассасы» жоспарының теориялық негізіне тоқталатын ... ... ... ... ... ... болса, ал индустрализациялаудың өзі экономикалық даму процесінің
негізі ретінде ... ... атап ... ... ... - жол ... ... қызмет көрсету жүйесі және тағы
басқа алғы шарттар құрылғаннан кейін іске асырылуы ... ... ... ... ... ... топтардың мүддесінен шықпау керек
болатын. Яғни түсетін табыс монополилық топтардың қаржысына ... ... олар ... ... ... ... Италияда «Оңтүстік
Кассасының» қаржысына салып оны өздерінің мүдделеріне қолданды. «Оңтүстік
Кассасының» тағы бір ... ... көп ... ... болуы, қаржының өз уақытында бөлінбеуі, осы саясатты іске ... ... ... ... ... ... ... және тағыда басқа жағдайлар. Бұл ... ... ... ... ... 1950 - 1956 ... ... мемлекеттің шығындары қысқарғанның үстіне қысқара түсті.
Және ұлттық табысқа қарағанда таза ... ... 1950 жылы 13 ... 1957 жылы 15 % ... [39.59]. ... өзі ... өндіріспен
қоғамдық жұмысқа құйылуынан емес, жеке құрылыстың өсуінен болды.
Сондай-ақ, Италия сауатсыздар санының көптігімен ... ... ... ... ... ... саны – 5,5 млн. адам, бірінші
және екінші сыныптарда ... саны – 7,5 млн. ... ... ... ... саны 60 мың ... жеткен.
Оңтүстік Италия экономикасының даму ерекшелігі. Италияның бұрыннан келе
жатқан қиындық ... ... ... ол ... ... ... ылғида артта қалуы еді. Соғыстан ... ... ... ... елдің екі бөлігін теңестіруде бірқатар
шаралар қолданған. Негізінен, арнайы Оңтүстік Касса мемлекеттік ... ... ... ... көп ... ақша ... болатын.
1950 жылы коммунистік және социалистік партиялар Оңтүстік кассаны құру ... ... ... ... Олар бұл ... ... істер Оңтүстік
Италияның талабына сай келмейді деп ... ... ... ... ... ... аудан» деген түсінікті
анықтады. Бұған итальян аралдары және Абруццы – Молизе ауданынан ... ... ... ... Латина провинциясы енді
[37.215]. Бұл үлкен ауданда ... ... ... ... ... жеңілдіктер заңы қабылданды. Мемлекет тарапынан үлкен
инфрақұрылым құру туралы шешім қабылданды, оған жолдар, байланыс ... ... ету, ... ... су – ... қамтамасыздандыру
шаралары кірді. Италия халқының жағдайы, әсіресе ... ... ... ... ... ... жер иеленушілер, жердің азғантай бөлігін
иемденген, ал сол жерлерінен егін алудың аз ... ... тіпі ... ... қамтамасыз етуге де жеткіліксіз. Ауыл тұрғындары жартылай
феодалдық қанауды бастарынан өткеруде. Шаруалардың басынан өткізген ... әрі қиын ... ол ... ... ... ... жинаушылар
шаруаларды қанау жұмыстарыменжүрді, сонымен қатар халыққа өз білгендерін
істеп, өз ... ... және ... әрі ... ... халықты
тонап отырды. Бұл шаралар жеке капиталдың осы аудандарға қызығушылығын
тудыратын еді.
Италяның оңтүстігіндегі ... ... бірі ... ... және жеміс
- жидек өсіру еді. Италияның табиғи жағдайында платиктен жабылған суық
жылытқылар жасау арқылы осы мақсатқа ... ... Осы ... ... ... ерте ... кеш өнім ... оны 3 – 5 есе қымбат бағаға
сатуға болады.
Оңтүстіктің артта қалуы елдің саяси және экономикалық ... да ... ... ... ... ... үшін қанша қаржы
құйылғанымен, арнайы мемлекеттік бағдарламалар ... ... ... экономикалық артта қалған оңтүстіктің арасындағы
үзіліс қысқарудың орнына ұзара тісті. ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күшін берді. Ал бұл жағдай
Италия ... ... ... ... ... ... ... экономикасының ерекшелігі осы мәселелерден көрінеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде Италияның ХХ ғасырдың 50 – 60 жылдарының дамуы ... ... сай ... айта ... ... Екінші дүние жүзілік
соғыстан кейін құлдыраған экономикасымен шыққан Италия тез ... ... ... бастан кешіріп, ақылмен ... ... ... дәрежеге жетіп отыр. Саяси реформаларды 1943/45 ... ... ең ... ... келісімді алғашқы орынға қосты.
Фашистердің ... ... ... (1922 – 1943/45) ... ... ... ... болды. Халықтың басым көпшілігі фвшистік режимді
қолдаған болса, ... және ... ... ... елдегі фашистік
және нациялық тенденциялар толық жойылған жоқ. Үкімет демократиялық
күштер қолына ... ... ... айрылған король биліктен кетіп, ел
Республикалық даму жолына ... ... ... ... ... Де
Гасперидің маңызы өте жоғары билік құруының алғашқы жылдарында саясатының
басты бағыты бүкіл антифашистік ... ... қосу ... Сыртқы
саясатында басты бағытты Америка Құрама Штаттары және Ұлыбританияның
халықаралық позицияларын жақтау. ... Де ... ... жаңа ... ... ... және сол кездегі қаланған негіз әлі
күнге дейін өзгеріссіз келеді. Касперидің аты ... ... ... ... қоса ... халықаралық аренаға қайта шығуы мен Еуропалық
интеграциямен ... ... ... ... ... ... қабақ» соғысына кірді. Соғыстан кейінгі Италия терең ... ... ... ... ... алдында үлкен сайлау болды.
Америка Құрама Штаттарының ұсынған «Маршал жоспарын» қабылдап ... алу ... ... ... ... ... құлдыраған күйінде қалу
Гаспери өзінң ұлтының патриот ретінде, елдің болашағын теңдеп, социалистер
мен коммунистердің ... ... да осы ... ... және ... ол кезінде дұрыс ... ... ... ... ішінде
шыдамдылыққа шақырған де Гаспери елде саяси реформа жүргізуін ... ... ... өз ... ... ... жоспары бойынша италия 1,5 млрд. доллар ақшалай ... ... ... долларға техникалық көмек алды. Италия әлемнің дамушы ... ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Альфредо Андреотти «Экономическое чудо» в Италии. М.,
2. Манцокки Б. ... ... ... ... 1945 – 1959 ... ... ... 1961
3. Васильков Н.П. Экономика современной Италии М., Наука 1969г
4. Колосов Л.С., Тимофеев Н.И. ... ... М: ... 1960 ... Покровский А.Н. «Италия: современные тенденции ... ... ... ... В.П. ... – монополистический капитализм в Италии –
М: Соцэкгиз 1960г.
7. Санжай Руперелия «Развитие мира после ІІ Мировой ... Спб ... ... ... ... ... политической жизни 1943 – 1958 М.,
1961
9. Лисовский Ю.П. Сельское хозяйство и ... ... ... ... М: Наука 1966г.
10. Зевелева В.П Италия на пути глубоких ... М., ... ... В.П ... ... ... система после ІІ Мировой
Войны М., ... ... В.П ... ... в ... М., ... Сборник нормотивно – правовых актов Итальянской республики., М., 1961
14. Документы по Внешней политике Италии ... / ... ... ... М., ... ... Итальянской Республики / Конститутции зарубежных стран
М., 1993
16. Политическая платформа и идеология итальянских християн ... ... В.П ... ... в Италии М., 1985
17. Манифесты международных коммунистических и ... ... М., ... ... и ... ... стран М., 1995
19. Экономическое чудо в Италии.// ... ... ... и ... ... А.Де ... Избранные произведения. М., 1994
21. П.Тольятти. Избранные произведения М., 1968
22. Л.Стурцо. Пополари и Християнская демократия М., 1993
23. ... С. ... за ... в лево ... ... и ... 1956 №5
24. Новейшая история стран Европы и Америки ХХ век. Т – 3.
25. ... Е.М. ... ... ... ... ... Рабочее движение в Италии (1956 – 1963)
М., Наука 1969 г.
27. Васильков ... ... ... ... ... ... ... АНСССР Ин-т мировой ... ... – М., ... 1987 – 142 (2) с ... ... Т.А. ... ... Мысль, 1972г.
29. Александров Владимир Викторович «Новейшая история стран Европы и
Америки 1945 – ... ... ... для вузов по спец. «история»)
М., Высш.шк., 1988 – 638 (1) с 23 см
30. ... ... ... современной Италии» Пер. С итал.
Т.С.Злочевской ред. И предисл акад С.Д.Сказкина (Т – 1) М., ... Лит., ... ... В.К. ... ... – М: ... 1983
32. 1993В.В.Александров. Новейшая История стран Европы и Америки (1945 ... М., ... ... Т. ... 1918 – 1990 ж.ж // ... Т. ... ... елдерінің тарихы (1918 – 1990) Түркістан 2004 – 29 – 55 ... ... А.С. ... ... ... ... ІІ ... войны. Крат.
Очерк – М: Соцэкгиз. 1963
35. История Италии М.,1971
36. ... ... ... В ... пер. с ит./Вступ.статья
Амбарцумова Е.А. – М: Проогресс 1964
37. Гоффе Нина Владимировна «Италия: проблема Юга и ... ... – 1980) М: ... ... ... Е.В. «История Италии в новое Время» Тип.Акц.Общ. Брокгауз –
Ефрон, б.г. (История Европы по эпохам и ... в ... века ... ... Изд. Под. Ред. ... и ... Комолова Н.П. Новейшая история Италии М., 1970 «Просвещение»
40. Курганбаева А.Х. «Новейшая история ... ... и ... (1945 ...... ... ... им. аль-Фараби., 2001 – 141 с
41. Ярополов Е.И. Италия сегодня М.,1967

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Л.Н.Толстойдың педагогикалық қызметі мен көзқарасы5 бет
Музыкадағы романтизм бағыты6 бет
Франк державасындағы феодализмнің дамуы5 бет
I сынып қазақ тілі оқулығын қатысымдық бағыт тұрғысынан тузу әдіс-тәсілдері38 бет
XIX ғ. ІІ-жартысындағы Қазақстан7 бет
Алакөлдің көпжылдық су деңгейі режимі43 бет
Бастауыш сынып оқулықтарының лексикалық қорын анықтау62 бет
Кеңестік дәуірдегі дамуына орыс тілінің тигізген әсері16 бет
Соғыстан кейінгі жылдары очерктерден құрастырылған жинақтар12 бет
Қазақстандағы 1921-1922 жылдардағы ашаршылық8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь