ЖШС «КАНТ - ЭЙР»-дің шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы

КІРІСПЕ
І. ЖШС «КАНТ . ЭЙР».дің шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы.
1.1 Шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы.
ІІ. ЖШС «КАНТ . ЭЙР» кәсіпорындағы ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі.
2.1 Ұлттық және шетел валютасындағы касса операцияларының есебі.
2.2 Несие бойынша операциялар есебі.
2.3 Есеп беруші тұлғамен есеп айырысу есебі.
2.4 Салық бойынша бюджетпен есеп айрысу есебі.
ІІІ. Негізгі құралдар және материалды емес активтердің есебі.
3.1 Негізгі құралдар есебі. №6 «Негізгі құралдар есебі».
3.2 Материалды емес активтердің есебі.
3.3 Негізгі құралдар мен материалды емес активтердің тозуы мен амортизацияның есебі.
IV. Тауарлы . материалдық запас және жабдықтаушылармен алу реті және оның құжатталуы.
4.1 Тауарлы . материалдық запастардың жабдықтаушылардан алу реті және оның құжатталуы.
4.2 Қоймадағы және дүкендегі тауарлар есебінің ұйымдастырылуы.
4.3 Тауарлы есеп беруді қабылдау және тексеру тәртібі.
4.4 Тауарлар мен ыдыстарға инвентаризация жүргізу тәртібі.
4.5 Тауарды сату бойынша шығын есебі.
V. Еңбек және төлемнің есебі.
5.1 Жұмысшылардың жұмысқа келуі мен жұмыстан шығарылу жөніндегі құжаттардың рәсімделу тәртібі.
5.2 Еңбек ақы бойынша құжаттардың дұрыс рәсімделуі.
5.3 Еңбекақы бойынша ұсталымдар.
5.4 Қорларға аудару есебі. Салықтар мен зейнетақы қорларының аударылуы.
5.5 Еңбекақы бойынша аналитикалық және синтетикалық есебінің жүргізілуі.
VІ. Меншік капиталы мен қаржылық қорытындылардың есебі.
6.1 Мекеменің жарғылық капиталының дұрыс қалыптасуы және құжаттардың дұрыс толтырылуы.
6.2 Қаржылық қорытындылардың шығарылуы мен есебі.
VІІ. Қаржылық есеп беру.
7.1 Жылдық есеп берудің құрылуы және байланысы, алдын.ала жүргізілетін жұмыстар тәртібі.
7.2 Жылдық есептің құрылуы тәртібі, жылдық табыс бойынша декларация.
7.3 Мекеменің қаржылық жағдайының бағалануы, түсіндірмелік жазуының құрылуы.
VІІІ. Аудиторлық кәсіпорынның құрылымы мен құрылысы. Аудиттің функционалды міндеттері.
8.1 Аудиторлық өзінің міндеті.
ІХ. Ұзақ мерзімді активтердің аудиті.
9.1 Журнал . ордер №12 және бас кітабы, балансты құрудағы жазу сәйкестігін тексеру.
9.2 МЕА синтетикалық және аналитикалық есебінің жүргізілуінің тексеру.
9.3 МЕА амортизацияның есептелуін тексеру.
Х. Ағымдағы активтердің аудиті.
10.1 Материалдық құндылықтарының түсу операцияларын тексеру.
10.2 Материалды құндылықтарының шығындары мен есептен шығару операцияларын тексеру.
10.3 Материалдардың синтетикалық және аналитикалық есебінің дұрыстығын тексеру.
10.4 ТМЗ қорларының инвентаризациялық түгендеуінің есеб.
ХІ. Ақша қаражатының аудиті.
11.1 Кассадағы ақша қаражатының шығындары. Ақша қаражатының сақталуын қамтамасыз ету.
11.2 Ақша қаражатының есеп шотында, валюталық шотында есебін тексеру.
11.3 Кассада түгендеуді дұрыс жүргізу тәртібі.
11.4 Курстық айырмасының анықтамасы мен өзгеруін тексеру.
ХІІ. Аудиттің міндеттемелері.
12.1 Несиелік есеп айырысу операцияларынтексеру, банк несиелерін алу және оларды төлеу.
12.2 Банк несиесіндегі аналитикалық және синтетикалық шоттардың байланысы.
12.3 Салықты өз уақытында төлеу, салық жиналымының толық өз уақытында төлеу есебін дұрыстығын тексеру.
12.4 Әлеуметтік салық және жинақтаушы зейнетақы қорының салымдарының дұрыс есептелуін өз уақытынды тексерді.
ХІІІ. Еңбекақыны есептеу аудиті.
13.1 Штат тәртібін, қызметкерлердің қызметі бойынша еңбекақыны қадағалау.
13.2 Еңбекақының ұсталуы және жіберілуін тексеру.

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДИБИЕТЕР ТІЗІМІ.
        
        МАЗМҰНЫ.
|КІРІСПЕ |3 ... ЖШС ... - ... шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен | ... ... | ... ... субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы. |5 ... ЖШС ... - ЭЙР» ... ақша ... және есеп ... ... | ... Ұлттық және шетел валютасындағы касса операцияларының есебі. |8 ... ... ... ... ... |10 ... Есеп ... тұлғамен есеп айырысу есебі. |12 ... ... ... ... есеп ... ... |14 ... ... ... және ... емес ... есебі. | |
|3.1 Негізгі ... ... №6 ... ... ... |19 ... Материалды емес активтердің есебі. |22 ... ... ... мен материалды емес активтердің тозуы мен |24 ... ... | ... ... – материалдық запас және жабдықтаушылармен алу реті және | ... ... | ... Тауарлы – материалдық запастардың жабдықтаушылардан алу реті және|27 |
|оның құжатталуы. | ... ... және ... ... ... ... |29 ... Тауарлы есеп беруді қабылдау және тексеру тәртібі. |31 ... ... мен ... ... ... ... |35 ... Тауарды сату бойынша шығын есебі. |37 ... ... және ... ... | ... ... ... келуі мен жұмыстан шығарылу жөніндегі |41 ... ... ... | ... ... ақы ... ... дұрыс рәсімделуі. |44 ... ... ... ... |46 ... ... ... ... ... мен ... қорларының |47 ... | ... ... ... ... және синтетикалық есебінің |48 ... | ... ... капиталы мен қаржылық қорытындылардың есебі. | ... ... ... ... дұрыс қалыптасуы және құжаттардың |51 |
|дұрыс толтырылуы. | ... ... ... ... мен ... |52 ... ... есеп беру. | ... ... есеп ... ... және ... ... |53 ... жұмыстар тәртібі. | ... ... ... ... ... жылдық табыс бойынша декларация. |54 |
|7.3 Мекеменің қаржылық жағдайының бағалануы, түсіндірмелік жазуының |55 ... | ... ... кәсіпорынның құрылымы мен құрылысы. Аудиттің | ... ... | ... Аудиторлық өзінің міндеті. |57 ... Ұзақ ... ... аудиті. | ... ...... №12 және бас ... балансты құрудағы жазу |60 ... ... | ... МЕА ... және ... есебінің жүргізілуінің |63 |
|тексеру. | ... МЕА ... ... тексеру. |65 ... ... ... ... | ... Материалдық құндылықтарының түсу операцияларын тексеру. |68 ... ... ... ... мен есептен шығару |70 ... ... | ... Материалдардың синтетикалық және аналитикалық есебінің |73 ... ... | ... ТМЗ қорларының инвентаризациялық түгендеуінің есеб. |74 ... Ақша ... ... | ... Кассадағы ақша қаражатының шығындары. Ақша қаражатының сақталуын|78 |
|қамтамасыз ету. | ... Ақша ... есеп ... ... шотында есебін тексеру.|80 |
|11.3 Кассада түгендеуді дұрыс жүргізу тәртібі. |84 ... ... ... ... мен өзгеруін тексеру. |86 ... ... ... | ... ... есеп ... операцияларынтексеру, банк несиелерін алу |87 |
|және оларды ... | ... Банк ... ... және ... ... |89 ... | ... ... өз ... төлеу, салық жиналымының толық өз уақытында|90 ... ... ... ... | ... Әлеуметтік салық және жинақтаушы зейнетақы қорының салымдарының |91 ... ... өз ... тексерді. | ... ... ... ... | ... Штат ... ... қызметі бойынша еңбекақыны |96 |
|қадағалау. | ... ... ... және жіберілуін тексеру. |97 ... |100 ... ... ... |102 ... да ... ... пайда болу тарихы, маңызы мен мақсаты және
қоғамда ... өз орны бар ... ... ... ... ... өзінің ерекшелігімен оқшауланатын Бухгалтерлік есеп саласы ... ... ... ... ... болып, күнделікті өмірде қолданылуы
барысында қоғамның әлеуметтік – ... ... ... ... келе ... ... болып табылады. Бухгалтерлік есеп
туралы белгілі ғалым Б.Де Солозано «Бухгалтерлік есеп ... ... ... ең ... ... басқалары онсыз өмір сүре алмаса, бухгалтерлік
есеп үшін олардың ешқайсысы қажет емес және де ... ... ... ... ... ... да бірін – бірі түсінбес еді» - деген болса,
оның әріптесі П.Самуэльсон «Біздің ғасырымыз – ... ... ... ... есеп ... болып табылады», - дейді.
Бүгінде бухгалтерлік есебі басқару жүйесінде ең басты бір орыналады. Ол
кәсіпорынның қаржылық жағадайын сипаттап және басқарушылық ... ... ... бола ... ... таратуды, айналыста және басқа да өндіріс
процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан ... ... ... есеп ... және ... ...
шаруашылық қызметіндегі бухгалтерлік есеп шоттарының Бас есеп жоспарында
бекітілген жалпы қағидалары мен ... ... ... және ... алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, ... ... ... ... ерекшелігіне есептің сәйкес келуін
қамтамсыз етеді.
Бухгалтерлік есептің мәліметтері негізінде бүкіл шаруашылық қызметтің
іс - ... ... оның ... ... ... ... алынады, қаржылық
жағдайы ашып көрсетіледі. Бухгалтерлік есеп ... ... ... және басқару шешімдерін қабылдау қажетті ақпаратты
жинақтайды. Бухгалтерлік есеп ... ... ең ... ... бірін
иеленеді. Бұған дәлел ретінде Біріккен ... ... ... «Есептей алмаған, басқара алмайды», - деген сөздің ... жай ... атап ... ... ... ... есеп ... қаржылық жағдайын жоспарлау, бағалау, бақылау және талдау секілді
функцияларды орындау үшін қажет.
Экономикалық барлық ... ... ... мен ... ... пен ... ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын
азайтуға, ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға),
оның сапасын ... ... ... ... ... ортаны сақтауға
мүдделі. Бұл орайда, шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның ... ақша ... және ... да ... заңсыз және
тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы мен
мәнін айрықша бағаламауға болмайды.
Шаруашылық жүргізудің ... ... ... жүргізуші
субъектінің күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша,
сондай-ақ ... ... ... ... ... іс ... жүзеге асыру
мүмкін емес.
Бүгінде бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде ең ... орын ... ... жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау
үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа да өндіріс
процесін шынайы ... ... ... ... есеп ... ... ... - шаруашылық қызметіндегі ... ... ... есеп ... ... жалпы қағидалары мен
ережелерінің негізінде құрылады және ол ... ... ... талабына, қызметтің құрылымына, ұйымның нысанына, айрықша
ерекшелігіне есептің сәйкес ... ... ... келген кәсіпорын үзіліссіз және ырғақты жұмыс істеп тұруы үшін
уақытылы ... ... ... ... ... зор болып
табылады. Ұйымды ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорынмен өнім
өндіруші ... ... ақ ... ұйымдармен өзіне керекті
материалдық қорлармен және ... ... ету ... ... жасасады немесе өзінің делдалдары арқылы биржадан сатып алады.
Есепке алынған ... ... ... ... және олардың құрылымдық бөлімшелердің қызметін жедел басқару
үшін, ... ... мен ... ... ... үшін, сөйтіп, ел
экономикасының даму заңдылықтарын зерделеу және зерттеу ... бірі ... ... ЖШС «КАНТ - ЭЙР»-дің шаруашылық субъектілік ұйым есебі мен
бухгалтерия құрылысы.
1.1Шаруашылық субъектілік ұйым ... мен ... ... Шаруашылық субъектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы.
«КАНТ - ЭЙР» ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңдары бойынша құрылған, заңды тұлға болып ... ... ... ... ... – ҚР ... ... Қанат Төлешевич, 27.02.1961 жылы
туған, жеке куәлігі №0799164, 21.01.1997 жылы ҚР ІІМ ... ... ... Республикасы, Шығыс Қазақстан облысы, Семей қаласы, Ленина
47 «а».
Кайнбеков Эрлан Садыкович 19.06.1961 жылы туған, жеке куәлігі ... жылы ҚР ІІМ ... ... ... ... ... Қазақстан облысы, Семей қаласы, Ленина 47 «а».
Серіктестікің ...... ... ... ... ... Семей қаласы, 35 квартал 24.
Серіктестіктің мақсаты таза пайда табу ... ... ... жету үшін ... келесі қызметінің түрлерін
көрсетеді:
- құрылыс жұмыстарын жүргізу және жөндеу – құрылыс ... ...... ... жөндеу:
құрылыс материалдармен өнімдерді және құрастыруларды өндіру;
- сауда - саттық қызмет (көтерме және бөлшек);
- коммерциялық және ... ... ... ашу;
- өндірісті-техникалық өнімдерді шығару;
- жиҺаздар ... ... ... ... (кафе, асхана, дәмхана) қызмет
көрсету;
- халыққа тұтылатын өнімдерін дайындау;
- автокөлік құралдарын жөндеу және техникалық ... ... ... ... ... жалға беру;
- құрылыс және өнеркәсіптік жадығаттарды, құрал – саймандарды және
жарақты өндіру;
- ағаш ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық қызмет;
- түрлі-түсті және қара металдарды ... ... ... ... және ... ... ұйымдастыру;
- автосервис саласында қызмет көрсету;
- нан, макарон, кондитерлік, шұжық өнімдерін ... ... ... ... ашу және ... ... ауыл шаруашлық өнімдерін өңдеу, қайта өңдеу және сату;
- ара және мал ... (ірі мал, қой, құс, ... ... ... да ... ... ағаштау жинау, дайындау, қайта өңдеу, пилорама;
- халыққа ақылық қызмет көрсету;
- өнеркәсіптік, транспорттық, ақпараттық, сервистік және ... ... жүк және жол ... тағы ... жол ... ... ... және сыртқы экономикалық қызмет түрлерінің барлық
түрлерімен аумағы, соның ішінде ... ... ... алу, ... ... ... коммерциялық қзметі агент принципі, делдал
және басқа да ... ... ... ... ... тыйым салынбаған басқа да қызмет
түрлерін көрсету.
Лицензияға жататын қызметті жүзеге асыру кезінде, ... ... ... ... ... есеп ... жеке құрылым ретінде ұйымдастырылған.
Бухгалтерлік құрылым әр түрлі ... ... ... орындалған қызметіне байланысты).
Нормативтік құқықтық акті, кәсіпорынның бухгалтерия қызметін растайтын
құжат, ол бухгалтерия ... ... есеп ... ЖШС ... ... есеп ... Статистикалық есеп
- Салықтық есеп
- Басқару есебі.
Бухгалтерлік есептің негізгі мақсаттары:
1) Бухгалтерлік есеп берудің ішкі ... және ... ... ... ... және оның мүліктік жағдайы
туралы толық және рас ақпаратты сұрастыру;
2) Бухгалтерлік есеп берудің ішкі және сыртқы пайдаланушыларына қажетті
ақапарат пен ... ... ... операцияларды жүргізгендегі кәсіпорынның Қазақстан
заңдылығын сақтауға, бақылау жүргізу үшін;
- ... ... бар ... және ... ... ... бекітілген нормаларға, нормативтерге және сметаға сәйкес материалды,
еңбек – қаржылық ресурстарды пайдалануға бақылау жүргізу үшін;
3) Ұйымның шаруашлық қызметінің теріс қорытындыларына жол ... ... ... ... ... ... ішкі ... анықтау.
Бухгалтерлік есепте мүлік, міндеттемелер шаруашылық операциялар
жүргізіледі тенге және де ... ... ... ... ... Ішкі бақылау орындалып жатқан
шаруашылық операциялар бухгалтерияда бастапқы есеп құжаттарымен ... ... ... және де ... ... ... (ҚР
-ның бухгалтерлік есеп принциптерімен айқындалған):
- ... ... ... кез ... ... есептеліп
отыру қажет);
- Үздіксіз принципі (ұйымның қызметі үздіксіз жалғаса ... ... ... ... принципі (ұйымның бухгалтерлік есеп ақпараттары
пайдаланушылардың қажеттілігін қанағаттандыруы керек);
- Түсініктілік ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау барысында түсінікті ... ... ... ... (бухгалтерлік ақпараттық мәліметтердің, қаржылық
есептің сыртқы пайдаланушыларға олардың шешім ... үшін ... ... ... ... (берілген ақпараттық мәліметтерді сондай-ақ
пайдаланушылар оған сенімді болса, онда бұл ... ... ... ... ... (қандай да бір кезеңнің бухгалтерлік есеп
мәліметері өткен уақыттардағы мәліметтермен салыстырылып ... ғана оның ... мен ... арта ... ... принципі (бухгалтерлік есептің ақпараттық мәліметтерінде
жазылатын сандар, кәсіпорынның ... ... ... ... осы ... ... түрлі шешім қабылдайды).
- Бейтараптық принцип (ақпарат сенімді болу ... ... ала ... ... ... болу ... ... және тура көрсету принципі (кәсіпорынның қаржылық қорытынды
есебі осы мәліметтердің пайдаланушылардың қаржылық жағдайы және ақша
қаржаттары туралы ... әрі ... ... ... ... Толықтылық принципі (ұйымның қаржылық есептегіндегі ақпарттық
мәліметтерге сенімді болу үшін толық және толық болуды ... ... ... принципі (өзінің таңдап алған есеп ... ... ... басынан сонынан дейін дәйекті түрде қолдану керек).
ІІ. ЖШС «КАНТ - ЭЙР» кәсіпорындағы ақша қаражаттары және есеп ... ... және ... ... ... ... ... Несие бойынша опреациялар.
3. Есеп беруші тұлғамен есеп айырысу есебі.
4. Салық бойынша бюджетпен есеп айырысу есебі.
2.1 Ұлттық және шетел валютасындағы ... ... ... ... ... және шетел валютасындағы түріндегі қолма-қол
ақшаның» есебі ЖШС «КАНТ - ЭЙР» - де «Кассалық операцияларды жүргізу ... 4 ... 2005 жылы ... кассалық операцияларды жүргізу
тәртібіне сәйкес жүргізіледі.
Кассаға ақша қабылдау кассаның кіріс ... ... ... оған бас ... мен ... қол қояды. Кассаға ақша салған
жеке немесе заңды тұлғаларға бас бухгалтер мен ... қол ... ... ... ... ... ... қиынды бөлігі) беріледі.
Төлемдерге ақшаны ... ... ... ... ... ... ... алуға міндетті. Кассаға қабылданған теңге сомасы
жазумен жазылып, тиын ... ... ... ақша беру ... ... ... басшы мен бас бухгалтер
қол қойған тиісінше рәсімделген төлем тізілімдерімен ақша ... ... ... және ... да ... рәсімделеді. Егер касса
шығыс ордерлеріне қоса тіркелген құжаттарда субъект басшысының рұқсат
берілген қолы ... ... оның қол қоюы ... емес. Жекелеген адамға
кассаның шығыс ордері бойынша ақша берген кезде кассир ... ... жеке ... ... ... ... етеді. Оның атауы мен нөмірі,
оның кімнің және қашан бергенін ордерде көрсетеді. Алушы касса ордеріне қол
қояды және ... ... ... - ... тиынды — сандармен көрсетеді.
Сенімхат бойынша берілген ақша жағдайында касса шығыс ордерінде ... ... ... ... тегі, аты мен әкесінің аты көрсетіледі.
Егер ақша төлем ... ... ... ... ол ... бойынша" деген жазу жазылады. Бұл жазуды касса шығыс ... ... ... тізімдемесіне) қоса тіркейді.
Кіріс және шығыс касса ордерлері мен оның орнына жүретін кұжаттарды
бухгалтерия дәл әрі ... етіп ... ... ... ... ... береді.
Жазылған касса ордерлері немесе олардың орнына жүретін құжаттар кіріс
және шығыс касса құжаттарын ... ... ... ол кіріс және
шығыс касса құжаттарына жеке ашылады. Онда мыналар көрсетіледі: кіріс ... ... ... күні мен нөмірі, кассаға түскен және жұмсалған
ақшалардың ... ... ... Ақша қаражаттарының нысаналы
мақсаты туралы деректерді машинограмма түрінде алатын ... ... ... ... ... тіркеу журналын да тек құжатың толтырылған күні,
нөмірі мен ... ... ... ... ... қабылдау мен беру тек олардың рәсімдеген
күнінде ғана жүргізіледі. Ордерді алған ... ... мен бас ... ... дұрыс рәсімделуін; ордерлерде көрсетілген қосымшылардың
болуын тексеруге міндетті. Операциялар жүргізіліп болғаннан кейін ... қол ... ал оған ... қосымша құжаттарға штамп басылады
немесе жазумен: күнін, айы мен ... ... ... «Алынды» немесе
«Төленді» деп белгі соғады.
Касса операцияларының есебін кассир Касса кітабында (ү. №КО – ... ол ... ... және оған ... ... тиіс; ондағы
парақтар санын басшы мен бас бухгалтер қол қойып ... ... ... ... тең екі ... ... ... бірін
(көлбеу сызықпен) кассир бірінші дана ретінде ... және ол ... ... ... ... ... ... арқылы бергі және сыртқы
бетін ... Ол ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Касса операцияларының жазбалары парақтың жыртпалы емес бөлігінің
бет жағынан («Құн басындағы қалдық» деген ... ... ... ... ... ... ... кітапта қалатын бөлігіне сай келетіндей етіп
парақты ... ... ... ... ... жазу үшін ... ... жыртылмайтын бөлігінің бет жағына салып, парақтың
жыртылмайтын бөлігінің ... ... ... ... ... ... одан әрі
жалғастырады.
Кассирдің есебінде корреспонденцияланатын шоттарға белгі ... соң оның ... 1010 — ... ақша ... 1020 ... валюталық ақша қаражаттары" шотының дебеті мен ... ... ... ... ... операциялардың, яғни 1010 шоттың ... мен ... ... жүргізеді. Регистрлерге жазулар бухгалтерияға кассир есебінің
түсуіне қарай ... ... ... ... ... ... аяғында есепті айдан кейінгі ... ... ... ... ол кассирдің есебіне және Бас
кітаптағы 1010 шоттың калдығына сәйкес келуге тиіс.
Кассаға ақша ... ... 1010 " ... ақша қаражаттары " шоты
дебеттеліп, мына төмендегі шоттары кредиттеледі:
1030 - "Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаттары" шоты — кассаға
есеп ... ... ... ... 1280, (2180)- ... ... берешегі", "Өзге
дебиторлық берешек" қызметкерлердің есебіндегі сомалар, жалақы, жетіспейтін
сомалар, талан-таражға түскен ... және т.б. ... ... өткізілген
карыздар;
Кассадан ақша берілген кезде 1010-шоты кредиттеледі және мына төмендегі
шоттары дебеттеледі:
3350 (4150) - ... ... ... ... шоты — кәсіпорын
қызметкерлеріне берілген еңбек ақысының сомасына;
3310 (4110) – ... мен ... ... шоты — алынған
өндірістік қорлар, ... ... ... ... үшін
жабдықтаушылар мен мердігерлердің акцептелген шоттарының төлемақысына;
Шетел валютасындағы операциялар есебі ... ХБЕС №21 ... ... ... ... қолданылады.
Барлық валюталық операциялар өкілетті банктер арқылы іске ... ... ... ... ... спот-курс есебімен, операцияның
күнің жазу керек.
Курстық айырма кезінде пайда ... ... ... шығыс қаржылық
есептемеде «Басқа да кірістер/шығыстар» шотында көрсетіледі.
Курстық айырманы көрсету үшін мына синтетикалық шоттар ... ... ... ... кіріс»
7430 «Бағамдық айырма бойынша шығыстар»
2.2 Несие бойынша операциялар.
Бұл шаруашылық жүргізуші субъекті өз ақша ... ... ... ... ... және міндеттемелері бойынша
төлемдерін, әдетте, осы мекемелер арқылы ақшасыз нысанда, ал қажет ... ... ... ... ... ... шегінде нақты ақшамен есептесуді жүзеге асырады. Кәсіпорынның
арасындағы есеп айырысу қатынастары бір кәсіпорынның басқаларына ... ... ... ... ... ақы ... байланысты
шаруашылық әрекеттердің нәтижесінде туындайды.
Есеп айырысу қатынастары екі жақты сипатқа ие және ол бір ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Бұл - бір
кәсіпорын белгілі бір ... ... ... да бір соманы төлеуге
міндетті, ал екіншісі осы соманы төлеуді ... ... ... бар ... ... ... ағымдағы немесе корреспонденттік шоттарын ашқан
кезде, шот иесінің пайдасына ... ... ... ... оның өзіне
немесе үшінші тараптарға (жақтарға) тиесілі ақша сомаларын аудару ... ... ... және баска да кызмет түрлерін ... ... ... Банк ... бойынша жасалған келісімшарты ... ... ... ... ... мәні ... ... нәрсесі; салық кызметі органдары берген салық
төлеуші шот иесінің тіркеме ... ... ... ... шарты
және оларды төлеу тәртібі. Келісімде жақтар тарапынан ... ... ... ... мүмкін.
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің бір немесе бір мезгілде
бірнеше формасын пайдалана отырады. Оның өзі ... ... ... ... ... келісімшартында бірге рәсімделеді және оған
міндетті түрде қоса тіркелетін қосымша ... ... ... ... ... ... ... ұстаушы
несие берүшінің осы мүліктік, егер қамтамасыз етілген кепілзат міндеттемесі
орындалмаса, өткізуге құқығы бар екендігін білдіреді. Мұнда ... ... ... ... өзге несие берушілерге қарағанда несиеге салынған
мүліктің құнынан қаражатының орнын ... ... ... ... екі түрі ... ... ... салынған мүлік кепілзатты берушінің өзінде қалуы
мүмкін;
2) Мұнда кепілдікке салынған ... ... ... қалуы
меншігіне, иелігіне беріледі.
Несие алған кезде келісідей шығындар пайда болады:
- ... ... ... және ұзақ ... ... ... бойынша
сыйақылар (пайыздар);
- жабдықтаушылар есеп айырысу кезінде ... ... ... ... шығындар;
- мүлікті жалға алу сыйақылар бойынша шығындар;
Міндетемені қамтамасыз етудің кепілі ... ... ... кепілдігі,
кепілге салудың шарты, сақтандыру полисі және т.б. болады. Кепілдеменің
және кепілге сатудың мәнін қарастырайық. ... ... ... ... ... ... кесіпорынға) борышкерден (несие ... ... ... соманың уақытында төленуін қамтамасыз ету үшін
беріледі. Кепілдемені банктер, кәсіпорын және ... бере ... ... ... кәсіпорын несие бойынша өзінен алынуға тиісті
төлемдерді мерзімінде төлей алмаған ... ... ... ... ... ... өз ... алады. Міндеттемелердің орындалуын
қамтамасыз ететін тәсіл ретінде кепілдеме кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... қолданылып жүр.
Кепілдемеге байланысты кепілдік рөлін атқарған кәсіпорындардың ортақ
жауапкершілігі емес, жәрдем ету ... ... ... ... ... кәсіпорынның жауапкершілігінің көлемі, әдетте,
қарыз ... ... ... ... бойынша өтелмеген сомасының шегінде
шектеледі. Кепілгер, әдетте, несие беруші ... ... ... кәсіпорын дер кезінде қайтара алмау қауіптілігінен шығуы мүмкін, яғни
кепілдік болған, кәсіпорын шығынды жабуға ... ... ... несие алушы кәсіпорыннан ұстап қалады.
Қарыз негізінен келісімшарттың негізінде бір тарап ... ... бір ... ... ... ... меншігіндегі мүлкін немесе
ақшасын береді, ол кезде қарызды алушы жағы сонымен ... ... ... өз ... ... ... ... несиені
есепке алу үшін 3010, 4010 «Банктік қарыздар» 3050, 4030 ... ... ... ... ... ... Бұл пассивті шотта
еліміздің ішіндегі және шетелдегі қарыз ... ... ... ... ... тоқтатылса, кепілдік
тоқтатылады: кепілге салынған мүлік жойылған ... ... ... ... иесі ... ... ... кепілге салынған мүлік
мәжбүрлік жолмен сатылған жағдайда және т.б. ... ... ... салу және ... саналады.
Кепілге салу кезінде кепілдікке (закладкаға) салынған мүлік кепілге
берушіден кепілге ұстаушының иелігіне өтеді. Кепілге ұстаушының келісімімен
кепілге ... зат ... ... айрықша сақталынып, мөр койылып, сол
жерде қалдырылуы мүмкін.
Кәсіпорын қызметкерлері үшін берілетін банк ... ... ... өз қызметкерлеріне банктен жеке тұрғын үй құрылысына, саябақ
үйлерінің құрылысына және т.б. мақсаттарға алған ... ... ... атқара алады. Неиелеу, несиені рәсімдеу және ... өтеу ... ... және ... ... ретеледі, онда олардың
мерзімі, пайыздың ... өтеу ... ... ... ... (қозғалмайтын мүлік, автомобиль (заңды ... ... ... ... ... ... есебі. Қазақстан
Республикасының шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... құқылы. Несие занды тұлға-резиденттерге қолма-
қолсыз, яғни ақшасыз тәргіпте ғана беріледі. Валюталық құндылықтарды
өкілетгі банк ... ... ... ... - резиденттерге несие беру
үшінде пайдалана алады және ол шетел және ұлттық валютада беріледі.
Есепті ... ... ... мына синтетикалық шоттарды қолданады:
3010.1 «Қысқа мерзімді банк қарыздары»
3010.2 «Қысқа мерзімді банк қарыздарын төлеу бойынша сыйақылар»
3020.1 «Қысқа мерзімді банктен тыс ... ... ... ... тыс қарыздарын төлеу бойынша сыйақылар»
3040.1 «Ұзақ мерзімді қаржы міндеттемелерінің ағымдағы бөлігі»
3040.2 «Банк қарыздарының амортизациясы»
4010.1 «Ұзақ мерзімді банк ... ... ... банк ... ... ... бойынша шығыстар»
7320 «Қаржылық жалдау бойынша пайыздарды төлеуге арналған шығыстар»
3.2 Есеп беруші тұлғамен есеп айырысу есебі.
Субъект қызметкерлеріне кассадан ... ... және ... ... ... ... аванс есеп беретін сома деп аталады.
Кассадан шаруашылық және басқа шығыстарға қолма қол ақша ... ... ... ... кәсіпорын басшысы бекітеді, ал іс –сапарға
қаражаттар оның бұйрығы негізінде беріледі.
Іс-сапар бойынша шығындарды өтеуін ... ... ... ...... ... алуды төлеу тиісті құжаттармен расталған орын
сақтағаны үшін төлемдер ... іс – ... ... ... Іс-сапар орнына бару мен қайтаруға іс-жүзінде шыққан ... ... ... ... сомада төленеді;
- Есеп беру үшін ... ... ... ... ... ... жалақы, тәуліктік – пәтерлік күндарды алдын ала
есептеу бойынша анықталады;
- Алынған ақшаны тек қана берген мақсатқа ... ... ... ... адамдар белгіленген мерзімде ақтаушы құжаттарды тіркеп,
іс-жүзіндегі жұмсалған сома жайлы есеп тапсыруға тиісті;
Кәсіпорын басқа занды ... жеке ... ... сатқан тауарлары,
көрсеткен қызметтері, сондай-ақ аванс ретінде алдын ала
төлеген төлемдері үшін алашақ борыштары – ол есеп ... ... ... деп ... Осы ... ... борышы бар заңды және жеке тұлғалар
дебиторлар болып табылады. ... ... ... қарай алынуға
тиісті дебиторлық борыштар ағымдағы алынуға тиісті борыштар және ... ... ... ... ... бөлінеді. Бұл борыштардың
есебі «Алынуға тиісті шоттар» бөлімінің шоттарында есептеледі.
Есеп беретін ... ... бір жыл ... ... ... борыштар ағымдағы активтер қатарында ... ... ... ... ... ... алуға төленген аванстық (алдын ала
төленген) төлем;
• тапсырылған (берілген) шоттар бойынша алынуға тиісті ... ... ... ... ... борыштар;
• негізгі ұйым мен оның еншілес серіктестігі арасындағы түрлі
операциялар ... ... ... ... ... ... ... (тұлғаларының) дебиторлық
борышы;
... ... ... ... ... ... деп аталатын бабындағы сома
басқа занды немесе жеке тұлғалардың ұйымға вексель бойынша ресми берешегі
болып есептеліиеді.
Алынуға тиісті ... ... ... ету ... ... заңды
құқығымен байланысты актив болып саналады. Қорытындылап айтатын ... ... ... бұл - ... ету ... қосқандағы занды
құқықтармен байланысты активте қамтылған алдағы уақыттағы экономикалық
тиімділік.
Ұйымның қаржы ... ... ... ... ... ... ... Яғни дебиторлық борыштардың есептелген уақыты
мен өтелу уақытының арасыңдағы мерзім күндерінің ... ... ... оған байл ... кіріс танылған жағдайда ғана анықталады. Дебиторлық
борыштар сатылған өнімдер мен тауарлардың ... баға ... және ... ... ... алып тастағандағы қалдық сома
бойынша есептеледі. Бір ... ... ... бойы ... ... «ұзақ мерзімді дебиторлық борыштар» болып есептеледі. Дебиторлык
борыштардың пайда болған ... ... мен ... уақытының
арасындағы мерзімге байланысты пайыздар бойынша кіріс көп ... ... ... ... ... кейде сатып
алушыларға баға жеңілдіктерін береді. ... ... ... баруының басты
себебі сатып алушыларды қызықтыру арқылы ... ... ... ... табылады. Сонымен қатар баға жеңілдіктерін (скидки) пайдалану
ұйымның күмәнді борыштарының сомасын қысқартуға үлкен әсер ... ... баға ... (скидки) терминімен (сөзімен)
бірге сауда жеңілдігі термині (сөзі) ... ... Өз ... ... ... келе ... елдердегі ұйым сауда жеңілдігін
тауарларды сатудағы жарнама ретінде пайдаланады. Ұйымның ... ... ... баға ... ... ... жағдаймен
бірдей деп айтуға болады.
Кейбір жағдайларда сапасының төмендігінен немесе тауарлардың ақау болу
себебінен ... ... ... тура келеді.
Есепті кезең кезінде кәсіпорын мына синтетикалық шоттарды қолданады:
1210 «Сатып алушылармен мен ... ... ... ... «Еншілес Ұйымның қысқа мерзімді дебиторлық берешек»
1250.1 «Қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық берешек»
1250.2 «Есеп беруші ... есеп ... ... ... мен ... ұзақ ... ... «Еншілес Ұйымның ұзақ мерзімді дебиторлық берешек»
2150.1 «Қызметкерлердің ұзақ мерзімді дебиторлық берешек»
2150.2 «Есеп беруші ... есеп ... ... ... ... есеп ... ... міндеттемесі мемлекет алдындағы әрбір салық ... ... ... және ол ... ... сәйкес жүргізіледі.
Қазақстан Республикасының "Салық және бюджетке төленетін басқа да
міндетті ... ... ... және толықтырулармен) Салық
Кодексі қабылданды. Кодекске сәйкес жеке және заңды тұлғалардан алынатын
салықтар ... ... ... ... көзі ... ... ... республикалық және жергілікті бюджетке түсетін
салықтарды, ... мен ... және ... да ... ... ... Республикасы заңдарымен реттелетін кеден баж салығы,
алымы мен төлемдері мәселерін қоспағанда, ... ... ... ... реттейтін бірден-бір занды құжаты болып
табылады. Салық кодексі салықтардың толық тізімін, оларды ... ... салу ... ... ... ... ... Салықтар, алымдар мен басқа да міндетгі төлемдер деп Кодексте
белгіленген тәртіпке ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды айтамыз.
Салықтарды, алымдарды және басқа да міндетті ... ... ... ... ... құқығы Қазақстан Республикасының заң органдарының
өкілеттілігіне ... Бұл ... тек қана ... кодексіне өзгерістер мен
толықтырулар енгізу арқылы жүзеге асырылады.
Салық төлеуші, яғни ЖШС «КАНТ-ЭЙР» салық ... ... ... ... ... ... ... салық мөлшерлемесін,
салық кезеңін білуге міндетті ... Бұл ... ... ... ... ... ... байланысты объектілері: мүлік және оның ... ... ... ... деп ... ... базасын айтады және де
салық салу объектісіне басқа да сипаттамасы бойынша салық салуға ... ... ... ... ... сомасы және басқа да төлеулердің
мөлшері анықталады.
Салық мөлшерлемесі салық базасының өлшем бірлігіне есептелген ... ... ... ... - бұл ... кезеңі, әрбір салық түріне және Салық
кодексінің басқа да міндетті ... ... етіп ... ... ... ... ... базасы анықталынып бюджетке төленуге жататын
салық пен басқа да ... ... ... ... ... заңы — ... кірістелген және
тауарды сату мақсатында жөнелтілген, қызметтің қөрсетілген, жұмыстың
атқарылған кезеңімен ... ... мен ... ... ... салықтық есептің әдісіне орап есептеу әдісі бойынша құрылады.
Корпоративтік табыс салығы. Корпоративтік ... ... ... есеп айырысу 3110 "Төлеуге тиісті корпорациялық табыс салығы"
деген пассивтік шотында ... ... ... ... салық
салынатын негізгі объектісі салық ... ... ... ... оның
деңгейі жылдық табыс жиынтығы мен шегерімнің ... ... ... ... ... ... еместерді қоспағанда) арасындағы
айырмасы арқылы анықтайды:
Салық салынатын ... = ... ... ... — Шегерімдер
Жылдық табыс жиынтығына: жөнелтілген ... ... ... ... және ... да ... үшін, салық төлеушінің
алуына (алғанына) жататын ақшалай немесе басқа каражаттар, өзара ... ... ... ... ... ... не жанама түрінде
шығындарды өтеуге жіберілген қаражаттар кіреді. Кәсіпорынның атқарған
қызметтерден ... ... ... ... ... ... ғимараттарды, қондырғыларды сату кезінде құнының өсуінең сондай-
ақ амортизациялауға жатпайтын активтерден инфляцияға байланысты ... ... ... алу ... ... ... ... да
сатудан түскен тыс кірістер, соның ішінде проценттер бойынша кіріс;
кәсіпкерлік ... ... оның ... ... ... кірістер;
қарыздарды есептен шығарудан түскен кірістер және т.б. жатады.
Салық төлеушілер жылдың табысының жиынтығынан мыналарды шығарып ... ... ҚР ... ... ... ... бұрындары төлем
көзінен ұсталғандары;
- кәсіпорынның меншігіндегі акциясының құны, олардың ... ... ... яғни эмитенттердің орналастыру кезінде және
меншікті акциясын сатқан ... ... ... ... ... қағаздарды сатқаннан түскен табыстары;
- әртүрлі апаттарға төтенше ... ... ... ... ... ... алынған мүліктердің құны, егер де олар арналымы
бойынша пайдаланылса;
- мемлекеттік кәсіпорындан тегін негізде алынған ... ... ... ... ету ... ҚР ... сәйкес алынған
инвестициондық табыстары.
Заңды тұлғалардың жылдық табысының жиынтығынан оны алуға ... ... ... ... ... табыс салығы салынатын еңбек ақы
бойынша шығындары да, яғни қызметкерлерінің материалдық және әлеуметтік ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
заңдарымен реттелетін Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және арнайы
қорларға салынған ... ... ... тиісті құжаттары бар болса, яғни
жылдық табыс жиынтығын алумен ... ... ... ғана ... Бұл ... сол өзінің жасалған салықтық кезеңінен шегеріледі,
бірақ оған болашақ ... ... ... ... жиынтығынан келесі шегерімдер жасалады.
Қызмет бабыбен іс-сапарға кеткен шығындары және ... ... ... Үкімет белгілеген нормалар шегінде шегеріледі:
- іс-сапарға ... ... ... кеткен нақты жолымен байланысты
шығындары (билеттің құны), ... ... ... ... ... ... ... жүрген кезіндегі тәулік шығындары Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... бойынша жасалатын шегерім. Егер де
бұрындары күмәнді деп танылған табысты салық төлеуші ... ... сол ... ... ... ... ... етіледі.
Күмәнді қарыз талабы бойынша шегерім тиісті құжаттармен расталса және
ол бухгалтерлік есепте ... ғана ... ... ... ... ... ... Республикасының заң тұлғалары және жеке ... ... ... жұмысының, сатқан тауарының нәтижесінде
шығатын талап; сондай-ақ Қазақстан ... ... ұйым ... ... ... ... занды тұлға резидент еместердің де және ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңына сәйкес салық төлеуші ... ... ... ... ... ... қорларга аударымдар бойынша шегеріс жасау. Өз
қызметін заңдарға сәйкес жасалған келісімшарт негізінде жүзеге асыратын жер
қойнауын пайдаланушының осы кен ... жер ... ... ... аяқталуына байлаңысты кен орнын игеру зардаптарын жою қорына
(резервтік немесе провизиялық қорына) аударылған аударымдар сомсын ... ... бар. Тап ... құқықтар банктерге де, ұйымға да берілуі
мүмкін, яғни ... ... ... ... лизингіні
қоспағанда), дебиторлық қарыздары, аккредетивтері үшін жасалуы мүмкін. Бұл
операцияларды күмәнді категориясына жатқызу ... және ... ... Ұлттық банкісі осы жағдайға өкілеттілігі ... ... ... ... анықтайды.
Ғылыми-зерттеу, жобалық және ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды алу,
оларды орнату және басқа күрделі ... ... ... ... ... ... ... және тәжірибеде-конструкторлық
жұмыстарына жұмсалған шығындар бойынша ұстап қалуына ... ... ... ... үшін ... құжаттама, орындалған
жұмыстардың актісі және басқа да ... ... ... ... жарналары (пайдасы) бойынша шығыстарга шегеріс жасау.
Жинақтау және қайтарым сипатындағы шарттар бойынша ... ... ... шарттары бойынша сақтандырушылар төлеген сақтандыру
жарнасын ... ... ... ... ... ... Министрлігінің
қадағалауында болады. Банкі жүйесі де осы процесске қатысты болғандықтан,
оларды ... ... және ... жарнасын шегеріске жатқызуына
құқысы бар.
Әлеуметтік төлемдерге ... ... ... ... ... ... ... жарамсыздығына, жүкті болуына және бала
тууына байланысты ... ақы ... ... ... ... ... ... Қызметкерлердін, денсаулығының зақымдауына ... ... ... ... ... ... ... айырылуына байланысты ақы төлеуге жұмсалатын шығыстар да
заңдарда белгіленген мөлшерде шегерілуге тиіс.
Салықтарды шегеріс жасау. Бұл ... ... ... есептелген
шегіндегі төленген салық шегеруге ... яғни ... ... ... дейінгі салықтар; Қазақстан Республикасының аумағында және
басқа мемлекеттерде төленген табыс салығы мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын рентабельді болған
сайын, одан ұсталатын салықтың да деңгейі төмендейді). Сонымен қоса, өткен
кезендер үшін ағымдағы ... ... ... ... да ... ... салықтық кезенде өткен кезендер үшін ... ... ... ... сол ... шегеріміне жатқызылады.
Тіркелген активтер бойынша шегеріс жасау. Тіркелген активтерге - салық
төлеушіңің бухгалтерлік балансында ескерілген және ... ... ... ... мен ... емес ... ... негізгі құралдар өздеріне тиесілі шектеулер
мөлшерлемесімен есептелінеді. Амортизацияның мүлік түрі ... ... ... ... ... тарауында келтірілді.
ЖШС «КАНТ - ЭЙР» өз еркі ... ... да ... ... ... ... ол қойылған (белгіленген) шектен ... ... ... ... үшін өз ... ... ... шығыстары
және өндірістік мақсатта үш ... кем емес ... ... құны; салық төлеушінің еркі бойынша ... кез ... ... ... ... ... ... жасай
алады.
Салық есептеу үшін қолданылатын синтетикалық шоттар:
1410 «Корпорациялық табыс салығы»
2810 «Корпорациялық табыс салығы бойынша кейінге ... ... құн ... ... ... ... ... «Корпорациялық табыс салығы бойынша кейінге қалдырылған салықтық
міндеттемелер»
3120 «Жеке табыс салығы» 3130 ... құн ... ... 3150 ... салық»
3160 «Мүлік салығы» 3190 ... ... ... және материалды емес активтер есебі.
3.1 Негізгі құралдар ... ... емес ... есебі.
3.3 Негізгі құралдар мен материалды емес активтердің тозуы мен
амортизацияның есебі.
3.1 ... ... ... ... ... ... ХБЕС №16 ... құралдар», ХБЕС
№36 «Активтердің құнсыздануы» стандарттары бойынша есебін жүргізеді.
Кәсіпорынның ... ... ... активтер, өндіріс
процесіне қатысатын тауарды және ... ... ... ... кәсіпорынға
жалға беру үшін, шартты құны бар ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың жою құны нөлге тең
болады.
Кәсіпорынның балансындағы тұрғын үй шаруашылығының негізгі құралдары
халық шаруашылығының тұрғын үй ... және ... ... ... ... ... құралдар алдына қойған мақсатына және атқаратын қызметіне қарай
мынадай топтарға бөлінеді:
- Жер
- Ғимараттар
- Машиналар мен құрал – жабдықтар
- ... ... ... ... және т.б.
Негізгі құралдардың есебі кәсіпорынның бухгалтериясында жүргізіледі.
Олардың талдамалық есебі әрбір ... ... ... ... ... (инвентарлық) объектісі деп өзінің құрамына кіретін,
яғни өзіне тиісті ... ... ... ... ... ... етпейтін жабдықтарды, салынып біткен жеке құрылыстарды
(үйлері мен ғимараттарды), ... ... ... ... ... бірімен-бірі құрылымы бойынша ... ... бір зат ... саналып, белгілі бір қызметті атқаратын бұйымдарды
айтады.
Кәсіпорындарда негізгі құралдың есебін дұрыс жүргізу үшін және ... ... ... қамтамасыз ету үшін әрбір ... ... ... ... Ол ... ... белгіленеді.
Негізгі құралдар тозуына, бұзылуына, басқа ұйымдар мен адамдарға
берілуіне, сатылуына, тағы да ... ... ... ... оның ... ... жаңадан кіріскс алған негізгі құралдарына
берілмейді. ... ... ... ... бекітілген жетонға немесе
құралдардың өзіне бояумен жазылады Мұндай жағдайда ... ... ... ... құралдарға бөлек сериялық реттік нөмірлер белгіленеді, ол
сериялық реттік нөмірді негізгі құралдардың ... ... ... ... етіп ... дұрыс. Негізгі құралдарға
бастапқыда берілген түгендеме нөмірі оның түгендеме карточкасында және бір
жерден екінші жерге орын ... үшін ... ... ... ... ... негізгі құралдардың әрбір объектісіне
типтік ведомостволық түгендеу карточка ... Егер жеке ... ете ... ... бүішмдар, саймандар, аспаптар және тағы
басқалары қосылып бір ... ... ... ... онда ... ... сол ... қүрамына кіретін барлық бұйымдардың
тізімі жазылады. Егер ұйымның бір ... ... ... ... ... да ... ... бір түрінің (аты, техникалық
сипаттамасы, бағасы бірдей болатын) ... бір ... ... ... онда олар түгендеу карточкаларында тобы бойынша есептеледі. Бірақ
бұл жоғарыда ... ... ол ... ... эрқайсысына
белек түгендеме нөмірі беріледі. Негізгі құралдардың барлық түрлерін,
сондай-ақ ұйымға ... ... бір ай ... пайдалануға
берілген біртектес өндірістік-шаруашылық қызметінің бір ... ... жеке ... ... мен ... бірдей негізгі құралдарды
есептеуде үлгілі түрі НҚ-6 ... ... ... ... ... ұйымның бухгалтериясында тиісті топтары
бойынша тіркеледі.
Негізгі құралдары көп емес шағын ұйымдар мен бірлестіктер ... ... ... үшін ... ... орнына үлгілі НҚ-11
санды түгендеу кітапшасын пайдалана алады. Бұл кіташпа негізгі құралдардьщ
есебін жүргізуге ... ... ... және овда негізгі құралдар жоғарыда
айтылған топтары бойынша бөлек есептелінеді. Негізгі құралдарды түгендеу кі
І апшада есептеген жағдайда ... ... ... ... ... немесе түгендеу Кітапшалар қабылдау-
тапсыру, ауыстыру актілері, техникалық пікііортгар және басқа да негізгі
құралдарды сатып алу, сату, ... ... бір ... ... ... ... ... актілері және тағы басқа осылар сияқты қүжаттар негізінде
толтырылады. Түгендеу карточкалар (жекелік немесе ... ... ... ... бір ... толтырылып, ұйымның бухгалтериясында
сақталады. Ол ... ... ... ... ... ... жіктелген топтары бойынша орналастырылады. Әрбір топтың ішінде
түгендеу карточкалар ... ... ... жері, яғни жұмыс орны,
олардың ... ... және ... ... (үйлер мен ғимараттар,
машиналар мен жабдықтар, көліктер және тағы да басқалар) орналастырылады.
Кәсіпорындарда шығыс ... және ... орны мен ... ... ... екінші жерге орны ауыстырылған негізгі құралдардың түгендеу
карточкалары ... ... ... ... ... бөлек сақталады. Совдай-
ақ, келешекте пайдалану үшін сақтаулы түрған негізгі құралдар мен ... ... ... негізгі құралдардың да түгендеу карточкалары белек
қойылуы қажет.
Түгендеу карточкалар мен кітапшалар талдамалық ... ... ... ... ... ... құралдардың ата-луы, түгендеу немірі,
баланста көрсетілген бастапқы ... ... ... ... ... келіп кіріске алынуына және істен (есептен) шығарылуына
байланысты тол-тырылған актілердің уақыты (айы, кұні, жылы) және тағы ... ... ... мен ... ... жазылады. Толтырылған
түгендеу карточкаларының үлгілі түрі НҚ-10 санды ведомствоара-лық ... ... ... ... ... ... жазылып
отырылады. Бұл тізімдеме бухгалтерияда бір дана етіп толтырылып, түгендеу
карточкаларының ... ... ... үшін ... ... ... ... яғни аралық шоттары бойынша тізімдемеге
тіркейді.
Негізгі құралдардың сақталып және жұмыс істеп ... жері ... түрі НҚ-13 ... ... ... жасалады. Түгендеу карточкаларға
қарағанда бұл тізімдеме келіп-түсіп, ... ... ... бойынша
тек қана қысқаша мэліметгер, яғни объектінің аталуы, ... ... ... тугендеу карточка немесе түгендеу кітапшаға жазылған
нөмірі, ... да ... ... Ай ... ... ... негізінде
үлгі-лі түрі НҚ- 1 3 түгендеу тізіміне кіріске алынған және ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің
ақпаратгарымен салыстырып, тексеріліп ... Бұл ... ... ... мен ... қүны ... есептің мэліметтеріне
сэйкес келуі керек. Есеп қүжаттарын қол-мен өндегенде аралық шоттар ... ... ... яғни кірісі мен шығысын есептеу үшін үлгілі
түрі НҚ-12 ... ... ... Ол ... ұйымдарда негізгі
құралдардың тиісті шоттарының түгендеу ... ... ... Бұл ... ... ... ... топтары
мен түрлері есеп беретін айдың басыңдағы құ_ны бойынша қалдығы, ... мен ... ... ... НҚ-12 ... үлгілі түрінің
мәліметгері негізгі құралдар жайлы есеп беруге ... Ұйым ... ... кірісі мен шығыс етілуін есептейтін үлгілі түрі НҚ-12
санды карточкадағы қалдығы ай сайын бас ... ... ... ... ... ... ... карточкалар және түгендеу кіхапшалармен қатар
ірі ... мен ... ... мен ... ... ... толтырылады. Мұндай төлқұжаттарда негізгі құралдардың техникалық
сипаттамасы және істейтін ... ... және тағы да ... ... ... ... емес активтердің есебі.
Кәсіпорын материалдық емес активтердің ХБЕС №38 ... ... ХБЕС №36 ... ... ХҚЕС №3 ... ... бойынша есебін жүргізеді.
Кәсіпорынның материалдық емес активтеріне жатады: интеллектуалды меншік
объектінің ... құны бар, ... ұзақ ... қолданылатын және табыс
әкелетін актив болып табылады.
Кәсіпорында материалдық емес активтеркелесідей түрлерге бөледі:
- Гудвилл
- Өзге де материалдық емес ... емес ... ... құны ... ... емес ... жою құны нөлге тең болады.
Кәсіпорында материалдық емес активтер басқа заңды немесе ... ... ... ... ... ... немесе сыйға беруі
барысында, сондай-ақ кәсіпорынның өз ішіңде ойлап табуы негізінде пайда
болады.
Объектілерді материалдық емес активтердің ... ... ... және ... ... ... заңдары сәйкес тиісті нормативтік
актілерде қарастырылған.
Материалдық емес активтер кәсіпорынның балансында ... құны ... ... Бұл материалдық емес активтердің бастапқы құны былайша
анықталады:
• Құрылтайшылар мен үлес ... ... ... қосқан үлесі есебінен келіп кіріске алынған материалдық емес
активтердің бағасы екі ... ... ... ... ... ... тұлғалар мен жеке адамдардан тегін (қайтарымсыз), сый
ретінде ... ... емес ... сол ... ... бойынша бағаланады.
• Басқа заңды тұлғалардан, сондай-ақ жеке адамдардан ... ... емес ... ол объектілерді сатып алуға және оларды
пайдалану үшін жұмсалған шығындар сомаларының қосыңцысы бойынша бағаланады.
Бұл материалдық емес активтердің ... ... ... ... болып табылады. Бірақ кейбір материалдық емес активтердің бастапқы
қүнын анықтаудың ерекшеліктері бар. Бұған мысал ... ... ... ... мен ... ... ... және
басқа да Ұйымда қолданылып жүрген «Ноу-Хау» ... ... ... ... деп ... ... яғни пайдаланылуы барысында
субъектіге табыс (пайда) беретін ... жаңа ... ... ... ... ... айрықша қүқықтарды, яғни жеке ... ... ... және ... жаңалығын айтуға болады. «Нау-Хау» жалпы
«патент» ... ... ... одан ... ... ... Кәсіпорын
патентгі сатып алады, сондықган да ол үшін ... ... ... оның ... қүлы ... Көп уақыттарда «Ноу-Хау»
кәсіпорынның үлес қосушылары мен құрылтайшылары өздерінің ұйымдағы жарғылық
қорға қосқан үлесі есебінде ... ... -дың ... яғни бастапқы
құны оны кәсіпорынға кіріске алатын, яғни балансқа ... ... екі ... келісім бойынша белгіленеді.
Материалдық емес активтердің жоғарыда ... ... ... ... келісімдер». Ол белгілі бір занды тұлғаның бір тауарды ... сату ... ... бір ... ... ... болып табылады. Ал бұл
құқыққа ие болған ... оның ... яғни ... ... ол ... емес ... үшін тиісті белгіленіп келісілген
мөлшелерде қаржы төлейді немесе келісім ... ... да ... емес активтердің «Программамен жабдықтау» деп аталатын түрі
кәсіпорынның алдағы уақыттарда істелінетін жұмыстарына ... ... ... ... айтады.
«Патент» деп аталатын материалдық емес ... жеке ... ... ... ... ... ашқан, ойлап тапқан жаңалығын мемлекетгік
тұргыдан мойындап және ол ... ... ... ... ... заңды
хұлғаға жаңалығын оз пайдасына (жұмысына, қызметіне) қолдануына рұқсат беру
туралы кдркат ... ... ... ... ... -деп ... ... (саудамен, сатъш алумен тағыда басқа) айналысу үшін берілген
құқықгы куәләндыратын құжатты айтады. Кәсіпкер патентті алар ... баж ... ... шығындарына» — кәсіпорынды жаңадан ашу, құру ... ... яғни ... ... өткізуге және оны тіркеуден
өткізу үшін заң орындарына төленген төлемдер, ... есеп ... ... басқадай шоттар ашу үшін жұмсалған шығындар, жарнамалар
ұшін төленген төлемдер және басқа да жұмсалған шығындар жатқызылады.
Материалдық емес ... ... деп ... ... ... ... - деп те атайды. «Гудвилл» немесе «фирма бағасы» материалдық емес
активтер шотында есептелініп және ... ... ол бір ... екінші бір
кәсіпорыңцы толығымен, яғни түгелдей сатып алған кезде немесе екі ... ... ғана ... болады. «Фирма бағасы» болып сатылып алынған
кәсіпорынның нақты нарықтық ... ... ... оның ... ... құны ... айырмасы есептелінеді. Егерде
сатылып алынған ұйымның барлық активтерінің сатып ... құны ... ... ... болса, онда құндар арасындағы айырмашылық ... ал кем ... ... ... ... деп ... емес ... түгенденуі 1 желтоқсанда жүргізіледі.
Қаржылық есеп беру кезінде келесідей ақпарат ұсынылу қажет:
- бастапқы құны;
- қызмет ету мерзімі;
- амортизация есебінің әдісі;
- ... және ... ... ... ... мен ... емес ... тозуы мен
амортизацияның есебі.
Кәсіпорындағы негізгі құралдар ,материалдық емес ... ... ... ... ... ... жағынан тоза бастайды. Осы
активтер тозғанға дейін, яғни кәсіпорында пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ... табу үшін ... ... ... ... ... қызмет ету мерзімі;
- амортизацины табу әдісі.
Негізгі құралдардың пайдалану мерзімі техникалық ... ... ... ету ... және ... ... ... есептеу әдісі бірқалыпты түзу сызықты болып табылады:
|Негізгі құралдар ... ... ... амортизация |
| | ... (%) |
|1 |2 |3 ... |25 |4,0 ... |20 |5,0 |
|1 |2 |3 ... және құрал - жабдықтар |10 |10 ... ... |7 |14,3 ... |4 |25 ... ... |5 |20 ... |10 |10 ... ... ... |10 |10 ... | | ... да ... |10 |10 ... ... ... кезеңде кәсіпорынға шығыс ретінде
бағаланады.
Негізгі ... ... ... ... және ... тозуына байланысты жою қажет болғанда; құрылыс ... ... ... ... ... ... жағынан қайта
жабдықтағанда; кеңейткенде; баланстан тегін бергенде; ... және ... ... ... Ұйымға бергенде
(сатқанда), өткізгенде және айырбастағанда жүзеге асады.
Амортизация – бұл ... ... ... Бұл ... ... құнын тозу шамасына қарай оның көмегімен өндірілетін еңбек
өнімі мен ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын пайдалану немесе негізгі
қорлардың (негізгі құралдардың) жай және ... ... ... ... құн ... - ... құн мен жою ... арасындағы
айырмашылық. Ол негізгі құралдар ... ... ... бөлшектердің,
сынықтардың қызмет мерзімінің соңында қалыптасқан қалдықтардың болжамды
құны ретінде анықталады.
Амортизациялық аударымдар амортизация нормалары бойынша ... ... – бұл ... ... ... ... құралдардың жылдық орташа құнына қатынасы.
Нормалар еңбек құралдарының экономикалық мақсатты қызмет мерзіміне орай
белгіленеді. Олар ... ... ... ... мерзімін
көрсетеді. Олардың деңгейі негізгі ... ... ... ... тозуына байланысты. Мұның өзі еңбек құралдарының техникалық –
құрылымдық және ...... ... ... ... (әсіресе машиналардың, жабдықтардың) нақты жасына, қолданыстағы
еңбек құралдарының моральдық тозуына байланысты анықталады.
Егер бұл материалдық емес активтерді ... ... ... ... оларды актив қатарында есептеудің қажеті де болмайды ... ... ... ... ... кеткен немесе басқадай шығындар жиынтығы
ұйымның зияны болып табылады.
Кәсіпорыңдарда материалдық емес активтерді пайдалану барысында ... бір ... ай ... яғни оның ... ... ... ... отырылады. Яғни, материалдық емес активтердің құнына
амортизациялық аударым ... ... ... аударым (өтелім)
мөлшері материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... Материалдық емес активтердің пайдалану мерзімі
кәсіпорынның қызмет атқаратын уақытынан ... ... Егер ... ... ... мерзімін анықтауға мүмкіндік болмаған жағдайда,
амортизациялық ... ... он ... есептелінеді. Бірақ ол ұйымның
қызмет ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға белгілі бір табыс әкелмесе, онда оны есептен шығарады.
Мына шоттарда негізгі ... және ... емес ... ... ... құралдар»
2420.1 «Негізігі құралдардың амортизациясы»
2420.2 «Негізгі құралдардың құнсыздануы»
2710 ... ... ... ... ... емес активтер»
2740 «Өзге материалдық емес активтердің амортизациясы және құнсыздануы
IV. Тауарлы – материалдық қорлар және жабдықтаушылармен есеп айырысу.
1. Тауарлы – материалдық ... ... алу реті және ... Қоймадағы тауарлар есебінің ұйымдастырылуы.
3. Тауарлы есеп беруді қабылдау және тексеру тәртібі.
4. Тауарлар мен ыдыстарға инвентаризация жүргізу тәртібі.
5. ... сату ... ... ... Тауарлы – материалдық қорлардың жабдықтаушылардан алу реті және
оның құжатталуы.
Кәсіпорындар мен ... ... ... ету ... ... бөлім және мамандар шұғылданады. Олар ұйым
бойынша келер жылы ... өнім ... ... ... ... ... керек болатын материалдардьщ көлемін алдын ала анықтап,
жабдықтаушы мекемелермен қажет болатын материалдар ... ... ... ... ... аты, ... ... жеткізіліп берілетін
уақыты көрсетіледі. Кәсіпорындар мен ... ... ... шартта
көрсетілген келісімдердің орындалуын қадағалап отырады. Ол ... алып ... ... көлігінің жолдама күлсаты, теміржол
жүкқұжаты (накладнойы), көліктік жүкқұжаты, жабдықтаушыдан келген ... ... ... ... бөліміне табыс етіледі. Бұл жерде, яғни
жабдықтау бөлімінде келген құжаттар М-1 ... ... ... есептеу»
журналына тіркеледі. Одан кейін бұл құжаттарды ... алып ... ... ... қатар экспедиторға материалдарды алу үшін
сенімхат беріледі. Экспедитор алған жүкқұжаттары мен сенімхатгы алғаны ... ... ... қол қояды.
Жабдықтау бөлімі келген материалдарды ... ... да ... Ол үшін ... ... ... материалдардың қабылданған
уақыты (күні, айы, жылы) мен ол үшін толтырылған ... атын ... және ... ... ... ... және жүк тасымалдаушы
ұйымдардан материалдарды ... ... алу үшін ... ... ... ... алатын басқа адамға үлгілі түрі М-2
немесе М-2А сенімхаты ... М-2 ... ... ... ... ... қабылдап алуға ұйымның сенімді адамы ретінде қатысу
құқығын рәсімдеу үшін беріледі. Бұл сенімхатты бухгалтерия бір дана ... ... ... адам оны ... үшін ... ... ... қол қояды. Сенімхаттың М-2А түрі жабдықтаушы ұйымдардан
белгіленген мерзім ішіндегі ... ... алып ... экспедиторға
беріледі. М-2А түрлі «сенімхат» алдын ала нөмірленген барлық парағы ... ... ... және ... түрі М-3 ... сенімхаттарды есептеу»
журналына тіркелуі керек. Кәсіпорындар мен ұйымдардың экспедиторы немесе
басқа да ... М-2А ... ... ... ... үшін осы ... ... Кейіннен олар осы журналға сенімхатга керсетілген материалдарды
алған уақытын (күні, айы, ... ... ету ... нөмірін жазады.
Коймаға қабылданған материалдық қорларға жауапты адам сол күні ... ... ... ету» ... бір дана етіп ... ұйым ... ... автомобиль көлігі арқылы
жеткізіп беретін жағдайда жіберілетін материалдарға 4 ... дана ... ... (накладной) толтырылады. Оның бірінші данасы
жіберілген материалдарды есептен шығару үшін ... ... ... ... және ... ... материалдарды жіберуші
(босатушы) ұйымның мөрі (мөртаңбасы) және лауазымды адамдардың қолымен
расталып, сондай-ақ жүкті ... ... ... ... ... ... жүргізушіге тапсырылады.
Жүргізуші тауар-көлік жүк құжатының екінші данасын материалдарды
қабылдап алушы ... ... Бұл ... ... ұйым ... кіріске алады.
Құжаттың үшінші және төртінші даналары материалдарды қабылдап алғанын
растайтын құжат ... ... мөрі ... ... және ... ... ... жүкті тасымалдаушы автомобиль көлігі тіркелген
ұйымға тапсырылады.
Кейіннен ол құжаттың үшінші данасы ... ... ... ... ... ... ... төлеуге табыс етілетін
шотқа негіздеме ретінде қосылып беріледі.
Құжаттың төртінші данасы автомобиль куәлігінің жол қағазына (путевой
лист) тіркеліп, жүргізушіге ... және ... ... ... ... ... есептеулер есептеу үшін пайдаланылады.
Егер келіп түскен материалдардың нақты саны, көлемі, сапасы онымен
келген құжаттағы ... ... ... ... түрі М-7 ... ... ... катар үлгілі түрлі М-7 ... ... ... ... ... да ... Бұл акт екі дана ... түрде материалдарды қабылдап алған кісінің және материалдарды
жіберген жабдықтаушы ... ... ... егер де ... өкілі болмаған (келмеген) жағдайда бұл ... ... ... жоқ ұйым ... ... қатысуымен жасалады.
Материалдарды қабылдап болғаннан кейін бұл ... бір ... ... ... жөнелтпе құжатымен бірге ... ... алу үшін ... ... ал екінші данасы
кәсіпорынның жабдықтау ... ... ... ... ... ... ... үшін табыс етеді. Кәсіпорындар
мен ұйымдарға жанылыс келіп түскен немесе ұйымның алудан бас ... ... ... ... ... ... материалдар үлгілі
түрі М-4 «Кіріс ету ордері» бойынша қабылданып, баланс сыртындағы «Уақытша
сақтауда тұрған материалдық ... деп ... ... есептелінеді.
Материалдар кәсіпорындар мен ұйымдардың ішіндегі цехтарына,
бөлімшелеріне, өзінің ... ... ... ... басқа ұйымдарға үлгілі түрі М-15 материалдарды босату (ішкі
ауыстыруды) «Талап ету жүк ... ... ... ... ... ... «Талап ету жүк қүжаты» екі дана
етіліп жазылып, оған бас бухгалтердің немесе ол сенім ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өзінің шаруашылыктарына
(цехтарына, белімшелеріне) ... ... ... түрі ... ... (ішкі ауыстыруды) «Талап ету жүк қркатының» бір
данасы материалдарды алушыға ... де, ал ... ... қоймада
қалдырылып, кейіннен бухгалтерияға табыс етіледі. Бұл ... ... ... ... (цехтың) сол материалдарға
жауапты тұлғаға қол қойғызады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың өндірісінде жиі пайдаланылатын ... үшін ... ... ету ... ... кемітіп, есеп
жұмысын жеңілдету үшін және ... ... ... ... ... ... жүргізу үшін шектеулі-заборлық (шектеу
карталары) карталарды қолдануға ... ... ... ... М-8 ... ұйымның қоймасынан босатылатын материалдардың санын
(көлемін), ол материалдар ... ... ... және оның біреуіне
жұмсалатын материалдардың көлеміне қарап экономикалық жоспарлау ... ... ... карта бойынша материалдар ... ... ... ... ғана ... Онда ... артық өндіріске керек болған материалдар ... ... ... ... ... ... ... негізіне сүйене
отырып, өндіріске босатылатын материалдарды қойманың ... ... ... қоймадан бір ай бойы босатылатын материалдарға
жасалынады. Бұл картада шығарылатын ... ... ... ... ... ... Шектеулі-заборлық картаның бір данасы жаңа айдың
басына дейін материалдарды алатын цехқа немесе бөлімшеге, ал ... ... ... ... ... ... Материалдар қоймадан
ендіріске цехтың өкілі өзіндегі шектеулі-заборлық картаны әкелгенде ғана
босатылады.
Қоймашы шектеулі-заборлық ... екі ... да ... ... ... айы, жылы) мен олардың ... ... ... ... ... кейін шектеулі-заборлық картаның цехтағы
данасына қоймашы, ал қоймадағы ... цех ... ... оның ... ... ... ... осы күнгі санайтын машиналар пайдаланылған
жағдайда толтырылатын алғашқы қүжаттардың санын азайту үшін ... ... ... қойманың карточкасына жазу жүйесін де
қолдануға ... Бұл ... ... ... босатуға ешқандай
құжат жазылмайды. Шектеулі-заборлық картаға ... бір дана ... ... ... ... жасалады. Материалдарды босату
лимитін қоймадағы картаның өзінде де көрсетуге болады. Бұл ... түрі - М-17. ... ... ... алған кезде қоймашының
есептеу карточкасына қол қояды да, ал ... ... ... қол ... ... шектеулі-заборлық карточкада өндірісте
пайдаланылмай қоймаға ... ... ... да ... есеп ... материалдардың әрбір номенклатуралық нөмірі
бойынша босатылғаны, қоймада ... ... ... әрбір босатқан
уақыт сайын немесе шектеулі-заборлық картаны жапқаннан кейін, бірақ келесі
айдың біріне дейін жазылып толтырылуы тиіс. Бұл ... ... ... ... тиісті карточкаларымен бірге сақтау керек. Лимитті
пайдаланып болғаннан кейін қоймадағы шектеулі-заборлық ... ... ... ... ... данасымен салыстырылады. Егер бұл
шектеулі-заборлық картадағы деректер өзара сәйкес болса, екі ... яғни ... мен цех ... ... ... ... қол
қояды.
Айдың аяғында шектеулі-заборлық картада көрсетілген материалдардың
пайдаланылған-пайдаланылмағанына қарамастан ... ... ... ... ұйымдарында көбіне шектеулі-заборлық картаның М-28 және ... ... ... ... Үлгілі түрі М-28 нөмірлі шектеулі-
заборлық карта материалдарды салынып ... ... ол ... ... аяқталғанға дейін босатуға арналған. Шектеулі-заборлық
картаның бұл түрі ... ... ... ... пемссе мастерлер тағы
да басқа жріыс жүргізушілердің біреуіпде болады. Сонымен ... ай ... түрі М-28 ... ... ... да, ол ... Материалдарды қоймадан босатқанда қоймашы үлгілі түрі М-2ХЛ
шектеулі-заборлық картағ,а қол қояды, ал ... ... ... ... ... үлгілі түрі М-28шектеулі – заборлық картаға қол
қояды.
4.2 Қоймадағы тауарлар есебінің ұйымдастырылуы.
Материалдар ... ... ... жері бойынша, яғни кәсіпорын
қоймасында және кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы олардың дұрыс сақталуына,
қоймадағы жұмыстың дұрыс жүргізілуіне және ... ... ... байланысты. Қоймада материалдық қорлардың әрбір ... ... ... ... ... маркасы, сорты, көлемі,
номенклатуралық нөмірі, өлшем бірлігі, ... ... ... тағы да ... ... ... немесе фанерге жазылып,
материалдарға байланып немесе жапсырылып қойылады. ... ... ... ... ... белгіленген түрі бойынша
олардың ішінде ... мен ... орай ... ... қорлардың тек қана сандық есебі жүргізіледі. Материалдардың
әрбір номенклатуралық нөмірі ... ... ... түрі Қ -5 карточкасы
ашылады. Бұл ... ... ... аты, мөлшері, көлемі, сорты,
өлшем бірлігі, номенклатуралық ... және ... ... ... карточканы жаңадан кіріске алынған материалға ... ... одан ... ... ету ... тізілім
(реестр) бірге қоймаға ... ... ... ... ... алынған карточкаға материалдық қорлардың қай ... ... ... ... ... ... ... сорттық-
сандық есебін сол материалдарға жауапты адам жүргізеді. Кейбір ... ... ... ... ... қойманың карточкалық
есебін жүргізу жұмысы басқа адамға, яғни есепшіге ... ... ... ... түрі номенклатуралық нөмірі ... ... ... бұл ... ... ... ... түрде жүргізуге дайындалып жасалған сорттық есеп кітабында
жүргізуге болады. Мұндай жағдайларда сорггық есеп кітабында ... ... ... ... ... ... ... тәртіп бойынша
толтырылған алғашқы құжаттардың негізінде материалдардың кіріске алынуын
және есептен шығару ... ... іске ... құнін қойманың
есеп карточкасына жазып, онда материалдық қүлдылықтардың сол ... ... ... ... ... Бұл карточкада материалдардың
қалдығы әрбір операциядан кейін ... ... ... ... ай соңында бухгалтерияга ондағы көрсетілген
материалдың алынған немесе алынып болмағанына ... ... ... барлығы тапсырылуы керек. Толық алынып
болмаған материалдар үшін келесі айға жаңа ... ... ... ... ... ... ... есеп карточкасының
деректері негізінде жабдықтау бөліміне материалдардың әр ... ... оның ... қор ... ... ... бері
пайдаланылмай жатқан материалдар жайы ... ... ... ... ... дұрыс жүргізілуін бухгалтерия бақылап ... ... ... ... ... ... 10 күнде) қоймашымен қоймадағы
операцияларды жүргізуге негіз болған алғашқы құжаттардың дұрыс жазылуын,
қоймалық сорттық ... ... ... және ... ... дұрыс шығарылуын тексеріп отыруы қажет. Карточкадағы
жазылған операциялардың дұрыстығын және оны тексергені жайлы ... есеп ... ... ... қол ... ... жазуды тексеру, қойма меңгерушісінің бухгалтерияға
материалдарды ... алуы ... ... ... негізінде
жүргізіледі. Қойма меңгерушісінің бухгалтерияға тапсыратын ... түрі Қ – 4 ... ... туралы актісі» тіркеледі.
Материалдарға жауапты адамның келісімі бойынша бухгалтерия ... ... ... ... жайында және қүлсатты қабылдағаны жайында
карточкаға қол қояды. Мұндай жағдайда құжаттарды қабылдау-өткізу ... ... ... Егер ... ... ... цех ... ұйымның
басқармасынан қашық жерде орналасқан жағдайда жүргізілетін операциялардың
дұрыс құжатталынуы, материалдарға жауап беретін адамның есеп ... ... ... ... тексеріледі. Мұндай жағдайда кіріс
және ... ету ... ... ... ... бірге
бухгалтерияға табыс етілуі керек. Кәсіпорынның орталығынан қашық жерде
орналасқан қойма меңгерушісі ... күні ... екі дана ... ай ... ... ... ... керек. Тізімдеме
құрамында өзгерісі (кірісі мен ... бар ... ... жасалып,
онда тек қана материалдардың сандық қалдығы көрсетіледі. Қойма меңгерушісі
(бастығы) карточкалардағы ай ... ... ... ... келесі айдың бірінші күніне қалған қалдықтарын ... ... ... ... материалдар қоймалық есепте
қаралған ... ... ... шоттарға (субшоттарға) және
синтетикалық шоттарға топталғаны ... ... ... қалдығы олардың жоспарланған есептеу бағасына көбейтіліп, ай
аяғына қалған материалдардың ... ... ... Егер ... номенклатуралары аз болған ... ... ... қолын тек қоймалық есеп карточкасында қою арқылы босатуға
болады. ... ... тек 1 (бір) айға ғана ... ай ... ... ... айда ... орнына жаңа қоймалық есеп
карточкасы ашылып, оған материалдардың ай ... ... ... ... ... жұмсалған материалдарға босату құжатын
толтырмайды. Сондыктан да олардың бухгалтерияға ... есеп ... ... ... ... ... ... матеиалдарының барлық түрлері (сатып алынатын, ... ... ... аясына қарамастан (күрделі құрылыс, күрделі
немесе ағымдағы жөндеу, ... ... ... ... есепке
алынады.
Бұл шотта құрылыс және монтаж жұмыстарын жүргізгенде ... ... ... ... ... мен олардың конструкцияларын,
бөліктерін әрлеу ... ... ... ... мен ... ... ... (алебастр, әк,
бор, кірпіш, черепица); ағаш материалдар (жұмыр ағаш, арамен ... ... ... ... металы (темір, қаңылтыр, болат);
металдан жасалған бұйымдар (шеге, ... ... ... ... ... ... сырлар,
олифа), конструкциялар мен бөлшектер есепке алынады.
Құрылыс материалдарын босату лимиттік-жинақтама ... ... ... ... ... ... ... Ай сайын құрылыс
объектілерінің (учаскелерінің) бастығы — прораб негізгі ... ... ... ... ... нормалар бойынша белгіленетін
шығыстармен салыстыра отырып ... Бұл есеп есеп ... ай ... келесі айдың 5-ші күнінен кешіктірмей бухгалтерияға ұсынылады. Есеп
әрбір құрылыс объектісі бойынша өткен ағымдағы ай ішінде орындалған құрылыс-
монтаж жұмыстары ... ... мен ... ... әрбір салынып
жатқан объекті бойынша қолданылып ... ... ... ... ... жекелеген түрлері бойынша артық жұмсау немесе
үнемдеу есепте ажыратылып көрсетіледі. Есепті ... ... ... ... ... материалдар кінәлі адамдардан ұсталады немесе
өндіріс шығыстарына ... ... ... ... Есептің
негізінде кәсіпорын құрылыс материалдарының жұмсалуына талдау жасалады ... ... ... ... және ... ... болдырмайтын шараларды әзірлейді.
4.3 Тауарлы есеп беруді қабылдау және тексеру тәртібі.
Тауарды қабылдап алған материалды жауапты тұлғаның жазған ... ... атап ... ... ... немесе өндеуден ... алу үшін ... Ол бір ғана ... ... ... жауапты тұлғадан материалдар қоймаға келіп түскен кезде толтырылады.
Материалды қабылдау туралы ... ... ... ... ... және ... ... бар
босалқыларды кабылдау кезінде қолданады; сондай-ақ құжаттарсыз ... ... ... де. ... ... ... түрде
материалдық жау.іпты тұлғаның, жіберуші (жабдықгаушы) өкілінің ... емес ... ... ... ... 2 дана етіп жасайды.
Құндылықтар қабылданғаннан ... ... қоса ... ... ... т.б.) ... бір ... материалдық
қорлардың қозғалысын есепке алу үшін бухгалтерияғаі ... ... ... ... жазу ... жабдықтау бөліміне немесе олардың
бухгалтериясына ... ... ... ... және ... кезіндегі жетіспеушілігі мен жогалуы туралы
актісі. Табиғи шығын нормалары ... ... ... дайындау,
сақтау немесе өндіру, процесінде орын ... ... ... ... ... ... ... бөлімдердің балансынан шығаруға
және кінәлі адамдардан өндіріп ... ... ... ... бола алады.
Бұл құжат материалды қабылдау жөніндегі АКТ-ге ... Екі ... ... ... мен ... ... қол ... 1-ші данасы
бухгалтерияға жіберіледі, ал екіншісі — бөлімшеде қалады.
Табиғи шығын нормаларына сәйкес материалдардың жоғалуы туралы ... ... ... келіп түскен кезде ... ... сай ... ... ... ... өңделгеннен - кейін
оларға табиғи шығын нормалары қойылған болса, осы акты жасалады. Комиссия 2
дана етіп ... қол ... 1-ші ... ... ... ... жоғалуына материалды жауапты тұлғалар ол сол ... ... ... ... бола ... ал оның екінші данасы қоймада қалады.
Материалдардың ( тауардардың) бұлінуі, сынуы, қирауы туралы актісі.
Кәсіпорында ... ... ... ... ... және
қорларды (тауарларды) есептен шығару үшін ... Ол 2 дана ... 1-ші дана ... жіберіліп, қорлардың жоғалуына себепші
болған материалды жауапты ... ... ... ... ... ... бөлімшеде қалады.
Қоймалардан түскен құжаттар жік - жігімен жинақталып, ... ... ... соң олардың деректерін бухгалтериядағы
мәліметтермен салыстырады. Құжаттардың бірінші даналары кейінгі ... ... ал ... ... - ... ... қалады, олар құндылықтар топтары және номенклатуралық ... ... Олар ... ... және қоймалар
бухгалтериядағы есеп ... ... ... үшін ... ... құжаттардың деректері кәсіпорында белгіленген есеп
топтары бойынша (материалдар, ағаш ... және ... ... ... ... тізімдемесінде топтастырылады, ол тауарлы-
материалдық құндылықтар ... мен ... ... ... ... шоттары және материалдар ... ... Бұл ... ... әрбір тобы бойынша өткен айдағы
тізімдемеден келесі ... ... ... ... ... ... ... бойынша материалдардың кірісі мен шығысы сомалық
сипаттамасы көрсетіледі және ... ... ... ... шоты ... тобы ... ... ... ... ... мен ... есептерінін мәліметтерін
салыстыру үшін пайдаланылады, ол материалдар есебінің Карточкасы ... ... ... ... ... ... ... бір ай бойы бухгалтерияда
сақталады және шны ... ... ... ... алу ... Айдың аяғында кітап бухгалтериядан қоймаға беріледі, ... ... ... ... ... ... ... түсіріп, өз қолын қойып оны раетайды. Материал қалдықтарының кітабы
есепті ... ... ... 1-3 күні бухгалтерияға тексеруге және тптар мен
тауарлы - ... ... ... алу жөйіндегі шоттар бойынша
(материалдар және тауарлар ішкі бөлімдердің шоттары) жинақталған ... ... ... ... ... алудың жинақтаушы
тізімдемесіндегі қалдықтар ... ... ... топ ... ... түрдегі
деректер материал қалдықтарының кітабындағы топтарының жиынтығымен
салыстырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... сонан соң материал қалдықтарының кітабындағы) және
бухгалтериядағы ... ... ... ... ... жазбалар бір құжаттың негізінде жазылады.
Бухгалтерияда материалдың жинақтама есебінің жинаушы тізімдемесінің
негізінде (сальдо әдісі қолданылганда)немесе материалдық ... ... ... ... қалдықтары мен қозғалысы туралы есеп
берулерінде сегер сальдо әдісі қолданылмаса) "Материалдардың ақша түріндегі
қозғалысы деген тізімдемесі ... Бұл ... ... крймадағы немесе материалдық жауапты адамдар арасындағы
қозғалысы көрсетіліп, нақты өзіндік құнымен есептік ... ... ... ... ... ... мен ... туралы деректері
шығарылады. Олардың негізінде материалдардың ... және ... ... ... ... ... жұмсалған материалдық
құндылықтардың нақты құны шығарылады. Тізімдеме екі ... ... ... ... ... ... ... нақты
өзіндік құны мен есептік бағасының арасындағы ауытқулары анықталады.
Тізімдеменің екінші бөлімі "Материалдардың ... ... ... ... ... ... қозғалысы мен
қалдығы туралы есеп беруі" меліметтерінің негізінде жасалады. Бұл белімнің
деректері "Материалдар" мен " ... ... ... ... Бас кітаппен салыстырылады.
Бухгалтерияда материалдың шығысына арналған құжаттардың бірінші
даналарының ... ... ... ... дегең әзірлеме кесте
жасалады, онда цехтар мен шоттар тұтынушылар, тапсырыстар, жұмсау ... ... алу мен ... ... да ... мен ... бағасы
бойынша материалдардың жұмсалуы көрсетіледі.
Бір материалды екіншісімен ауыстырғанда ... ... ... ... сондай-ақ материалдардың нормадан ... да ... ... ... ... ... ... рәсімдейді.
Ашып-санаған материалдардың әрбір партиясы бойынаш ауытқуларын анықтау
үшін партиялар бойынша ашып-санап өлшеп керу ... ... ... ... ... ... ... яғни
ашып-санап көруге құқысы бар адамдар материалдар,оның әрбір партиясына
арнайы ашылатын есептік ... ... ... ... ... ... ... технологиялық карталарына
сүйене отырып, осы партияны ашып-санап өлшеп көру нәтижесінде ... және ... ... ... ... ... ... анықтап, қаншасы алынуға тиіс екені, сондай-ақ ... ... ... ... қоса, карточкаларға жұмыс орнына
берілген материадцардың ... осы ... ... ... ... ... сондай-ақ қалдықтардың нақты саны да енгізіледі,
Ашып-санап-өлшеп керудің көмегімен нақты дайындалған ... ... ... ... ... ... Нормалар бойынша материал шығысы ендірілген өнімнің санын шығыс
үшін ... ... ... ... ... немесе артық жұмсалған материалдардың сандары өнімнің
нақтылы ... ... ... ... ... ... Қалдықтарға қатысты да осындай бақылау ... ... ... ... мен ... ... ... адамдардың аты-жөні көрсетіледі.
Партиялар бойынша есептеуді қолдану мүмкін болмағанда немесе орынсыз
болғанда ауыткіулар мерзімді түгендеудің ... ... ... ... ... орындаушы, бригада, белімше немесе бүтіндей ... ... ... ... ... ай ... ... есеп деректерінің негізінде цехтар (учаскілер) бухгалтерияға
материалдардің ... ... ... және ... ... ... ... себептерін көрсетіп, содан соң нормадан
ауытқулары туралы рапорттарын береді.
Материалдардың ... ... алу ... ... ... |Шаруашылық операциялардың мазмұны|Дебет ... |
|1 ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... алу құны ... |1300 |3310, 4110 |
| |ҚҚС ... ... |1420 |3310, 4110 |
|2 |ТМҚ – ны ... алу үшін ... |1300 |3130, 3310, 4110, |
| ... | |4430 |
|3 ... ... жатқызылатын|7210 |1310, 1350 |
| ... ... ... | | |
|4 ... ... ... |1610, 2910 |1010, 1030 |
| ... ... ... | | |
|5 ... ... ... |6310 |1310, 1330, 1350 |
| ... апат ... ... | | |
| ... ... есеп тен| | |
| ... | | ... мен ыдыстарға инвентаризация жүргізу тәртібі.
Тауарлы-материалдық құндылықтарды түгендеу — меншіктің сақталуын,
құндылықтардын сапалы ... ... ... және ... ... қамтамасыз ететін бақылаудың бір ... Оны ... ... ... және жұмыстың режимділігіне қарамастан барлық Ұйым ... ... ... ... ... ... тізімін жасайды. Түгендеу тізімі тауарлы-
материалдық құндылықтардың (шикізаттың, ... ... ... ... ... ... ... көрсету үшін қолданылады. Түгендеу ... ... ... ... ... орны мен материалдық
жағынан жауапты тұлғалары бойынша жүргізіледі. Түгендеу басталғаннан бұрын
әрбір ... ... ... ... қолхат алынады, ол үлгінің ... ... ... ... ... ... ... жеке атау бойынша номенклатуралық нөмірі, түрі, тобы,
артикулы, сорты және саиы ... ... ... анықталған жарамсыз
немесе бұлінген материалдар мен дайын өнімдерге тиісті ... ... ... ... ... төрағасының қолын қояр алдында тауарлы-
материалдық ... ... ... ... ... ... соңғы нөмірлерін жазу үшін екі бос жол ... ... ... әдетте, белгілі бір
қоймада, үй-жайында тұрса ғана ... ... ... ... ... бір ... екінші түріне ретсіз ауысуға жол
берілмейді. Тауарлы-материалдық құндылықтар бір материалдық жауапты ... ... ... ... ... ... ... орны бойынша
жүйелі түрде жүргізіледі. Құндылықтар тексеріліп болған соң, үй-жайға
кіруге пломба ... ... ... істеу үшін келесі үй-жайға ауысады.
Қазақстан Республикасында осы күнгі қолданылып жүрген ... ... ... кем ... бір рет өздерінің ... ... ... ... ... ... Түгендеу жұмысы міндетті түрде
мынадай жағдайда жұргізіледі:
• Жылдық есеп беру (жыл ... ... ... ... ... ... ұйым, сондай-ақ дайындаушы және басқа да ұйым ... ... ... қалдығының азайған кезінде тұгендеу жұмысын жүргізе
алады.
• Материалдық қорларды міндетті түрде түгендеу материалдарға ... ... ... ... және ... жасалғанда, сондай-ақ
материалдық қорлар бұзылғанда, табиғи апат, өрт болғанда, ұйым таратылғанда
(қайта құрылғанда) тағы да ... ... ... ... үшін ... ... бұйрығымен орталық түгендеу
комиссиясы құрылады. Бұл ... ... ... ... оның
орынбасары басқарады.
Кәсіпорын басшысының бұйрығымен түгендеу ... оның ... ... ... ... адам тағайындалады. Түгендеу жұмысы
материалдарға жауапты ... ... ... ... ... ... тұрған жерлері бойынша жүргізіледі. ... ... ... оның өз ... жатпайтын яғни басқа Ұйымның
немесе жеке адамның материалдарында түгендеу ... ... ... ... ... 1 ... жүргізіледі.
Түгендеу жұмысы материалдардың түгел сақталуын қамтамасыз етудің басты
құралы ... ... ... ... комиссиясы материалдардың
қалдығын өлшеу және ... ... ... сақталып тұрған жерлері және
материалдарға жауапты адамдар бойынша түгендеу тізімін жазып ... ... ... ... ... ... тізіміне түгендеу
комиссиясының барлық мүшелері қол қоюлары тиіс. Басқа ... ... ... ... игіліктеріне бөлек тізім жасалады. Ұйым бойынша
түгендеу нәтижесін анықтау үшін салыстыру ... ... ... ... ... анықталған нақтылы қалдығы, оның бухгалтерлік
есептегі қалдығына сәйкес келмейтіні тауарлық-материалдық қорлар бойынша
жасалады. Салыстыру ... ... ... кем ... ... ... ... көрсетілген бағасымен есептеледі. Түгендеу
комиссиясы барлық ... ... кем ... ... ... ... ... адамдардан жазбаша түсінік алуға тиіс. Ол жазбаша түсінік
негізінде тұрақты жұмыс атқаратын түгендеу комиссиясы кем шыққан, ... ... ... ... ... ... және ... қайталанбас үшін шара қолданады. Сондай-ақ комиссия ... ... ... шыгу себебін де анықтайды. Белгіленген кему
мөлшері тек қана кем шыққан материалдарға ғана ... Егер ... ... кему ... ... ... онда ол материалдардың
кем шыққаны мөлшерден тыс болып саналады. Материалдық-қорлардың ... ... кем ... ... ... ... ... болған
шығын, кінәлі адамдардан өтелуі тиіс. Материалдардың бекітілген табиғи кему
мөлшерінен артық кем шығуы және олардың бұлінуіне ... ... ... кінәлі адам табылмаған ... ... ... шешімімен
кәсіпорынның шығындарына қосады. Кей жағдайда материалдардың артық ... ... ... ... ... ... қате ... болуы мүмкін. Ондай жағдайда ... ... ... алып ... ... ... ... Сондай-ақ қателікпен
аттары, сорттары, өлшемдері алмасып кеткен материалдардың ... ... ... ... ... айырмашылыққа да өндіріс ... ... ... ... ... ... кем шыққан
материалдардың сандарын өзара жабуы тек осы ... ... ... ... ... және тек бір адамның өзінің ... ... ... ... ... ғана ... ... Материалдарға
жауапты адам материалдардың езара алмасып кетуінен ... ... кем ... ... ... беруге тиіс. Егер кем шыққан материалдарды артық шыққан
материалдар жапқан кезде, кем ... ... құны ... ... құнынан көп болса, екеуінің арасындағы айырмашылық сомасын
кінәлі адам төлеуі керек.
Кәсіпорындағы материалдық-қорларды ... ... ... ... біткен айында көрсетілуі тиіс. Кем шыққан және ... құны ... ... ... ... ... ... бағасымен
өндіріледі.
4.5 Тауарды сату бойынша шығын есебі.
Кәсіпорынның қызметі барысында өздерінің өндірген дайын бұйымдары, сату
үшін сатып алған ... ... ... ... ... ... ... түспеген
тауарлары (жолдағы тауарлар), басқаларға көрсеткен қызметтері, сондай-ақ
жұмыстарды ... және ... ... ... ... арналған
қосалқы бөлшектері және басқа да материалдары сол ұйымның тауарлық-
материалдық қоры ... ... ... сату ... ... көрсету шығыны
болып табылады.
Олардың өндіріс құралдарынан өзге еңбек заттары өндірісте ... ... ... ... ... өндірілетін өнімге ауыстырады.
Шығарылатын өнімнің, атқарылатын жұмыстың өзіндік құнының көп бөлігі еңбек
заттарының құнынан тұрады. ... ... ... заттары өндірістік қор болып
табылады.
Бухгалтериядағы материалдарды есептеудің негізгі міндеттері:
1. ... ... ... және ... ... сыртқа
босатылған материалдарды уақытында есептеп, кіріске алу немесе
есептен шығару.
2. Материалдардың қоймада және ... ... ... сақталуын
бақылау.
3. Материалдық қорлар қалдығының белгіленген мөлшерден
артып немесе төмендеп кетпеуін бақылау.
4. ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін және тұтыну мөлшерінің қорын анықтау.
5. Материалдардың өңдірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау.
6. Дайындалған материалдардың өзіндік ... ... ... ... ... ... айырмашылығын тауып,
пайдаланылған материалдар құнын әр объектінің шығынына қосу.
Жақсы және дұрыс ұйымдастырылған есеп ... ... ... ... ... тигізеді. Материалдардың түгел және дұрыс
сақталуы, сондай-ақ ұтымды пайдаланылуы, жұмсалуы үшін алдын ала ... ... ... ... ... ... сақтайтын қойма
немесе бөлме болуы қажет және ... ... ... бір түрін сақтауға ... ... ... материалдар қойманың әр бөлігінде өздерінің түрлері, сорттары,
өлшемдері ... ... ... тез ... және ... ... кезде
қалдығын тексеруді қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылуы керек.
Кәсіпорын мен ... ... ... ... ... ... ... және ыдыстар мен жабдықтап және оларды жиі
тексеріп, дұрыстығын қадағалап отыруы ... ... ... ... және босататын адамдардың топтарын белгілеп, олармен
материалдарға жауапкершілік ... шарт ... ... кәсіпорын
басшысы материалдарға жауапты адамдарды ... алу, ... ... ... бас ... алдын ала келісіп отыруы қажет.
Материалдарды кіріске алу және ... ... ... қол қою ... ... ... иелерінің тізімін белгілеу кәсіпорын басшысының немесе ол
сенім білдірген адамның жұмысы болып табылады.
Қоймадағы ... ... ... және ... ... үшін
мыналар керек:
- материалдардың бірыңғай номенклатурасы мен жоспарлы есеп ... ... ... ... дәл жүйесін белгілеу және материалдарды есепке
алу мен ... ... ... ... сақтау;
- бірыңғайланған алғашқы есеп құжаттары нысандарының түрлерін
белгілеу және олармен ұйымның барлық бөлімін қамтамасыз ету.
Сонымен қатар материалдарды ... ... ... үшін ... және ... ... ... мөлшерін белгілеп, оларды жетілдіріп
отыру керек. Белгіленген тәртіп бойынша материалдардың қалдығын ... ... ... ... және ... ... дер кезінде есепке
алып отыру қажет.
Халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... 2- ... ... ... ... ... оларды бағалауы жайлы, оларды
бағалау жайлы методикалық ... ... ... ... ... ... ... негізінде құрлыс жұмыстарындағы аяқталмаған жұмысқа;
- Ауылшаруашылық биологиялық активтерге;
- Ауылшаруашылық және орман шаруашылық өнімдеріне;
- Тауарлы ... ... ... ... өмірдегі алып-сатарға арналған;
2. Шикізат немесе материал түрінде ... ... ... ... ... немесе қоймадағы тауарлар
- Алып-сатарға арналған мүлік
- Дайын өнім
- Өнім өндіруге арналған шикізат пен материалдар
- Аяқталмаған өнім
- Басқа ... ... ... ... ... да бір ... ... болса қорлар
бухгалтерлік балансқа енуі мүмкін. Экономикалық ... ... ... ... болу ... ... ... мүмкін
- Шикізаттар мен материалдар, аяқталмаған өнім дайын өнімнің шығыны
ретінде қарастрлады. Ал пайдасы болашаққа ... өнім ... ... ... басқа бір активке ауыстырлуы мүмкін, сонымен қатар басқа тұлға
алдындағы ... ... ... Мұндағы пайда болған актив
немесе міндеттемеден арылуы.
-Қорлар дивиденд ... ... ... ... бір ... ... ... болса ол өндірісте
қолданылмаса, (тауар пайдалану ... өтіп ... ... ... немесе
ұрланған) анықталса, бұл шығындар есепте ... ... ... ... ... ... құнының ең төменгі бағасымен бағалану
мүмкін
Қорлардың ... ... ... үшін мына ... ... Спецификалық өзіндік құн
б) Орташа құн әдісі бойынша
в) ФИФО әдісі бойынша
Қорларың өзіндік ... ... ... ... ... ... бұліну, кемшіліктер)
б) толық біркелкі тозу
в) сату бағасының төмендеуі
г) өндіру, сату бойынша шығындарының көбеюі
Қаржылық есепте қолданылуы:
-есеп саясаты;
-қордың ... ... ... және жеке топ, ... ... ... өзіндік құн;
-операция бойынша шығын;
V. Еңбек және төлемнің есебі.
1. ... ... ... мен ... ... ... ... тәртібі.
2. Еңбек ақы бойынша құжаттардың дұрыс рәсімделуі.
3. Еңбекақы бойынша ұсталымдар.
4. Қорларға аудару есебі. Салықтар мен ... ... ... ... ... ... және ... есебінің жүргізілуі.
1. Жұмысшылардың жұмысқа келуі мен жұмыстан шығарылу жөніндегі
құжаттардың рәсімделу тәртібі.
Жұмыс беруші, яғни ЖШС «КАНТ - ЭЙР», еңбек және ... ... және ... ... ... көлемі мен сапасын, қиындыгын ескере
отырып, жұмыскерге ... ақы ... ... ... ... ... жұмыс нәтижесіне қарай акы төлеу мүмкіндіктері ... ... ... шартында, міндетті түрде еңбек ақы төлеу ... ... ... ... ... жүйесінің,
білім және ғылым, мәдениет, әлеуметтік қамсыздандыру салаларының және басқа
да мемлекеггік бюджет бойынша қаржыландырылатын ... ... ... төлеу, Қазақстан Республикасы Үкіметі бекіткен еңбек ақы төлеу
туралы нормативтік, құқықтық ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеу туралы нұсқамаға сәйкес
жүргізіледі.
Қызметкерлермен есеп ... ХБЕС №19 ... ... ... ... – ЖШС ... көрсетілген қызметтері үшін
төленетін барлық түдегі сыйақы және ... ... ... - бұл 12 ... ішінде жасалған қызметі үшін
қызметкерлерге төленетін сыйақы.
ЖШС – те көрсетілген қызметке сай сыйақы ... ... ... ... және ... ... жұмысшылар деп бөлінеді.
Есепте келесідей ... ... ... мамандар
- қызметкерлер
- жұмысшылар.
ЖШС жалпы қорынан еңбекақыны ай және тоқсан бойынша бөліп таратады,
еңбекақының ... ... ... ... ... ... үстеме төлемдер қызметкерлерге заңға сәйкес төленеді.
Қысқа мерзімдік сыйақыларға:
- әлеуметтік төлемдер ... ... ... ... байланысты сыйақы);
- демалыс ақысы;
Ұзақ мерзімді сыйақыларға мыналар жатады:
- қызметкерлердің зейнетақысы;
- Еңбекке жарамдылығын ... ... ... жәрдемақы;
Әкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің еңбек ақысын төлеу, ... ... ... ... жүйе бойынша атқарылады.
Аусымдық, үйде отырып еңбек ететін адамдардың еңбек ақысын төлеу
тәртібі, ... ... мен ... арасында жасалған жеке еңбек келісім
шарты бойынша анықталады.
Еңбек ақы көлемін жұмыс беруші тағайындайды және оның ... ... ең ... ... мөлшерінен кем болмауға тиіс.
Еңбек ақыны есептеу, әр мекеменің өзі қабылдаған штаттық кестесінің
негізінде, еңбек ақы ... ... мен ... сай, ... ... ... ... жүргізіледі. Сонымен қатар, өндірісте жұмыс істейтін
жұмыскерлердің еңбек ақысын есептеу үшін нарядтар, еңбек өнімділігінің есеп
карточкалары ж.т.б. толтырылады.
Есептелген еңбек ... ... ... ... жеке ... ... қатар, зейнетақының жинақтау қорына аудару үшін 10( көлемі ұсталып
қалынады. Еңбек ақының ... ... ... ... пен ... ... оны ұйым төлейді. Еңбек ақы ... ... ... ұсталып болғасын, төлем ведомосы бойынша еңбеккерлерге төленеді.
Төлем ведомосын төлеу уақытын көрсете отырып, мекеме басшысы ... ... ... ... ... ... ... себептермен
төленбей қалған соманы көрсетіп және оларға «төленді» деген штамп басады.
Ведомос бойынша төленген еңбек ... ... ... ... және ... ... сомаға сәйкес келуге тиіс.
Еңбек ақы төлеу жөніндегі ... ... ... басшысы қол қояды,
сол арқылы ол әрбір ... ... ... ... дұрыстығын бақылап
отыруына мүмкіндік алады.
Арнаулы үзілістердің ұзақтығы мен берілу ... ... ... орай анықталады, олардың шарттары ұжымдық келісім шартта немесе
жұмыс ... ... ... ... ... тәртібінің талаптары).
Арнаулы үзілістер, атқарылған жұмыс уақытының ішіне кіргізіліп, нақты
түрде аткарылған жұмыс көлемі ретінде еңбек ақы төленеді.
Өндірістік себептерге ... ... ... ... ... кездеседі (шикізаттың, матсриалдардың болмай қалуы
ж.т.б.). Жұмыссыз түру мен жұмыскерді ... ... ... ... жұмыссыз тұрған уақытында, еңбеккерді оның келісімін
сұрамай, біліктілігін ескере отырып, денсаулығына зиян ... ... бір ... мерзімге ауыстыруға құқылы. Ол кезде еңбеккерге ... ... ... ақы төленеді, бірақ ол ... ... ... төленетін орташа айлық мөлшерінен кем болмауға тиіс.
Егер еңбеккер жаңа жұмыс шарттарымен келіспейтін болса, онда онымен
жасалған ... ... ... ... ... ... тұрған уақытта еңбек ақы төлеу тәртібі мен шарттары, еңбек
немесе үлсымдық ... ... ... ... ... тұру ... ... болса, ол үшін енбек
ақы төленбейді.
Еңбек ақы бойынша есептеулер 3350 «Еңбек ақы ... ... ... ... деп аталатын шоттар тобында жүргізіледі.
Еңбек акы есептеу арқылы жұмыс көлемі мен ... ... ... ... ... пайдалануын бақылауға болады. Әрбір есептелген
еңбек ... ... адам ... ... ... ... ... ол сол
адамның күн көріс көзі болып табылады, ал мекеме үшін ол сома оның ... ... әсер ... белгілі.
Өндірістік қажеттілікке байланысты, жұмыс беруші еңбеккерді, оның
келісімін сұрамай, еңбек келісім шартында ... және ... ... сол ... ... сол елді ... атқарылған жұмысына
сай ақы төленетін, бірақ бұрынғы жұмыс орнымен салыстырғанда орташа айлық
еңбек ақысы бұрынғыдан кем емес көлемде, бір ай ... ... ... ... ... төтенше жағдайлардың алдын алу үшін немесе орын алған
өндірістік немесе табиғи апаттарды дереу калпына ... ... ... жол ... елді ... ... болмаса мүліктерді аман
алып қалу кажеттігі туындаған кезде қолданылады.
Ондай кездері әр түрлі біліктілікке байланысты ... ... ... немесе еңбек келісім шарттарында қарастырылған болса, еңбек
ақыны ең жоғарғы тарифтік ставкамен төлеуге рұқсат етіледі. Егер ... ... ... шарттарында қарастырылған болса, жоғарғы білікті
маман, анықтама бойынша аса күрделі емес жұмыстарды ... ... ... ... ... тарифтік ставкаларының айырмасын төлеуге
болады.
Егер ондай жұмыстардың ... ... ... ... ... бар ... еңбеккерге нақты атқарған жұмысы бойынша еңбек ... ... ... немесе еңбек келісім шарттарына сәйкес, негізгі
жұмыс орны бойынша бекітілген ... ... ... ... кем ... ... және ... келісім шарттарына сәйкес, еңбеккер әртүрлі
квалификациялық ... ... ... оның ... ақысы,
лауазымдық жалақысы (тарифтік ставкасы) ең жоғарғы тарифпен төленуі мүмкін.
Жұмыс ... ... ... жүріп, еңбек ету барысында
денсаулығына зиян келсе, кәсіби ... ... ... басқа да
денсаулығына зиян келсе, жұмыс беруші оның ... ... ... ... ... ... бұрынғы және соңғы
жұмыстарындағы еңбек ... ... ... ... жеңіл жұмысқа
ауыстыруға міндетті.
Егер еңбеккер, жеңіл жұмысқа барудан бас тартатын болса, сол ... ... ... ... ... ... ... қажеттілікке байланысты, жұмыс беруші өндіріс көлемін
азайтын болса, еңбеккерлердің бұрынғы ... ... ... орай ... ету және ... ақы төлеу шарттарына да
өзгерістер енгізуге құқылы.
Еңбек ақы төлеу шарттарының өзгерісі туралы, еңбеккерге бір ай ... ... ... ... Егер ... ... бұрынғы қызметін
орындауды жалғастырғанмен, бірақ еңбек ақы төлеу шарты өзгеретін болса,
міндетті түрде осы ... ... ... ... ақы ... ... дұрыс рәсімделуі.
Қоғамдық өндірістің басты факторларының бірі ... ... ... ... ... ... жұмыс күші - тауар. ... ... ... ... ол ... құнынан анағұрлым артық тұратын құн құрайды;
екіншіден, онсыз кез келген кәсіпорынның әлеуетті мүмкіндіктері ... ... ... өндірістік және айналым қорларын пайдаланудың тиімділігі
де, міне, осы жұмыс күшіне ... ... ... ... ... мақсатқа сай жұмсау, оны тиімді
пайдалану дегеніміз кадр ... ... ... ... ... ... ... күшінің саны мен сапасы, олардың негізгі
және қосымша нысандары;
жұмыс күшін пайдалануды жетілдіру, бұл бағыттағы
жұмыстардың жәйін талдау;
орын ... ... ... ... шаралар
қабылдау.
Кәсіпорын қызметкерлері:
тізімдік,
онеркәсіптік-өндірістік цызметкерлер,
• онеркәсіптен тыс қызметкерлер болып бөлінеді.
Кзсіпорыч жұмысшыларыныц тізімдік құрамы - бұл ... және одан ... ... бір күн және одан да ұзақ ... түрақты және
уақытша жұмысқа қабылданғандар.
Тізімдік құрамға енгізілетіндер:
нақты ... ... жай ғана ... ... ... ... ... болмағандар (қызметтік іссапар)
және жыл сайынғы еңбек демалысындағылар;
мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді орындаушылар;
денсаулығына байланысты жұмысқа келмегендер;
жүктілігі бойынша демалыс ... ... ... ... ... ... ... мамандығын көтеруге байланысты оқитындар;
бір күн немесе бір аптаға төлмайтын мерзім бойы
жұмыс ... ... ... ... күн ... табелъдік
есептегі мәліметтер бойынша анықталады.
Өнеркәсіптік-өндірістік қызметкерлер - ... ... ... ... ... қамтылғандар:
•негізгі және көмекші цехтың жұмысшылары;
•зауыттың басқару аппаратындағы лаборатория қызметкерлері;
•ғылыми-зерттеу және тәжірибелі-конструкторлық ... ... ... және ... да салаларда еңбек ететін қызметкерлер.
Өндірістен тыс қызметкерлерге қатысты жұмыскерлер:
* тұрғын үй;
* коммуналдық және қосалқы ... ... ... ... ... ... ... орнындағылар және т.б. қызметтерді орындау
сипаттарына байланысты ... ... ... ... ... ... қурамына қарай:
• жетекші
• маман
• кеңселік;
• есептік;
• басқа да қызметкерлер болып бөлінеді.
Жетекшілер - ... ... ... орындарды қамтитын
қызметкерлер (директор, бас ... ... ... - ... ... және ... ... асырушылар,
есеп және бақылау, шаруашылық қызметін көрсетуші ... ... ... ... іс цазаздарын жүргізушілер)
Қызметкерлердің ең негізгі және көп жақты категориясы жұмысшылар.
өнім өндіругетікелей қатысады;
құрал-жабдықтарды жөндейді және күтім ... ... ... өндіріп, дайын өнім жасайды.
Кадр даярлаудағы негізгі міндеттер:
> әрбір қызметкердің өзінің кәсіпорыны жөнінде кең
түрде білуі;
> жұмысшылардың жаңа ... және ... ... ... ... ... сезімін күшейту, яғни жұмысшылар мен қызметкерлердің өз
бағаларын сезінуі;
* әрбір қызметкердің ... ... ... ... ... даярлау және қайта даярлау мына нысанда
жүргізіледі:
> жұмыс орындарында,
> жұмыс процесі кезінде қысқаша ... ... ... бір кезеңге арнап ұйымдастырылған оқу курстары;
> қысқа мерзімді курстар.
3. Еңбекақы бойынша ұсталымдар.
Орындалған жұмыс уақытының ... ... мен ... ... ... ... еңбекақы есептеуге оларға өндірілген өнімнің
өнімділігін ... және ... мен ... ... ... барысында жұмыс істегені жайлы ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Жұмыс істелген уақыт есебі жұмыстар мен қызметкерлердің жұмысқа келуі,
олардың жұмыс істегені ... ... ... және де ... келмеген
жұмысшылармен қызметкерлердің санаттары бойынша табельде алфавит ... ... ... ... ... жалпы табельдер жұмыс істеген уақыты
бойынша жұмыскерлер мен ... ... ... ... ... әр ... ... бойынша жұмыскерлер
мен қызметкерлердің жұмысқа кешегені жұмыстың тоқтап қалғанына байланысты
белгіленген шартты ... қою ... ... ... ... уақытша жұмысқа жарамай қалғаны туралы құжаттары осы
табельге қосымша тіркеледі.
Табельде жұмысшылармен қызметкерлердің тек қана ... ... ... ... күнің белгілеп қана жұмысқа кешіккенін мерзімінен тыс
жұмыс істеген уақытын жұмыс ... ... ... және т.б
себептерді есептеу үшін белгіленген белгілер ... мен ... ... ... ... еңбекақы және жұмысшы
қызметкерлердің жұмыс ... ... ... үшін ... Бұл
көрсеткіштер еңбектің өнімділігін анықтау үшін ғанаемес, ... ... ... ... нәтижесінде анықтау үшін де қажет болып табылады.
Осы күнгі ... ... ... ... жұмысшылармен
қызметкерлердің еңбекақысынан тек заңда қаралған ұсталымдарды ғана ұстап
қалуға болады. ... мен ... ... ... ... ... ... ұсталымдарға мыналар жатқызылады:
➢ Жинақталатын зейнетақы қорына аударылатын сома ... ... ... ... ... 10 % мөлшерінде);
➢ Табыс салығы (белгіленген заңдарға сәйкес);
➢ Заң сот ... үкім ... ... ... ұсталымдар (алимент,
айыпұл және т.б);
➢ Несиеге ... ... ... ... үшін ... ... ... бойынша белгіленген сомалар;
➢ Әр түрлі жарналар ... мен ... ... ... ... комитетіне, ұйымға, партияларға, тағы ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлердің
жазбаша өтініші бойынша жеке басын, жанұя мүшелерін, мүлкін және т.б. ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің еңбекақысы есебінен берілген аванс пен
артық төленген төлемдер сомасы;
➢ Жеке меншік үй салуына ... ... ұзақ ... несиені өтеу үшін
ұсталатын ұсталымдар;
➢ Ұйымға ... ... өтеу үшін ... ... Бұл ... басқа жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақысынан
өздерінің жазбаша өтініштері бойынша жинақ кассаларына салатын салымдары
несие т.б – да ... ... ... ... үшін ... ... ... аудару есебі. Салықтар мен зейнетақы қорларының аударылуы.
Еңбек туралы заңға сәйкес, ұжымдық келісім шарт ... ... ... ай ... кем ... бір рет ... тиіс.
Әкімшіліктің шешімі бойынша, айдың алғашқы жартысы үшін, ... ақы ... ... де, ... де ... ақы бойынша, оны есептеп, рәсімдеу үшін ... ... ... ... ... ... ... есептің бұл регистрі әрбір
табель нөмірі, цехтар бойынша, жұмыскерлердін категориясына сай және еңбек
ақы түрлері мек одан ... ... ... жеке ... ... төмендегідей қөрсеткіштер болады:
- еңбек ақы жүйесі бойынша есептеу - еңбеккерлердің енбек ақысының
есебін жүргізу ... ... ... айналымы;
еңбек ақыдан ұсталған сомалар мен жарналар - еңбеккерлердің еңбек ақысының
есебін жүргізу шотының ... ... ... ... ... ... ай соңындағы мекеме-
нің берешегі - еңбеккерлердің еңбек ақысының ... ... ... ... сальдосы;
Есептесу ведомосының соңғы көрсеткіші, еңбек ақы берердегі ақтық
есебінің сомасын көрсететін, ... ... ... негіз болып
табылады.
Есептеу ведомосының ... ... ... ... уақытын пайдаланудың және еңбек ақы ... ... ... ... ақы ... ... ... жүйесі қолданылған кезде, оған басты негіз болатын
уақыт (жұмыссыз ... ... және ... тыс ... ... үшін ... төлем, уақытша еңбекке жарамсыздық
ж.т.б.).
өндірілгсн өнімгс тікелей теленген кездегі еңбек ақыны жи-
нақтау карточкалары;
бухгалтерияның басқа да еңбек акы түрлері бойынша жасала-
тын есептесу ... ... ... ... және ... жұмысқа жарамсыз болған кезде төленетін жәрдемақылар;
өткен айдағы есептесу ведомостары салық есептеп, ұстау үшін қолданылады;
еңбек ақыдан мәжбүрлеп ұстау үінін ... сот ... ... ... ... ... берілген аванстың
төлем ведомостары;
- жоспардан тыс төлемдердің кассалық шығыс ордерлері ж.т.б.
Еңбек ақы ұйым бекіткен күндері ... ... ... төленеді.
Кассаға қол қойылып, жарлық бойынша төленетін мерзімі көрсетілген, ... ... ... ... ... Бұйрыққа мекеме басшысы мен бас
бухгалтер қол қояды. Аса ірі мекемелерде, еңбек ақыны кассирден ... ... ... ... Ондай жағдайда, кассир арнаулы
кітапқа төлсм ведомосымен, таратушыларға берген соманы жазып отырады. ... ... ... ... ... ... ақиіаны кассаға
кайтаруға міндетті.
Жалақы қорының құрамына жататындар: атқарылған уақыт үшін ... ... үшін ... бір ... ... ... ... тұрғын
үй, отын және т.б төлемдер.
Атқарылған уақыт үшін ... ... ... ... ай ... ... сонымен қатар кесімді
бағалау бойынша;
– төлем тәртібімен заттай түрінде берілген өнімнің құны,
– сыйлық және марапагтаулар;
– кәсіби ... қоса ... ... қызметтер мен
лауазымдарға тарифтік ... ... ... және ... ... ... бойынша аналитикалық және синтетикалық есебінің жүргізілуі.
Кәсіпорындағы жұмысшылар мен қызметкерлердің ... және ... бір айға ... ... еңбекақының жалпы сомасын табу үшін
алғашқы құжаттар ... ... ... мен ... ... ... ... мен қосымша еңбекақыларына қоса төленетін жалпы соманы
анықтап одан ұсталуға тиісті сомаларды алып тастау ... ... ... ... оның ішінде табыстан ұсталатын ұсталымдарды және
оларға ... ... ... ... ... ... арналған
құжатты есеп айырысу төлеу тізімдемесі деп атайды. ... бұл ... ... ... бойынша толтырылады. Еңбекақы жөнінде есеп айырысу
төлеу тізімдемесі әрбір ... мен ... ... ... басқа да төлем сомаларын және одан ұсталынған ұсталым сомаларын
жинақтаушы құжат болып табылады. Бұл ... ... ... ... оларға есептелінген негізгі және ... мен одан ... ... ... бойынша сомалары
және сол айдың басы мен ... ... ... мен
қызметкерлерге немесе жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... осы есеп ... төлеу
тізімдемесі бойынша ұйымның кассасынан өзіне тиісті еңбекақыны ... ... Бұл ... ... ... жұмысшы немесе қызметкерлермен
еңбекақы жайында есеп ... ... ... бұл ... еңбекақы
бойынша есеп айырысудың талдамалық есебі болып табылады, ал ... ... ... ... мен ... ... ... қарай
еңбекақыларын төлейді. Ұйымда есеп айырысу төлеу тізімдемесі мен дербес
шоттың орнына есеп ... ... ғана ... жүргізіледі. Бұл
есеп айырысу тізімдемесі журнал түрінде жасалып, негізгі және ... ... ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... және зейнетақы мен|3390 |3350 |
| ... ... ... ... | | |
| ... осы ... төлемдерді | | |
| ... | | ... ... ... ... ... ұстау |3350 |3120 |
| ... | | ... ... |3350 |3390 |
| ... ... ... | | |
| ... және ... ... ... | |
| ... | | ... ... ... өз ... ... |3350 |3390 |
| ... ... ... есебінен) | | ... ... ... нақты |3350 |3390 |
| ... ... ... | | ... ... ... ... және т.б. |3350 |1010 |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | ... ... ... ... |7210 |3350 |
| ... | | ... ... ... ... |3350 |3120 |
| ... | | ... |Лауазымды қызметкерлерге ... |3350 |1010 |
| ... ... ... беру | | ... |Жалға берушілер алдында ұзақ мрезімге жалға ... |3360 |
| ... ... ... ... | | |
| ... бейнеленуі | | ... ... ... негізгі құралдардың құнын өтеу |3360 |1040 |
| ... | | ... ... және үзақ мерзімды жал мерзімінің |3360,4150 |2411-2417 |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... қайтару | | ... ... ... бекітілген аванстық |3390 |1250 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... | | ... ... ... мен ... ... ... Мекеменің жарғылық капиталының дұрыс қалыптасуы және құжаттардың дұрыс
толтырылуы.
2. Қаржылық қорытындылардың шығарылуы мен есебі.
1. Мекеменің жарғылық капиталының дұрыс қалыптасуы және құжаттардың ... ... ... сәйкес кәсіпорындар өзінің құрылуы
барысында, яғни шаруашылық қызметпен айналысу үшін белгілі бір ... ие ... ... Осы ... ... ... ақшалай өлшемге
айналдырылғандағы жиынтығы ұйымның меншікті капиталы болып ... ... ... кезде оның капиталы Қазақстан ... ... ... кем ... тиіс және де ол сол ... акционерлерінің ақшалай, заттай және басқадай ... ... ... құралады. Бұл сома, яғни кәсіпорынның капиталы
осы ұйымның қызметі барысында тапқан таза табысы және ... да ... ... мүліктер мен ақшалай қаржылар есебінен өсіп отырады.
Жалпы кәсіпорынның есебін жүргізу барысында жүліыс істеп ... ... яғни ... капиталы және оның құрамы мен ... ... ... ... ол ... ... баланстың пассивінде көрсетіледі.
Ұйымның барлық мүлкі (қызмет атқарушы капиталы) айналыстан тыс және
айналыстағы акгивтер болып ... ... ... қызмет атқару
мерзіміне қарай «негізгі (айналымнан тыс) активтер» және ... деп ... ... ... тыс) ... негізгі құралдардан, материалдық емес
активтерден, қаржылық (ұзақ мерзімді) ... ... ... Жалпы айналымнан тыс активтер кәсіпорынның материалдық
техникалық базасын ... және ... ... ... активтер кәсіпорынның қызмет атқаруы барысында пайда
табуға негізделеді. Соған сәйкес олардың қатарына ақша ... ... ... ... ... қорлар, дебиторлық
борыштар және басқа да активтер жатады.
Кәсіпорын мүліктерінің (капиталының) құралу көздері
Кәсіпорын мүлкі оның ... ... мен ... ... құралады. Ұйымның меншікті капиталының көздері болып ... ... ... ... ... ... ... арналған резервтік капитал;
• бөлінбеген пайда.
Кәсіпорын өздерінің қызмет атқаруы барысында ... ... ... ... ... Ал ... қатарына қысқа және ұзақ
мерзімді несиелер, қарыздар, алынған аванстар және басқа да ... ... қор ... ... (кәсіпорынның) жарғысында қаралған
қызметтерін қамтамасыз ету үшін инвестициялық қаржылардың сомасы ... ... ... ... ... ... ұйымның жарғылық
қоры мынадай түрлерге бөлінеді:
Кәсіпорынның (толық серіктестік, сенім серіктестігі, жауапкершілігі
шектеулі серіктестік, қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... қогам) жаргылъщ капиталы.
Өндірістік кооператив мүшелерінің мүлік жарналары (үлестері).
Жарғылық қор мөлшері ұйымның ... және ... да ... ... ... атқарушы органдарывда тіркелуі керек.
Оның мөлшері құрылтайшылық құжатгарға тиісті өзгерістер енгізілгеннен кейін
ғана өзгеруі мүмкін.
2. Қаржылық ... ... мен ... ... ... 700 ... ақшамен толық құрылған.
Серіктестіктің әр бір қатысушының үлесінің мөлшері туралы мәлімет:
Мухамадиев К.Т. 350 000 ... 50 ... Э.С. 350 000 ... 50 (
700 000 ... ... ... капиталын ұлғайту толық төленгеннен кейін ғана
мүмкін. Серіктестіктің жарғылық капиталын Қазақстан Республикасының заңында
белгіленген мөлшерден кем ... ... ... мүлкі құрылады:
қатысушылардың жарғылық капиталға салымынан;
қатысушылардың қосымша салымдарынан;
серіктестіктің жарғылық қызметінен ... ... ... ... ... ... қаражатынан.
Серіктестіктің мүлкі оның балансында есептеледі.
Серіктестіктің бір жыл ішіндегі өз қызметінің нәтижелері бойынша ... ... бөлу ... ... ... ... капиталды есепте мына шоттар қолданылады:
5010 «Жарғылық капитал»
5320 ... ... ... ... ... ... бөлінбеген пайдасы (жабылмаған залал)»
5430 «Өткен жылдардың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған залал)»
VІІ. Қаржылық есеп беру.
1. Жылдық есеп берудің құрылуы және ... ... ... ... ... есептің құрылуы тәртібі, жылдық табыс бойынша декларация.
3. Мекеменің қаржылық жағдайының бағалануы, түсіндірмелік ... ... есеп ... ... және ... ... ... тәртібі.
Қаржылық есеп беруді құру кезінде ЖШС мына себептерді басшылыққа алады:
а) ХБЕС №1 «Қаржылық есептілікті ... ХБЕС №7 ... ... ... ... ... есеп беру дегеніміз - кәсіпорын мен ... ... ... ... мен ңаржылық жағдайларындағы
өзгерістер туралы ақпараттар.
Ңаржылық есеп беру "Бухгалтерлік есепке алу және ... есеп ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелердің
есеп берулерін ңоспағанда, мынадай есеп ... ... ... ... ... мен ... ... есеп;
3) ақша қозғалысы туралы есеп;
4) өз капиталындағы өзгерістер туралы есеп;
5) есепке алу саясаты туралы ... және ... ... есеп беру ... ... ... ... алу
және қаржылық есеп беру заңдылығымен, ... ... ... ... ... сәйкес басқа да қосымша материалдармен
топшыландырылуы мүмкін.
Бухгалтерлік баланс ... есеп ... ең ... ... ... ... есеп беру Ңазақстан Республикасының валютасымен құрылуы керек
және өлшем ... мың ... ... есеп ... оны ... ... жауапкершілік атңаратын
субъектінің басшысы мен бас бухгалтері (бухгалтері) қол ңояды.
Еншілес кәсіпорындары бар ұйым ... ... ... ... есеп ... ... Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке
алу және қаржылық есеп беру туралы заңдылығымен, сонымен ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп
беруді қүруға және оны тапсыруға міндетті.
Заңды тұлғалардың қаржылық есеп берулері қызығушылық білдіруші тұлғалар
үшін ... ... ... ашық болып табылады. Жылдық қаржылық есеп ... мен ... ... ... ... ... қорытындымен расталынады.
Қаржылық есеп беру нысандарын толтырған ... ... ... ... ... ... ... өткен құрылтай құжаттарына сәйкес
қаржылық есеп беруді ұсынатын субъектінің аты;
* субъектінің ... ... ... ... ... (қызмет түрі) - субъекті қызметінің түрі көрсетіледі;
* мемлекеттік мүліктерді басқару органы — мемлекеттік заңды ... ... және ... есепті тапсыратын органныңаты:
* меншіктін, ұйымдастырушылық құқықтық нысаны.
Жылдың қаржылық есеп берудің есепті кезеңі 1 қаңтардан 31 желтоқсанға
дейінгі ... жыл ... ... құрылган ұйым үшін бірінші есепті кезең оның ... ... ... ... осы жылдың 31 желтоқсанына дейінгі мерзім
болып табылады.
Кәсіпорын қаржылык есеп беруді келесілерге ұсынады:
1) ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік статистика органдарына;
3) Қузыретіне сәйкес Қазақстан Республикасының мемлекеттік баңылау және
қадағалау органдарына.
Кәсіпорын ... ... есеп ... ... ... ... ... сәуірінен кешіктірмей тапсырады.
Қазаңстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу қаржылың есеп беру
туралы заңнамасын бүзғаны үшін Қазақстан Республикасының заңдың ... ... ... ... ... ... тәртібі, жылдық табыс бойынша декларация.
Бухгалтерлік қорытынды есеп ... ... және ... ... – ақ ... бір уақыттағы қызметінің қаржылық
қорытындысының нәтижесін көрсететін көрсеткіштер жүйесінен тұрады.
Бухгалтерлік ... есеп ... ... ... ... ... яғни жасалу уақыты, мәліметтің көлемі және тағайындалуы бойынша
жіктеледі.
Қаржылық есеп беру тұрады және жүргізіледі:
|Есептің формалары ... құру кезі ... ... |ай ... ... мен ... ... есеп |ай ... ... ... ... есеп ... ... |
|Өз капиталындағы өзгерістер туралы есеп ... ... ... алу ... ... ақпарат және түсіндірме хаты |Есепті жылдың |
| ... ... ... ... ... жағдайын және активтер
туралымәлімет, міндеттемелр және ... ... ... ... ... ... ... байланысты баланста активтер
қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... ... ... ... 12 ... арасында қолдану немесе сатуға арналған;
бұл ақша түріндегі актив;
Басқа активтер ұзақ мерзімді деп саналады.
Міндеттемелер қысқа ... ... ... айдың ішінде міндеттемені жабуға жататын;
кәсіпорын тиімді келісімдерге байланысты.
Басқа міндеттемлер ұзақ мерзімді болып саналады. ... ... ... есеп беру ... түсініктеме хатында түсіндірілуі және
керекті құжаттармен түсіндірілуі қажет.
Табыстар мен ... ... есеп ... ... ... ... ... көрсетілуі. Есепте табыстар мен шығыстар туралы талдау
мәліметтері жатқызылады.
Ақша қозғалысы туралы есепте ақша қаражаты туралы ... ... және ... қызмет туралы мәліметтерді көрсетеді.
Есепке алу саясаты туралы ақпарат және ... ... ... есеп ... жасалуы және есеп саясаты туралы ақпарат;
Қосымша мәліметтер, сенімділік үшін тіркелген мәліметтер.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... жазба кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы деректен, өткен
жылмен ... ... ... ... ... ... және бухгалтерлік қорытынды есебінің ... ... ... ... ... ... ... тұруы керек. Бұл
айтылғандардан басқа түсініктеме жазбада ұйымның келесі есепті ... ... ... ... ... ... ... Мекеменің қаржылық жағдайының бағалануы, түсіндірмелік жазуының
құрылуы.
Кәсіпорынның тұрақты қаржылық жағдайын ... оның ... ... ... ... ... сатып
алушылар, акционерлер және т.б.) өзара қарым қатынасы үлкен әсер ... да ... ... ... ... болу – ... жағдайдың бірден бір шарты болып табылады. Әрине, құрылтайшылар өз
жинақ қорларын тұрақты тиімділікке ие ... ... ... ... ... ... Инвестициялық тартымдылығы болуы үшін,
тек бүгінгі күні ғана емес, болашақта да ... ... ... ... ... ... тиіс.
Жабдықтаушылар мен тұтынушылар сенімді және төлем қабілеттілігі жоғары
кәсіпорынмен келісімшартқа үлкен ... ... ... ... органдары,
әсіресе салық инспекциясы кәсіпорынның жағдайы тұрақты болғанын қалайды,
себебі тек осындай ... ғана ... мен ... да ... ... және ... төлей алады.
Қаржылық жағдай кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін және оның іскерлік
қатынастағы потенциалын ... ... ... және ... ... және де басқа қатынастар тұрғысындағы экономикалық
қызығушылықтары ... ... ... ... ... жағдайының объективті дұрыс бағасын алудың ең жақсы
тәсілі. Ол ... даму ... ... оның ... қызметіне
кешенді түрде баға беруге мүмкіндік береді және осындай жолмен басқарушылық
шешімдерді ... ... ... өндірістік кәсіпкерлік қызметі
арасында байланыстырушы қызметін атқарады.
Кәсіпорын осы мерзімге ... ... ... ... қаншалықты
дұрыс басқаруды деген сұраққа жауап береді: кәсіпорын осы мерзімге ... ... ... қаншалықты дұрыс басқарды. Қаржы ресурстары
жағдайының нарық талаптарына сай болуы және де ... ... ... ... бере алуы өте маңызды болып табылады,
себебі қаржылық тұрақтылықтың ... ... ... ... және оның дамуына қажетті қаражатының болмауына, ал көп болуы ... ... ... басы ... ... және ... кәсіпорын
шығындарын көбейтуіне әкеліп соқтыруы мүмкін.
VІІІ. Аудиторлық кәсіпорынның құрылымы мен құрылысы. Аудиттің
функционалды міндеттері.
1. Аудиторлық өзінің міндеті.
1. Аудиторлық өзінің міндеті.
Аудиторлар мен ... ... ... кызметті кммаіаі тангысыз
дәрежеде орындамауы үшін азаматтық-кұқықтық, материалдық, қылмыстық
жауапкершіліктері, ... ... оның ... мен ... жоис ... ... жүретін тәртіп сақтау және органдар
аудиторға қарсы сот ... ... сот іс ... ... аудиторлық ұйым
барлық елеулі қатынастарда экономикалық субъектінің қаржылық ... ... ... пікір қалыптастыратыны және оны білдіретіні
үшін тартылады. Заңдық жауапкершілік тек келісімшарттағы ... үшін ғана ... ... ... ұқыпсыздық, алаяқтық зиян
шектіру және т.б. сияқты азаматтық құқық ... ... ... ... ... ... әкеп ... аудиторлық тексерулердің
шалағай жүзеге асырылғаны анықталған жағдайларда карастырылады.
Анық еместігі ... ... ... ... ... ... нәтижесінде қаржылық зиян шеккен тұлға жалпы құқық
бұзушылық әрекеті үшін аудиторға қарсы іс ... ... ... ... ... ... және ... ұсыну жауапкершілігі
тексерілетін субъекті басшылығының мойнында болады.
Егер қайсы бір ... ... ... зиян шектірді деп айыптап, оған
қарсы сот процесін бастайтын ... ол ... ... ... ... ... - ... бұзылуын, азаматгық ... ... ... және ... ... барғанын дәлелдеуі
керек.
Аудиторлар клиент алдында да және оның (аудитордың) қызмет нәтижелеріне
мүдделілік танытатын, яғни ... ... ... ... ... ... бір ... қабылдайтын баска субъектілердің алдында ... ... ... ... банк сол ... фирманың клиентіне
кредит беру жөнінде шешім қабылдау үшін қаржылық есеп берулерді талап етуі
мүмкін.
Сондай-ақ, аудиторлар өз жұмыстарының нәтижелеріне сүйенетін нақты ... ... ... ... да жауап береді. Бұл тұлғалар
аудиторларды жауапқа тартуға тырысуы мүмкін, бірақ олар оның ... ... ... ... ... ... ... арттыру мен кәсіби әдепті сақтаудың маңызды аспектісіне
аудиторлардың жұмыс сапасын бақылау жатады. Аудитордың ... ... ... әсср ететін 9 позицияны бөліп көрсетуге болады:
1) қызметкерлерді жалдау;
2) жұмыс кестесін жасау;
3) біліктілікті арттыру;
4) мансап;
5) басқарушы қызметкерлерді бақылау;
6) кызмет ... ... ... ... ... ... фирманы бақылау.
Қазіргі уақытта аудит шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметін
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... біртіндеп еніп келеді. Сол себепті де мемлекет пен кәсіби Ұйым
аудиторлық ... ... ... тұлғаларды дайындау және
аттестациялау ісіне жоғары ... ... Бұл ... әлемдік іс-
тәжірибеде кең таралған Халықаралық аудит стандарттарында керініс тапқан
өлшемдерге ... ... ... ... қажетті талаптар ҚР
«Аудиторлық қызмет ... ... және ... ... ... комиссиясы туралы ережеде анықталған (11).
Аудитор ізденушісінің (кандидаты) мінсіз репутациясы, жоғары білімі,
экономика, қаржы, ... ... ... ... ... жеті жыл ішіндегі 5 жылдық жұмыс тәжірибесі бар ... ... оқу ... ... қызметпен айналысатын соңғы
жоме осы аталған салаларда соңғы 5 жыл ... 2 ... ... ... бар ... ... ... ()лар белгіленген пәндер
бойынша біліктілік емтиханын ыіісырыи, аттестациядан өтуі қажет.
Кәсіби аудитордың бірден-бір ... ... ... және
әріптестерінің алдындағы жауапкершілігін терең сезінуі болып табылады. Ол
өзінің ... ... ... ... кез ... әрекеттер
жасамайды. Аудитордың қызметін мінсіз орындауға тырысқаны дұрыс, ол, ... ... ... ... мен ... ... мынадай құқықтары бар:
аудиторлық тексерулердің ... мен ... ... актілер, нормалар мен ... ... ... ... ... ... немесе
«алдын ала тергеу, ... ... сот ... ... ... ... ... өз бетінше белгілеу;
бухгалтерлік кітаптарды, басқа да ... ... ... мүліктің бар екендігін, ақша сомасын, құнды қағаздарды
тексеру, шаруашылық жүргізуші субъект ... ... ... ... анықтау, орындалған жұмыс өлшемдерін, құжаттарды тексеруді жүзеге
асыруға қатысты құжаттарды талап ету;
* тапсырыс берушіде де, үшінші түлғада да ... ... ... қатысты қажетті құжаттар мен ақпараттарды, сондай-ақ тапсырыс
берүшінің басшылығынан және ... ... ... ... түрде
түсініктеме алу;
аудиторлық тексерулерді бірігіп жүргізуге дербес жұмыс істейтін немесе
аудиторлық фирмаларда ... ... ... ... ... ... ... басшымен қызметте,
тікелей, туыстық ... бар ... ... ... мүдделері бірге
болатын тұлғалардан бөлек басқа мамандарды келісімшарт негізінде ... ... ... ... ... ... туралы қажетті мәліметтерді банктен алу және
т.с.с.
Аудиторлардың осы кұкықтарымен қатар қаржылық есеп берудің ... ... Олар ... ... талдау, еңбек, азаматтық,
қаржылык және шаруашылық қүқық салаларындағы аудиторлық қызмет ... ... мен ... ұйым ҚР ... және ... ... келісімшартта қарастырылатын ез міндеттерін біліктілікпен
орындауға жауапты. ... ... ... ... ... зиян шектіретін болса, аудиторға келісімшартта қарастырылған
мөлшерде материалдық жауапкершілік ... ... ез ... ... ... ... ал жеке ... - өз есебінен де,
сақтандыру ұйымының есебінен де сақтандыра алады.
Аудиторлар қаржылық ... және ... ... ... сәйкеспейтін тұстарын аудиттелген ... ... ... ... аудиттің нәтижелері мен басқа да мәліметтердің
қүпиялылығын сақтауға міндетті және қолданыстағы ... ... ... ... да ... ... ... қызмет туралы» заңға сәйкес біліктілік ... ... ... ... ... ... ... «аудитор» атағын тиісті куәлік пен нөмірлік мөр береді.
Бірде бір заңды немесе жеке түлға, егер ол ... ... ... ... ... ... қүқық беретін біліктілік
комиссиясының аттестациялауынан ... онда оған ... ... ... ... аудиторлық қызметпен айналысушы ... ... ... Ұзақ ... ... ... ... – ордер №12 және бас кітабы, балансты құрудағы жазу ... МЕА ... және ... ... ... тексеру.
3. МЕА амортизацияның есептелуін тексеру.
1. Журнал – ордер №12 және бас ... ... ... жазу ... емес активтер аудитінің бағдарламасы.
|Аудит (процедурасы) ... шығу ... ... ... Бас ... 2710, 2730, 2720, 2740 ... ... мәліметтеріне МЕА |бойынша Бас кітап. ... ... ... | ... ... Бас |Бас ... есеп ... 12,10 ... ... МЕА ... «МЕА ... |
|бойынша сәйкестігін тексеру |сомасын ... ... ... және |
| ... ... ... бұл ... ... ... ... куәлік, сызба |
|меншіктілік құкығын растайтын |(схема), жоба, үлгі, лицензиялык ... бар ... ... алғашкы |келісімшарттар мен кеміту туралы |
|кұжаттарды ... ... ас ... |
| ... ... және т.б. ... МЕА ... ... бағалардын хаттамалары, |
|тексеру ... алу ... ... |
| ... ... қорытындысы және |
| |т.б. |
| ... ... 1, 2, 3, 4, 6, ... дұрыстығын тексеру |7, 8 ... Бас ... ... амортизациясын есептеудін |«Материалдык емес активтердің ... ... ... ... ... әзірлеме|
| ... 10 ... ... істен шығару есебіндегі |Қабылдау-тапсыру актісі, 10 ... ... ... ... | ... ... қорытындыларындағы |Түгендеу (инвентарлык) тізімдемесі ... ... ... ... ... ... түгендеу |
|тексеру ... 1 2 ... ... ... ... ... |Салыктар бойынша есеп айырысулар, 5,8 |
|мен есептін дұрыстыгын ... ... ... құралдардың аудит бағдарлмасы
|Аудит процедуралары ... ... ... ... Бас ... |Бухгалтерлік баланс, Бас кітаптағы |
|негізгі құралдар баптары бойынша ... ... ... ... ... | ... құралдардың аналитикалық және|Бас кітап, 12 және 10 журнал – |
|синтетикалық есебін жүргізудің ... тозу ... мен ... ... ... ... қайта бағалау есептеулері |
| ... ... ... алғашқы |
| ... ... ... ... ... және |Кәсіпорын басшысының тұрақты жұмыс |
|пайдаланатын орындарында бар болуы |істейтін инвентаризациялау ... ... ... ... ... және МЖА ... ... ... ... МЖА – мен |
| ... ... тізімдемесі |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... жөнделген, |
|бойынша алғашқы құжаттарды ... ... және ... ... дұрыстығын тексеру ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... актісі (НҚ-4); негізгі|
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... алынған |
| ... ... ... (ұзақ мерзімге |
| ... ... ... ... |
| ... ... негізгі |
| ... ... ... |
| ... ... ... – |
| ... ... ... ... ... ... құжаттама (паспорт, |
|жасаудың дұрыстығын тексеру ... ... ... |
| ... жоне т.б.) НҚ-1, НҚ-2, |
| |НҚ-3, НҚ-4, НҚ-6, ... және т.б. ... Негізгі қуралдарды бағалау мен |Келісімшартшк бага хатгамалары, ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... НҚ-1, НҚ-2, НҚ-6 ... ... ... ... ... ... күжаггама, НҚ-1, НҚ-2, |
|дұрыстығын тексеру |НҚ-6 жане т.б., 1-8 ... |
| |Бас ... ... ... ... ... ... саясаты жоніндегі бұйрық, |
|мен көрсетудің дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... әзірлеме кестелер, |
| ... ... 10 ... ... ... ... жөндеуге кеткеп|Есеп саясаты жөніндегі ... ... және ... жобалық-сметалык |
|бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... |ведомостілері, сметштар және т.б.); |
| ... ... ... |
| ... ... мен |
| ... ... алгашкы|
| ... ... есеп |
| ... жаие 934 ... |
| ... ... ... ... ... ... негізгі куралдар |Жал шарттары, жалга алынған (ұзақ |
|бойынша жал төлемін есептеу ... ... ... ... ... |
|көрсетудін және т.с.с. омерациялардын|құрал-жабдықтар есебі карточкасы |
|дұрыстыгын тексеру ... ... . ... ... ... ... НҚ-3, НҚ-4, НҚ-6, ... дұрыс көрсетілуін тексеру |келісімшарттар, ағымдағы түгендеу |
| ... 12 ... Бас |
| ... |
2. МЕА ... және ... ... жүргізілуінің тексеру.
Аудитор материалдық емес активтердің топталуы және ... ... ... ... алу ... ... көз жеткізе
отырып, тексеруді жалғастырады. Аудитор материалдық емес ... ... ... ... мына ... талаптарға сойкестігін
анықтауға тиіс:
- тауарлық қалпын ... ... ... ... ... ... келісім ... және ... ... ... яғни сатып алу және сату нысандарына айналу мүмкіндігін;
- материалдық емес активтердің бағалану тәртіптері ... ... анық ... сатып алынғанын, өз ... ... ... табыс
өкелгендігін растайтын құжаттарын.
Сондай-ақ, материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... беруге болмай-тын интеллектуалдық меншік тобына
жатпайтын, азамаггың іскерлік қасиеті, білімі, ... және ... ж.т.б ... баса ... аударуы қажет.
Аудитор материалдық емес активтердің сипаттамаларына, ерекшеліктеріне
қарай, талаптарға сай ... ... ... ... емес ... шаруашылықтың бухгалтерлік есеп балансындағы
көрееткішіне, бас кітаптағы және ... да есеп ... ... ... емес ... ... ... жиынтығының сәйкестігін салыстырудан бастайды. Шаруашылықтың
қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есеп шоттарының бас жоспарында 1
«Айналымнан тыс ... ... 10 ... емес активтер»
бөлімшесінің сәйкес синтетикалық шоттарыыың дебетіыде материалдық емес
активтердің кіріске алынғаы қүнын ... ... емес ... ... тексеруді, субъектінің материалдық емес активтерге меншіктік
(түрақты иемесе ... ... ... ... ... ... ... мерзімдерімен ганыса отырып жалғастырады.
Жаңалық ашу қүқын, пайдалы үлгілерді, өнеркөсіп үлгілерін сатып алу,
патенттік ведомосте тіркеліп, ... ... ... ... ... ... аудитін жүзеге асырғанда,
нысанның ... ... және оны ... ... беретін
құжаттарымен танысудан бастаған жөн. Интеллектуалдық меншіктерді кіріске
алу, шығыс жасау актілерімен және олардың ... ... ... ... есеп ... ... ... нәтижесінде, олардың есепті
кезеңдегі нақты қолда барлығыи анықтауға мүмкіндік алады. «Ноу-Хау» сатып
алуды бухгалтерлік есепте ... ... ... ... ... ... немесе жазбаша берілген мінездемесімен таныс
болуы тиіс.
Тауар немесе ... ... ... сатып алү фактылары екі жақты
жасалған шартта расталып, патенттік ведомосқа тіркеліп, шартта ... ... ... ... ... ... танысудың нәтижесінде көз жеткізеді.
Мүліктік қүқық нысандарын аудиттеу кезінде бұл топтағы материалды емес
активтер ... ... ... бар ... және ... ... ерекше назар аударуы қажет.
Жерді пайдалану қүқығын кіріске алу үшін құрылтайшыларының жер
участіғіне ... және оның ... ... берілген фактыларын
(жерді пайдалану қүқығы, бешлген мемлекеттік акт) растайтын сәйісес
құжаттармен танысьга, олардың заң ... ... ... ... дер ... ... көз жеткізу қажет.
Материалдық емес активтер нысандары бастапқы бағаланған құны ... ... ... үлесі ретінде берілген активтерді тәуелсіз
аудиторлық тексеру растаған тараптарының ... ... ... ... ... және ... ... алынған нысанды
сатып алу және оны ... ... ... ... бойынша нақты
жүмсалған шығындарымен; басқа шаруашылықтардан және ... ... ... алынғандарын сараптау жолымен.
Аудитор материалдық емес активтер бастапқы бағаланған қүнында дүрыс
көрсетілғендігін тексерумен шектеліп қана ... ... ... ... ... ... қолда бар екенін дәлелдейтін ішкі қозғалыс
құжаттарым тексерумен қатар, шаруашылықтың активті алу ... ... ... жүргізу қажет. . I Шаруашылыққа келіп ... емес ... ... актісі толтырылады.
Шаруашылыққа кіріске алу| жоне оиы ... ... ... қаі|ар бұл құжат нысанның егжей-тегжейлі жазбаша сипаттамасын,
оның бастапқы қүнын, амортизация ... ... ... ... бөлімшені және басқа да мәліметтерін қамтиды.
Қабылдау-тапсыру актісінің қатаң бекітілген ... ... ... ... ... шаруашылықтың қабылдау комиссиясының
мүшелері мен мамандарының тікелей қаіысуы талап етіледі.
Аудитор материалдық емес активтердің кіріске алу ... ... емес ... әр ... ... ... түсу ... дүрыс көрсетілуін тексеруге тиісті.
Материалдық емес активтер шаруашылыққа өр түрлі жолдар арқылы түсуі
мүмкін: құрылтайшылардың ... ... ... ... ... ... бойынша анықталады) жабдықтаушылардан сатып алу
жолымен (қүны нақты шығындарына ... ... ... ... және жеке ... төлем ақысыз тегін алу жолымен (қүны
нарықтық бағасына қарай ... ... ... емес активтер
нысандары шаруашылықтың өзінде дайындаудың нәтижесінде де нақты ... ... ... ... ... емес ... шығысқа шығарылу себебін тексергендЬ
аудитордан мына мөселелерге назар аударуды талап етеді: материалдық ... ... ... ... құжатталғандығына; өндіріс
шығындарына амортизациялану құны дұрыс есептеліп жазылғандығына; шығысқа
шьғару операцияларының ... ... ... емес ... ... ... дүрыстығына. Сонымен
қатар, шығысқа шығарылған материалдық емес активтердің нәтижелерінің дұрыс
анықталғандығын шығыс жасау актілерінің ... сай ... ... шығысқа шығарылу себептерін анықтауға тиіс. Соңдай-ақ аудитор
материалдық емес активтердің моральдық тозудың нәтижесінде шығысқа шығарылу
операцияларын да ... тыс ... ... ... ... ... емес активтерді өндірістік-шаруашылық ... ... ... және ... ... ұшырайды. Материалдық
емес активтердің тозу үрдісі, оның пайдалы қызмет ету мерзімінде өнімнің
(жұмыс, қызмет) өзіндік қүнына ... ... ... ... ... ... - материалдық емес активтердің
амортизациялаігып тозу, ... ... ... ... ... ... және ... (жұмыс, қызмет) өзіндік ... ... ... ... материалдық емес активтердің бастапқы қүны меи
пайдалы қызмет ету мерзіміне тікелей байланысты болғандықтан, ... ... ... ... ... ... емес активтердің
келіп түсу коздеріне қарай кіріске алынып ... ... ... ... ... ... ету ... жете танысуға тиісті.
Материалдық емсс активтердің ... қүны ... ... алуға, дайындауға
және оларды жоспарланған мақсатқа пайдалануға байланысты жарамдылық
жағдайына ... ... ... ... шығынды білдіреді.
Шаруашылық өзіне берілгеи қүқығын пайдаланып, өз бетімен есептеп тапқан
материалдық емес ... ... ... ... ... толық өндіріс шығындарына таратылуын қамтамасыз етуге міндетті.
Аудитордың материалдық емес активтердің ... ... ... ... таратылуы пайдалы қызмет ету мерзімін анықхау жолдарына
да байланысты екенін ескерғені абзал. Материалдық емес активтердің ... ету ... ... үш жолы ... ... ... қаралған материалдық емес активтердің
пайдалы қызмет ету ... ... ... ... ... келеді.
Демек, жылдық амортизациялануға берудің мәні,
материалдық емес активтердің бастапқы құны ; ... ... ... ... ... ... ... тең болады;
шаруашылық, материалдық емес активтердің пайдалы қызмет еху ... ... ... Материалдық емес аістивтерге байланысты ... ... ... ... ... қолданылуы материалдық емес
активтердің пайдалы қызмет ету ... бір ... ... естен шығармауды талап етеді. ... ... ... белудің мәні, шаруашылық белгілеген ... ... ... ... ету ... ... бастапқы қүнының қатынасына
тең:
егер материалдық емес активтердің ... ... ... ... мүмкін болмаған ... онда ... ... 10 ... ... (субъектінің тіршілік ету мерзімінен
аспауы керек).
* ... емес ... ... қызмет ету мерзімі шартта, қабылдау-
өткізу актілерінде ... ... ... ... ... ... ... кезеңде есептелген амортизадиялануға бөлу сомасы өңдіріспк
шығындардың ... ... ... ... ... ... немесе басқа
да шығындар баптарына енетін болғандықтан, ... ... ... ... әсер ... ... емес активтерге
амортизация есептеудің тәртібінен ауытқу салық базасы болып табылатын
табыстың ... ... ... ... ... ... Аудитор орын алған
кемшіліктер мен олқылықтарға көз ... үшін ... ... ... ... ... ... материалдық емес активті 5
жылға пайдалану мерзімі. белгіленген жағдайда, ай ... ... ... ... ... ... 1/60 белігін қүраса, ал 10 жылға
1/120 бөлігін ... ... емес ... ... ... ... баса назар аудара отырып, белгіленген
пайдалы қызмет ету мерзімі ... ... емес ... ... дер ... ... ... қажет.
* Сондай-ақ, аудитордан материалдық емес активтерге тексеру жүргізуді
жүзеге асырғанда ... ... ... жалпылама амортизация есептеле
бермейтін ерекшеліктеріне назар аударуын ... ... ... ... ... ... бөлек ұйымдастыру керек. Пайдалы
қызмет ету мерзімі біткөнімен қүны төмендемейтін, көлемі ... және ... ... ... ... ... ... емес активтерге амортизация есеітуге жатпайтындығын ескергеы
жөн.
Х. Ағымдағы активтердің аудиті.
1. Материалдық құндылықтарының түсу ... ... ... ... шығындары мен есептен шығару операцияларын
тексеру.
3. Материалдардың синтетикалық және ... ... ... ТМЗ ... ... ... ... Материалдық құндылықтарының түсу операцияларын тексеру.
Өндіріс үрдісінде бір-ақ рет қатысып өндірілген өнімнің өзіндік қүнына
қүны түгелдей кіріп, оның материалдық ... ... ... ... орны өте зор. ... қорлар балаиста
материалдар, ... ... ... жөне ... өндіріс баптары
бойынша жинақталып, оларға мынандай активтер жатады: шикізаттар, сатып
алынған ... ... ... өнімдер) мен қүрастыру бұйымдары,
конструкциялар мен ... ... ... мен ... ... бөлшектері, қайта өңдеуге берілген материалдар, сондай-ақ
шаруашылықтың ... және ... ... ... ... ... ... активтері және әр түрлі мақсаттар үшін сатып алынған тауарлар
және есепті ... ... ... аяқталмаған өндірістік шығындар да
жатады.
Тауарлы материалдық қорлардың есебінің аудитінің негізгі — олардың
есебінің ... ... ... ... ... ... ... сақталу және пайдалану орындарындағы қозғалыстары мен нақты
қолда барлығы туралы дәлелді мәліметтер алу;
- ... ... ... ... ... өндіріске жұмсалу нормаларының сақталуын қамтамасыз ету;
- өндіріске қажеті жоқ материалдық ресурстарды ... ... ... ... ... қорлардың есебімің ауқы-мын кеңейтіп,
аудиторлық тексеру ... ... ... ... ашатындай іс-
әрекеттерді жүзсге асыру мақсатында бағдарлама жасап, тексеру барысымда
түзетулер мен ... ... ... ... ... есебінің аудиторлық бағдарламасы ... ... ... ... ... Бас кітаптағы мәліметтерімен ... ... ... ... және ... дүрыс жүргізілгендігін тексеруді;
- қолда бар тауарлы-материалдық қорлардың сақталуын, оларға уақтылы
түгендеу жүргізілгендігін ... ... ... тауарлы-материалдық қорлардың қозға-лысының бастапқы
қүжаттарының уақтылы дүрыс толтырыл-ғандығын, соңғы ... ... ... субъектінің ендірістік қорларымен қамтамасыз етілуін
тексереді;
- келіп ... ... ... ... ... және бухгалтерлік жазулардың жүзеге асырыл-ғандығын тексеруді;
- дайын өнімдерді шығаруға жүмсалған өндіріс ... ... ... бухгалтерлік ёсеп шотгарына дүрыс таратылып
жазылғандығын тексеруді;
- тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... және ... ... берілгеи
материалдық қүндылықтардың ... ... ... ... ... асырылғандығым тексеруді;
-табиғи кему нормасынан жоғары жетіспейтін материап-дық қүндылықтардың
шығысқа шығарылу тәртіптерш тексеру-ді, өндіріске жұмсалмай ұзақ ... ... және ... ... ... нәтижесінде бағасы
төмендетіліп, арзандатылған материалдарға жасалған актілерін, әкімшіліктің
ұйғарымдарын және ... да ... ... ... ... ... тереңде-тіп жүргізу үшін
жоғарыда келтірілген аудиторлық тексеру бағдарламасын, кеңейте түсетін
олардың ішкі жағдайын бақы-лауды ... ... ... ... ... ... алынған жауаптарын зер-делеп және талдап
ішкі бақылаудың жағдайы туралы қорытын-ды жасап ... ... ... ... ... ... ... сияқты ағымдағы активтерді баптары бойынша
мәліметтерін тексерген кезде қолда барлығын, баланстың Бас кітаптың, ... ... ... тепе-тендіктің сақталғандығын
анықтап, син-тетикалық жөне аналитикалық ... ... ... маңызы зор.
Тауарлы-материалдық қорлардың кейбір жеке түрлеріне аудит жүргізгенде
оларға және олардың есебіне ерекшеліктерін ... ... зор, ... ... ... ... ... материалды-құңдылықтар бойынша
бухгалтерлік жазулардың дұрыстығын мұқият тексеруді талап ... ... ... бірі ... ... ... ... дүрыс бағалаиуыи тексерумен тығыз байланысты.
Өйткені материалдар әр түрлі ... ... ... ... ... ... алу бағасымен салыстырғанда арасында айырмашылық
болуы мүмкіи. Тауарлы-материалдық қорлардың өзіндік қүньі ... ... ... тасьшалдау, дайындау өнімді қайта еңдеу шығындарын қамтиды.
Өз кезегіңде тауарлы-материалдық қорларды сатып алу ... ... алып шығу ... ... ... ... ... сый ақыларын, тасымалдау-дайындау шығындарын және сатып ... ... ... да ... ... ... қайтарылған артық төлемдерді және басқа да осыидай
түзеіулерді, ... алу ... ... ... ... тастайды,
Шикізаттардың және материалдардың (жүмыс, қызмет) шығы^Ідары, ... ... ... ... ... ... ... ең негізгі құралдарынъщ тозу ... ... ... ... ... да өнім ... ... өндіруғе
байлаиысты шығындарының жиынтығын қамтып, өнімнің (қызм^т, жүмыс) өзіндік
қүнын қүрайды.
Есеп саясатында анықталғандай, өндіріс ... ... ... арнайы (жалпылама) бірыңғай үқсастық, орташа есептік қүны, ФИФО,
ЛИФО әдістерінің ... ... ... ... (жалпылама бірыңғай ұқсастық әдісі бойынша ... ... және ... үшін ... ... айырбастау құралының
қызметін атқаратын тауарлы-материалдық қорлардың езіндік қүнын есептеп
шығаруды ... ... ... есептік қүнын, есепті кезенің басыадағы қолда
бар және сатып алынған немесе осы ... ... ... ... ... ... анықтау арқылы есептеп шығарады,
Өндіріс қорларын ФИФО әдісі бойынша бағалаған кезде, бірінші кезекті
алғашқы сатып ... ... ... ... ... ... ... қорларын ЛИФО өдісі бойынша бағалаған кезде, бірімші кезекте
соңғы сатып алынған ... ... ... өндірген қорлардың қүнын
шьгғысқа шығаруды көздейді.
Аудитор материалдық құндылықтарға аудит жүргізгенде субъекгіңің ... ... ... ... ... әдістерімен салыстырьш
тексеруге міндетті.
Материалдарды аудиттеген кезде тасымалдау-дайындау шығындарының нақты
өзіндік қүнының олардың есептік бағасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... нақты өзіндік құнының олардың түрақты есептік ... ... ... ... және ... түрақты бағасы бойынша
қалдық материалдардың қүндарының арасында пропорционалды таратады. ... үшін ... ... өзіндік қүнымен түрақты есептік бағасының
арсындағы ауытқу пайызының қатынасын ... ... ... ... және ... ... құнына көбейтеді.
2. Материалды құндылықтарының шығындары мен есептен шығару
операцияларын тексеру.
Материалды құндылықтар натуралды өлшем ... ... ... және ... ақшалай өлшем бірлігінде жүргізіледі.
Материалдарды, жабдықтаушылардың мәліметтері мен ... ... ... болмаса, кіріс ордерінің көшірмесінсіз кіріске алуға
рүқсат етіледі. ... ... ... ... ... ордерінің
негізгі реквизиттерін қамтитын белгі ... ... ... кезде
бастапқы құжаттардың саны кемиді.
Егер қоймаға келіп түскен ... саны және ... ... ... ... келмеген жағдайда,
жабдықтаушыға шағымталап жасауға ... болу ... ... ... ... материалдардьщ қабылданғандығы туралы акт толтырылады.
Комиссияның ... ... ... өкіліи және бейтарап ұйымның
өкілін қатыстырады.
Шаруашылыққа ... ... ... ... ... ... де акт ... сақтау жауаіжершілігіне
алады.
Егер материалдарды автокөлікпен тасымалдау жүзеге ... ... ... ... ... ... төрт дана етіп ... тауарлы-
хасымалдау накладнойын қолданады, Олардын біріншісі - ... ... ... ... үшш ... ... ... екіншісі -жүкті
қабылдаушыға материалдарды кіріске алу ... ... - ... есеп ... үшін және құндылықтарды төлеу үшін шотта қосымша
тіркеледі, төртіншісі - тасымалдау жұмысын ... алу үшін ... ... жолдама бетке тіркейді. Тауарлы-тасымалдау наклод-нойын, егер
келіп түскен жүктің саны мен ... ... ... ... ... бастапқы құжат ретінде қолдануға ... ... ... нақты қабьшданған материалдарға
қабылданғандығы ту ралы акт толтырылады.
Қоймаға ... өзі ... ... ... негізгі құралдарды шығысқа шығарып, жоюдан ... ... ... ... екі дана етіп ... ішкі ... бір жолды немесе көп ... ... Бір ... тапсьфушы цехтың материалдарды шығысқа ... ... ... қоймаға кіріске алу құжаты ретінде қолданы-лады.
Есеп беруге тиісті жабдықтау бөлімінің қызметкерлері ... ... ... да ... кооперативтерден, базардан
немесе түрғындардан нақты ақшаға сатып алады. ... ... ... ... ... есеп беруге тиісті түлға жасайтын шаруа-шылық
операциясының мазмүны, күні, сатып алған орны, малгериалдардьщ ... ... ... ... ... ... шоты (чек) ... акт
(анықтама) болып табылады. Есеп беруге ... ... ... ... ... ... төл қужатының мәліметімен тексереді. Актіні
(анықтаманы) есеп беруге ... ... ... авансты есебіне тіркейді.
Аудитор шаруашылыққа келіп түскеп ендірістік қорлардың қабылданған
бухгалтерлік құжаттарының ... ... ... біле ... ... ... және бухгалтерлік жазулардың ... ... ... тыс қалдырмауы тиіс.
Әдетте, қүндылықтарды кіріске алуды бақылау ... ... ... ... талдау жолымен жүзеге асырылады. Ондай
құжаттарға төлем талаптар, шот-фактуралар, әр ... ... ... ... ... ... тауарлы тасымалдау накладнойлары
жатады. Шаруашылыққа келіп түскен қүндылықтар дер ... ... ... егер ... ... ... жіберсе, ол туралы
құжаттарына арнайы белгі соғылып, қоймаға кіріске алынған ... ... ... ... етіп ... ... етіп ... кіріске
алынып, содан кейін цехқа босатылған материалды құндылықтарды растайды. Осы
құжаттар арқылы аудитор ... ... алу ... ... ... есеп ... дүрыс жазылғандығына көз
жеткізуі керек.
Кіріске алынған материалды қүидылықтар ... ... ... ... ... және ... қабылдау тәртібінің
сақтапғандығын, ... ... ... ... ... ... ... дүрыс жасалғандығын, материалдар есебінің немесе
растаушы құжат-тарының, ... ... дер ... тасымалдау құралдарын ашқан кезде кем шыққан
материалдарға дер ... ... ... ... ... ... ... растаущы құжаттарының, регистрларының
бухгалтерияға дер кезінде тапсырылғандығын, тасымалдау ... ... кем ... ... дер кезінде дұрыс коммерциялық актінің
жасалмауының ... ... ... және ... ... алған
кездегі жабдықтаушылардың жолдама құжаттары мен қабылдау ... ... ... ... ... ... есебінің журналының дүрыс жүргізілуін тексерген
кезде, журналдың келіп түскеп және кіріске алынған материалды қүндылықтарды
бақылау үшін ... ... ... ... ... қарай, оларды анықтау үшін ... ... ... ... ... ... келуін бақылау үшін, лауазымды
түлғалардың тасымалдау жәнс ... ... ... ... ... күні көрсетіліп белгі соғылғандығын, журналда көрсетілген мерзімде
3. Материалдардың синтетикалық және аналитикалық есебінің дұрыстығын
тексеру.
Өндірістік қорларды кіріске алу және ... ... ... ... ... ұйымдастыруға, өндірісггік қорларға аудит
жүргізуге негіз ... ... ... ... ... ... ... бастапқы құжаттары арқылы материалдар ... ... ... ... ... ала, ағымдағы және
күнделікті бақылауды ... ... ... бастапқы құжаттары мүқият толтырылуы,
міндетті ... ... ... ... қолы және ... ... ... болуға тиіс.
Материалдық ресурстар қозғалысының құжаттарының тол-тырылу тәртібінің
сақталуын бақылау шаруашылықтың бас бухгалтеріне және тиісті бөлімшелердін;
жетекшілеріне жүктелген.
Соңғы ... ... есеп ... ... ... ... ... жүргізген кезінде, шаруашылықтың кідіріссіз
жүмыс істеуіне ... ... ... ... ... қамтамасыз
етілгендігін анықтап, 1300 «Тауарлы материалдық ... ... ... ... қүндылықтарының қалдықтары туралы мәлімет-
терінің дүрыстығын анықтау қажет. Әрбір шот ... және ... ... ... ... ... ... материалдардын, жөне басқа да
қүндылықтардың қалдықтары туралы осы ... ... және ... есеп ... ... ... жауапкершілікті тұлға (қоймалар) бойынша жасалатын айңалым
немесе қалдық ... ... Бас ... және ... ... ... болған жағдайда тексерудегі шаруашылық қызметкерлерінің ... ... же-т ке ... ... жүргізеді. Шаруашылық
өзінің материалдық қорларын, жабдықтаушылардан келісімшарт бойынша несиеге
немесе есеп ... ... ... ... ... ... сатып алу,
айырбастау, өз өндірісінде дайындау тозығы ... ... ... ... ... шығарылған негізгі құралдардан алынған төлем ақысыз
тегін сыйға алу көздері арқылы толықтырылып, жаңартыльш отырады.
Бизнес жоспарындағы өндірістік ... ... үшін ... ... ... ... ... сатып алады немесе
өндіреді. Материалдарды сатып алу үшін кәсіпорын жабдықтаушылармен ... онда ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Шартта көрсетілген материалды-техникалық қамтамасыз ету ... ... ... материалдардың дер кезінде келіп түсуін ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Бұл
мақсат үшін ... ... ... ... ... есебінің
ведомостын (машинажазбасын) жүргізеді. Ведомоста ... ... ... ... саны ... ... ... ж.б. туралы шарттың орындалу жағдайын көрсетеді. Бухгалтерияда
жедел ... ... ... жасайды.
Шаруашылыққа келіп түскен материалдарға мына төмендегі тәртіп бойынша
бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу жөне басқа да жолдама
құжаттарын тасымалдаушы ұйымдар тасымалдау құжаттарын ... ... ... ... ... ... ... талаптау құжаттары
төленуін талап етеді. Келіп түскен материалдардың есер айырысу және ... ... ... келіп түсіп, олардың дұрыс толтырылғандығын
тексеріп, содан кейін, жабдықтау ... ... ... ... ... ... түскен қүжаггар бойынша көлемінің,
ассортиментінің, түсу мерзімшің, бағасының ... ... ... ... ... ... нәтижесінде есеп айырысу немесе
басқа да қүжатгарына толық немесе бөліп ... ... ... ... ... ... жабдықтау белімі жүктің келіп түсуін, қажет болған
жағдайда, оларды іздестіруді, бақылауды жүзеге асырады.
Бұл ... үшін ... ... ... ... ... ... жүргізіп отырады. Журналда тіркеу нөмірі, жазылған ... ... ... қүжатының күні және нөмірі, шоттың күні,
нөмірі және сомасы, жүкті іздестіру туралы қатынас ақпараттары ... ... ... ... немесе акцептерден (төлЬуден) бас
тартқаны туралы ... ... ... ... ... ... бухгалтерияға
береді, ал тасымалдау ұйымының квитанциясы материалдарды алу және жеткізу
ушін экспедиторға беріледі.
4. ТМЗ қорларының инвентаризациялық түгендеуінің ... ... ... қамтамасыз етуде шикізахтарға,
материалдарға, отындарға, косапқы бөлшектерге және ... да ... дер ... ... ... ... маңызы зор. Аудитор,
нақты қолда бар ... ... ... ... тәртібінің және
оіның мерзімінің сақталғандығына толтырылған түгендеудің ... ... ... ... оның ... ... ... кемшіг.іктерге қолданылған әкімшілік шараларыва тексеру
жүргізіп және танысуға міндетті.
Қойма шаруашылығын қарап тексеріп шыққан соғ, аудитор қоймадағы ... ... ... ... ... ... ... Жүмыс
басталардың алдында аудитор субъектінің әкімшілігімеп түгендеу ... ... ... ... басшысының бұйрық (өкім) шығарып, оның
мәтінімен түгендеу комиссиясының мүшелерім таныстырып, ... ... ... ... ... ... аудитормен материал-ды-жауапкершілікті
түлғадан басқа, әдетте, өкімшілік өкілдері ... және ... ... ... жүргізген кезде материалды-жауапкершілікті
тұлғаның қатысы міндетті.
Егер де түгендеу нәтижесінде материалдық қүндылықтар-дың жетіспеушілігі
анықталса, онда материалды-жауапкершілік-ті ... ... ... және кем шығу ... ... ... материалды-жауапкершілікті тұлға дәлелді себептер-мен ... онда ... ... ... ... ... ... кейін ғана түгендеуге кірісуге ... ... ... ... түлға түгендеу жүргізілетін
күнге екі дана кіріске ... және ... ... ... қорытынды есебін жасайды. Бірінші данасы шаруашылықтың
бухгалтериясьша берілсе, екінші ... ... ... Комиссияның
төрағасы материалды-жауапкершілікті түлғадан «өндіріс қорларына қатысты
кіріс және шығыс ... ... ... ... ... кіріске алынбаған және шығыс жасалмаған материал-дар жоқ» деген
қолхат алуға міндетті. Дәл> ... ... ... ... ... әлі есеп ... ... оларды алуы сенімхат алып өткізбеген есеп
беруге тиісті түлғалардан да алынады. Осыдан кейін ... ... ... қүндылықтарды таразыға тарту, ... ... ... арнайы
сыйьшдьшықтарға, қаптарңа салып елшеу жолымен тексеруге кіріседі. Аудитор
материалдық-құндылықтарды таразьіға тартып, өлшеп және ... ц ... ... ... ала бере ... мүшелерінің бірі немесе
материалдьі-жауапкершілікті түлға жетіспеушілікті ... ... ... ... ... ... жағдайларға жол бермеу үшін
жүмыстың дүрыс жүргізілуін ... ... ... бақылап тұруға
міндетті.
Келіспеушілік туғызбау үшін материалды-жауапкершілікті тұлға нәтижесін
жазып отырады. ... ... ... салыстырылып отырады. Әрбір
материалдың түрі ... ... ... ... орны ... ... сақтау және олардың сақталуына
жауапкершілікті лауазымды түлғалары бойынша жеке ... ... ... ... ... ... ... бірыңғай өлшем бойынша көрсетеді.
Кейде аудитор материалды-жауапкершілікті түлғаның ... ... ... ... уақытша сақталуға қойылған
материалдық қүндылықтарды түгендеу көшірмесіне қоспайтын кездері кездеседі.
Бұндай материалдар бойынша ... жеке ... ... ... ... ... ... жүргізіп, бұл қүндылықтар кімнің меншігінде иеге басқа
шаруашылықтың қоймасына сақталу себебін анықтау ... ... ... материалдар-дың нөмірлеріне, маркаларына және аталуына ерекше назар
аударуды талап етеді. Өйткені төл ... ... ... ... ... алу ... мөліметтерімен салыстырғанда
жаңа жабдықтарды бүрын пай-далануда болған немесе өте ... ... ... ... ... қалуы да ықтимал.
Кейбір материалдық қүндылықтарды тексерген кезде сапа-сын анықтау үшін
дөмін тату ... ... ... Оларды теңдей екіге бөліп алып
қапшықтарға, арнайы ыдыстарға ... мөр ... ... ... Бір ... сәйкес ыдыстарға салып лабораторияға сапасын анықтауға бер|се,
екінші бөлігін (данасын) ... алып ... ... ... ... ... алынған бөлігіне акт жасалып субъектінің аталуы, ... ... ... іріктел-гең орны, ауаның қызуы және сақталу орны
көрсетіледі. Сапасын анықтауға жасалғаи актіге ... ... ... және ... ... ... қолдарын қояды.
Түгендеудің мәліметтері бойынша көшірме жасалады, оған түгендеу
қомиссиясының мүшелері жөне материалды ... ... ... ... ... ... ... бойынша жобамен
мыиандай мағынада:
материалдардың аталуын, номенклатураның немірін, ... ... жөне ... ... бар ... көрсе-теді.
Материалдардың қозғалыстарының жөне қалдығының есебі материалдардың
қоймалық есеп карточкаларында жүргізіледі. Әрбір номенклатуралық нөмірге
жеке ... ... ... ... ... ... есеп деп атап,
оларды натуралды түрде жүргізеді.
Карточканы бухгалтерияда немесе электронды есептеу техникаларында ашып,
оған қоймасын, нөмірін, материалдардың аталуын, маркасын, ... ... ... ... ... немірін, есептік бағасын жөнв
шектеуді жазады. Содан ... ... ... ... ... кіріс, шығыс және ... ... ... ... жүлдызына (күніне) қоймашы карточкаларға бастапқы
қүжатгарының (кіріс ордерлерінің; талап ету накладнойлардың жөне ... ... ... ... ... материалдық қорлардың жағдайы туралы жедел
мәлімет алуға болады. Егер материал-дардың қалдықтары бекітілген ... ... ... төмен болса, ол туралы қойма меңгерушісі жабдықтау
бөліміне хабарлауға ... ... ... қоймалық есеп карто.чкаларына
жазғаннан кейін, оларды бухгалтерияға ... ... ... карталарын
қолдау төртібіне қарай келесі айдың бірінші жүлдызынан ... ... ... ... ... онда ... қүжагтардың
аталуын және нөмірі керсетіледі.
Шағын сақтау орындары бар цехтарда, сондай-ақ есеп беру-ге ... ... ... ... ... ... пункін жөне белімнің меңгеруші-лері, ... ... ... қалдықтары лсөне қозғалыстары туралы
айлық қорытынды есеп жасаи, оларды ... ... ... ... ... ... ... жүмсалған материалдарымеп
қатар, норма бойынша жүмсалғаны да көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... ... Материалдық қорытынды есебін пайдаланған ... ... ... ... ... ... де ... Материалды
жауапкершілікті түлғаның қорытынды есебі аналитикалық есеп регистрлары
ретінде ... ... ... есебі
жеңілдетіледі.
Шаруашылықтың қоймасьшдағы материалды ... ... ... ... ... ... ... дұрыстығына,
материалдарды қабылдау және ... ... ... бойынша
материалдардъщ қозғалысының есебінің ведомостінің жасалуына ерекше назар
аударылады, материалдардың жедел-бухгалтерлік есеп жүргізу қалдықтау ... ... ... меңгерушісінің бухгалтершға тапсырған ... ... ... ... ... ... есеп
карточкаларының жазуларының дұрыстығына ... ... ... ... ... ... ... жұмысының маңызды бағыттарының бірі ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін қажетті
материалдармен қамта-масыз етілуін анықтау.
Материалды құндылықтарға талдау ... ... ... ... ... (қалдық) ведомостарын жоне түгендеу көшірмелерін,
сонымен қатар бастапқы қүжаттарын қолданады.
ХІ. Ақша қаражатының ... ... ақша ... ... Ақша ... сақталуын
қамтамасыз ету.
2. Ақша қаражатының есеп шотында, валюталық шотында есебін ... ... ... ... жүргізу тәртібі.
4. Курстық айырмасының анықтамасы мен өзгеруін ... ... ақша ... ... Ақша ... сақталуын
қамтамасыз ету.
Транзиттік экономика жағдайында фукционалды аудиттің өте өзекті бағыты
- ағымдағы ... ең ... және ... ... ... ... ақша мен оның ... төлеу циклі мен қозғалысын тексеру
болып табылады. Ақшалай операциялар карқынды кең ... ... Дәл ... үлкен резервтер мен әр түрлі бұрмалаулар жасырынған.
Ақшалай және кассалық-банктік операцияларды ... ... ... ... және ... ... ... жеткілікті
түрде қатаң реттелген. Сондықтан төлеу циклі ... ... ... ... қабылданған зандардың, стандарттардың, бухгалтерлік
есептің, аудиттің, ақша тасуын, қолданылуын, ... ... ... ... ... ... ... оқып-білу қажет. Операциялық
аудитор кәсіпорынның голеу мен қозғалыс циклін есептеу мен ... ... ... ... анық ... ... сіу
қажеттілігіне байланысты проблемалық сипаттағы ... ... ... ... каржылық, есептік,
экономикалық мәселелерді ... ... ... ... ... ... аудитте ақшалай операцияларды тексеру мен ревизиялау
тәсілдерінің өзіндік ерекшеліктері бар. Олар жалпы әдістер ... ... бұл ... ... және ... ... ... көңіл аударатын
телеу циклінің функционалдық аудитінде ... ... ... ... ... құн ... сай бағыты ақшаны басқарудың функционалды
аудитінің ерекше тәсілдерін анықтау мен ізденістерін талдау болып саналады.
Ақшалай ағымның төлем мен ... ... ... аудитінде
экономикалық талдау, бақылау мен ... ... ... ... ... жай және күрделі процент есептеулері, дисконттау,
интегралдьғ, саралаиған (дифференциалды) және матрицалық тәсілдер, ... ... емес және ... (динамикалық) бағдарламалау әдістерін,
операцияларды, ойын теорияларын, шешім қабыдау және т.б. кеңінен колданылуы
керек. Функционалды аудиттің арнайы әдіс ... ... ... мен ... кағаздардың тиімділігін арттыру мен ұйымдастыруды
жақсартудың әр түрлі ... ... ... ... ... ... ақша ... циклін функционалды аудитін ... ... ... ... ... қызметкерлердің сандық
және сапалық құрамы;
- ... ... ... ... ... үшін есеп ... бақылауды әдістемелік және ереже белгілейтін (нормативті) қамтамасыз
етудің бар ... ... ... ... ... кенеттен тексеруді
жүйелі жүргізуге арналған тұрақты жұмыс істейтін комиссияны тағайындау
туралы басшының бұйрығы бар ма;
- бұл ... ... ма, ... кенеттен ... бар ма және ... ... ... ... және ... есеп, шаруашылық ішілік
бақылау мен ақшалай ... ... ... ... ... ... ... әсіресе оның жылжымалы бөлігі қолма-қол ақшамен
(еңбек ақы ... ... ... ... есеп ... соманы
беру мен пайдалануда және т.б.) жасалатын операциялар - міндетті тұтастай
тексеруді талап етеді. Ықтимал бүрмалаулар мен ... ... ... ... ... ... маңызды міндеті.
Іс-тәжірибеде кездесетін, ... ... ... ... ... мен шот ... процесіндегі қызмет бабын теріс
пайдалану мен бұрмалаулар былайша жіктеледі:
1. Рәсімделген құжаттармен және қолхаттармен ... ... ... ... ... ... үрлау.
2. Банктен, әртүрлі тулғалар мен ұйымдан кірістік ордерлер бойынша,
басқа Ұйымнан сенімхат ... ... ... кіріске алмау және
иемдену.
3. Кассадағы ақшаны есептен шығару; бір ... ... ... ... мен есептерде жиынтықты дұрыс ссептемеу.
4. Ақшаның жалған құжаттар бойынша негізсіз ... ... ... ... ... ... ... Әр түрлі тұлғалар мен ... ... ... ... ... соның ішінде еңбекақыны, депонентті соманы негізсіз
иелену.
6. ... ... ... ... үшін ... есеп айырысу, бақылаушы-кассалық ... ... ... мен ... көрсету және т.с.с.
Мұндай бұрмалаулар мен теріс пайдаланулар кассирді дұрыс іріктемеу,
(тәжірибесіз және сенімсіз), кассаны ... ... ішкі ... және ... салдарынан болады.
Өнім циклінің функционалды аудитінің күрделі учаскелері кассалық
операцияларды тексеру. Ең алдымен кассадағы кассалық ... кім ... ... білу ... Тексерудің қорытындылары аудитор, бас
бухгалтер және кассир қол ... акті ... ... ... нсмссс ақшалай құжаттың және басқа құндылықтардың артық шығуы
немесе кем шығуы анықталған ... ... ... ... ... ... ... жетпеуі табылғанда, аудитор кәсіпорын басшысына кассирді тексеру
анықталғанша міндеттерінен шеттету туралы мәселе қояды.
Жол-жөнекей ақша есебі ... ... ... саналатын
сомалардың шынайылығын, контрагенттер аударған, алайда тексерілетін
кәсіпорынның есеп ... ... айда ... ... қалайша
көрсетілуін тапсыру керек.
Бұрмалаулар мен теріс пайдаланулардың алдын алу үшін мыналар ... ... есеп шот ... ... көшірмелерге тіркелген
негіздемелермен үнемі салыстыру;
– жабдықтаушылармен құжаттарды қарама-қарсы ... ... ... ... арттыру;
– дебиторлармен және кредиторлармен, ... және ... есеп ... қайта тексеруді жүйелі жүргізу.
Төлем циклін аудиторлық тексеру мен шаруашылық жүргізуші субъектілердің
қызметін ... ... ... ... ... ... ... түжырым жасауға және олардың ақшасын басқаруды жақсарту
жөніндегі ұсыныстарды әзірлеуге мүмкіндік береді.
Ақшаның есеп шот ... ... ... ... ... үшін кәсіпорын
банк көшірмелері мен бастапқы құжаттардың мәліметтерін салыстыруы ... ... ... ... (шот ... ... ... нөмірленетінін, ақшаны есептен шығару толық, жеткілікті
расталғандығын тексеру керек.
Кассалық тәртіпті ... мен ... ... функционалды аудит
бағдарламасын түп-түгел орындау үшін тестілеу ... ... ... тексеруші аудитор кәсіпорындағы нақтылы жағдай мен көлем ... ... ... ... сәйкес қалыптастырады. Тестілеу
ішкі бақылаудың жағдайын ... ... ... ... ... ... кассалық операцияларды түгел жәнс анық сенімді көрсету
үшін талдауға мүмкіндік береді.
2. Ақша қаражатының есеп шотында, валюталық ... ... ... сақталатын ақша 1010 — "Кассадағы ақша қаражаттары", 1020 –
"Кассадағы валюталық ақша қаражаттары" ... ... ... ... ... ... түсетін ақша, ал кредитіне -кассалық есептен
шығатын ақша жазылады. Бұл шоттар бойынша жазбалар ... және ... ... ... жасалады.
Кәсіпорынның кассадағы ақша қозғалысын ішкі бақылаудың болмауы немесе
жеткіліксіздігін білдіретін белгілері мыналар:
... ... ... ... ... ... мен басқа
қүндылықтарды тексеретін кенеттен болатын ... ... ... ... ... ... ... басшы бұйрығының
жоқтығы;
• кассаға ревизияны ... ... ... ... ... ... тек бір ... ғана тағайындалуы,
банкнотты парақтап қайта ... ... ... ... ... жұмыс жазбаларының болмауы және т.б.;
• кәсіпорын басшысы өкімінде ... бас ... ... ... ... ... ... адамдарға кірістік және шығыстық
құжаттарға қол қою құқығын беру;
• кассир ауысқанда ... ... ... ... ... ғана ... ... штатта кассирдің болмауы, бұл ... ... ... ... есеп қызметкеріне жүктелсе;
• кассирмен толық ... ... ... ... ... процедура ол үшін әдеттегідей екендігін дәлел-дейтіндей
кассирдің кассаны ревизиялауға ... ... мен ... ... аудиті негізінде үіп бағыт ... ... ... ... оларды түгел және уақтылы кіріске алуды
тексеру; ақшаны шығыстарга есептен шығарудың дұрыстығын тексеру.
Тиісті ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі адамдардың қолхапары ақтаушы құжаттар
ретінде есепке алынбайды және ... бар ... ... ... табылғанда аудитор кассаны тексеру актісінде ақша кімнің ... ... және ... ... ... ... бұл
бұрмалауды атап өтеді. Кассада бар барлық ақша мен басқа қүндылықтар ... ... деп ... ... ... ... ... мен басқа құндылықтарын сақтауға тыйым салынады.
12. Ақша мен қүндылықтарды санау ... соң ... ... ... ... қойылған қалдық ... ... ... ... ... аудитор бір мезгілде касса
бөлмесі ақша сақтауды қамтамасыз ету, ... ... мен ... ... ... ... жөніндегі талаптарға сай болуын тексереді.
Мүндайда анықталған бұрмалаулар түгендеу актісінде көрсетіледі.
14. Іс ... ... және ... ... бар ... қорытындылары комиссияның барлық мүшелері қол қоятын түгендеу
актісімен ... Ол үш ... ... бір ... бухгалтериясына беріледі, ... ... ... ... сақталады. Ай соңында актіде есептелген ... ... ... ... ... ... ... Кем шығу табылған жағдайда аудитор кассирден кем Імығудың пайда
болу себептерін жазбаша түсіндірме ... ... ... кем ... ... ... пайдалану амықталғанда ... ... ... басшысын хабардар етеді және ... ... ... ... ... және істі ... ... ұсынады.
Ақша жалған құжатсыз тікелей ұрлау ісі кассаны тексергенде ... ... ... ... ... ол шын ... кассир, не болмаса
басқа лауазымды қызмет адамы жасаган ысырапты жасыратын лауазымды қызмет
адамының ... ... ... ... ең қарапайым түрі
болып саналатын қаражатты қымқырудың ... ... де ... ... кем ... ... ... кассаны бүзу арқылы ақшаны ысырап қылу
мен ... ... гама ... ... ол ... ... ... заңсыз қарызға ала тұрумен де байланысты болуы ықтимал. Мұндай
бұрмалаулар мен ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде тексермеу және ішкі бақылаудың нашарлығының салдары
болып табылады.
Ақшаны касса бойынша кіріске алмау ... ... ... ... ... ... кірістік операцияларды жасырумен байланысты.
Есеп шоттан алынған ақшаны кассаға кіріске ... ... өте ... ... чек ... ... ақшаны кіріске алудың толықтығы мен
уақыттылығын чек түбіртектерінде жазылған ұқсас ... ... және ... ... ... ... жолымен
тексеруі тиіс. Кейбір аудиторлар банктен алынған қолма-қол ақшаны кіріске
алудың ... тек қана чек ... ... ... қате
жібереді. Мүны сондай-ақ банк көшірмелері бойынша (қолма-қол ақшаны алуға
тиісті код бойынша) да жасау қажет. Егер ... ... ... түзеу
іздері бар болса, сондай-ақ қалдықтар айырмасында банктен ағымдағы немесе
есеп шоттан көшірмелер алып, ... ... ... ... ... ... ... Қатаң есептегі құжат деп
саналатын банктегі шоттан көшірме мұқият бақылауды талап етеді. ... ... ... ... болатын кассир мен басқа тұлғаларға
көшірме алуды сеніп ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақшаны қабылдау, кәсіпорын
басшысының жазбаша өкіміміен бұған уәкілетті адам мен ... қол ... ... ордерлер бойынша ғана жасалады.
Көрсетілген қызметті өтеу, борыштың орнын жабу, мате-риалдарға, пәтер
ақысын төлеу және т.с.с. ... ... ... ... ... кіріске алмау қызметкерлердің және ... ... ... ... мен ... арқылы ашылады. Есеп шоттардағы ... ... ... ... ... ... өтелмеген берешек сомасы қалуы мүмкін. Мұндай адамдар мен
есепті жүйелі түрде салыстыру мен олардан бұл жайлы ... онды ... ... ... ... құжаттарды тіркеуді тексеру мен тіркелген
құжаттарды төленген құжаттармен салыстыру да есептерді бақылаудың ... ... ... Кірістік ордер бойынша алынған ақшаны иемденудің
жеңілдететін жағдайлар түрғысынан алғанда, ... ... ... ... ... тіркеудің болмауы немесе толық еместігін, уақытылы
салыстырмау мен борышты өндірмеу екендігін баса айту ... ... ... ... ... ... тіркеу журналында кірістік және
шығыстық ордерлерді ... ... ... төленбеген кірістік
ордерлерді қайтаруды бақылау жазбалардың анық сенімділігін ... ... ... ... ... ... алынған ақшаны иемденуді (сіңіріп кетуді) болдырмау,
ең алдымен, барлық мүмкін жағдайларда қолма-қол ақшасыз есеп айырысу ісін
талап етеді. ... ... бұл ... ... қызметті теріс
пайдалануды туындатады.
Кассалық тәртіпті бүрмалау жағдайлары байқалғанда ол міндетті ... ... ... ... ... ... ... ақша алған
немесе салған кәсіпорынмен есептесулерді салыстырған жөн.
Басқа кәсіпорындан ақшалай сома алуға арналған ... ... ... іс ... қолдануды тексеру де ... ... бір жолы ... ... мен шығыстарды есептен ... ... ... ... ... ... ... кезең ішіндегі кассалық есептерге
тіркелетін құжаттар бойынша тексеріледі. Тексеруде ... ... ... ... мынадай пішіндері (формалары) қолданылады: КО-
1 «Кірістік ордер», КО-2 «Шығыстық ... ... КО-3 және ... және ... құжаттарды тіркеу журналы» пішіндері (формалары).
Ақша қабылдау мен берудің ордерсіз ... ... КО-4 ... КО-5 ... ... және ... ақша ... формалары, есептік
регистрлер (1 журнал-ордер, 1 тізімдеме (ведомость) Бас ... ... ... ... баланстар және т.б.) қолданылады.
Мұндайда кассалық кұжаттарды рәсімдеуге назар аударылады: әрбір ... ... бар ма, ... - кірістік - «Алынды» мөртабанымен,
шығыстық - «Төленді» мөртабанымен, ай-күні, жылы көрсетіліп, жабыла ... ... ... мен ... ... жоқ па? ... іс-тәжірибесі
көптеген кәсіпорында кассалық құжаттар сапасыз жасалатынын, көбіне ... ... ... кассаға ақша салған немесе кассадан ақша алған
жауапты адамдардың қойылған қолдары және басқа да ... ... ... ... ... құжаттардың күші жоқ деп, ал олар бойынша
операциялар - негізсіз деп ... Егер ... ... ... ... ... қолдану мақсатымен кәсіпорын басшысын және бас ... ... ... ... ... ... ... дұрыс жүргізу тәртібі.
Жалпы алғанда касса мен кассалық операцияларды текесргенде келесі
әдіснаманы қолдануға болады:
1. ... ... ... ... ... ... бірден
өткізіледі. Оны өткізуге дейін аудитор мыналарды анықтауы тиіс: кәсіпорында
басшының кассадағы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтіи комиссия туралы бұйрығы бар ма, бұл бүйрық орындала
ма?
Кассаны кенеттен тексеру актілері бар ма және олардың ... ... ... бір ... немесе бірнеше кассир ... ... ... қызмет көрсете ме, кассир тек тексерілетін кәсіпорында
ғана жұмыс істей ме немесе өз ... ... ... ... ... ... ма, ... тағайындау туралы бүйрық және кәсіпорын әкімшілігі
кассирмен жасасқан материалдық жауапкершілік - туралы шарт бар ма, ... ... ... ережелерімен танысты ма?
2. Кассаға тексеруді жүзеге асырғанда, аудитор мынадай ... ... ... ... кәсіпорынның кассир мен бас бухгалтері
міндетті түрде кіруге ... ... ... ... ... істейтін комиссия мүшелерінің қатысуымен ... ... ... кассаға бөгде кісілерге кіруге рұқсат етілмейді ... тыс ... ... ... тексеру мүмкін болмағанда немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... Кілт ... қалады, ал мөр
аудиторда болады. Бұл бір ... ... ... ... бар ақша ... ... жабу ... болдырмау мақсатымен
жасалады.
4. Кассир ... ... ... ... ... ... ... есеп жасайды. Кассалық ... ... ... ... ... ... және ... құжаттар касса есебіне
кіргізілгені, кассаны түгендеу сәтінде ... ... ... ... ... ... жоқ ... жайлы қолхат береді. Бұл
қолхат кассаны түгендеу актісі түрінің тақырыптык ... ... ... есебіне бас бухгалтер қол қояды және ... ... ... ... ақша ... туралы операцияларды көрсету ... ... ... бар ... ... ... ... банктік орауда
тұрғанына қарамастан түгел қайта санау жүргізіледі.
7. ... ... ... ... ... (пошта маркілері,
мемлекеггік баж маркілері, ... ... ... ... ... ... ... әлі демалыс үйлеріне. санаторийлерге
берілмеген жолдамалар және т.б.) ақшалай ... мен ... ... бойынша жүргізіледі.
8. Ақша мен қүндылықтар екі мәрте саналады: алдымен кассир, сосын
комиссияның басқа ... ... ... өзі бұл ... ... ... ... жасауға тиіс. Ақшалай қаражаттар
атаулы күн бойынша ескеріледі.
9. Ақшалай құжаттар аудитінде мыналарды тексеру керек: бұл ... ... бар ... ... мен жолдамалар кімдерге арналған
және қандай қаражат ... ... ... ... ... ақшалай қаражат қоЗғалысы жөніндегі кітапта жазылуы ... ... ... мен ... ... ... ... және
шығыстық кассалық құжаттармен рәсімделуі тиіс. Осылайша, кассир ақша
жөніндегі сияқты ақшалай құжаттар ... ... да есеп ... ... бас ... ... ... жүргізу кезеңінде кассада ішінара ... ... ... ... ... бас ... ... оларды белгілеген тәртіп бойынша жабуды, оларға кірістік ордер
рәсімдеуді және ... оны ... ... ... ... ... тексеру еңбекақы бсру кезеңімен ... ... ... ... ... ... әлі төленбесе, бұл
тізімдемелер кассир есебімс кірмеуі ... ... ... ... ... ... ... (төлем құжаттары) ретінде ... ... ... әрбір төлем ... ... ... ... ... және оның жалпы сомасы көрсетіледі. Көрсетілген жазба
кассирдің, бас бухгалтердің және аудитордыц қолдарымен ... ... ... ... анықтау керек: бұл ұйымда
кірістік және шығыстық ... ... ... ... түрде
жүргізіле ме, барлық кассалық құжаттар журналда тіркелген бе, ... ... ... ... жоқ па, ... қаражаттың түсуі мен
жұмсалуы жөніндегі операциялардың ... ... ... ... ... басылуға тиісті парақтар саны кәсіпорын басшысы мен бас
бухгалтердің қойылған қолдарымен ... ... ... ... ба? ... ... күні ... сол күнгі операциялардың жиынтығын
кассалық кітапта есептеуге және ... ... ақша ... ... тиіс. Ол
кассалық кітаптағы жазуларды екі парақта бір мезетте көшірме қағаз арқылы
жүргізуге ... ... бір ... ... оны ... күн соңында
басқа барлық кірістік және ... ... ... ... ... тиіс.
4. Курстық айырмасының анықтамасы мен өзгеруін тексеру.
Кассалык операцияларды аудиторлық тексеру бағдарламасы
|Аудит процедуралары ... ... |
|1 |2 ... Ақша мен ... баска |Касса ревизиясы бойынша комиссияны ... ... мен ... кассирді тагайындау туралы |
|жағдайын түгендеу ... ... ... ... |
| ... жауапкершілік туралы шарт, |
| ... ... (КО-1, КО-5), ... |
| ... ... ... ... 1 |
| ... ... 1 журнал-ордер, Бас |
| ... жоне т.б. ... ... ... ... ... ... КО-5), аванстык |
|кұжаттық рәсімдеудің |есептер, кассаны түгендеу, 1 журиал-ордерге ... ... ... ... Бас ... жзне т.б. |
|1 |2 ... ... акшаны кіріске|Банк көшірмелері, чек кітапшалары. занды және|
|алудың мерзімділігі мен ... ... ... банк қызметкелеріне|
|толыктығының дұрыстығын |тіркелген ... ... ... ... ... (КО-1, КО-5), 1 ... 1 |
| ... Бас ... жәие т.б. ... Ақшаны шығыска есептен |КО-1, КО-2, КО-3, КО-4, КО-5, ... ... ... ... ... жане т.б. ... ... есептегі |Бастанкы құжаттар, 1 журнал-ордерге 1 |
|шоттарды операцияларды ... ... ... Бас ... лұрыстыіъні |кітап және т.б. ... ... ... ... ... ... мен ұсыныстарды негіздеу |
|6. Кассалық операциялар |Кассаны тексеру актісі, ескертулер, ... ... ... |жою жөніндегі ұсыныстар ... ... мен | ... ... | ... төлем мен акша қозғалысы циклінін функционалды аудитінін бағдарламасы.
|Аудит ... ... ... бағалаудың |
| ... мен ... |
|1 |2 ... ... операцияларды аткаратын |Кадр бөлімінің мәліметтері, білім |
|(кассир, бухгалтер және т.б.) |мен ... ... ... ... ... білу ... ... зияткерлік және |
| ... ... және т.б. ... Акша алу ... және ... ... ... |
|әдістемелік, нормативті және ... ... ... ... ... ... нұскаулықтың, құжат |
|тексеру ... ... сейф |
| ... ... дабылдамасының |
| ... т.б. ... ... ... кұжаттык рәсімдеу |Кірістік және шығыстық кассалык ... ақша ... ... ... ала ... тіркеу журналы, акшалай |
|шолудың дұрыстығын тексеру |қаражаттың козғалысы есебі кітабы, |
| ... ... және т.б. ... Ақша ... ... ... тапсырмалармы мен талаптары, |
|операцияларды көрсетудің дұрыстыгын,|журнал-ордерлер, ... ... ... ... ... бланк |
| ... чек ... және |
| |т.б. |
|1 |2 ... Кассаны түгендеу мен кассалық |Кәсіпорын басшысының тұракты жұмыс |
|операцияларды, ақшаны, ... ... ... мен ... ... және катаң есептегі ... ... ... жеке |
|бланкілерді тексеру ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... және ... ... |
| ... КО-2), ... ... |
| ... ... ... касса кітабы |
| ... ... ... және |
| ... ақша ... ... ... |
| ... есебі, журнал-ордер 1, |
| ... ... Бас ... |
|6. Акшаның сакталуы мен максатты | ... ... | ... ... операцияларын атқару | ... есеп ... ... ... | ... ... байқау және тестілеу | ... Банк ... ... | ... мен ... ... | ... ... ... ... ... | ... каржылык тәртіпті сактауды | ... | ... ... ... есеп ... кешірмелері мен бастапқы |
|айы-рысудың аккредитивтік және |құжаттар, оларға ... ... ... ... ... чек ... |
|бөлімшенің ағымдағы баска шоттарын |төлем тап-сырмалары, пошта ... ... мен ... ... ... 1-3 ... ... 1 ,2,3 |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... нұскаулыктар, |
| ... мен ... ... |
| ... ... ... ақша сомасының |3 журнал-ордер, 3 журнал-ордерге 1 |
|шынайылыгы, өнімді және ... ... 41 1 ... ... шо-ты|
|іс-әрекетті, жұмысты және |бойынша Бас кітап, шот-фак-туралар, ... ... ... ... ... ... ... түгелдігін тексеру |кабылдау-тапсыру актілері және баска|
| ... ... ... Акша козғалысының синтетикалық |Бас кітап, 1-4 журнал-ордерлер, 1-3 |
|және аналитикалык есебін жүр-гізу ... ... ... ... ... кітабы және акша козғалысы |
| ... ... ... ... ... мерзімді инвестициялар |Акциялар, облигациялар, депозиттік |
|бойынша операциялардыц дұрыстығын |сертификаттар, депозиттер, ... ... ... опциондар, |
| ... ... ... ... ... есеп айырысу операцияларын тексеру, банк несиелерін алу және
оларды төлеу.
2. Банк несиесіндегі аналитикалық және синтетикалық шоттардың байланысы.
3. Салықты өз ... ... ... ... толық өз уақытында төлеу
есебін дұрыстығын тексеру.
4. Әлеуметтік салық және жинақтаушы зейнетақы қорының салымдарының дұрыс
есептелуін өз уақытынды тексерді.
1. Несиелік есеп ... ... ... банк ... алу
және оларды төлеу.
Ақшалай каражат аудитінде банктік операцияларын тексеруге көп назар
аударуды ... ... ... ... ... ... ... акшалай қаражатын қызмет көрсететін банк мекемелерінде сақтауға
міндетті. Банк ... есеп ... ... ... ... шоттарында ақша сақтауға, қысқа мерзімді және ұзақ
мерзімді несиелер алумен, оларды өтеумен және ... ... ... ... ... ... ... туындайды, Кәсіпорындар
арасындағы банк мекемелері арқылы есеп ... ... ... түрі ... ... ... ... операциялардың аудитінде ... ... ... ... ... шот ... банк мекемесі.
2. Соманың банк ... ... ... ... бастапқы
қүжаттарда көрсетілген сомаға сәйкестігі.
3. ... ... ... ... ... бар ... ... операциялардыц дұрыс-тығын анықтау
мақсатымен банкте қарама-қарсы тексеру (ие ... ... ... ... ... тапсырылған қолма-қол ақшаның және басқадай ... ... ... ... дұрыс және толық есепке алынуы.
5. Ақшалай қаражатты акцептелген төлем ... ... ... ... ... ... ... алиментгер және
т.с.с.) аударудың дэйектілігі, сондай-ақ аударым алушылардың тізбеде
көрсетілген ... ... ... ... конвертациялауға байланысты операцияларды есепте
көрсетудің дұрыстыгы.
7. ... ... ... (проводкалардың) банктік
операциялар бойынша дұрыстығын, бұл ... ... ... ... ... бе? ... есеп бойынша өндіріс
шығынына (есеп айырысу шоттарын жолай ... ... ... операцияларына
ерекше көңіл бөлу керек.
8. Банк көшірмелерінің және парақтық нөмірленуі мен шочтағы ... ... ... ... ... ... сенімділігі.
Банктің бұрынғы көшірмесіндегі кезең соңының қаражат қалдығы шот ... ... ... басының қаражат қалдығына тең болуы тиіс. Егер
банк тізімдемесінде ескерілмеген түзетулер мен ... ... ... ... ыңғайласпа тексеріс (ветречный проверка) еткізу керек.
Банк көшірмелерін ... банк ... ... ... зерттеп
білумен уйлесуі тиіс. Сонымен ... ... ... анықтауы керек:
заңсьв банктік операциялар (шарт-сыз) жасала ма, тексерілетін кәсіпорынмен
ешқандай шарттық ... жоқ, ... ... борышын өтеу немесе
басқа кәсіпорынның тауарсыз есеп айырысулар бойынша ... ... ... ... ... ... түгелдігі мен уақтылығы; несие
немесе қарыз алуга, сондай-ақ қаржылық жағдай мен ... ... ... ... ... ... ... колма-қол ақшасыз
есеп айырысу үшін банктен алынган чек кітапшалары есепте дүрыс ... және ... ... ма; олар есеп ... ... қолхат арқылы
беріле ме, есеп беретін адамдар чек кітапшапарын қолдану туралы есеп ... ... мен ... есеп ... адамдардьщ арнайы шотгар бойынша
айналымдар мен сальдо есебіне сәйкесе ме және т.с.с.
Аудитор ... ... өтеу үшін ақша ... ... мен негіздігін тексеруге тиіеті. Кәсіпорындар, мәселен, сауда
кәсіпорнына сатып алынған ачық-гүлік тауарларына акша ... ... ... ... ... ... немесе құжатта көрсетілген ассортименттен
иасқасы түскен оқиғалар ... ... ... ... жөндеу жұмыстары үшін, сондай-ақ дслдалдарды «құтқару» мақсатымен
жеткізіп берілмеген техника үшін ақша ... ... да аз ... ... ... қаражат шоттары бойынша операциялар ревизиясында
карама-қарсы тексерулер, әсіресе, біртектес операциялар бойынша ... ... ... ... ... ... етіледі.
2. Банк несиесіндегі аналитикалық және синтетикалық шоттардың
байланысы.
|Аудит процедуралары ... ... |
|1 |2 ... ... ... есептік, |Тестілеу материалдары ... ... және ... да | ... бар ... ... | ... ақша ... ... және жеке ... ... анықтығын және |үкім кағазы және талап (куапым) ... ... ... ... ... | ... ... түскен ақша кіріске алудың |Банктің ақшалай-есептік құжаттары |
|дұрыстығын, ... және ... ... 2 |
|тексеру ... 2 ... 2 |
| ... ... Бас ... |
| ... және т.б. ... шоттарга толенген кар-жынын|Банк көшірмелері мен бастапқы |
|лүрыстыгын, толықтығын және ... ... | ... Бюджетке салык және бюджеттен тыс |Төлем тапсырмаларм мен талаптары ... ... ... ... | ... тексеру | ... ... ... және ... ... ордерлер, кассалық |
|шіынган, сондай-ак оларды максатты |құжаттарды және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қаржылык |
|және әр турлі кредиторлармеи, сопың |тұрактылыкты есептеулер, ... ... ... ... ... 1-3 журнал-ордерлер |
|салықтар бойынша есеп айырысудың ... ... ... |
|мерзімі өткізіп алу себептерін аныктау |(ведомостілер) ... ... ... ... ... ... төлем |
|ақшасыз есептесу бойынша шарттык озара |тапсырмалары, банк көшірмелері, |
|карым-қатынастырдьш сәйкестігін ... ... ... Құжаттар мен жазбаларда көрсетілген |Бастапкы құжаттар, журнал-ордерлер, |
|акиіамьщ бар екендігі мен козғалысы |чек ... Бас ... ... ... ... | ... | ... Банк операциялары бойынша шот |Бухгалтерлік есепке алу шоттарының |
|корреспонденцияларының дұрыстығын ... және ... ... | |
3. ... өз ... ... ... ... толық өз уақытында
төлеу есебін дұрыстығын тексеру.
Бюджет – жалпы мемлекеттік тұрғыдан бөлініп пайдалану, жұмсау үшін
құрылатын ... қоры ... ... ... ... ... ... материалдық әл – ауқатын, мәдени деңгейін көтеруге және
басқа да мақсаттарға пайдаланады.
Есепті жылда салық салынатын ... бар ... ... ... ... ... ... Табыс салығын төлеушілер, ЖШС ... ... ... ... ... және оқшауланған (дербестелген)
бөлімшелер кіреді.
Әрбір салық төлеуші ... ... ... ... ... жылдық
табыстың жинақталған сомасынан табыс табу мақсатында жұмсалған шығындар мен
шеккен зияндардың сомасын шегереді.
Кәсіпорынның ... ... яғни жыл бойы ... ... ... ... немесе өткізілген өнімдер, атқарылған жүмысы мен
керсетілген қызметі және ... да ... үшін ... ... ... тиісті ақшалай немесе басқа да ... ... ... ... ... ... есебінен өзара есеп айырысу ретінде үшінші
тұлғаларға жіберілген немесе тікелей не болмаса жанама шығындарды өтеуге
жіберілген қаржылар ... ... ... және одан ... ... мен
жеңілдіктердің қүрамы, сондай-ақ салынатьш табыс салығының мөлшері салық
кодексінде қаралады.
Салық төлеуші кәсіпорын тиісті салық органына ... ... ... ... ... ұсынуға тиіс.
Бухгалтерлік есепте табыстың (зиянның) сомасы ... ... ... анықталған табыс пен шығындардың айырмасынан құралады.
Салық салынатын табыстың ... ... ... ... ... ... заңы талаптарының бухгалтерлік есеп талаптарынан өзгешелігі бар.
Осының негізінде бухалтерлік есепте анықталған табыс пен ... ... ... айырмашылық пайда болады. Бұл айырмашылық пайда ... ... ... немесе уақытша болып бөлінеді.
Тұрақты айырмашылықтың пайда болу себебі, бухгалтерлік табысты анықтау
барысында есепке алынатын ... пен ... ... ... салық
салынатын табысты санағанда есепке алынбайды. Тұрақты айырмашылықтар
қатарына мыналар жатады:
... ... ... ... ... туындаған бағамдық
айырмашылық;
• бюджетке теленетін айыппұл ықпалшаралары (санкциясы);
... ... емес ... ... Республикасы Үкіметі белгілеген шектен артық мөлшерде
теленген іссапарлық, өкілдік (представительские) және тағы да ... ... ... болу ... есеп беретін кезеңде
есептелген бухгалтерлік табыстар мен ... ... ... ... осы ... ... ... табыстарды анықтарда есепке алынбай
келген кезеңдердегі салық салынатын табыстардың құрамына ... есеп ... ... ... ... ... ... келешектегі
есеп беретін мезгілде күшін жояды.
Уақытша айырмашылық мыналардың нэтижесінде пайда болады:
• бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... уақытын белгілеу тэсілдемесінің айырмашыл ығынан
(бухгалтерлік есепте-есептеу принципі, ал салық есебінде — ... ... ... есеп пен салық есебінде амортизациялық айырымды
есептегенде эр ... ... ... негізгі құралдарды бухгалтерлік есептен ... ... ... ... есептен шығарудан болатын айырмашылықтан
және тағы да басқалардан.
Бухгалтерлік және ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар «Кейінге қалдырылған корпоративтік
табыс салыгы» деп аталатьш шотта жүргізіледі. Бұл ... шот ... ... ... ... ... бұл шот кредиттелініп, ал
азайғанда ... ... ... ... ... бұл шотта
өздерінің түрлері бойынша бөлек есептеледі,
Қосылған құнға ... ... ... өндіру, жұмысты орындау
немесе қызмет көрсету және олардың айналысы ... ... құн ... ... ... сондай-ақ осы елге тауарлар импорты кезіндегі аударым
болып табылады. Бұл ... ... ... айналым мен салық салынатын
импорт салық ... ... ... ... ... ... ... құнға салынатын салық» шотында есептеледі. Бұл пассивтік шот
болғандықтан ... ... ... ... ал дебитіне бюджетке
аударылған және субъектінің жабдықгауіпьшарға ... ... ... шоты ... ... сомалары жазылады. Бюджетке төленуге тиісті
қосылған қріға салынатын ... ... ... ... ... ... ... үшін есептелген қосылған құнға салынатын салықтың сомасы
мен сатып алынған тауарлар, материалдар мен ... ... ... ... үшін төленген. (есептелген) қосылған құнға
салынатын салық сомаларының арасындағы айырма ретінде ... ... ... салық мөлшері Қазақстан Республикасының салық заңында
белгіленеді.
Аудитор ... ... ... қарастырылатын ішкі
бақылау жағдайын бағалауға көмектеседі. Бақылау процедураларын жоспарлауда
аудиторлық тексерудің бағытын айқындап, іс – қимылдың ... ... ... алу ... ... ... Аудиторлық тәукелділікті қысқарту
мен нақты шараларды реттеу мақсатымен ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік салық және жинақтаушы зейнетақы қорының салымдарының
дұрыс есептелуін өз уақытынды тексерді.
Әлеуметтік салық - заңды тұлғалардың бюджетке төлейтін ... Оның ... ... ... ... бұл ... мелшері
кәсіпорынның жүмысшылары мен қызметкерлеріне олардың атқарған қызметі мен
орындаған жұмысы үшін есептелетін еңбекақы ... ... ... ... ... Яғни бұл ... ұйымның еңбекақы төлеу қорының белгілі бір
пайызы түрінде есептеліп кәсіпорынның шығындарына қосылып ... ... ... мен ... ... еңбекақыдан үсталмайды.
Әлеуметтік салықты төлеушілердің қатарына барлық заңды тұлғалар ... ... ... жеке ... ... ... салу объектісіне, яғни еңбекақы төлеу қорына табыстын
барлық түрлері кіреді; оның ішінде: әр түрлі ... ... ... ... және тағы да ... ... ... мен қызметкерлерге төленетін кейбір төлемдердің
мөлшері олардың ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Ұйым жұмысшылар мен қызметкерлерге зейнетақысын есептегенде оның ... ... ... ... белгілеуі керек. Осы күнгі қолданылатын
заңдарға ... ... ... мынадай уақыттарға ... ... мен ... зейнетақы есептеу үшін зейнеткерлік
демалысқа шығар ... ... он жыл ... кез ... бес жылдың
орташа еңбекақысы;
• жұмысшылар мен қызметкерлерге жыл сайынғы ... ... ... ... ... босатылатын және пайдаланбаған демалысы ... ... ... ... ... берілетін демалыс үшін,
амалсыздан ... ... ... ... ... ... жарам-сыздыққа
жәрдемақы төлеу үшін және тағы да ... ... ... он ... ... ... адынуға тиіс. Егер бұл ... ... ... ... ... мен қызметкерлер он екі ай жұмыс
істемеген жағдайда, онда ... ... ... ... ... ... ... Еңбек демалысына төленетін төлемдерді есептеу
барысывда демалысқа барар ... он екі ... ... жартылай
сақталған, (ауырған күні, ауырған ... ... ... оқу
орындарында оқитын ... ... ... және ... ... алынып тасталады. Осы жоғарыда айтылғандарды есептеу кезінде
толық бір айда ... ... ... үшін ... ... ... ... алдындағы жұмыс істеген кұңдерге алған еңбекақы сомасын
жүмыс істеген күндерінің санына бөліп есептейді.
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен ... жыл ... ... ... ... демалысына төленетін төлемдерді есептеу үшін
орташа еңбекақыны ... ... ... ... ... мына түрлері алынады:
• Негізгі еңбекақы және оған қосымша төленген үстемелер (демалыс күні
істегені үшін ... ... ... күні ... жұмысы үшін қосымша
төлемі, өзінің қызметтеріне ... ... ... үшін ... басқа).
• Кәсіпорындарда тұрақты ... ... ... ... ... және ... ... сыйақы қорынап берілетін
сыйақы.
• Жыл бойы ... ... ... ... ... сыйақы,
яғни он үшінші айлық (әр айға бөлініп қосылады).
• Қосымша еңбекақы (жұмыстан ... ... ... ... ... ... төленетін төлемдерден басқа).
Кәсіпорындарда жүмысшылар мен ... ... ... мына ... ... ... ... қорынан басқа қаржы көздерінен төленген төлемдер
(өнертапқыштыққа, тағы басқалар).
... ... 12 (он екі) ... ... ... ... ... Жұмысшының міндетіне жатпайтын ... ... ... телем.
ХІІІ. Еңбекақыны есептеу аудиті.
1. Штат тәртібін, қызметкерлердің қызметі бойынша еңбекақыны қадағалау.
2. Еңбекақының ұсталуы және жіберілуін тексеру.
1. Штат ... ... ... ... еңбекақыны қадағалау.
Жұмысшылар мен қыметкерлерге ... ... ... ... - ... ... нормативтік-құқықтық актілердің сақталуын
бақылау, жалақыдан ... қалу мен ... ... бухгалтерлік есепті
жүргізудің дүрыстығын тексеру болып табылады.
Кәсіпорын қызметкерлерін даярлау және ... ... мына ... Жұмыс орындарында;
➢ Жұмыс процесі кезінде қысқаша кеңестер беру;
➢ Белгілі бір ... ... ... оқу ... ... ... курстар.
Штат тәртібін тексеру үшін, қызметкерлердің қызметін білу қажет.
Жұмысшы – бұл белгілі бір ... ... ... ... үшін
қажетті арнайы теориялық білімдер мен машықтану дағдыларының жиынтығы;
Маман – кәсіптердің іштей бөлінуі, өндіріс бөлімдерінде бөлімшелерінде
қажетті қажетті ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Басқарушы – бұл күрделі жұмыстарды орындауға мүмкіндік ... ... ... дағдылардың жиынтығы.
Мамандар біліктілік категориясына қарай:
• Бірінші категориялы;
• Екінші категориялы;
• Үшінші категриялы болып бөлінеді.
Кәсіпорын жетекшілері өндіріс ... және ... ... ... ... ... бойынша:
- линиялық;
- функциялық.
Бөлімдерді басқару жүйесі бойынша:
• Жоғары топ;
• Орта топ;
• Төменгі топ ... ... ... ... жеке ... ... ... қарай анықталады, оған әр түрлі қосымша ... ... ... ... кәсіпорынның өзі тағайындайтын, былайша
айтқанда, ішкі кәсіпорындық жеңілдіктер жасайды.
Қызметкерлерді кәсіпорында басқару жұмыстарына ... ... ... басқарудың көлденең байланыстары мен көлденең құрылымдарын жан-жақты
дамытудың көрсеткіштері. Қызметкерлердің әр ... ... емес ... ... ... ... қызметкерлерді мадақтау.
Бұл әрбір қызметкерде атқарған ісінің, кәсіпорынның түпкі ... ... ... қол жеткізуіне тікелей қатыстылық сезімін туғызады.
Атқарылған уақыт үшін төлемдерге:
➢ Жыл ... және ... ... Қызметкердің кінәсінсіз жұмыстың тоқтатуы;
➢ Жұмыстан еріксіз, шарасыздықтан қалу.
Бір жолғы көтермелеу төлемдеріне:
➢ Бір жолғы сыйлық ақылар;
➢ Бір жылғы еңбек ... ... ... ... ... ... жылдық құттықтаулар;
➢ Қызметкерлерің барлығына немесе көпшілігіне материалдық көмек;
➢ Пайдалыныдмаған демелыстары үшін ақшалай өтемдер;
➢ Қызметкерлерге акцияның ... ... ... ... құны ... ... қолдану үшін ... ... ... ... ... берешектердің, құжаттарды
тіркеудің дұрыстығына функционалдық аудитті уақтылы ... ... ... ... салыстыру болып табылады.
2. Еңбекақының ұсталуы және жіберілуін тексеру.
Бақылау ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу» шоты бойынша ... ... ... ... ... және еңбекке ақы төлеуді
есептеу ... ... ... ... ... істеген уақыт есебі
табелі мен нарядтар) уақытша ... ... ... ... ... ... ... құжаттар, бұл операцияны реттейтін
ҚР «Еңбек туралы» заңы, Қызметкерлердің еңбегі ... ... ... олардың орташа еңбекақысын есептеу тәртібі жөніндегі
нұсқаулық және т.б. ... ... ... төлеу бойынша есеп айырысуларды тексеруді әр
айдың бірінші қүндегі 3350 шоты бойынша анапитикалық есеп ... ... ... бір ... Бас ... ... анықтап, бастаған жөн, Бұл үшін Бас ... ... ... ... күндегі 3350 тізімдемесінің ведомостінің жиынтық
сомасымен (берілетін) кәсіпорын балансындағысымен ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ
мәліметтерді депозитке салынған еңбекақы есеп кітабы ... ... ... ... ... анық ... ... олардың еңбекақы және еңбекті өтеудің басқа ... ... ... ... ... құжат талаптарына сәйкестігі тексеріледі.
Еңбекті уақыт бойынша төлеуде тарифтік мөлшерлеме немесе мәміле
шарттарын ... ... ... төлеуде - жұмыстың ... ... ... ... мен баға қоюды қолданудың дүрыстығы
тексеріледі.
Еңбек пен оны: төлеу есебі жөніндегі бастапқы құжаттарды тексергенде
орындалған жұмыс ... үшін ... ... ... қойылған қолдары
бар-жоқтығын, барлық деректе-мелердің толтырылу дүрыстығын, құжаттарда
тазартып ... ... ... ... т.б. ... уақыты мен нарядтар есебі табелын, сондай еңбекті төлеуді есептеу
жөніндегі бастапқы құжаттарды тексергенде, оларға ... ... ... ... жағдайлары бар-жоқтығын анықтау қажет, Бұл
үшін оларды берген уақыттагы нарядтарды талдап ... ... мен ... ... табельдеріндегі жұмысшылардың аты-жөндерін жеке құрам
есебінің және ... ... ... ... ... ... төленген бастапқы құжаттар бойынша қайтадан есептеу жагдайлары
бар-жоқтығын, бір ... ... ... ... ... ... тексеруде маңызды. Кәсіпорынның
тізімдік құрамында жоқ, аз ... ... ... ... ... сондай-ақ төмен сапамен орындалған жұмысты қайта жасап, ақауды
жою бойынша нарядтарға ерекше назар аударған жөн.
Бастапқы құжаттар мен ... ... ... арифметикалық
санаудың дүрыстығына ерекше көңіл бөлу керек.
Аудиторлық тексерудің жузеге асатын одан әрі кезендері мыналар:
• төлемді ... ... ... ... ... ... жағдайларынан ауыткумен байланысты қосымша
ақыны рәсімдеу тәртібі;
... ... мен ... ... ... ... құжатпен рәсімдеу мен оны төлеу;
• түнгі мезғілдегі жұмысқа қосымша ақы;
... тыс ... ... ... в ... ... ... іс жүзіндегі ... ... ... ... шығу ... ... және т.с.с.) жұмыспен өтелмеген уақытқа
төлем есептеу;
• уақытша еңбекке жарамсыздық ... ... ... ... ... ... ... Заңнамаларға сәйкес жалакыдан
мыналар ұсталады: жеке
табыс салығы, зейнетақы ... ... ... берілген аванс бойынша
берешекті, сондай-ақ арифметикалық қате нәтижесінде артық төленген ... есеп ... сома ... ... ... ... баланың
мектепке дейінгі балаларға мекемеде тәрбиеленгені үшін, еңбеккерлердің
кәсіпорынға келтірілген материалдык ... ... ... ... (заңсыз жұмсаған қаржыны біреудің мойнына жазу); кредитке сатып
алынған тауарға; ... пен ... ... ... ... (үкім)
құжаттар бойынша, өнім ақауы үшін. ... ... ... ... ғана ұсталады.
Жеке табыс салығы ҚР-ның «Салықтар және ... ... ... ... ... белгіленген тәртіп пен мөлшерде ұсталынады.
Зейнетакы жарнасын ұстауы және төлеу қызметкердің ай сайынгы ... ... ... алынган тауарлар үшін ұсталымдар азаматтарға ұзақ пайдалану
үшін ... ... сату ... карастырылған тапсырма міндеттеме
негізінде жасалады.
Қызметкерлер келтірілген материалдық ... ... ... үшін ... ... ... келісімі болғанда) бұйрық негізінде не
болмаса сот шешімі бойынша аткарылады.
Тексеру қорытыидысында мыналарды анықтау кажет:
• шығыстарды еңбекке ақы ... ... ... ... жеке ... ... (жұмыстын, керсетілген қызметтің)
өзіндік кұнына жатқызудың дұрыстығы;
... және ... ... ... ... және
еңбекке акы төлеу коры бойынша бухгалтерлік есеп беру ... ... ... ... Қарлығаш 26.03 – 30.05 аралығында Шығыс ... ... ... ЖШС ... - ЭЙР» - де ... тәжірибені өттім.
Серіктестіктің негізгі мақсаты – таза ... табу ... ... мақсатқа жету үшін серіктестік келесі қызметінің ... ... ... және ...... жұмыстарын жүргізу,
құрылыс – құрастыру жұмыстарын жөндеу, құрылыс ... ... ... ... ... - ... ... (көтерме және бөлшек)
және т.б.
Бүгінде бухгалтерлік есеп басқару ... ең ... орын ... ... жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау
үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және ... да ... ... ... ... ... ... бөлімдерді қарастырғанмын:
Бірінші бөлімде, біз кәсіпорының шаруашылық ұйымдастырушылық
формасымен, шаруашылық субъектілік ұйым ... ... ... ... жалпы түсінік беріле отырып, кәсіпорынның экономиксы
және оның негізгі қызметімен, құқықтарымен және ұйымдық ... ... ... ... ... ... ... жүргізуін білдім.
Екінші бөлімде, кәсіпорынның бухгалтерия құрылымы өзінің ақшалай қаражатын
есеп айырысу ... ... ... Үшінші бөлімде, кәсіпорынның
негізгі құралдарды және материалдық емес активтердің пайдалану дәрежесі
жөніндегі көрсеткіштер, ... ... ... тұрғада бағалауын
үйрендім. Төртінші бөлімде, тауарлы – ... ... алу ... және оның ... ... ... ... қорлардың қоймадағы есебінің ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның кадр саясатымен,
бухгалтерияда кадрларды даярлауды, еңбекақсын есептеуін игердім. Алтыншы
бөлімде, кәсіпорынның жарғылық ... ... және ... ... ... ... ... және оның дұрыс
рәсімделуін үйрендім. Жетінші бөлімді, қаржылық есеп берудің ... ала ... ... ... ... бөлімде, аудиторлық
өзінің міндетімен тексеру бағдарламаларымен таныстым. Тоғызыншы бөлімде,
кәсіпорынның негізгі ... және ... емес ... ... бағдарламасымен, аудит алдында жүргізілген жұмыстарымен
таныстым. Оныншы бөлімде, материалдық қорлардың түсу ... ... ... және аналитикалық есебінің тексерілуімен,
инвентаризацияның тексеру бағдарламасымен таныстым. Он ... ... ... ақша ... шығындарымен, кассадағы түгендеудің
дұрыс жүргізу тәртібімен, курстық айырмасының анықтамасы мен өзгеруінің
тексеру ... ... Он ... ... есеп айырысу
операцияларын тексеру, банк несиелерін алу және төлеу, банк ... және ... ... операцияларын тексеру
бағдарламасымен таныстым. Он ... ... ... ... аудиті, штат
тәртібімен, қызметкерлердің ... ... ... ... ... іс-тәжірибенің мақсаты ол ... ... ... ... болып табылады. Бухгалтерлік есеп қаржылық
және басқарушы есеп болып екіге бөлінеді. Басқарушы есеп ... ... ішкі ... ... ... жүйе болса, ал
қаржылык есеп қаржылық акпараттарды ішкі пайдаланушылармен қатар сыртқы
пайдаланушыларға ... ... ... ... өсу қарқыны мен сапасы экономикалық саясат
бағыты оны мемлекетке қолдану ... ... Ол ... ... өзінің қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешеімді
қабылдау үшін негіз бола алады. ... ... ... ... оның
ішінде бірінші кезекте бухгалтерия қызметкерлері есепке алудың және ... ... ... ... ... ... арқылы сол кәсіпорынның
барлық активтері мен солардың негізін есепке ала отырып, басқару ... ... ... ... ... ... есеп және ... есеп беру туралы» 2007 ... ... ... ... ... ... ... "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік
туралы" заң 28 сәуір 2007ж.
3. Қазақстан ... ... ... ... ... ... шоттар жоспары № 185 23.05.07ж. Стандарт бухгалтерского
учета.
4. ... ...... 2000 ... Кеулімжаев Қ.Қ., Құдайбергенов Н.А., «Бухгалтерлік есеп теориясы және
негіздері» - Алматы, Экономика, 2006ж., 174 – 196 б.
6. Радостовец В.Н.,Радостовец ... О.Н. ... ... ... – Казахстан, 2002ж., 612-613б.
7. Баймұханова С.Б. «Қаржылық есеп» - Алматы, 2007ж., 86-97б.
8. В.Л. ... ... ... ... ... 2005ж., ... ... Г.Қ., «Дамыған қаржылық есеп», Алматы, Экономика, 2005ж.,
124-143б.
10. ... Ә. Ә. ... ... ... мен принциптері»,
Айан 2001 ж., 214-250б.
11. Кеулимжаев Қ. Қ., ... З. Н., ... Н. А. ... ... - ... ... 2003 ж., 3 - 5б.
12. Кеулимжаев Қ. Қ., Әжибаева З. Н., ... Н. А., ... А. ... ... - ... 2001 ж., ... ... бухгалтерского учета. Сборник документов-Алматы, ТОО «Лем»,
2002ж.
14. Радостовец В.Н.,Радостовец В.В.,Шмидт О.Н. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік
есеп»-Алматы, Центраудит – Казахстан, 2002ж., 589 - 591б ... ... Р.С., ... Б.С. ... и ... бухгалтерского
учета» -Алматы, 2007ж., 455-512б.
16. Салина А.П. «Принципы ... ... ... ... Экономика, 2003 ж., 126-144б.
17. Мырзалиев Б.С., Абдушукуров Р.С. «Бухгалтерский учет на предприятиях и
организациях» -Алматы, Юридическая литература, 2005ж., 322-387б.
18. Төлегенов Е, ... А.К. ... ... ... ... 2008 ж, 86 – 91б.
19. «Бухгалтер Бюллетені» қыркүйек 2009ж, № 39, 4 – 7б.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Іс-тәжірибеден есеп беру
Көлемі: 98 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілеттерін арттыру5 бет
Бағынушы тұлғасының психологиясы.6 бет
Жеке тұлғалардың азаматтық құқықтық субъектілігі9 бет
1С бухгалтерия бағдарламасы6 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
1С Бухгалтерия жүйесі6 бет
1С: бухгалтериядағы банк операциялар есебі28 бет
«1С: Бухгалтерия» бағдарламасы9 бет
«МБК-Құрылыс» ЖШС-нің бухгалтериясы27 бет
«Семей – Шпалы» ЖШС-де «1С: Бухгалтерия 8.2» бағдарламасымен жұмыс19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь