Негізгі құралдардың мәні, есепке алудың теориялық негізі

жОСПАР:
1.НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ МӘНІ, ЕСЕПКЕ АЛУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1. Негізгі құралдардың мәні
1.2. Негізгі құралдардың жіктелуі
1.3 Синтетикалық және аналитикалық шоттар.

2. ЖШС «СЕМЕЙ ЦЕМЕНТ» ЗАУЫТЫНДА НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ЕСЕПТЕН ШЫҒАРУ
2.1 ЖШС «Семей Цемент» зауытының қызметіне сипаттама.
2.2. ЖШС «Семей Цемент» зауытында негізгі құралдарды есептен шығарудың жағдайлары
2.3 ЖШС «Семей Цемент» зауытында негізгі құралдарды есептен шығарудың тәртібі
2.4 ЖШС «Семей Цемент» зауытында негізгі құралдардың тозуы және оларға амортизациялық аударымдар мөлшерін есептеу
3. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІН ЖЕТІЛДІРУ.
3.1. Негізгі құралдарды есепке алудың шетелдік тәжірибесі.
3.2. Негізгі құралдар тозуының мәселелері мен оларды
шешу жолдары


Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
        
        Кіріспе
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде бухгалтерлік
есепке ... ... қай ... болмасын күрделі, ауқымды болып
отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде өндірістік құрал –
жабдықтарының мемлекеттік ... ... және жеке ... ... орай қазіргі кезде мемлекет, субъекті және жеке тұлғалар арасындағы
экономикалық және ... ...... ... жаңа сипат алды. Бұл
бойынша еліміздегі халық шаруашылығының қай саласындағы ... ... ... және ... іс - ... өз ... өзі
өтеу, өзін - өзі қаржыландыру қағидаларына негізделуі тиіс.
Нарықтық қатынастары жағдайында шаруашылық ... ... ... ... ... зор. ... ... есеп жұмысы «Бухгалтерлік есеп туралы», «Салық және бюджетке
төленетін басқа да ... ... ... ... ... сәйкес жасалған Бухгалтерлік есеп стандарттары мен ... ... ... ... ... бас шоттар жоспарына сай
бекітілген ортақ қағидалар мен ережелерге және Қазақстан Республикасы ... ... есеп ... шығарған нұсқаулары мен
ережелері, сондай-ақ ұсыныстары негізінде ұйымдастырылады.
Бухгалтерлік есеп және есеп беру ... ... ... және ... ... ... ... жедел
басқару үшін, экономикалық жоспар жасап, оның ... ... ... ... 26 ... ... Республикасының президентінің
“Бухгалтерлік есеп туралы” заң күші бар №2732 Жарлығы қабылданды. Бұл заңға
сәйкес 1996 жылдың 18 ... ...... ... ... бас шоттар жоспары бекітіліп, 1997 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... ... жаңа БЕС
бойынша өз жұмыстарын жүзеге асыра бастады.
Бүгінде бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде басты орындардың бірін
алады. Ол ... ... ... ... және ... ... үшін ... бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есебі бекітілген номативтік - құқықтық актілердің жалпы
қағидалары мен ... ... ... және ол бүкіл ... ... ... қызметтің құрылымына, ұйымның
нысанына, айрықша ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша,
сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс ... ... ... ... барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек
ұжымдары шикізат пен ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға),
оның сапасын ... ... ... ... ... ... ... Бұл орайда шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық
құндылықтарын, ақша ... және ... да ... ... және
тиімділігін жұмсауға және тонауға қарсы күресте ... ... ... ... ... ... ... алынған ақпараттың көмегімен шаруашылық ... және ... ... ... ... ... ... экономикалық болжамдар мен ағымдық жоспарлар ... ... ел ... даму ... ... және ... тетіктің бірі ретінде пайдаланылады.
Қазақстан экономикасының дамуында, оның стратегиялық ... ... ... ірі және орта кәсіпорындар ерекше орын ... ... ... ұлттық байлығының маңызды бөлігін құрайтын
негізгі құралдардың басым бөлігі шоғырланған. Ал ... өз ... ... ... тиіс. Негізгі құралдар әр уақытта кез – ... ... ... ... және ... ешбір кәсіпорын өз
қызметін жүзеге асыра алмайтындықтан, ... ... ... де ... ... бірі болып қала береді.
Курстық жұмыстың мақсаты – негізгі құралдарды есептен шығару.
Бұдан барып ... ... орын ... негізгі құралдарды есептен шығарудың жағдайлары;
- негізгі құралдарды есептен шығарудың тәртібі;
- негізгі құралдардың тозуы және қайта бағалау;
- амортизацияны есептеу ... ... ... ... жетілдіру.
Курстық жұмыс кіріспеден, 3 негізгі ... ... ... ... ... ... ... жазу барысында
Қ.К.Кеулімжаевтың “Қаржылық есеп”, “Бухгалтерлік есеп ... ... ... есеп” әдебиеттерін және
мерзімдік басылымдардың материалдарын пайдаландым.
1.Негізгі құралдардың мәні, есепке алудың теориялық негізі
1. ... ... ... ... ... және ... ... қызмет ететін
кәсіпорынның айналымнан тыс активтерді негізгі капиталды ... ... ... емес ... ... ... және ұзақ мерзімді
инвестициялар ...... ... тыс ... ... өз ... кұрал-жабдықтарын тартса ғана жұреді,
ал ол еңбек ... ... ... сатып алынған жартылай
фабрикаттар) және еңбек құралды (машина, станок) болып бөлінеді. Бұл ... ... ... ... ... ... олардың өндіріс
процесінде атқаратын рөліне қарап анықталады. Мысалы: автокөлік сатумен
айналысатын фирма үшін ... ... - ТМҚ, ал оны ... ... мақсатты
пайдаланушы үшін осы автокөлік - еңбек құралы болып ... Сол ... ... ... ... ... үшін жер – ТМҚ қатарына, ал
құрылыс салынған жер – негізгі ... ... ... Егер де ... жер ... мен ... шаруашылық субъект өзі пайдаланбай,
ұзақ мерзімдік қаржылық салым ретінде салса, ол қаржылық ... ... ... ... ... деп - ... ... уақыт бойы, яғни бір жылдан артық уақыт ... ... ... ... ... ... ... шығарылған өнімге, орындалған жұмысқа,
көрсетілген қызметке есептелген амортизациялық аударым мөлшері шегінде
біртіндеп ... ... ... құралдарын, яғни материалдық активтерді
айтады.
Өндірістік процесіне қатысу сипатына байланысты негізгі құралдар:
• өндірістік
• өндірістік емес ... ... ... ... ... ... еңбек құралдары өндірістік
процестерге тікелей ... ... оның ... ... ... ... ... құрылыстар, көлік құралдары, құрал-жабдықтар
және басқалары).
Негізгі ... ... емес ... ... ... және ... емес тұтыну мақсаттарына арналған ... ... ... ... ... ... үйлері.
Иелігіне қарай негізгі құралдар:
• Меншікті;
• Жалға алынған болып бөлінеді.
Меншікті дегеніміз - субъектіге тиесілі және оның балансында ... ... ... ... шарт ... ... ... алынған негізгі
құралдар-жалға алынған құралдар болып саналады.
Пайдалану сатысында қарай негізгі құралдар:
• жұмыс істеп тұрған;
... ... ... ... және қор ретінде ... ... ... істеп тұрған негізгі құралдар, әрекет ... ... ... істемей тұрғандар бұл жұмысы тоқтатылған ... ... ... ... ... ... ... тұрғандар болып жұмыс істеп тұрған құрал жабдықтарды жоспарлы
түрде олардың запас ... ... үшін ... ... ... қарай негізгі құралдар:
• Мүліктік;
• Мүліктік емес болып бөлінеді.
Мүліктікке (заттай) көрінісі бар, яғни ... және ... ... ... ... жабдықтар) жатады.
Мүліктік еместерге пайдаланылатын жер,орман алқабы, су ресурстары
(ғимараттардан басқа) күрделі қаржы салымы, яғни заттық нысаны жоқ ... ... ... үшін ... ... өндеу, жолға алынған
негізгі құралдарға күрделі қаржы жұмсау, т.б.) жатады.
2. ... ... ... ... ғылыми негізделген жіктемесі олардың есебін дұрыс
жүргізудің маңызды шарты болып ... ... ... ... ... ... және атқаратын
қызметтеріне қарай мынадай түрлерге (топтарға) бөлінеді: жер; үйлер;
ғимараттар; ... ... ... және ... - жабдықтар (соның
ішінде автоматты машиналар және құрал – жабдық); күш ... ... ... ... ... және жабдықтар; өлшеу және реттеу аспаптары
және қондырғылар мен лабораториялық ... ... ... басқа
машиналар мен құрал - жабдық; көлік құралдары, құрал – сайман; өндірістік
мүлік және жабдықтар; шаруашылық ... ... және өнім ... мал; ... екпе ... жерді жақсартуға (ғимаратсыз) шыққан күрделі шығын;
басқа да негізгі құралдар.
Келтірілген негізгі ... ... ... ... - ... ... сатып алған жердің көлемі мен құны. Жерге
меншік құқығы бар ... онда олар ... ... ... керек. Ондай
актісі берілген болса, онда ондай жер учаскілері мүліктік болып саналады;
Үйлер – ... ... ... ... ... қызмет
көрсетуге жағдай жасауға және материалдық құндылықтарды сатуға арналған
әлеуметтік құрылыс объектілері. Әрбір ... үй ... ... ... - ... заттарын өзгертуге қатысы жоқ белгілі бір
қызметтері орындау жолымен өндіріс ... ... ... ... - ... объектілері (шахта ұнғысы, мұндай мұнарасы, бөгет,
көпір, автомобиль жолы). Барлық жағдайлары бар әрбір жеке ... ... ... табылады.
Өткізгіш тетіктер (қондырылған) – электр, жылу немесе ... ... ... (электр өткізу желілері, трансмиссиялар,
құрбылар). Электр желілері бойынша, ... ... ... ... ... ... генератор клеммаларынан бөлу қондырғыларына
дейін, қабылдау ... және ... ... ... мүліктік объекті бола алады.
Машиналар мен жабдықтар – күш ... ... және ... ... және жабдықтар; өлшеу және ... ... ... мен ... ... ... машина, егер ол басқа
мүліктік объектісінің бөлшігі ... оған ... ... ... ... ... , ... қоршауды, фундаментті қоса алғанда,
мүліктік объекті болып саналады. Негізгі құралдардың бұл тобы 5 ... ... ... және ... - жылу және ... ... ... түрлі энергияны механикалық энергияға, яғни
қозғалыс энергиясына ... ... - ... ... ... ... шассилер, бу двигательдері, турбиналар, іштей ... ... ... машиналары мен жабдықтар - еңбек өнімдерін жасау процесіне
еңбек затына механикалық, жылу және ... єсер ... ... ... және құрал-жабдық (токарлық бұранда кесетін станоктар, ... ... және ... ... ... және ... - өлшеуге, өндірістік процестерде реттеуге арналған аспаптар мен
қондырғылар, сондай-ақ лабараторияларда пайдаланылатын ... ... ... ... ... техникасы - процестерді жылдамдату және автоматтандыруға
арналған машиналар, кондырғылар, ... ... ... ... ... машиналары);
Басқадай машиналар мен жабдықтар - машиналар, аппараттар және басқа
құрал - ... ... ... радио тораптарының жабдығы, өрт
сөндіргіш машиналар);
Көлік құралдары - адамдар мен жүктерді тасымалдауға ... ... ... ... жол және су ... қозғалмалы құрамы, жегін
көлігі) Әрбір объект өзіне тиісті барлық ... ... мен ... алғанда мүліктік объект болып табылады.
Құрал-сайман – қол ... ... ... ... ... металдарды, ағашты және т.б. ... ... ... заттар (кесетін, соғатын және нығыздайтын еңбек
құралдары). ... ... ... ... ... заттар ғана
мүліктік объект болып табылады;
Өндірістік мүлік және соған жататын заттар - өндірістік операцияларды
орындау немесе жеңілдету үшін ... ... ... ... ... ... ... сұйық, сусымалы жән басқа ... ... ... ... өндірістік арналымы бар басқа да заттар.
Басқа мүліктік ... ... ... ... және ... мәні ... мүліктік объекті болалады.
Шаруашылық мүлік - кеңсе және шаруашылық мекемелерінің заттары
(орындықтар, шкафтар, кілемдер). ... мәні бар ... ... - мүліктік
объект бола алады.
Жұмысқа пайдаланылатын және өнім беретін мал - ат, өгіз, түйе ... ... ... ... өнім ... мал - мүйізді ірі қара
мал; асыл тұқымды айғырлар мен биелер, буралар мен ... ... ... ... мен ... ... саулық қой мен қошқарлар.
Әрбір ересек мал мүліктік объект ... ... ... ... - қолдан егілген, көп жылдық өсімдіктер (жеміс
және жидек ағаштары, жүзімдіктер, ... көп ... ... ... ... ... қоршаулар, жерді қорғайтын өсімдіктер).
Жас өсімдіктер даму деңгейі толық жетілген (жеміс - жидек бере ... ... ... ... ... байланысты күрделі шығындар (ғимаратсыз) – ... ... ... үшін ауыл шаруашылығында пайдалану үшін жер
қыртысын жақсартудың шараларына жұмсалған мүліктік емес ... ... ... ... ... егін егу үшін ... егін егу үшін ... даласын тастардан тазарту);
Басқа да негізгі құралдар – кітапхана қорлары, спорт мүлкі және басқа
да салымдар.
Жіктемелік топтарға ...... ... ... ... ... ... жөндеудің ерекшелігі, икемділігі мен техникалық
жаңалығының дәрежесі бойынша өте жақын негізгі ... ... ... және аналитикалық шоттар.
1кесте – «Негізгі құралдар» бойынша шот –фактуралар
|№ |Операциялар ... ... ... ... ... |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... ... ... |5020 |
| ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |
| ... құны ... |2510 |5020 |
| ... ... |шот–фактуралар |2520 | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
|2 ... және жеке |Келісімшарттар, |2411-2417 |1010, 1040 |
| ... ... үшін ... |2510 |1050, 1070 |
| ... ... және ... ... |3310, 3390 |
| ... ... алынған |касса чектері, жүк | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... негзгі | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... тұлғалардан|Жүк құжаттар, ... |6280, |
| ... ... ... - ... | |2423, 2425, |
| ... ... ... тозу ... |2427, 2428, |
| ... енгізу: | | |2429 |
| |- ... құны ... | | | |
| |- тозу ... ... | | | |
|5 ... ... |Тозу сомасын есптен|2421, 2423, |2412 -2417 |
| ... ... ... ... және |2425, 2427, | |
| ... ... |шот – фактуралар |2428, 2429 | |
| ... ... | | | |
| ... бұзылуы | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
|6 ... тасталған |Негізгі құралдарды |7410 |2412 – 2417 |
| ... ... мен ... ... | |2510, 2520 |
| ... құрылыстың |актісі | | |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | |
2. жшс ... цемент» зауытында негізгі құралдарды есептен шығару
2.1 ЖШС «Семей Цемент» зауытының ... ... ... ... зауытының іргетасы 1954 жылы қаланып, 1958 жылы
ұлы қазан мерекесінің құрметіне алғашқы өнім шығарып, сол жылы ... ... ... 14 мың ... жеткізген. «Семей Цемент» зауытына 2008 жылы 50
жыл ... ... 100 ... өнім беретін қуатты бар кәсіпорын сол кезде
үлкен мақтаныш болатын. 1958 жылдардғы сол ... ... ... 150 метрлік айналмалы пеші еді. Арада жиырма жыл ... соң ... ... күйдургіш пештерді ауыстыру қажет болды. 1992 жылдардағы
мәліметтер бойынша сол жылдары өнім өткеруді 103,8 процентке орындаған.
«Семей Цемент» ... ... ... 2001 жылы ... Осы ... ... игерген, өндірісші –менеджер Ерболат Нәдірбекұлы Әпсәләмов
завод тізгінің қолына алды. Сол 2001 жылы завод қайта іске қосылып, ... ... 370 мың ... ... ... 2002 жылы ... 580 мың тонна
цемент шығарды. 2003 жылы 750 мың ... ... ... ... ... айынан қазан айына деін толық қуатында жұмыс ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта 1300 мың
адам жұмыс істейді. «Семей ... ... 4 ... ... және ... ... бар. ... цехтар: 1 – Шикізаттік (Сырьевой ), 2 – Обжиг,
3- Ұнтақтау (Помол), 4 – Орау ... цех. ... ... ... 1 – ... 2 – ... 3 – ... 4 – Компресс, 5 –
Құрылыс, 6 – Негізгі құралды ... ... 7 – ... цех. ... ... төрт ... ... өнім өндіру мен өткеруден бірінші
орында. ... ... ... ... келісім шарт негізінде жұмыс
істейді. Тұтынушылар Алтайдан, ... ... кең ... ... ... бар. Өнім ... ... жол арқылы жеткізіледі. Орташа жалақы
32 мың теңгені құрайды. Цехтар ... жаңа ... ... біліктілігін жетілдіру – назарда. ... ... ... ... ... ... өзі жоғары
білімді мамандар. Қоршаған ортаны ластамау үшін ұнтақтау цехтарын ... ... 19 млн. ... ... ЖШС «Семей Цемент» зауытында негізгі құралдарды есептен
шығарудың жағдайлары
Кәсіпорындар өздерінің пайдалануындағы, яғни ... ... ... ... ... немесе жеке тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... жағдайында бүлініп
жоғалғанда шығарады. Сонымен қатар өздерінің ... ... ... ... ... ұзақ ... жалға берген
кезде де кәсіпорындар өздерінің балансыннан негізгі құралдарды есептен
шығара алады. Кәсіпорындарда негізгі ... іске ... ... қалпына келтіру үшін жүргізілетін күрделі жеңдеудің тиімсіздігін
немесе мүмкін еместігін анықтау үшін, сондай-ақ негізгі құралдарды есептен
шығаруға ... ... ... үшін ұйым ... ... ... ... Бұл комиссияның құрамында мьшадай қызметкерлер болуы
тиіс: • кәсіпорынның ... ... оның ... ... ... бас ... немесе бухгалтерияның басқа қызметкері;
• негізгі құралдың сақталуына жауапты адам;
• негізгі ... ... ... ... ... цех басшысы;
• мемлекеттік көлік инспекциясы ... ... ... ... шыгаратын жағдайда); ;
• тағы да басқа жұмысшы-қызметкерлер болуы мүмкін.
Бұл жоғарыда ... ... ... ... іюмиссия
ұйымда мынадай жұмыс пен міндетті атқарады:
• есептен ... ... ... ... тек-
серіп, сонымен қатар оның ... ... ... ... ... есептің деректерімен танысу арқылы
объектіні қалпына келтіруге болатындығын немесе болмайтындығын, ... ... ... алдағы уақытта пайдалануға жарайтыңдығын немесе
жарамайтындығын анықтайды;
... ... ... ... ... ... байланысты, дұрыс
пайдаланбағандықтан, ... ... ... ... құруға
байланысты, табиғи апаттар жағдайынан жэне тағы да басқа жағдайлардан);
• негізгі құралдар ... ... ... яғни ... ... ... ... істен (есептен) шығарылатын жағдайда
оның себебін анықтайды. Олардың істен шығарылуына ... ... ... ... ... ... тарту керектігі жөнінде ұсыныс
жасайды;
... ... ... ... іске ... детальдарын, материалдарын анықтап, ... ... ... ... ... ... іске жарайтын
бөлшектерінің, материалдарының, сонымен қатар олардың ішінде қымбат ... ... дер ... жинап алынуын, олардың саны мен салмағын
дұрыс анықтап, ... ... ... ... қадағалап отырады.
Кәсіпорындарда негізгі құралдарды есептен шығару үшін үлгілі түрі ... ... ... ... ... ... немесе үлгілі түрі НҚ-4 «Көлік
құралдарын есептен шығару актісінің» тиістілері толтырьшады.
Бұл жоғарыда айтылған актілерде ... ... ... ... ... ... ... (өндірістен шығарылған) ... айы, ... ... ... ... кіріске алынған уақыты (күні, айы,
жылы);
• пайдалануға берілген уақыты (күні, айы, жьшы);
• объектінің ... құны ... ... ... ... ... ... бойынша есептелген тозу сомасы;
• жөндеулердің жүргізілген уақьггы ... айы, ... ... ... ... ... сонымен қатар коліктің,
жүрген жолы (км) көрсетіледі;
• негізгі ... ... ... ... жэне ... ... ... көрсетіледі;
• аварияға байланысты есептен шығарьшған негізгі құралдарға ... ... ... жасалған актінің көшірмесі тіркеледі;
• сондай-ақ осы негізгі құралдардың істен шығуына жауапты ... ... ... жазады.
Комиссия жұмысының нәтижесінде жасалған негізгі құрал-дарды есептен
шыгару актісін кэсіпорынның басшысы бекітеді. Акт екі (2) дана ... ... ... ... ... ... есептен шығару үшін
ұйымның бухгалтериясына табыс ... ал ... ... ... ... ... ... беріліп, негізгі құралдарды бұзғаннан алынатын
іске жарайтын бөлшектерді, детальдарды, ... ... жэне тағы ... ... ... үшін ... ... Негізгі құралдарды
есептен шығару ... ... ... ... ... ... ... етілмейді. Негізгі құралдарды бұзғаннан, есептен
шығарудан альшған іске ... ... ... ... ... ... ... алынады. Кәсіпорынның негізгі құралдарды
сатқаннан немесе бүзған-нан алған материалдары мен ... ... ... Сату жэне ... ... ... алып ... қалдығы ұйымның өзінде қалады. Ұйымдарда есептен шығарылған негізгі
құралдардың құны ... ... сату ... ... шотының
дебитіне, «Негізгі құралдар» деп аталатын шоттың тиістілерінің кредитіне
жазылады. Ал негізгі құралдардың ... ... ... дейінгі
жинақталған (есептелген) тозу сомасына «Негізгі құраддардың тозуы» ... ... ... ... ... ... деп ... тиістісі кредиттелінеді.
Есептен шығарылған негізгі құралдардан алынған ... ... мен ... ... ... ... деп ... шоттың
тиістілерінің дебитіне, «Негізгі құралдарды сатудан алынатын табыс» шотының
кредитіне жазылады.
Кәсіпорындарда негізгі ... ... ... табыс
«Дебиторлық борыштар мен басқа да активтер» жэне «Ақшалар» деп аталатын
бөлім ... ... ... ... ... сатудан
алынатын табыс» деп аталатын шотының кредитіне жазылады. Негізгі құралдарды
есептен шығару опе-рациясының соңында одан ... ... мен ... ... кіріс (шығын)» шотына апарылады.
Басқа заңды немесе жеке тұлғаларға тегін берілетін негізгі құралдарға
улгілі түрі НҚ-1 «Қабылдау-табыс ету ... ... екі дана ... Оның ... негізгі құралдарды берушіде қалдырылып, ал екінші
данасы негізгі құралдарды алушыға табыс етіледі. Осы ... ... жеке ... ... ... ... негізгі кұралдардың түгендеу
(инвентарлық) карточкасына тиісті мэліметтер ... ол ... ... негізгі қүралдарды алушыға беріледі. Негізгі қүралдың жэне
оның түгендеу карточкасының басқа жеке ... ... ... берілуі жайлы
негізгі қүралдардың жүмыс істеп түрған жері бойынша жасалған инвентарлық
карточкаларьшың тізіміне тиісті ... ... ... ... үйым оны тегін алушыға берілген негізгі
қүралдардың бастапқы қүны мен тозу сомасын көрсетіп, хат ... ... Бүл хат, яғни ... 4 (төрт) дана етіліп ... ... ... жеке ... ... ... бухгалтериясы негізгі қүралды
алғандығын білдіріп, авизоның екі данасына қол қойып жэне оларға мөр басып,
негізгі ... ... ... ... ... ... ... жеке түлғаларға тегін берілген негізгі
қүралдар баланстан «Қабылдау-табыс ету» ... оны ... ... ... ... ... ... құралдарды басқаларға тегін беруге жазылатын
бухгалтерлік жазу ... ... ... ... есептен шығаруға
жазылатын жазулармен бірдей жазылады.
2.3 ЖШС «Семей Цемент» зауытында негізгі құралдарды есептен
шығарудың тәртібі
Шаруашылықты ... ... ... ... ... сәйкес,
өзіне тиісті үйлерді, ғимараттарды, құрал-жабдықтарды, көлік қүралдары ... ... ... ... ... жалға беруге,
уақытша тегін пайдалануға ... ... ... шығарып тастауына
болады.
Негізгі құрал-жабдықтарды есептен шыгару: табиғи және ... ... ... жою ... ... қүрылыс жүргізгенде;
кәсіпорында, цехтарда немесе баска ... ... ... ... кеңейткенде; негізгі табыннан малдарды жарамсыз деп
тапқанда; табиғи ... мен ... ... ... ... ... ... тегін бергенде; сыйлағанда;
шаруашылыкаралык және баска кәсіпорындарға, ... ... ... ... және ... ... ... толық немесе ішінара (объектіні қайта жабдықтау және
жаңалау кезінде) ... ... ... жою ... сәйкес,
пайдалану мерзімі біткен, табиғи зіл-залалының және апаттардың нәтижесінде
өзінің өндірістік мәнін ... ... ... ... ... жағынан
тиімсіз немесе мүмкін болмаған жағдайда және оларды іске асыруға немесе
басқа шаруашылық ... ... ... болмайтын тозығы жеткен
ғимараттар, ... ... ... басқа да тозығы жеткен
мүліктер шығарылып тасталынады.
Негізгі қүрал-жабдыктардың жарамсыздығын анықтау үшін, ... ... ... үшін ... ... уәкілдіктердің
жиналысында қабылданған шешімімен) басшының ... ... ... оның қүрамында бас инженер немесе субъект жетекшісінін
орынбасары, бас бухгалтер немесе ... ... ... ... ... өкілі, мемлекеттік көлік инспекииясыныңекілі
(автокөяіктерді есептен шығарғанда) бар ... ... ... ... ... ... кейбір түрлерін баланстан шығарғанда
комиссияға арнайы салалык ... да ... ... ... инженер-энергетиктер, инженер-гидрологтар, ... ... мал ... мал ... ... т.б. ... жұмыс істейтін комиссиялар есептен шығарылатын ... ... ... ... ... ... ... немесе одан әрі
пайдалануға жарамсыздығын: есептен шығару ... ... ... ... ... ... ... кінәлілі тұлғаларын; кейбір
тораптардың, тетіктер мен материалдын пайдаланылу мүмкіндіктерін және
олардың ... ... ... ... ... ... ... Комиссия актілерді дайындағанда тел құжаттарын, этаптык
жоспарларын, ақау белгілерінің тізімін, машиналардыңапатқаұшырауы ... және тағы ... ... бар ... ... мен ... негізгі құрастырушы бөлшектері тозғанда. кайта
қалпына келтіріп жөндеу мүмкін болмаған жағдайда немесе тиімсіз болғанда,
тракторлар, ... ... ... ... — тек ... тораптары мен агрегаттарынын көпшілігі істен шыкканда; коп жылғы
ағаштар - биологиялық өсіп-өнуі біткенде, өндірістік ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарылады. Бұл ... ... ... машиналарды, құрал-жабдыктарды, көлік құраддарын жәие баска
мүлікті қалыптық (нормативті) пайдалану ... ... ... ... мен ... ... нәтижесінде жарамсыз болған жағдайда ... ... ... (автокөлік құралдарынан басқа) толық және
ішінара есептен шығару пайдаланылатын Негізгі кұрал-жабдықтарды жою туралы
Акт арқылы жүзеге асады. Актіні ... ... ... комиссия
немесе соған уәкілетті адам екі дана етіп дайындайды. Актінің 1-ші данасы
бухгалтерияға беріледі де, ... ... ... ... тұлғада болады және ол есептен шығарғаннен ... ... ... ... металл сынықтарын жәнетағы басқаларын коймаға
өткізуге негіз болып табылады.
Есептен шығаруға ... ... және ... ... ... ... ... материалдык
кұндылықтардыңбағасы актінін "Объектіні есептен шығару нэтижелерінің есебі"
деген ... ... ... ... ... ... есептен шығару
"Автокөлік құралдарын ееептсм піі.и ару ... ... ... екі дана етіп ... ... ... немесе окілетті
уокілі бекітеді. Бір данасы бухгалтерияға берілсе, екіншісі ... ... ... ... ... де, ол ... техникасын
есептен шығарудан кейін қалған материалдық ... мен ... ... ... ... ... кұралдарын жоюдан және бөлшектеуден түскен материалдык
кұндылыктар бағасы "Автомобильді (тіркемені, жартылай тіркемені) ... ... ... бөлімшесінде көрсетіледі. Объектіні есептен
шығарған кезде, оған кысқаша сипаттама беріледі, және оның ... ... ... запас бөлшектерінің жағдайы көрсетіледі және олардың
жендеуге жарамдылығы да ... Егер де ... ... ... және тағы баска да күтпеген жағдайдың садцарынан есептен
шығарылатын ... онда ... қоса ... ... да бірге тіркеледі.
Актіні кәсіпорын басшысы бекітеді. Тек ... ... ... жоюга
кіріседі. Жоюдан алынған запас бөлшектері пайдалануы мүмкін ... ... ... ... шоттар бойынша кірістеледі.
Негізгі құралдарды есептен шығарудың кабылданған ... ... жою ... алынған материалдык құндылыктарға жауапсыздыкпен
карау (жойып немесе ортеп жіберу) анықталса, онда оған ... ... ... ... ... ... ... иайдаланбайтын қүрал-жабдықтарды, көлік ... ... ... ... ... және ... ... занды немесе жеке тұлғаларға сатуға болады.
Негізгі құрал жабдықтарды бір кәсіпорыннан екінші бір кәсіпорынға
беру ... екі дана піп акт ... Акт ... ... ... мен ... мүліктік түгендеу тізіміне негізгі
құрал-жабдықтардың косшорын баланоыпан ... ... ... ... ... ... орынға көшуі туралы объектілердің тұрған жеріндегі
мүліктік түгендеу тізімдеріне және ... ... ... ... ... ... ішінде орын ауыстырғанда 12 "Негізгі
құралдар" болімшесі шоттарының дебеті мен кредиті ... ... ... ... жою ... ... актілер
бухгалтерияға түседі де талдамалық есеп тізімдемесіне ... ЖШС ... ... ... ... ... тозуы және оларға
амортизациялық аударымдар мөлшерін есептеу
Негізгі құралдар халықаралық қаржы есебінің стандарты бойынша
келесідей ... ... ... алу ...... ... қызмет етуін қамтамассыз етуі
қажет.
2.Ұзақ мерзімде пайдаланатындықтан олардың құны осы мерзімге сай таратылуы
қажет.
3.Материалдық формаға ие болуы қажет.
Аталған шоттардың әрқайсысына ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді жалға алынған негізгі құралдардың тозуы.
Жер өндіріс құралы ретінде – еңбек процесіне ... ... оның ең ... ... факторларының бірі. Сату бағасы бола тұра
және субъектінің балансында ескерілгенімен ... ... ... ... ... ... ... субъектілер есептейді. Олар
мыналардан басқа барлық қалған негізгі құралдар түрлеріне есептеледі:
1. Өнім беретін ... ... ... ... Жер.
3. Кітапхана қорлары, фильм қорлары.
4. Мұражай және қылқалам құндылықтары.
5. Сәулет пен өнердің ... ... ... ... ... амортизацияланған негізгі құралдар бойынша амортизация
есептелмейді.
Негізгі құралдар ұзақ уақыт өндірістік процеске ... ... ... және ... тозуға ұшырайды..
Негізгі құралдар өндіріс процесіне ұзақ уақыт бойы қатыса отырып,
біртіндеп тозады, яғни физикалық күштердің, ... және ... ... өз ... ... және ... күй ... физикалық және моральдық сипаттамаларын жолғалту процесі
Физикалық тозу- бұл ... ... ... ... және ... әсерінен болады
Негізгі құралдардың физикалық тозуы олар пайдаланылған кезде жабдықтың
болшектері мен тетіктерінің, ... мен ... ... ... ... ... (физикалық тозудың
пайдаланудағы нысаны), сондай - ақ темірдің тот ... ... ... ... ... тозудың табиғи нысаны) ... ... ... ... негізгі құралдардың құнының
бөлігі жоғалады.
Моральдық тозуы - бұл ғылыммен техниканың ... ... ... ... сай ... салдарынан орын алады.
Негізгі құралдардың моральдық тозуы - ... ... ... ... және ... ... ... мен технологияны
жетілдіру колданыстағы негізгі құралдарға қатысты өндірісті арзандатуға
мүмкіндік тудырады. Соған ... ... ... ... ... бөлігін жоғалта отырып, құнсыздана бастайды. Өндіріске ... және ... ... ... үй мен ғимарат түрлерін, жануарлардың
тұқымдарының, көпжылдық өсімдіктердің түрлері мен сараптарының жаңа ... ... ... ... жасалуы мен ендірілуі
қолданыстағы ... ... одан әрі ... ... ... ... құралдарды моральды тоздыратын факторлар:
1. Өндірістегі жабдықтар мен ... ... ... машиналарды жаңа,
неғұрлым өнімділеуіне ауыстыру);
2. Технологиялық процестің жетілуі (жаңа технология кезінде қолданыстағы
машиналар мен жабдықтарды пайдалану ... ... ... өнім ... ... мен ... (бұл орайда ескі
машиналар мен жабдықтар жаңа өнім шығаруға жарамсыз);
4. Тауар өндіруге ... ... мен ... санын азайтуды
субъектіден талап ететін, кейбір тауарларға сұраныстың азаюы;
5. Жұмыс ... ... ... ... ... ... көлемін, пайдаланылатын машиналар мен жабдықтардың санын
азайтуды талап етуі мүмкін;
6. Өнеркәсіптің өңдеуші салаларындағы шикізат ... ... ... ... түрлерін өндіру қажеттілігі. Бұлар өнеркәсіптің
өңдіруші салаларындағы өндіріс көлемінің қысқаруына әкеп ... ... ... ... физикалық тозу басталғанға дейін негізгі құрал
объектілерін жаңасына, неғұрлым ... ... ... ... үшін ... құрал объектілерін қайта құрады және жаңғыртады.
Мұражай және қылқалам құндылықтарынан, ... ... ... қорынан, сәулет пен өнердің ескерткіші болып
табылатын үйлер мен ... ... ... құралдардың барлығы
моральды тозуға ... – бұл ... ... ... Бұл ... құралдардың
амортизациялық құнын тозу шамасына қарай оның көмегімен өндірілетін еңбек
өнімі мен ... ... ... ... қосылатын
амортизациялық аударымдар арнайы ақша қаражаттарын пайдалану немесе негізгі
қорлардың ... ... жай және ... өндірісіне
айналдырудың объективтік процесі.
Амортизациялық құн дегеніміз - бастапқы құн мен жою ... ... Ол ... құралдар келіп түскенде қосалқы бөлшектердің,
сынықтардың қызмет ... ... ... ... болжамды
құны ретінде анықталады.
Амортизациялық аударымдар амортизация нормалары бойынша жасалады.
Амортизация нормасы – бұл амортизациялық ... ... ... ... ... орташа құнына қатынасы.
Нормалар еңбек құралдарының экономикалық мақсатты қызмет мерзіміне
орай белгіленеді. Олар негізгі құралдар ... ... ... ... деңгейі негізгі құралдардың ұзаққа шыдамдылығы ... ... ... ... өзі ... құралдарының техникалық –
құрылымдық және материалдық – заттық ерекшелігіне, пайдаланудағы негізгі
құралдардың ... ... ... ... ... ... құралдарының моральдық тозуына байланысты анықталады.
Автомобиль көлігінің жылжымалы құралының амортизациялық аударымының
нормасы 1000 км жүрістің баланстық құнына пайызбен ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін анықтау негізгі
құралдар құрамының өткен айда ... ... ... ... толық амортизациясына нормативтік қызмет мерзімінің аяқталуына
байланысты белгіленген ... ... ... ... ... ... берілген негізгі құралдар бойынша амортизация
есептеу ... ... ... ... ... күнінен басталады.
Шығарылған негізгі құралдар бойынша ... ... ... ... ... ... ... бастап тоқтатылады. Қайтадан құру мен
техникалық қайта ... ... егер олар ... тоқтатылса және
негізгі құралдар консервацияға жіберілмесе, амортизация ... ... ... ... бойынша амортизация есептеуді жалдау
шартының ... және ... ... сәйкес жалгер немесе жалға
беруші жүргізеді.
№6 БЕС боынша амортизация есептеу үшін мынадай ... ... ... ... ... ... ... амортизациялық құны ай сайын бірдей сомамен есептен
шығарылады. Амортизация сомасы мыналарға орай анықталады:
Ұтымды ... ... Бұл ... ... ... жөндеу және
техникалық қызмет көрсету мәселелері, климат жағдайлары, қазіргі ... мен ... ... ... ... ... жұмыс
тәжірибесі ескеріледі.
Мысалы: Станоктың құны =20 000 теңге. ... жою құны =2 000 ... ... 10 жыл. Станоктың амортизациялық құны 20 000- 2 ... ... ... жыл ... ... 18 000/ 10= 1800 ... Амортизацияның ай сайынғы сомасы =1800/12=150 теңге.
Негізгі құралдың ұтымды пайдалану мерзімі жою құны секілді негізгі
құралдың күйін ... ... ... ... ... ... қайтадан
қаралуы мүмкін. Мұның өзі қызмет мерзімінің ұзаруына әкеліп соғады.
Техникалық ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде қызмет мерзімі қысқарады.
Егер 4 жылдан кейін шаруашылық қызметі ... ... ... ұтымды қызмет мерзімі 7 жыл болып белгіленіп, жою құны 3000 теңге
мөлшерінде белгіленсе, онда жыл ... ... ... ... ... (20000 – (1800*4)- 3000)/3000= 3267 теңге немесе ай сайын 272 ... әдіс ... ... пайдаланудан түсетін табыс оны пайдалану
мерзімінде бірдей болады, яғни жобаның қалған ұтымдылығының ... ... ... деп ... ... пайдаланылады.
2. Өндірістік әдіс (амортизацияны орындалған жұмыстардың көлеміне
үйлесімді есептеу).
Амортизация объектіні пайдалану мен ... ... ... ... табылады деген негіздеме оны есептеген кезде ешқандай рөл атқармайды.
Кәсіпорында өндірілетін әрбір өнім, жұмыс, ... ... құны ... осы ... ... мен ... ... негізгі
құралдардың объектілерінің құнын өзіне бірдей мөлшерде ... Ай, ... ... ... ... құнын оның қатысуымен өндірілетін
бұйым, жұмыс және қызмет санына бөлу жолымен ... Бұл ... ... көбіне техникалық көрсеткіштеріне немесе субъектінің
шаруашылық қызметінің өзгеруіне байланысты шектелуі кезінде пайдаланады.
Мысал: Құны 240 000 теңге ... ... 6 000 ... өңдеуге
қабілетті, жою құны 18 000 теңге, 1 ... ... ... = ... =37 теңге.
Егер 2003 жылы мамыр айында 45 бұйым өндірілсе, ондаа амортизация
сомасы 45*37=1665 теңгеге тең.
2003 жылы ... ... 52 ... ... сомасы 52*37 = 1924
теңге.
2003 жылы шілдедегі 48 бұйымға амортизация сомасы 48*37 = 1776 теңге.
Техникалық паспорт бойынша ... ... ... саны ... ... 10 мың ... nam. 1 сағ. = (240-18)/10= 22,2.
Егер станоктың мамыр айындағы жұмыс уақыты 224 ... ... ... ... 224*22= 4 928 ... тең.
Негізгі құралдардың жекелеген түрлері пайдалану басталған ... ... ... ... ... ... технология жетілген сайын жабдық
тез моральды тоза бастайды, сондықтан қаржы жағдайын ... ...... ... өндіріске ендіруді жылдамдату ... ... ... мүдделілігін арттыру үшін ... ... ... ... ... мүмкін. №6 БЕС мұндай 2
әдісті ұсынады:
Сандар сомасы бойынша ... ... ... ... әдісі
есептеу коэффицментін анықтаудан тұрады. Коэффициенттің бөлімі ұтымды
қызмет мерзімі ... ... тең. ... ... ... ... соңына дейін керісінше тәртіппен ... ... ... амортизация сомасы одан кейінгі жылдардағыға қарағанда
едәуір жоғары болады.
Мысал: станоктың қызмет ... 6 жыл, ... сан = ... 21. бұл ... ... ... құны = 240 000 , жою құны = 18 000 ... құны = 240 000 – 18 000 = 222 000 ... ... кесте
|Жыл |Кумулятив-ті|Амортизация |Бір жылдағы амортизация|Айға шаққанда |
| |к сан ... ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 |1 |6/21 |222 ... 429 |63429/12= 5 286 |
|2 |3 |5/21 |222 ... 857 |52 857/12= 4405 |
|3 |6 |4/21 |42 286 |3 524 |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|4 |10 |3/21 |31 714 |2 643 |
|5 |15 |2/21 |21 143 |1 762 |
|6 |21 |1/21 |10 571 |881 ... ... тез арада анықтау үшін мынадай формуланы қолданады:
S = N *(N+1)/2
Мұндағы S – ...... ... ... ... әдіс ... ... сомасы объектіні пайдаланудың бірінші
жылы қарқындап өсіп, ... ... азая ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды есепке алудың шетелдік тәжірибесі.
Бұл бөлімде батыс компанияларындағы ... ... ... алуға
байланысты мәселелер қарастырылады. Негізінен мұнда мен АҚШ – ... ... ... АҚШ – тағы ... ... ... алу
тәжірибесі халықарарлық стандарттарға, оның ішінде негізгі құралдардың
есебіне тікелей ... №4 ... ... тозуының есебі” және №16
“Негізгі құралдардың есебі” әдістемелік нұсқауларымен ұқсас екендігін айта
кеткен жөн.
Батыстық есеп ... ... ... ұғымы әр түрлі
терминдермен беріледі: fixed assets ... ... ... plant and
equipment (мүлік, ғимараттар және ... ... tangible ... ... Бұлардың барлығы синонимдер болғанымен, кейінгі
кездері екінші термин жиірек қолданылады және ... ... ... құралда ұғымы нақ осы терминмен берілген.
Негізгі құралдар сйй ... тиіс 3 ... ... ... алу ... ... ... ұзақтығы;
3. Материалдық емес активтерге қарағанда материалдық ... ... ... ... ... Жер ... Ғимараттар мен құрылыстар (buildings);
3. Машиналар мен құрал – жабдықтар (equipment).
Жерден басқасының барлығына тозу (depreciation) есептеледі.
Батыста ... ... ... мен ... ... қағидасына
(matching concept) қатаң сүйенетіндіктен, негізгі құралдар есебінің ... оның ... ... ... ... ... емес, бергілі бір
уақыт аралығында өтелуі.
Бұл ... шешу үшін ... ... ... ... ... келесі мәселелерді шешуі керек:
1. Негізгі құралдардың бастапқы құны және пайдалы қызмет ... ... ... кезеңде амортизациялық аударымдар соиасын
анықтау;
2. Тозу сомасын есептеу әдістерін анықтау;
3. Негізгі құралдарды жұмыс жағдайында ұстау үшін кеткен ... ... ... ... есептен шығуын есепке алу.
Негізгі құралдар бастапқы құны (кейде оны тарихи құн деп аударады)
бойынша есепке алынады. Негізгі ... ... құны ... ... ... сатып алуға, жеткізу және іске қосуға кеткен ақша қаражаттарының
сомасы. Хаықаралық стандартқа сәйкес негізгі ... ... ... ... сатып алу құны, кедендік алымдар, салықтар, ... ... ... ... келтіру (мысалы: учаскені дайындау, жеткізу,
монтаждау, архитекторлар мен инженерлерге төленетін ақы, т.б.) қосылады.
3 кесте
Негізгі ... ... ... ... ... ... ($) |
|1 |Сатып алу құны |10 000 |
|2 ... |300 |
|3 ... ... ... алу құны (1-2) |9 700 |
|4 ... ... (6%*9 700/100%) |582 |
|5 ... ... |1 000 |
|6 ... ... шығыны |200 |
|7 ... ... |518 |
|8 ... ... құны (3+4+5+6+7) |12 000 ... ... ... 4 негізгі әдісі:
1. Құнды бірқалыпты есептен шығару әдісі (stright – line method);
2. Өндірістік әдіс ... units of ... activity ... Кумулятивтік әдіс (sum- of – the year’s- digits);
4. Кемімелі қалдық әдісі (declining balance ...... ... әдіспен есептеу
|Жыл ... ... ... ... құн |
| ... есептеу|аударымдар сомасы | | ... жыл |150 000*0,05 |7 500 |7 500 |14 500 ... 000км | | | | ... жыл |100 000*0,05 |5 000 |12500 |9 500 ... 000 км | | | | ... жыл |90 000*0,05 |4 500 |17 000 |5 000 ... 000км | | | | |
|4 – жыл |40 000*0,05 |2 000 |19 000 |3 000 ... 000км | | | | |
|5 жыл |20 000*0,05 |1 000 |20 000 |2 000 ... 000км | | | | |
3 - ... Тозу сомасы = К*(БҚ-ЖҚ); К= 1+2+3+…+N=N*(N+1)/2= 15; ... ... ... ... ... |Амортизациялық ... ... тозу ... құн |
| ... |аударымдар сомасы | | |
| ... | | | ... жыл |20 000*5/15 |6 667 |6 667 |15 333 ... жыл |20 000*4/15 |5 333 |12 000 |10 000 ... жыл |20 000*3/15 |4 000 |16 000 |6 000 ... жыл |20 000*2/15 |2 667 |18 667 |3 333 ... |20 000*1/15 |1 333 |20 000 |2 000 |
4 ... Тозу ... ... 2АН; ... ... ... қалдық әдісімен есептеу
|Жыл |Амортизациялық ... ... ... құн |
| ... ... ... | | ... жыл |22 000*40% |8 800 |8 800 |13 200 ... жыл |13 200*40% |5 280 |14 080 |7 920 ... жыл |7 920*40% |3 168 |17 248 |4 752 ... жыл |4 752*40% |1 901 |19 149 |2 851 ... |2 851 – 2 000 |851 |20 000 |2 000 |
7 ... ... әдістеріне салыстырмалы талдау
|Жыл |1- әдіс |2- әдіс |3- әдіс |4- әдіс ... |% |ҚҚ |АА |% |ҚҚ |АА |% |ҚҚ |АА |% |ҚҚ | |1 |4000 |20 |18000 ... |14500 |6667 |33 |15333 |8800 |44 |13200 | |2 |4000 |20 |14000 ... |9500 |5333 |27 |10000 |5280 |26 |7920 | |3 |4000 |20 |10000 |4500
|22,5 |5000 |4000 |20 |6000 |3168 |16 |4752 | |4 |4000 |20 |6000 |2000 ... |2667 |13 |3333 |1901 |10 |2851 | |5 |4000 |20 |2000 |1000 |5 ... |7 |2000 |851 |4 |2000 | | |20000 |100 | |20000 |100 | |20000 |100 ... |100 | | ... ... ... тозуының мәселелері мен оларды
шешу жолдары.
Негізгі құралдар деген не? Бұл сұраққа бухгалтерлік есеп ... ... бар кез – ... адам ... ... қалған: 1 жылдан аса
қызмет ететін материалдық активтер деп жауап береді. Алайда, бұл ... ... ... анықтаманы қарастырайық: “Негізгі құралдар дегеніміз –
бұл еңбек құралы ретінде материалдық өндіріс ... ... емес ... ... емес ... ... ұзақ ... бойы
(1 жылдан аса) қолданыста болатын материалдық активтер”.
Мұндағы ... ... ... ... ... ... ... (заттай) қолмен ұстап,
көзбен көруге болатын пішінінің болуы.
2) Қызмет ету мерзімі. Бұл дау туғызатын мәселелердің ... ... - ... ... ... ... ... ету
мерзімі оның физикалық қызмет ету мерзімімен көрсетілуі. Егер бұл
ғимарат болса, онда біз, ол көп ... бойы ... ... арналған, деп
ойлаймыз. Егер бұл көлік құралы болса, онда біз кез – келген автокөлік
іске жарамай қалғанға, есептен шыққанға дейін 15 –20 жыл ... ... деп ... ... Бұл ең ... ... ... Әдетте, біз негізгі құралдарды
сатып алу ... бұл ... ... ... ... сататынымызды алдын – ала білеміз.
Осы үшеуінің маңыздысы – қызмет ету мерзімі. Оның ...... ... негізгі құралдарға келесілерді жатқызуға болады:
шелектерді, қайшыларды, калькуляторларды, ыдыс – аяқ, ... ... ... шын мәнісінде негізгі құралдарға жатқызыла ма?
Әдетте, негізгі құралдар болжамды ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... салыстырылып, басшылықтың шешімімен
сатылып алатынды. Сондықтан активтердің қызмет ету мерзімін, оны ... ... ... өзі ... егер ... сатылып алған калькуляторды 1 жылдан аса
қолданылып, оны ... ... ... ... ... ... ... актив негізгі құрал болып табылмайды, ал сатып алуға ... ... ... ... ... қай ... негізгі құрал
болатынын және әрбір актив түріне пайдалану мерзімін кәсіпорын ... жылы ... ... ... ... ҚТЗ ... аз және тез ... (МБП – малоценные и быстро изнашивающиеся ... ... ... тура ... ... бухгалтерлер бұл ұғымның және шоттардың
Бас Жоспарында тиісті ... ... әлі ... ... ... ... оның бар болуы орынды және бұл терминді ... ... ... ... ... ... ... жалпы және арнайы мақсатта пайдаланылатын құралдар –саймандар және
құрылғылар;
• шаруашылық ... ... ... ... ... және ... арнаулы жұмыс киімі және аяқкиім;
• ауыстырылған жабдықтар;
• төсек – орын, т.б.
Біз ... ... ... де кез – ... кәсіпорында бар екенін
теріске шығара алмаймыз. Өзінің экономикалық міндеті бойынша, олар ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Сонымен қатар аталған активтердің
барлығы 1 ... аса ... ... ... ... ... ... және олардың есебі, негізгі құралдардың ... ... ... де ескере кеткен жөн.
Менің ойымша, бұндай активтерге жұмсалған шығындар, кәсіпорынның жалпы
шығындарында үлесі аз болғандықтан, сонымен қоса ... ... ... ... алу кезінде ағымдық шығындар ретінде тану дұрыс ... ... ... ... (ҚР СК) ... ... ғимараттар және құрылыстар бойынша амортизациялық аударымдар әрбір
объект бойынша жеке белгіленеді, ... бір ... ... ... ... ... шығындар бойынша әрбір топқа шегерім жасауға
рұқсат етіледі.
Егер СК 107-108, 113 баптарын алып ... ... ... ғимараттар
және құрылыстар бойынша жөндеуге жұмсалған шығындарды топтың құн балансынан
шегерілуі тиіс деп ойлаймын:
• ҚР СК 108 ... ... ... ... соңындағы ішкі топтың
құн балансы: ... ... ... ... амортизациялық
аударымдар сомасы - жасалған түзетулер ескерілген өткен ... ... ішкі ... құн балансы ретінде анықталады.
• Түзету ҚР СК 113 бабына (2) ... ... топ ... ... жөндеуге жұмсалған нақты шығындар сомасы топтың салық
кезеңінің соңындағы құн балансының 12% шегінде шегеріледі. Егер
ҚР СК 107 бабы бойынша ... ... және ... ... ... ... ... бойынша жеке – жеке
белгіленіп, оларды есептеу базасы ... ... ... жататын
әрбір объектінің құн балансы алынса, онда негізгі құралдарды
жөндеуге жұмсалған нақты шығындар сомасы әрбір ... ... ... ... осы ... ... мәселелерді келесідей
түйіндеуге болады:
1. Активті негізгі құрал объектісі ретінде тану, ең алдымен, кәсіпорынның
ниетіне, яғни берілген активтен болашақта ... ... ... Компания кейбір активтерге байланысты есеп саясатында, олардың құнының
аздығына орай ағымдық ... ... ... ... ... ... ... құралдар бойынша алдағы кезең қаржы салымдарын салық ... ... ... өсіруге толық жатқызу керек.
4. Үйлер, ғимараттар және құрылыстар ... ... ... ... ... ... Салық Кодексіне енгізу керек.
Қазақстандық кәсіпорындардың 2005 жылдан бастап Есеп ... ... өтуі ... ... ... мәселелерін ұтымды
шешу болып табылады. Бірде – бір халықаралық стандарт ... ... ... Бас ... ... ... талап етпейді.
Есеп Берудің Халықаралық Стандарттарының негізгі мақсаты – қаржылық
есепті шоттардың Бас ... ... ... ... ... құру.
Қаржылық есептің мақсаты – оны пайдаланушылар экономикалық ... үшін ... ... ... ету болып табылады.
Қорытынды
Берілген курстық жұмысты жазу барысында “Негізгі ... ... ... тақырыбы жан – жақты қарастырылды. Негізінен тақырыптың
экономикалық мәні ашылып, тозу ... мен ... алу ... ... яғни ... есеп ... Заң, БЕС ... берілген әдістемелік нұсқаулар, ҚР шаруашылық ... ...... ... ... ... шоттарының Бас
жоспары және олардың әдістемелік нұсқауларына ... ... ... 3 негізгі бөлімнен тұрды. 1 – ... ... ... мәні және ... ... сөз ... негізгі құралдардың қолда барын анықтау үшін, олардың
бухгалтерлік есебі жүргізіледі. ... ... ... ...... ... ... материалдық өндіріс саласында, сондай-ақ өндірістік
емес салада ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... Әр
субъектіде негізгі құралдар пайдалану мақсатына және атқаратын ... ... ... (топтарға) бөлінеді.
2 - бөлімде негізгі құралдардың тозуы және қайта бағалау қарастырылды.
Негізгі құралдардың есебі №6 БЕС ... ... ... төмендегідей түрде бағаланады:
• Бастапқы құн;
• Ағымдағы құн;
• Баланстық құн;
• Сату құны;
• Жойылу құны.
Бағалардың күнделікті өзгеруіне байланысты ҚР ... ... ... ... ... жыл ... ... өз еркі бойынша)
бағаланып немесе индекциялау жүргізіліп отырады. Ал негізгі құралдарды
қайта бағалау үшін оған керекті көрсеткіш түрі толық баланстық ... оны өсу ... ... ... ... олардың шаруашылық операцияларының
жүргізілуіне байланысты. Яғни, негізгі құралдардың ... ... ... және ішкі ... ... ... ... кәсіпорындар өзін - өзі қаржыландырады.
Сондықтан негізгі құралдарды жаңарту шығындарының орнын толтырудың негізгі
көзі - кәсіпорынның қаражаттары болып ... Осы ... ... ... ... ... ішінде амортизациялық аударымдар ретінде
жиналады.
Аморизация дегеніміз – негізгі құралдардың тозуын ақшалай орнын
толтыру болып ... ... ... ... ... болсақ, оның
алдағы бөлімдерде көрсетілгендец 4 түрі бар:
Құнды біркелкі есептен шығару әдісі – актив пайдалы қызметі ... ... ... ... кезде қолданып, объектінің
амортизациялық құны ай сайын бірдей сомамен есептен ... ол ... ... ... ... ... етеді. Оны кәсіпорындардың
70% қолданылады.
Өндірістік әдіс - амортизацияны орындалған жұмыстардың көлеміне
үйлесімді ... ... ... ... өнім ... есептеу қиындық
туғызады. Актив өнімділігі әр кезеңде айтарлықтай ауытқығанда, аталмыш әдіс
кірістер мен шығындардың анағұрлым сәйкес болуын ... ... ... ... – техникалық прогреске байланысты тозуымен
сипатталатын (компьютер, байланыс, телекоммуникация құралдары, ... ... ... ... ... ... қалдық әдісі – амортизацияны есептеу бастапқы құннан емес,
баланстық құннан жүргізіледі, ол амортизациялау мерзімін айтарлықтай (3-4
есе) өсіріп, инфляция әсерінен негізгі құралдар ... ... ... ... ол ... ... есептеулерді көбейтеді.
“Бухгалтерлік есеп туралы” заң және БЕС бойынша барлық ... есеп пен есеп беру ... ... қамтамасыз ету
үшін жылына бір рет өзінің мүліктерін ... ... ... т.б. ... ... 3 ... бір рет, кітапхана
қорларын 5 жылда бір рет, өнім беретін, жұмысқа пайдаланылатын малды тоқсан
сайын және жылдық есепті жасау алдында жүргізіледі. ... ... ... тағы ... ... ... негізгі құралдарды сатқан кезде;
- негізгі құралдарға жауапты кісінің ауыстырылуына байланысты;
- негізгі құралдар бұзылған, ұрланған жағдайда;
- табиғи апаттарға немесе өртке ... ... 3 - ... ... ... ... ... тәжірибесі көрсетілген және негізге АҚШ тәжірибесі алынған.
Ерекшелік: құнының дайын ... ... ... емес, бергілі бір уақыт
аралығында өтелуі.
Сонымен қатар аталған тақырып ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. ҚР Президентінің 1995 жылдың 26 желтоқсандағы №2732 ... ... Заң күші бар ... ... есеп ... 1997 ... ... есеп стандарттарына әдістемелік нұсқаулар. 1997 ж.
4. ҚР шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы – шаруашылық қызметі
бухгалтерлік есебі ... Бас ... ҚР ... және ... ... ... ... төлемдер туралы”
Заңы. (Салық Кодексі). 2002 жыл.
6. Н. А. ... ... ... ... в ... ... ... предприятия”// “Бюллетень бухгалтера” № 35.
2004г.
7. Т. Ә. ... ... және ... ... Оқу ... Алматы,
“Қазақ Университеті” 2000 ж.
8. С. Б. Баймұханова, Ә. Ж. Балапанова “Бухгалтерлік ... Оқу ... ... ... 2001 ... ... основных средств” //Заочная Школа Бухгалтера № 5. 2003.
10. Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А. ... А. ... ... Оқу құралы “Экономика” 2001 ж.
11. Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А. ... ... ... Оқу ... Алматы “Экономикс” 2003 ж.
12. Д.А.Панков “Бухгалтерский учет и анализ зарубежем” Учебное пособие,
Минск, ООО “Новое знание” ... В. К. ... Т. Ғ. ... В. В. ... О. И. ... ... есеп” Алматы 2002 ж.
14. З. В. Соловьева “Зарубежные стандарты ... ... ... ... Т. А. ... А. Ш. Омаров, Б. А. Әлібекова, О. Ж. Рабатов,
Н.Ә. ... В . К. ... ... ... Оқу құралы,
Алматы, “Дәуір” 1998 ж.
16. И. Хегай ... ... ... ... и ... ... //
“Бюллетень бухгалтера” №21. 2003г.
-----------------------
Айналымнан тыс активтер
Материалдық емес активтер
Ұзақ ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Техникалық тапсырма құрастыру: валидатор13 бет
Қазақстан жеріндегі алғашқы қауымдық құрылыс8 бет
Іле-Алатауы кейбір мүктерінен биологиялық белсенді заттарды алудың сызба-нұсқасын жасау және анализдеу56 бет
Азықтық - ақуыз алудың технологиясы33 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарынан жоғары өнім алуды қамтамасыз ететін агротехникалық шараларды жоспарлау17 бет
Ақша қаражаттар операцияларын есепке алудың мәнi мен мақсаты22 бет
Бала асырап алудың түсінігі,тәртібі10 бет
Баланы қамқорлыққа алудың маңызы5 бет
Географиялық оқытудағы практикалық жұмыстардың орны, олардың білім алудағы маңызы23 бет
Георгиннен фруктоза алудың тиімді жағдайын анықтау4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь