Ресей құрамындағы Қазақстан


Қазақстанның Ресейге қосылуының себептері. Кіші жүздің империя құрамына кіруі. Қазақ халқының елдігі жолындағы тарихи күрес барысында, әсіресе, XVII ғасырдыц екінші жартысынан бастап қазақ хандары өзінің үлкен көршісі Ресей мемлекетімен байланыс жасауға көңіл бөлді. Орыс мемлекетінің қазақ хандығымен сауда және елшілік байланыстары Қазан (1552 ж.) және Астрахань (1556 ж.) хандықтарының Ресейге қосылып, оның Жайық пен Еділ аралығындағы даланы алып жатқан Ноғай Ордасыма саяси үстемдігін орнатқаннан кейінгі жерде ұлғая түсті. Еділ бойындағы халықтардың орыс мемлекетінің құрамына кіруі, оның шекарасын Қазақстан жеріне жақындата түсті. Маңғыстау мен Үстірт арқылы өтетін құрлықтағы керуен жолдары, Каспий, сондай.ақ, Еділ мен Кама арқылы отетін су жолы Ресейдің Кавказ, Орта Азия және Қазақстанмен экономикалық байланысын күшейтуде зор рөл атқарды. Қазақстан өлкесі арқылы өтетін атақты Жібек жолы барған сайын халықаралық маңыз ала бастады. Бүл жол Шығыс және Батыс Еуропа елдерін Орталық Азиямен байланыстырды, сауда.саттықты, экономикалық қарым.қатынасты дамытуға мүмкіндік туғызды.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Баяндама.

Орындаған: Маулутканова Назерке

Ресей құрамындағы Қазақстан.

Қазақстанның Ресейге қосылуының себептері. Кіші жүздің империя
құрамына кіруі. Қазақ халқының елдігі жолындағы тарихи күрес барысында,
әсіресе, XVII ғасырдыц екінші жартысынан бастап қазақ хандары өзінің үлкен
көршісі Ресей мемлекетімен байланыс жасауға көңіл бөлді. Орыс мемлекетінің
қазақ хандығымен сауда және елшілік байланыстары Қазан (1552 ж.) және
Астрахань (1556 ж.) хандықтарының Ресейге қосылып, оның Жайық пен Еділ
аралығындағы даланы алып жатқан Ноғай Ордасыма саяси үстемдігін орнатқаннан
кейінгі жерде ұлғая түсті. Еділ бойындағы халықтардың орыс мемлекетінің
құрамына кіруі, оның шекарасын Қазақстан жеріне жақындата түсті. Маңғыстау
мен Үстірт арқылы өтетін құрлықтағы керуен жолдары, Каспий, сондай-ақ, Еділ
мен Кама арқылы отетін су жолы Ресейдің Кавказ, Орта Азия және Қазақстанмен
экономикалық байланысын күшейтуде зор рөл атқарды. Қазақстан өлкесі арқылы
өтетін атақты Жібек жолы барған сайын халықаралық маңыз ала бастады. Бүл
жол Шығыс және Батыс Еуропа елдерін Орталық Азиямен байланыстырды, сауда-
саттықты, экономикалық қарым-қатынасты дамытуға мүмкіндік туғызды.
Орыс мемлекеті ең алдымен қазақ даласы арқылы өтетін қатынас, сауда
жолдарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін Қазақ хандарымен байланысын
нығайтуды көздеді. Сондай-ақ, Сібір хандығына, Орта Азия билеушілеріне
карсы күресте және жонғар феодалдары тарапынан күшсйс түскен қауіпке
байланысты одақтас іздеген Қазақ хандығы Орыс мемлекетімен экономикалық,
саяси-елшілік байланыс орнатуға мүдделі болды. 1583 жылы Қазақ хандығына
Третьяк Чебуков бастаған орыс елшілігі жіберілді. Соның нәтижесінде орыстың
атақты кәсіпкерлері Строгановтар өзіне Тобыл, Ертіс және Обь бойындағы
жерлердің бекітіліп берілуіне қолдарын жеткізді. Сонымен қатар олар баж
төлемей қазақтармен сауда жүргізуге үрықсат алды.
ХІХ ғасырдың 20 – жылдарының бас кезінде Ұлы жүздің аумағында
біртұтас хан билігі қалмады. Сырдария өңірінің қазақтары ықпалды хан
Арғынғазыға үлкен үміт артқан еді. Бірақ оны Петербурке бара жатқан жолында
патша үкіметінің әкімшілігі ұстап алып, Калуга қаласына жер аударып
жіберді. Өйткені Ресей ондай беделді де ықпалды қазақ хандылығын болуын
қаламады. Оның үстіне, бұл кезде Ресей Кіші жүз бен Орта жүздегі хан
билігін жоюға қызу әзірленіп жатыр еді.
Міне, осындай жағдайда Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан Қазақтарының бір
бөлігі Ресейдің қол астына өте бастады. Жергілікті қазақ.халқына Орта Азия
мемлекеттері, соның ішінде әсіресе Қоқан мен Хиуа хандықтары жиі – жиі
шабуыл жасады. Бұл аймақтардағы қазақтар Ресеймен баж салығын төлемей-ақ
сауда жасауға қатты қызықты. Бұл аймақ елге ықпалы шамалы бірнеше сұлтанның
билігіне бөлінген еді. Елдің басына біріктіретін, ішкі алауыздық пен
айтыстартысты тыятын сыртқы агрессияға қарсы тұра алатын мықты күш елде
болған жоқ. Патша үкіметінің қазақ өлкесін бірте – бірте отарлай түсуіне
өте қолайлы жағдай қалыптасты. Бір жағынан, қазақтардың бір юөліге Ресейге
қосылуға әзір тұрды, екінші жағынан, патша үкіметі де белсенді қимыл
әрекеттерге көшті.
Қоқан хандығының қайта – қайта шабуыл жасап, елдің берекесін қашыруы
жиілеп кеткен соң 1818 жылы Ұлы жүз қазақтарының өкілдері патша үкіметіне
өтініш айтып, өздерін Ресейдің қол астына алуды сұрады. 1819 жылы Ресей
үкіметі Абылай ханның ұлы Сүйік сұлтанның өтінішін қанағаттандырды – 55 мың
500 қазақ Ресейдің қол астына өтті. 1824 жылы Ұлы жүздің тағы да 14 сұлтаны
– Абылай ханның немерелері мен Әділ төренің балалары басқарған 165 мыңға
жуық ер адам Ресейдің қол астына өтті.
Бірақ соның ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ресей империясының құрамындағы Қазақстанның саяси-құқықтық статусы
Қазақстан-Ресей қарым-қатынастары
Ресей империясы мен КСРО құрамындағы түркі халықтарының тарихы
Қазақстан мен Ресей
Қазақстан – Ресей қарым – қатынастары
Қазақстан – Ресей қатынастары
Ресей
Қазақстан-Ресей қарым-қатынастары туралы
Ресей мәдениеті
Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы ынтымақтастық
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь